Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Agnes Kant, 09-09-2008 01: 43 reageer 49 reacties

Dovnload 382.17 Kb.

Agnes Kant, 09-09-2008 01: 43 reageer 49 reacties



Pagina1/4
Datum30.01.2019
Grootte382.17 Kb.

Dovnload 382.17 Kb.
  1   2   3   4

volkskrant internet

Onderkant formulier



Markt ondermijnt publieke zaak



Agnes Kant, 09-09-2008 01:43

reageer 49 reacties

 



Foto Joost van den Broek / de Volkskrant

Voorstanders van marktwerking in de publieke sector zijn blind voor de zware maatschappelijke prijs. Het is tijd voor een parlementair onderzoek.

 

De vraag of vermarkting van de publieke sector zinvol is,  zou beantwoord moeten worden na analyse van de feiten. Waartoe leiden marktwerking en liberalisering? Wat zijn de publieke belangen en hoe worden die het beste gewaarborgd?



 

De publieke zaak – dat wat voor ons allen van belang is – steunt op vijf pilaren: democratische legitimiteit, moraliteit, het langetermijnperspectief, erkenning van de samenhang der dingen en het algemeen belang. Deze  pilaren  worden door de markt niet gewaarborgd. Sterker: zij kunnen zelfs worden aangetast als er marktwerking in de publieke sector wordt gebracht.

 

Van de gevolgen van marktwerking geven de ervaringen tot nu toe helaas de nodige voorbeelden te zien. Publieke diensten zijn door de vermarkting op afstand gezet.



 

Hoe vaak hebben we in discussies over het openbaar vervoer of de thuiszorg niet gehoord van bewindslieden: ‘Daar ga ik niet over’?  De democratische legitimiteit leed en lijdt hieronder. Staatssecretaris Bussemaker zegt  niet te kunnen optreden tegen de aantasting van de arbeidsvoorwaarden in de thuiszorg.

 

Reclamebudgetten

 

De woningcorporaties kunnen niet meer worden bijgestuurd. Het kabinet heeft geen zicht op reclamebudgetten in de energiesector, en weigert energiebedrijven ervoor op de vingers te tikken dat ze de prijzen omhoog gooien en tegelijkertijd steeds meer winst incasseren.



 

Marktwerking leidt ook tot erosie van de moraliteit. Neem de oplopende salarissen aan de top in de publieke sector.   De gegeven verklaring – de ‘noodzaak’ tot marktconforme salarissen – is stuitend. Als een thuiszorginstelling waar de top tonnen verdient, personeel onder druk zet om van het schamele loon van zo’n 1.100 euro nog in te leveren, is de moraal zoek.  

 

Concurrentie op prijs wordt  uitgevochten over de rug van het personeel.



Marktwerking leidt tot een erosie van de moraliteit

Ervaren thuiszorgmedewerkers worden ingeruild voor goedkopere krachten, of worden gedwongen salaris in te leveren. Postbodes die vroeger een gezin konden onderhouden, moeten voor stukloon gaan werken, en houden een pulpbaan over.

 

Met ‘financiële prikkels’ en marktdenken breng je een fremdkörper in de publieke sector. Werknemers hebben hier een sterk intrinsieke motivatie. Ze willen iets voor anderen betekenen. Voor de arbeidsmotivatie is het funest als je daar dan toch financiële prikkels op loslaat – als de politieagent zijn ‘target’ aan bonnen moet halen, de thuiszorgmedewerker per handeling moet ‘klokken’. Het gaat hun niet om productie, maar om mensen.



 

Winstbejag

 

Door winstbejag en concurrentie op prijs als nieuwe doelen voor de publieke sector, komen ook de langetermijnbelangen in gevaar, zo schrijft ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.



 

De publieke zaak moet het algemeen belang dienen en de samenhang der dingen zien. Het algemeen belang is niet gediend met drie postbodes bij dezelfde brievenbus, niet gediend met schoonmaakbedrijven in de thuiszorg, niet gediend met Europees opererende energiebedrijven en al helemaal niet gediend met een zorgsector waar koopmanschap boven beterschap gaat. Het algemeen belang is gediend met een overheid die ziet dat goede thuiszorg op lange termijn dure verpleeghuiszorg voorkomt; en dat publieke energiebedrijven ook een impuls kunnen geven aan duurzame energie. De samenhang der dingen dus.

 

Het is trouwens discutabel of marktwerking de prijs-kwaliteitverhouding voor publieke zaken wel heeft verbeterd. De markt creëert immers ook zijn eigen kosten.



 

Leaseauto's

 

Bijvoorbeeld door nieuwe bureaucratie, zoals het systeem van Diagnose Behandel Combinaties in de zorg, waarbinnen zorgverzekeraars en zorgaanbieders moeten onderhandelen over prijzen – met de bijbehorende kosten.  Omdat de markt vraagt om marktconforme topsalarissen, om marktconforme leaseauto’s en marktconforme vertrekregelingen, moet de overheid, om wildwesttaferelen  te voorkomen, voor honderden miljoenen toezichthouders, indicatiestellers, marktbevorderaars, aanbestedingsprocedures, kwaliteitshandhavers en andere bureaucratieën oprichten. Die kosten worden nooit meegenomen in de beoordeling van de effecten van marktwerking.



 

Hetzelfde geldt voor de enorme bedragen die de geliberaliseerde marktpartijen uitgeven om hun omzet en marktaandeel te vergroten:  reclame- en pr-gelden, en winstuitkeringen om de investeerders te vriend te houden. Dat moet  uiteindelijk door de ‘consument’, de belasting- en premiebetalers, worden opgebracht.

