Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


1 : inleiding van rzl

Dovnload 116.88 Kb.

1 : inleiding van rzl



Pagina1/5
Datum12.05.2019
Grootte116.88 Kb.

Dovnload 116.88 Kb.
  1   2   3   4   5

1 : inleiding van RZL


  1. Het verschil tussen levensbeschouwing, religie en godsdienst.




  1. Levensbeschouwing




  • Definities :

    • Van Daele : een opvatting omtrent het leven, zijn waarde en wezen, hoe het gevoerd moet worden

    • Kramer : opvatting over de zin van het leven, een oordeel over het doel en de zin van het menselijk bestaan







  • Metafoor van bricolage

    • Zoektocht van mens naar betekenis is moeilijker dan ooit

    • Grote verhalen over de zin van het leven doen het niet meer

    • Er worden maar beperkte zingevingmogelijkgheden aangeboden

    • Uit dat versnipperde aanbod kunnen mensen een persoonlijk referentiekader bijeensprokkelen => bricolage




  • Emotivistische klimaat waarin pluralisme wordt ingebed

    • Onze cultuur vertrekt vanuit het a priori

      • Levensbeschouwelijke opvattingen zijn niet meer dan subjectieve preferenties

    • ‘ieder zijn waarheid’

    • In emotivistisch klimaat zijn er geen criteria meer waarop men opvattingen tegen elkaar kan afwegen

    • Er zijn toleranties voor andersdenkenden, maar die zijn leeg (onverschilligheid)




  • Volledig autonome individuele zingeving is een illusie geworden

    • Er is geen tegenverhaal dat de subjectieve voorkeuren van de individuen overstijgt

    • Men zou hiertegen moeten reageren met dezelfde overtuigingskracht als de politieke theologen dit deden mbt het geprivatiseerde geloof

    • Indien levensbeschouwing wordt verbannen naar het privé-leven, wordt zij ontdaan van haar maatschappijkritische karakter




  1. Religie en spiritualiteit




  • Definities

    • Religie : een ultieme zingeving via symbolen, riten en opvattingen over het transcendente of opvattingen over het meta-empirische. Religie is onderscheiden (maar niet gescheiden) van geloof in de christelijke betekenis van het woord




  • Religie is alomtegenwoordig

    • In de ene groep is er nieuwe belangstelling voor religie

    • In de andere groep is er nog verder doorgaande secularisering

    • De jongeren van tegenwoordig worden meer en meer aangetrokken tot oude geloven, oosterse genezingstechnieken , ... (andere vormen van geloof)




  • Ledierschap- en managementliteratuur

    • Er wordt de laatste tijd enorm veel aandacht geschonken aan spiritualiteit




  1. Godsdienst en christendom




  • Niet alleen religie, maar ook de grote wereldgodsdiensten krijgen nieuwe belangstelling

  • Secularisatieproces heeft zich niet zo radicaal voltrokken als voorspeld

    • Réligieus réveil




  • Optimisme van Cox

    • Wereld was niet zo lang geleden vol sombere voorspellingen over verval van godsdienst

    • Ook theologen begonnen te speculeren over theologische en ethische gevolgen

    • Maar godsdienst kreeg comeback => postmoderne tijdperk




  • Nieuwe belangstelling naar medidatie

    • Kan mensen opnieuw stimuleren om te bidden

    • Problemen

      • Individuele beleving : narcistisch zokeen naar zin

      • Religie is een opium geworden om stresserende wereld te ontvluchten

      • Religie en spiritualiteit kunnen gemanipuleerd worden in dienst van economische belangen

        • Manipulatie van de ziel

      • Religie en godsdienst moeten zich beperken tot privé-leven




  • Paradoxale van de wetenschapelijke houding tegenover religie en godsdienst

    • Er zijn auteurs die in de naam van wetenschap elke vorm van godsdienst bestrijden

