Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


3 Werkvertaling van de Griekse teksten

Dovnload 15.74 Kb.

3 Werkvertaling van de Griekse teksten



Datum02.08.2017
Grootte15.74 Kb.

Dovnload 15.74 Kb.

3 Werkvertaling van de Griekse teksten
Passages tussen ( ) geven een alternatieve of meer letterlijke vertaling of toelichting, die tussen [ ] geven aanvullingen ten opzichte van het Grieks, waardoor de leesbaarheid van de vertaling wordt vergroot. Een participium wordt regelmatig door een persoonsvorm of nog anders vertaald; daarbij wordt wel elkens tussen haken aangegeven dat het een participium is.
1 Inleiding

Prooemium (pag. 7)
Van het onderzoek van Herodotus uit Halicarnassus is dit het verslag, opgeschre- ven met de bedoeling dat wat door mensen geschied is op den duur niet in verge- telheid raakt, en ook dat grote en bewonderenswaardige daden/werken, sommige door Grieken en andere door niet-Grieken verricht, niet roemloos worden – (de) andere zaken maar vooral ook de oorzaak waardoor zij met elkaar in gevecht raak- ten.
3 Cyrus
3.3 Cyrus en de Massageten
Cyrus trekt op tegen de Massageten ... (pag. 32)
De westkant dus van die zee, die de Kaspische wordt genoemd, wordt omzoomd door (omzoomt) de Kaukasus, maar aan de oostkant (en) waar de zon opkomt, volgt een wat betreft zijn omvang voor het oog oneindige vlakte. Van die 105 grote vlakte nu (dan) bewonen niet het minste deel de Massageten, tegen wie Cyrus een verlangen kreeg een expeditie te beginnen. Want talrijk en ook gewichtig waren de dingen die hem bemoedigden en aanspoorden: in de eerste plaats zijn geboorte, het feit dat hij meende (het menen) iets groters te zijn dan een mens, en in de tweede plaats het succes dat gedurende zijn oorlogen was gebleken (was gebeurd); want waarheen (ook maar) Cyrus het ondernam 110 op te trekken, het was onmo- gelijk dat dat volk ontsnapte.
... en hun koningin Tomyris (pag. 32)
Er was, nadat haar man was gestorven, een vrouw koningin van de Massageten; Tomyris was haar naam. Naar haar hand dong zogenaamd Cyrus door middel van een bode: hij wilde (ptc. praes.) haar als zijn vrouw hebben. Maar Tomyris wees zijn aanzoek af, omdat ze inzag dat hij niet haar zelf begeerde, maar het koningschap van de Massageten. 115 Omdat hij geen succes boekte met zijn list, marcheerde (ptc. aor.) Cyrus daarna naar de Araxes en ondernam openlijk een expeditie tegen de Massageten: hij sloeg (ptc. praes.) bruggen over de rivier als middel voor zijn le- ger om over te steken en bouwde voor zich (ptc. praes.) ook bolwerken op de boten die de rivier overbrugden.

Tomyris doet Cyrus een aanbod (pag. 32)
120 Terwijl hij dit werk [onder handen] had, stuurde (ptc. aor.) Tomyris een bode en zei hem het volgende: ‘Koning van de Meden, stop haast te maken (ptc. praes.) met dat waar je haast mee maakt; want je zult wel niet weten of jou dat tot voor- deel zal zijn, wanneer het volbracht wordt. Stop (ptc. aor.) en wees koning over jouw eigen onderdanen; en verdraag het ons te zien (ptc. praes.) heersen over

juist diegenen waarover wij heersen. Maar je zult deze adviezen natuurlijk niet willen opvolgen (gebruiken). Integendeel, je zult alles 125 liever willen doen dan de vrede bewaren. Maar als je er hevig naar verlangt de Massageten uit te testen, vooruit! – laat jij dan het zware werk dat je met het overbruggen (ptc. praes.) van

