Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Actie-Onderzoek: CollectActif

Dovnload 4.94 Mb.

Actie-Onderzoek: CollectActif



Pagina24/24
Datum02.09.2018
Grootte4.94 Mb.

Dovnload 4.94 Mb.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   24

Een persbericht werd verspreid waarin de redenen voor de stopzetting vanwege CollectActif werden toegelicht:



Sous prétexte d'un malentendu sur la communication… alors que notre demande concernerait le statut de personnes sans papiers ….et tout de suite après c'était un non … Nous étions demandeur d'une médiation, d'une discussion avec nos partenaires. Au lieu de discuter et essayer de démêler la situation, notre représentant … a été gentiment mis de côté sans aucune explication. Bravo à Cultureghem et les abattoirs. Pour avoir abuser de notre confiance. Pour avoir récupéré notre sueur.

Toen ik later om meer toelichting vroeg over wat er precies was misgelopen, vertelde I1 me dat er een conflict was ontstaan rond de nieuwe T-shirts van het gezamenlijke project. CollectActif vond het belangrijk dat er hierop de slogan ‘ Personne n’ est illégal’ kwam te staan, om duidelijk aan te geven dat er zich onder de initiatiefnemers mensen zonder papieren bevonden. Deze vraag werd volgens hen echter aan de kant geschoven door hun partners en de gsm en toegang tot de gezamenlijke mailbox werden de vertegenwoordiger van CollectActif afgenomen. Na interne deliberatie besloot CollectActif dat hiermee het principe van gelijkwaardigheid dat eigen is aan een volwaardig partnerschap, doorbroken was (Focusgroep III):



Derrière la question des t-shirts (de Collectmet), la message sure le t-shirt, … ‘personne n’est illégal’, derrière le message il y a un prise de condition. CollectActif, en tant que projet initié justement pas des sans-papiers, a toujours gardé un œil justement sure le fait que à travers l’acte d’un partenariat, la question des personnes sans-papiers soit évoquée et que les personnes, ou les associations ou les institutions, déjà devrai prendre en considération ce message.… La question de partenariat, je pense que, en général, les associations et les soutiens, justement, belgo-belges, ils faut arrêter, arrêter, de considérer des migrants comme des gens à aider. Comme des gens faibles, comme des gens soumis.

I6 vatte hun hele ervaring in het dossier van Collectmet als volgt samen: ‘La cooperation c’est difficile’, waaraan I2 nog al lachend toevoegde ‘surtout quand on est fragile’.



Conclusies


De case van CollectActif toont aan dat er zich in de afwezigheid van erkenning in de vorm van formeel burgerschapsstatus desalniettemin solidariteit in diversiteit kan ontwikkelen. De burgerschapspraktijken die mensen zonder papieren bij CollectActif ontplooien, houden claims in tot erkenning voor hun actieve participatie in en bijdrage aan de samenleving. Ze maken kwesties zoals precarisering, voedselverspilling en de negatieve effecten van de huidige migratiepolitiek zichtbaar en bespreekbaar. Een solidaire gemeenschap wordt in het leven geroepen door mensen in te schakelen binnen hun praktijk en hen zo impliciet lessen bij te brengen over de betekenis van een precair wettelijk status. In plaats van expliciete claims tot regularisatie tegenover de overheid te maken zoals de sans-papiers beweging het hen voordeed, weigeren de leden van CollectActif een afwachtende houding aan te nemen. Via activistische interventies op het terrein zetten zij de transformatie die ze graag in de ruimere samenleving willen zien in gang in hun onmiddellijke omgeving. De visie van ‘horizontale solidariteit’ die ze hierbij uitdragen, onderstreept het belang van gelijkwaardigheid als basisvoorwaarde om als volwaardige partners in dialoog te kunnen gaan.