    • Wetenschappers wijzen ook op de onvervangbare rol van religie




  • Negatieve houding

    • Richard Dawkins : The God Delusion

    • Christopher Hitchens : God is nog Great. How religion poisons everything

    • Sam Harris : The end of faith




  • Positieve houding van niet gelovige wetenschappers

    • Lionel Tiger en Michael McGuire : Het goddelijke brein. Het evolutionaire nut van religie

      • Het brein voelt zich comfortabeler bij geloven dan bij twijfelen

    • Alain de Botton : Religie voor atheïsten

      • Ideëen en rituelen losmaken van religieuze instanties

      • Gemeenschapszin, goedheid, verbetering onderwijs, zorgzaamheid, gezond pessimisme, perspectief geven, kunst, architectuur, instituten




  • Publieke rol van godsdienst

    • Gilles Kepel : La revenge de dieu




  1. Christelijk geloof




  • Als levensbeschouwing gestalte aanneemt van christelijk geloof slaat de levensbeschouwelijke tolerantie om in groot wantrouwen

    • Le christianisme en accusation




  • Weerstanden ten opzichte van een expliciet christelijke levensbeschouwing in kerkelijk verband

    • Christelijk geloof vertrekt van een denk- en praktijktraditie die diep ingrijpt in het leven en die perspectieven wijzigt waaruit mens, wereld en zin worden geïnterpreteerd

      • Ultieme referentiepunt is niet het zoekende individu, maar het appèl dat op het individu afkomt

      • Het godsbeeld is meer dan enkel een antwoord op het zoeken

    • Christendom is een narratieve traditie met grondslag in Bijbelse teksten

      • Dit zijn telkens hernomen interpretaties van geïnterpreteerde geloofservaringen

      • Teksten zijn transformatief : ze laten geen vrijblijvende houden toe, ze dwingen een keuze

    • Christelijke geloofstraditie plaatst vraagtekens bij emancipatorische zekerheden of narcistische instrumentele religiositeit

    • Conflict tussen 2 interpretatiewerelden : wereld van geestelijke waarden enzo, en wereld van door media gedicteerde criteria van lichamelijke schoonheid en succes

    • Christendom vraagt levenslang engagement

    • Christelijke levensbeschouwing is een levensveranderende werkelijkheid die niet alleen privé-leven diep raakt, maar ook houdingen en handelingen genereert waaruit instituties en bewegingen ontstaan die de maatschappij van binnenuit veranderen en soms zelfs onderbreken




  • Affirmatie van het verschil kan ook een positieve rol spelen in opbouw van identiteit

    • Mens is geen ongeprogrammeerd vrij en zelfstandig ‘ik’ dat een volkomen autonoom betekenis kan instellen voor zichzelf

    • Mens is ook geen speelbal van de verbrokkelde ideologieën die zijn bestaan fragmenteren, ook al zit de fragmentatie als cognitieve mogelijkheid in hemzelf



  1. Probleem is niet ‘waarom kunnen mensen niet geloven in god’, maar ‘waarom is het zo moeilijk geworden om betekenis te geven aan het leven?’




  1. Verschraling van onze mogelijkheden om de wereld te interpreteren ten gevolge van een verschraling van de taal




  • Devaluatie van het woorden

    • Oorspronkelijke levensgevende woord verdrinkt in een zee van betekenisloos geworden woorden

    • Vaak probeert men hieraan te ontkomen door nog meer woorden te produceren




  • Verschraling van onze mogelijkheden om de werkelijkheid als zinvol te interpreteren

    • Economisering van de werkelijkheid




  • Door een eenzijdige taal wordt er een eenzijdige interpretatie gegeven van de werkelijkheid van mensen

    • Deze interpretatie is ook het uitgangspunt voor een transformatie van menselijke interactie tot iets wat ‘onder controle’ is en ‘gemanaged’ kan worden