de rivier hebt varen en steek jij dan, nadat wij ons een tocht van drie dagen van de rivier hebben teruggetrokken, over naar ons land. Of (Maar), als je liever ons wilt binnenlaten in jullie land, doe jij dan ditzelfde.’ Toen hij dit 130 aangehoord had, riep Cyrus de voornaamsten van de Perzen bijeen en nadat hij hen verzameld had, legde hij de zaak openlijk aan hen voor: hij vroeg om raad (ptc. praes.), wat van beide hij moest doen. Van hen stemden de meningen overeen; ze raadden aan (ptc. praes.) Tomyris en haar leger binnen te laten in hun gebied.
Het advies van Croesus (pag. 33)
Maar de Lydiër Croesus, die aanwezig was en kritiek had op deze mening, 135 uitte er een [die] aan de naar voren gebrachte mening tegengesteld [was]. Hij zei (ptc. praes.) het volgende: ‘Koning, ook eerder zei ik u, daar Zeus mij aan u gaf, elke fout die ik (welke fout ik ook maar) uw huis zie bedreigen, naar vermogen te zul- len voorkomen. En mijn rampen, zo jammerlijk als ze zijn (ptc. praes.), zijn wijze lessen voor mij geworden. Als u meent onsterfelijk te zijn en het bevel te voeren over een zodanig leger, zal het misschien helemaal niet nuttig/nodig zijn dat ik

140 u mijn inzichten kenbaar maak. Maar als u tot het inzicht gekomen bent dat ook u een mens bent en het bevel voert over anderen die dat ook zijn (over andere dergelijken), leer dan in de eerste plaats dit, [namelijk] dat er van het menselijk fortuin een rad is, dat omdat het ronddraait niet toestaat dat dezelfden altijd / altijd dezelfden succes hebben. Nu dan heb ik een mening over de voorgelegde zaak, tegengesteld aan die van hen. Want als wij bereid zullen zijn de vijanden in ons gebied binnen te laten, 145 dan schuilt (is) daarin, werkelijk, het volgende gevaar. Als u verslagen wordt (bent), verliest u bovendien heel uw rijk; want het is toch duidelijk dat de Massageten, wanneer ze winnen, niet achteruit zullen vluch- ten, maar naar uw gebieden zullen marcheren. Maar als u wint, is uw overwinning niet zo groot (wint u niet zoveel) als [hij zou zijn], wanneer u de Massageten zou overwinnen (ptc. praes.) nadat u bent overgestoken naar hun land, en [wanneer u] hen zou achtervolgen, terwijl ze vluchten. Want ik zal hetzelfde plaatsen tegenover dat wat ik eerder zei, [namelijk] dat u na het overwinnen (ptc. aor.) van degenen

die weerstand bieden recht op het rijk 150 van Tomyris af zult marcheren. En afge- zien van wat gezegd is (ptc. perf.), is het schandelijk en niet te verdragen als (dat) uitgerekend Cyrus, de zoon van Cambyses, wijkt (ptc. aor.) voor een vrouw en zich

van zijn gebied terugtrekt. Nu dus lijkt het mij goed dat wij oversteken (ptc. aor.) en zover oprukken als zij zich zullen terugtrekken en dat wij daarna proberen hen te overwinnen door het volgende te doen (ptc. praes.). Want zoals ik verneem, zijn de Massageten zowel onbekend met de luxe (goede dingen) van de Perzen als 155 [überhaupt] zonder kennis van grote zegeningen (grote mooie dingen). Het lijkt mij dus goed dat wij, nadat we royaal veel van het kleinvee geslacht en toebereid hebben, in ons legerkamp aan deze mannen een maaltijd voorzetten, en boven- dien ook royaal mengvaten met (van) onvermengde wijn, en allerlei spijzen; en dat, nadat we dit gedaan hebben, wij overigen het minst bruikbare [deel] van het leger achterlaten (ptc. aor.) en ons weer terugtrekken naar de 160 rivier. Want als