Dit actie-onderzoek bevestigt dat politieke erkenning verkrijgen voor innovatieve praktijken van solidariteit in diversiteit afhankelijk is van bepaalde voorwaarden. Herkenbaarheid en zichtbaarheid genereren voor praktijken die gesitueerd zijn in het ‘hier en nu’ vereist hun hertaling naar narratieven die resoneren met de heersende begrippenkaders en manieren van werken binnen het professionele middenveld. De moeilijkheden die werden ondervonden tijdens het actie-onderzoek om een werking die opereert zonder officieel organisatie-statuut, die volledig gedragen wordt door vrijwilligers zonder wettelijk status en die bovendien geen toegang heeft tot structurele middelen zoals subsidies, erkend te krijgen, spreken boekdelen. Door categorieën ruim in te vullen en creatief naar administratieve omwegen te zoeken, bleek het mogelijk te zijn samen acties te ondernemen in het kader van het onderzoek. Hoewel er vanuit de interacties met professionals stemmen opgingen om de vereniging het statuut van vzw te laten aannemen, wijzen deze bevindingen vooral op de nood aan transformatie van bestaande structuren met oog op de erkenning van sociaal innovatieve projecten als CollectActif.

Dezelfde manieren waarop het middenveld voor-gestructureerd is, belemmeren de uitbouw van solidariteit over organisaties heen. Zolang CollectActif aanzien wordt als een partnerorganisatie die doorleefde expertise aanreikt die kan gemobiliseerd worden in de werking met mensen in een precaire situatie, stellen zich weinig tot geen problemen binnen samenwerkingsverbanden. Van zodra CollectActif echter haar autonomie als actor op het terrein bevestigt door politiek stelling te nemen over zaken als migratiebeleid of door de onevenredige verdeling van verantwoordelijkheden en vertegenwoordiging aan te kaarten, creëert dit echter moeilijkheden voor middenveldorganisaties. Solidariteit die gebaseerd is op de erkenning van CollectActif als partner met een volwaardig status, hangt net af van het inzicht dat ook mensen zonder wettig verblijf als ‘professionals’ kunnen beschouwd worden met hun eigen collectieve belangen en redenen om te handelen naar die belangen van dien. De activistische burgerschapspraktijken van CollectActif bevatten daarom een open uitnodiging gericht aan het middenveld om hun eigen positionaliteit in vraag te stellen en hun politieke opdracht te herdenken.

Metareflectie


Actie-onderzoek liet in de case van CollectActif toe de afstand te verkleinen tussen onderzoeker en onderzochte gemeenschap. Elders heb ik geargumenteerd dat het bij kwalitatief onderzoek naar mensen zonder wettig verblijf ethisch imperatief is om mensen niet als onderzoekssubjecten, maar als onderzoeksparticipanten te benaderen (Swerts 2016b). Zulke ethische benadering op onderzoek rond irreguliere migratie stelt het handelingsvermogen van mensen zonder papieren centraal en vereist reflexiviteit over de eigen positionaliteit als onderzoeker, een actieve gemeenschapsparticipatie, een verhoogde gevoeligheid rond de representatie van levensverhalen en interventies in het publieke debat. Terwijl participerende observatie toelaat om banden met de onderzochte gemeenschap op te bouwen, is de etnografische onderzoeker eerder geneigd om vanop een afstand te observeren. Hiermee vergeleken dwingt actie-onderzoek als methode de onderzoeker om meer positie in te nemen in het veld en het proces te begeleiden waarmee samen met de onderzochte gemeenschap acties worden opgezet. Gezien dit een onderzoek naar solidariteit in diversiteit betreft, ondervindt men als onderzoeker aan de lijve wat het inhoudt om via concrete interventies in het veld bepaalde beoogde effecten te sorteren. Dit laat toe om een dieper begrip te krijgen van de processen en dynamieken die solidariteit teweeg brengen.