    • Hierachter schuilt angst voor menselijke vrijheid en creativiteit




  • Metafoor van Plato over de grotbewoners




  1. Disconnectie




  • Vroeger

    • Elke menselijke activiteit werd gezien als een onderdeel van een groter geheel dat door ethische en metafysische doelen werd bepaald

  • Nu

    • Wat vroeger ooit 1 samenhangend geheel was, is nu uiteengevallen in allerlei subsystemen die zich geleidelijk hebben verzelfstandigd




  • Schaduwzijde van rationaliseringsproces

    • Loskoppeling tussen wereld van de arbeid en de zingevingsperspectieven waarin een arbeid betekenisvol werd

    • Loskoppeling binnen die persoon

      • Als gevolg van wegvallen van zingevingsperspectieven heeft men het moeilijk om de verschillende maatschappelijke rollen te integreren




  • Een van de centrale problemen naar leiderschap toe

  • Een van de gevolgen van verkokering

    • De scheiding tussen verschillende vormen van ‘moraal’

    • Professionele ethiek is belangrijk, maar het kan leiden tot een gefragmenteerd leven waarin men, naargelang de rol die men speelt, een andere moraal hanteert


  1. Vervreemding van het zelf




  • Dupré

    • Voor de middeleeuwse mens was een rechtstreeks contact met de diepste lagen van de innerlijkheid als ruimte waarin men God kon ontmoeten mogelijk

  • Etty Hillesum

    • Moderne zelf is een ‘leeg’ subejct geworden dat slechts op een bemiddelde wijze met zichzelf in contact treedt

    • Verband van een diepe bron in onszelf die met stenen en gruis verstopt is geraakt




  • Moderne zelf

    • Heeft geen verankeringspunt in zichzelf meer

    • Wordt herleid tot zijn objectieve prestaties, bezit en verovering

    • Uit het angst voor niets, gaat men de leegte zoveel mogelijk vullen

      • Vb. Work-a-holisme




  1. Manipulatie van de ziel




  • Disconnectie syndroom gaat gepaard met een grotere instrumentalisering van het leven

    • Hoe kan ik zo goedkoop en efficiënt mogelijk de instrumentele doelen realiseren?

    • Koppeld doelen los va nde fundamenteel ethische en menselijke doelen




  • Instrumentalisering van beroepsleven

    • Vroeger : manipulatie van het lichaam

      • Hoe kan men fysieke menselijke kracht zo goed mogelijk laten renderen?

    • Tegenwoordig : manipulatie van de ziel

      • Grote ondernemingen spelen in op onzekerheidsgevoel en innerlijke leegte

      • Mensen streven naar onsterfelijkheid, ondernemingen maken daar gebruik van

      • Mensen streven naar goedkeuring, onderneming geeft dat door promotie => vicieuze cirkel

      • Mensen willen deelmaken van een gemeenschap, onderneming wordt gemeenschap

      • Zodra bedrjiven gaan ontslagen, verliezen de betrokken individuen hun alomvattend zingevingssysteem => er blijft niets over dan existentiële leegte




  • Doel van leiderschap

    • Hoe kunnen mensen voldoende authentieke autonomie verwerven om aan het proces van de manipulatie van de ziel te ontsnappen?




  1. Waarom is het zo moeilijk geworden in God te geloven?




  1. De uitdaging van het atheïsme




  • God is voor velen niet meer ervaarbaar of denkbaar

  • God heeft voor velen geen inhoud meer

  • Het transcendente wordt niet meer als werkelijkheid ervaren




  • Richard Dawkins

    • Meest bekende tegenstander van het geloof in God

    • ‘God als misvatting’

  • Anne Provoost

    • ‘Beminde ongelovigen. Atheïstisch sermoen’




  • Uitdaging van atheïsme is meer dan een intellectueel of existentieel probleem van ongelovigen

