Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Afscheid van Descartes

Dovnload 437.05 Kb.

Afscheid van Descartes



Pagina1/5
Datum25.04.2019
Grootte437.05 Kb.

Dovnload 437.05 Kb.
  1   2   3   4   5

 

Afscheid van Descartes

Maastricht, 6 oktober 2002    Loes PihlajamaaReactie: loesp@cuci.nl

http://www.glimmerveen.nl/Loes/Descartes.html#Begin

Is alles materie? 

Om maar met de deur in huis te vallen, ja.

De moderne wetenschap, die uitgaat van wat waarneembaar is en van waarnemingen die herhaalbaar zijn, heeft nog nooit aanwijzingen gevonden voor het bestaan van niet-materiële ‘onderdelen’ van de mens.

Sterker nog, dit verhaal gaat vooral over het feit dat er sterke aanwijzingen zijn dat ‘alles’ genetisch is.



Niet alleen ons lichaam, maar ook onze karaktereigenschappen en zelfs onze kennis (of liever cognitie = ‘kenvermogen’) zit in de genen – althans: is op de een of andere manier genetisch bepaald. Hoe dat dan mogelijk is met het kleine aantal genen dat we blijken te bezitten, is een vraag waarop voorlopig geen antwoord valt te geven.

 

Ren Descartes (1596 - 1650)

e arme oude René Descartes (Matt Ridley: Genoom: het recept voor een mens. (1999, Contact) krijgt meestal de schuld van het dualisme dat het westerse denken heeft gedomineerd – (en voor een groot deel nog steeds domineert).


De fout zit hem niet alleen in het dualisme, het idee dat er een aparte geest – of ziel – is, die geheel los staat van de hersenmaterie. Op de een of andere manier voelen we dat wel zo. Een fout die we allemaal maken, kun je Descartes nauwelijks aanrekenen.

De andere fout zit 'm in het doordraven de andere kant op: het idee dat de biochemie alles bepaalt, terwijl wij daar geen invloed op zouden kunnen hebben. Het idee van ‘eenrichtingverkeer’ chemie als oorzaak en nooit als gevolg.


De mens is dan een soort robot.

Tegenstanders van ‘genetisch determinisme’ geven daaraan in zekere zin toe door ervan uit te gaan, dat volgens de genetici de genen alles bepalen en dat dit tot de conclusie zou moeten leiden dat er volgens genetici bijvoorbeeld van een vrije wil geen sprake zou kunnen zijn.

Genen ‘doen’ zelf niets. Ze zijn in werkelijkheid dingen die moeten worden aangezet, waardoor vervolgens processen op gang worden gebracht. Dat aanzetten kan gebeuren door factoren uit onze omgeving, maar ook door ons eigen bewuste gedrag.

Het simpelste voorbeeld van beïnvloeding in twee richtingen (dat iedereen voor zich zelf kan uittesten): als we iets prettigs ervaren, gaan we spontaan glimlachen, maar als we (zonder echte aanleiding) bewust glimlachen, zullen we ons heel snel opgewekt gaan voelen.

 

Het dualisme

Het dualisme is al oud; we weten niet hoe oud precies. In elk geval bestond de gedachte bij de oude Grieken al: Plato (400 v.C.) verklaarde dat het menselijk lichaam ‘bewoond’ werd door een niet-materiële eenheid, de ziel. Sinds die tijd praten de westerse filosofen over het probleem van de tegenstelling lichaam-geest (of ziel). We beperken ons hier tot het westen, maar het is bekend dat ook in andere culturen het idee leefde en leeft dat er een onstoffelijke ziel is die niet sterft als het lichaam sterft, een afzonderlijke entiteit dus (het oude Egypte, Boeddhisme enz).

Descartes (ca. 1600 n.C) formuleerde het dualisme, dat dus al heel lang bestond. Hij noemde de geest de res cogitans (het ‘denkende ding’). Deze geest stond los van het lichaam, ook van het brein. De geest kon niet in het brein huizen, want de geest was vrij en het brein een materieel ding of een machine. Een machine kan maar één ding - datgene waarvoor hij gemaakt is - en kan dus nooit vrij zijn.

In zekere zin maakte Descartes overigens juist een eind aan het echte dualisme, want hij meende, dat de geest inwerkte op de hersenen via de epifyse (de pijnappelklier), een orgaantje dat midden in het brein ligt en waarvan de functie lang onbekend is gebleven (en nog niet helemaal duidelijk is; wel is bekend dat hier het melatonine wordt gemaakt, het hormoon dat zorgt voor ons dag- en nachtritme). In zijn ogen was er dus wel degelijk een wisselwerking tussen immaterieële geest en materieel brein.



 

 

 





Julien Offray de Lamettrie

Lamettrie De mens een machine (1748) op Freethinker site.

Attachment: Lamettrie.doc

 zie ook --->          http://korthof.blogspot.com/2011/05/philipp-blom-het-verdorven-genootschap.html



 Het materialisme

De Lamettrie: L’homme machine (1748)




  1   2   3   4   5

  • Het idee van ‘eenrichtingverkeer’ chemie als oorzaak en nooit als gevolg.
  • Het dualisme
  • Attachment

  • Dovnload 437.05 Kb.