Het voordeel van actie-onderzoek in deze context is dat het de kans biedt om als onderzoeker samen met de onderzochte gemeenschap zaken te verwezenlijken zoals hierboven beschreven werd inzake de prijsaanvragen, gezamenlijke presentaties en de ontwikkeling van het pedagogisch instrument. Sociologische inzichten worden op die manier vermengd met inzichten vanop het veld om tot nieuwe, gedeelde definities van sociale situaties te komen. Waar onderzoekers vaak geconfronteerd worden met het ethische dilemma dat ze enkel ‘nemen’ en weinig kunnen ‘ teruggeven’ aan de onderzochte gemeenschap, laat actie-onderzoek toe dit dilemma te overbruggen. Het ondernemen van gezamenlijke acties als gelijkwaardige partners binnen de context van het onderzoek houdt op zich een vorm van erkenning in naar de leden van CollectActif toe als ervaringsdeskundigen. Omdat er een aanzienlijke interdependentie tussen onderzoeker en onderzoeksparticipanten gepaard gaat met de uitvoering van deze acties, wordt de onderzochte gemeenschap meer betrokken bij het onderzoek en ontstaan er openingen om hun participatie in het onderzoeksproces te maximaliseren. Zo boden de voorbereidingen voor de presentaties en het pedagogisch instrument kansen om samen met de leden van CollectActif terug te kijken naar eerder verzamelde data en om mee na te denken hoe de inzichten die vanuit deze data naar voor kwamen, gerepresenteerd konden worden. Het actief rekruteren van mensen uit het veld als onderzoekers versterkte het gevoel van gedeeld eigenaarschap over het onderzoek verder. Ook inzake nazorg en het verlaten van het veld werd er duidelijk naar elkaar toe gecommuniceerd wat de onderlinge verwachtingen waren omtrent de verdere samenwerking en de verspreiding van de onderzoeksresultaten. Ik zorgde er met toestemming van het DieGem team voor dat het rapport ook in het Frans vertaald zou worden opdat het onderzoek ook voor het Franstalige publiek van CollectActif toegankelijk zou zijn. Bovendien engageerde ik mij om de lancering van het pedagogisch instrument, die gepland staat voor begin 2017, nog mee in goede banen te zullen leiden. Van hun kant stemden zij er mee in om in maart 2017 samen met mij een sessie te leiden rond ‘Solidariteit voor mensen zonder papieren’ in het kader van het opleidingsonderdeel ‘Redelijk Eigenzinnig’ georganiseerd door de VUB.

Dit neemt niet weg dat actie-onderzoek belangrijke uitdagingen inhoudt voor zowel de onderzoeker als de onderzoeksparticipanten. Zoals ik reeds in de methodologische beschrijving aangaf, konden de effecten van bepaalde acties, zoals de lancering van het pedagogisch instrument, niet in kaart gebracht worden wegens tijdsgebrek. De inzichten over solidariteit in diversiteit kwamen daarom vooral voort uit de processen die toeleiden naar de actie, eerder dan uit de impact van de actie op zichzelf. Als Nederlandstalig onderzoeker belemmerde de taalbarrière op sommige momenten een efficiënte communicatie tussen mijzelf en de onderzoeksparticipanten. De opvolging van de uitvoering van acties nam bovendien aanzienlijk meer tijd in beslag dan initieel gedacht. Mijn eigen positionering als ‘doorgeefluik’ naar de grafische vormgevers toe, bijvoorbeeld, zorgde meermaals voor coördinatieproblemen.

Bibliografie

Geanalyseerde documenten


http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/regio/brussel/1.2457275

‘Le mouvement des sans-papiers et ses soutiens ont trouvé leur voix’, Le journal des sans-papiers, M. 0, Mars-avril 2016.

‘Sans papiers, mais pas sans idées, agenda interculturel, n. 327, September 2015.

Academische referenties


Chauvin, S. & Garcés-Mascareñas, B. (2014). ‘Becoming less illegal: deservingness frames and undocumented migrant incorporation.’ Sociology Compass, 8(4), 422-432.

Depraetere, A. 2016. Rapport retrospectieve case study Maximiliaanpark. (te verschijnen op http://www.solidariteitdiversiteit.be/praktijkenbank.php)

Engbersen, G. (1995). The unknown city. Berkeley Journal of Sociology, 40, 87-111.

Isin, E.F. (2008). 'Theorizing Acts of Citizenship'. in Isin E. and Nielsen, G. (eds) Acts of citizenship. London: Zed Books: 15 – 43.

Isin, E.F. (2009) 'Citizenship in Flux: The Figure of the Activist Citizen' Subjectivity 29: 367–388.

Fraser, N. (2000). Rethinking Recognition. – New Left Review 3: 107-120.

Nicholls, W. (2013). The DREAMers: How the Undocumented Youth Movement Transformed the Immigrant Rights Debate. Stanford: Stanford University.