    • Het gaat ook gelovigen aan : enkel degenen die weten dat niet-geloven ook een oplossing is, weten hoe het is om te kunnen en mogen geloven in God




  • Louis Dupré en Edith Cardoen

    • In andere godsdiensten zoekt men niet naar een God, maar zoekt men de leegte in zich en beleeft men deze leegte als het transcendente




  • Praktisch atheïsme

    • Sommigen denken dat dit een probleem is

    • Men leeft gewoon ‘alsof God niet bestond’

    • Glucksmann : La troisième mort de Dieu

      • Het prkatisch atheïsme en het materialisme zijn wijd verspreid in Europe, zonder dat ze door dwang zijn opgelegd, zonder dat zij expliciet worden verkondigd, hebben zij de mensen zover gebracht dat zij leven alsof God niet bestond




  1. De neutralisering van God door het burgerlijke deïsme




  • De crisis van het godsgeloof en van de identiteit van het christendom is ook een gevolg van de deïstische neutralisering van de positieve inhoud van de bijbelse christelijke traditie




  • Veel mensen worden ongelovig omdat ze een verkeerde voorstelling hebben van de God van het christendom



  • Schillebeeckx : Mensen als verhaal van God

    • Hoofdprobleem is niet het al dan niet bestaan van God

    • Vaakt wordt het bestaan van God geloochend omdat men er volkomen onjuiste, menselijk nare opvattingen op nahoudt over wie of wat God precies is




  • Verschraling van het begrip God onder invloed van het burgerlijke en rationalistische deïsme

    • Het geloof in God is ‘oninteressant’ geworden




  • Deïsme = de typische religiositeit van de verlichte, moderne burger, de religie die hem ligt en waartoe hij nog in staat is. Hij negeert het christendom niet, hij interpreteert het

    • De moderne burger wilt wel godsdienstig blijven, maar binnen bepaalde grenzen. Hij herleid deze tot een werkelijkheid waarop hij vat heeft, die hij kan overzien en die hij kan plaatsen binnen zijn wereld

    • De God van het deïsme is abstract en levenloos

      • De mens heeft Hem nodig om de werkelijkheid en zelfervaring te kunnen verklaren

      • Het enigste dat nog aangetoond moet worden is dat ‘Hij bestaat’.




    • De vraag wat God is, wordt beantwoord met te zeggen waartoe hij dient

    • Of deze God bestaat, kan aangetoond worden

    • Maar de vraag wie God is, is voor het deïsme geen vraag




  1. Het probleem van de ‘derde dood van God’




  • André Glucksmann

    • La troisième mort de Dieu

    • Eerst gestorven aan kruis

    • Dan gestorven als gevolg van kritiek van de grote ‘maîtres du soupçon’ en van het nihilisme

    • En als laatste gestorven als gevolg van de mens van de 20ste eeuw met onluisterende en zinloze massale dodingen van mensen omwille van ideologische redenen




  • Redenen dat mensen twijfelen aan bestaan van God:

    • Genocide in Rwanda, Holocaust, massale doding in Goelag, uitmoording van joden

    • Het zijn allemaal elementen van 1 grote geschiedenis waarin de wreedheid en onmenselijkheid als het ware gaan functionerren als een diep in het levensgevoel geworteld bewijs tegen het bestaan van God




  • Grote vraag of de ervaring van het extreme kwaad en lijden wel noodzakelijk een derde dood van God betekend


  1   2   3   4   5

  • Religie en spiritualiteit
  • Godsdienst en christendom
  • Probleem is niet ‘waarom kunnen mensen niet geloven in god’, maar ‘waarom is het zo moeilijk geworden om betekenis te geven aan het leven’
  • Vervreemding van het zelf
  • Waarom is het zo moeilijk geworden in God te geloven De uitdaging van het atheïsme
  • De neutralisering van God door het burgerlijke deïsme
  • Het probleem van de ‘derde dood van God’

  • Dovnload 116.88 Kb.