ik er niet naast zit, zullen zij, wanneer ze de vele zegeningen gezien hebben, zich daarop werpen en resteert (ook) er daarna voor ons het verrichten van grote da- den.’
Cyrus’ beslissing (pag. 36)
Deze meningen stonden tegenover elkaar, maar Cyrus verwierp de eerdere mening (ptc. aor.), verkoos (ptc. aor.) die (de mening) van Croesus en beval Tomyris zich terug te trekken, omdat hij van plan was zelf 165 naar haar over te steken. Zij trok zich inderdaad terug, zoals ze in het begin beloofd had. En nadat Cyrus Croesus had overgedragen aan de zorg (had geplaatst in de handen) van zijn eigen zoon Cambyses – juist diegene aan wie hij het koningschap wilde nalaten (geven) – en hem met klem had opgedragen Croesus (hem) én te eren én goed te behandelen, als de oversteek naar de Massageten niet goed zou aflopen – nadat hij dat had op- gedragen en hen naar Perzië had weggezonden, 170 stak hij zelf met (en) zijn leger de rivier over.
Een nare droom (pag. 36)
Nadat hij de Araxes was overgestoken, zag hij na het vallen van de nacht (nadat de nacht genaderd was), toen hij in het gebied van de Massageten sliep, een dergelijke droom: Cyrus meende in zijn slaap te zien dat de oudste van de zonen van Hys- taspes vleugels op zijn schouders had en dat hij met de ene daarvan Azië en met

de andere Europa 175 overschaduwde. Hystaspes, de zoon van Arsames, die een afstammeling van Achaemenes was, had als oudste van zijn kinderen Darius, die toen ongeveer twintig jaar oud (wat betreft leeftijd) was; en hij was achtergebleven in Perzië, want hij had nog niet de leeftijd om deel te nemen aan een expeditie.


Cyrus ontbiedt Hystaspes (pag. 37)
Nadat nu (dan) Cyrus ontwaakt was, gaf hij zichzelf rekenschap over zijn droom.

180 En omdat de droom hem belangrijk leek te zijn, riep hij (ptc. aor.) Hystaspes, nam hem alleen terzijde (ptc. aor.) en zei: ‘Hystaspes, jouw zoon is erop betrapt dat hij iets in de zin heeft tegen mij en mijn heerschappij. En hoe ik dit precies weet, zal ik te kennen geven: de goden bekommeren zich om mij en tonen mij van te- voren alles wat dreigend komt opzetten. Nu dus, in de afgelopen (voorbijgegane)



nacht, zag ik in mijn slaap (ptc. praes.) dat van jouw zonen de 185 oudste vleugels op zijn schouders had en dat hij met de ene daarvan Azië en met de andere Europa overschaduwde. Nu kan het op grond van deze droom gewoon niet anders of hij heeft iets in de zin tegen mij. Welnu, reis jij zo snel mogelijk terug naar Perzië en zorg ervoor dat, wanneer ik daarheen gekomen ben, nadat ik dit onderworpen heb

  • dat jij jouw zoon aan mij ter beschikking stelt 190 voor ondervraging.’



Hystaspes reageert loyaal (pag. 37)

Cyrus zei dit in de mening (ptc. praes.) dat Darius iets tegen hem in de zin had, maar de godheid toonde hem van tevoren dat hij zelf voorbestemd was daar ter plaatse te sterven en dat zijn koningschap zou overgaan op Darius. Hystaspes nu (dan) antwoordde/antwoordt met de volgende [woorden]: ‘Koning, moge er geen enkele man van Perzische afkomst zijn die 195 iets in de zin heeft tegen jou; en als hij bestaat, moge hij zo spoedig mogelijk omkomen! Want jij hebt ervoor gezorgd (gemaakt) dat de Perzen in plaats van slaaf (slaven) vrij zijn en dat ze in plaats van overheerst te worden door anderen heersen over allen. Maar als een of andere droom jou bericht dat mijn zoon een staatsgreep plant tegen jou, lever ik hem aan jou uit om alles met hem te doen wat jij wilt.’ Nadat Hystaspes met deze [woorden] geantwoord had en de Araxes 200 was overgestoken, reisde (ging) hij naar Perzië om zijn zoon Darius voor Cyrus in het oog te houden.

  • 1 Inleiding Prooemium (pag. 7)
  • 3 Cyrus 3.3 Cyrus en de Massageten Cyrus trekt op tegen de Massageten ... (pag. 32)
  • ... en hun koningin Tomyris (pag. 32)
  • Tomyris doet Cyrus een aanbod (pag. 32)
  • Het advies van Croesus (pag. 33)
  • Cyrus’ beslissing (pag. 36)
  • Een nare droom (pag. 36)
  • Cyrus ontbiedt Hystaspes (pag. 37)
  • Hystaspes reageert loyaal (pag. 37)

  • Dovnload 15.74 Kb.