Nicholls, W., Maussen, M., de Mesquita, L. C. (2016). The Politics of Deservingness: Comparing Youth-Centered Immigrant Mobilizations in the Netherlands and the United States. American Behavioral Scientist Vol 60, Issue 13, pp. 1590 – 1612.

Goldring, L., & Landolt, P. (2013). Producing and negotiating non-citizenship: Precarious legal status in Canada. Buffalo; Toronto: University of Toronto Press.

Gonzales, R. 2016. Lives in limbo: Undocumented and coming of age in America. California: University of California Press.

Greenwood, D. J., & Levin, M. (2007). Introduction to action research : Social research for social change (2nd ed.). Thousand Oaks, Calif: Sage Publications.

Johnson, H. L. (2014). Borders, Asylum and Global-Non-Citizenship: The Other Side of the Fence. Cambridge: Cambridge University Press.

Rancière, J. (2010). Dissensus: On Politics and Aesthetics. Continuum, London.

Siméant, J. 1997. La Cause des Sans Papiers. Paris: Presses de Sciences Po.

Sullivan, M, Rehm, R. (2005). Mental Health of Undocumented Mexican Immigrants: A Review of the Literature. Advances in Nursing Science: Volume 28 - Issue 3 - p 240–251.

Swerts, T. 2016. “Van kwetsbaarheid naar agency: Een ethisch perspectief op etnografisch onderzoek naar mensen zonder papieren. “ in SocioLogos 37 (1): 7-19.

Swerts, T. 2017a. “Creating space for citizenship: The liminal politics of undocumented activism.” International Journal of Urban and Regional Research (in production).

Swerts, T. 2017b “’Check your privilege’: Cross-status alliances in the DREAM movement.” In Lawson, V. and Elwood, S. (eds.) Poverty politics and alliances. University of Georgia Press (In Press).



Swerts, T. & Depraetere, A. 2016. ‘Burgerschap in het Maximiliaanpark.’ In Sociologie Magazine (1).

BIJLAGEN

Questionnaire Focus Groupe I

A) Effectuer les procédures de confidentialité

B) Expliquer le but de la recherche

C) Structure : D’abord information personnel concernant participation et motivation, puis en groupe reconstituer l’histoire de CA jusqu’au moment du Parc Maximilien, réflexion sur la dynamique des coopérations, à la fin de nouveau chaque personne pour dire des mots en concludant

C) Allumer l'enregistreur

Histoire personnelle

  • D’abord on veut demander si tout le monde peux présenter lui-même et expliquer (FAIR TOUR)

    • A) comment et

    • B) pourquoi ils sont devenu impliqué dans CollectActif (5min par personne)

      • C’était quand?

      • Pourquoi avez-vous décidé de participer a ce moment?

Histoire de CA (CALENDRIER)

  • Qui a pris l’initiative pour établir CollectActif ?

  • Quel sont les objectifs de CA ?

    • Est-ce que ces objectifs sont-ils évolues pendant le parcours de CA ?

    • Est-ce que il y a des revendications politique aussi ?

  • Qu’est-ce que vous faites en pratique quotidien avec CA ?

    • Avec Qui ? Combien de personnes ?

    • Pour qui ?

    • Ou ? Endroits spécifiques ?

  • Quels sont les moments clés selon vous dans l’histoire de CA ?

  • Pouvez-vous décrire des événements particuliers auxquels vous avez participé qui ont eu un impact personnelle? (FAIRE TOUR)

  • Avec quels organisations a CA participé? Situez-les dans le calendrier.

    • La Communa

    • Toestand

    • Pigment

    • Cultureghem

    • .. ?

  • Comment est-ce-que CA a-t-il entrenu des relations avec les autres collectifs sans-papiers ?

    •  Lesquelles ? Quand ?

Conclusions (TOUR par personne)

  • Qu'est-ce que cela signifie d'être un membre de CA selon vous ?

  • Comment est-ce-que vous voyez le futur de CA ?

1 Op vraag van de respondenten werden de namen van de leden van CollectActif geanonimiseerd in dit rapport.
1   ...   16   17   18   19   20   21   22   23   24

  • Conclusies
  • Metareflectie
  • Bibliografie Geanalyseerde documenten
  • Academische referenties

  • Dovnload 4.94 Mb.