 

Stroomrekening

 

Zo zijn de winsten van de energiebedrijven sinds de liberalisering in 2000 gestegen: van 295 miljoen euro naar 3,7 miljard in 2007. De kosten voor de aanbestedingen van alle overheden bedroegen 771 miljoen euro in 2006. En terwijl heel Nederland de stroomrekening ziet stijgen, gaf energiebedrijf Nuon vorig jaar 76 miljoen euro uit aan reclame en pr. De aanbestedingskosten lopen voor thuiszorginstellingen op tot ruim 40 miljoen euro.



 

Het ministerie van Economische Zaken heeft de gevolgen van de marktwerking in de publieke sector ‘onderzocht’. Terecht kwam daar veel kritiek op: het is de slager die zijn eigen vlees keurt. Het is eigenlijk slechts een inventarisatie, en de marktkosten zijn buiten beschouwing gelaten.

 

Het is  hoog tijd voor een echt onafhankelijk, parlementair onderzoek naar effecten en kosten van marktwerking in de publieke sector. Om lessen te leren voor de toekomst. Ondertussen moeten we met  marktwerking pas op de plaats maken, en waar de markt negatieve gevolgen heeft die repareren of liberaliseringsoperaties terugdraaien. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.



 

 

 



Agnes Kant is fractievoorzitter van de SP in de Tweede Kamer.

49 reacties

 

Sjuul schreef op 09-09-2008 03:04


Lieve Agnes Kant.
We kennen elkaar niet, ik jou dan alleen van de tv. Maar ik wil je op deze manier bedanken voor het uitstekende artikel hierboven. Mijn dochters werken in de verpleging en het onderwijs, en ik ben aan de kant gezet als oud vuil. Je brengt precies onder woorden waar de problemen ontstaan, en hoe deze halverwege voor het tij niet meer te keren is kunnen worden voorkomen en/of in een voordeel kunnen veranderen. Het is al erg beroerd gesteld met de publieke zaak maar het kan zoals je het voorsteld verbeteren. En er is zeker een onafhankelijk parlementair nodig om lessen uit te leren voor de toekomst, en om de nu bestaande stand van zaken te verbeteren. Kortom, ik ben het helemaal met je eens en wens dat alles wat je wil ook gaat gebeuren.

 

Sjuul schreef op 09-09-2008 03:08


een onafhankelijk parlementair onderzoek, zoals je al schreef natuurlijk. Sorry.

 

Paul Groot schreef op 09-09-2008 04:59


In het verleden zijn overheidsbedrijven ontstaan, omdat commerciële bedrijven er niks mee en van bakten. Openbaar vervoer en energiebedrijven zijn daar voorbeelden van.

Er zijn sectoren die niet kunnen concurreren. Concurrentie is het kenmerk van open markten. Varianten van het hetzelfde product, waaruit men kan kiezen. Winkels naast elkaar in een winkelstraat of -centrum en dergelijke.

Commerciële ondernemingen hebben niks van doen met het algemeen belang, maar uitsluitend met winstbejag. Vandaar het woord 'nutsvoorzienigen' of "nutsbedrijven' voor activiteiten die niet concurreerbaar zijn. Nog pas tien jaar geleden konden wij niet begrijpen dat zaken zoals openbaar vervoer, zieken- en bejaardenzorg, elektriciteits- en gasvoorziening en infrastructuur commercieel zouden kunnen worden, zoals in het vermaledijde schrikbeeld van de Verenigde Staten.

Vanwaar het idee, dat winstbejag beter zou zijn dan publiek toezicht? Een overheid die zaken uit handen geeft, die uit publiek belang in de hand moeten worden gehouden, schept meer regels en meer controle daarop. De kosten van de voormalige nutsvoorzieningen gaan alleen al daarom onvermijdelijk omhoog.

Door de commercialisering gaat de bereidwilligheid van vrijwilligers om om niet een bijdrage te leveren aan bijvoorbeeld zorgactiviteiten, veiligheid en het verenigingsleven zienderogen achteruit.
Een voorbeeldje.
Wie nu nog gratis bloed levert aan een bloedbank, zoals ik, moet toch gek zijn. In de V.S. krijg je er een behoorlijk bedrag voor.

Moeten wij daarheen? Naar een wereld waarin alleen nog geld telt?

 

Paul Groot schreef op 09-09-2008 05:26


Vervolg

Ik las zo juist, dat meer ziekenhuizen gaan fuseren om door gezamenlijke inkopen geld te besparen.


Wat een onzin. Door vergroting nemen de bestuurlijke en vooral de bureaucratische kosten juist exponentieel toe. Besparen op inkopen kan ook gebeuren door samenwerking. Evenals de verdeling van specialismes.
Door fusies worden locaties gesloten. Welke patiënt is daarmee gediend?
Patiënten worden cliënten; de afstand tussen zorgvragenden en zorggevenden wordt alsmaar groter. Wordt dat onze gezondheidszorg?

Leve de commercialisering. :-(

 

Harm schreef op 09-09-2008 06:16


Het is de schuld van de linkse kerk!!!!!

Als dat gescheld dat de overheid niet effectief is, dat de ambtenaren lui zijn, dat de kosten uit de hand lopen en dat de belastingen veel te hoog zijn.


Dat heb je er nou van.

Het ergste is dat het allemaal zo voorspelbaar was.

 

Jannetje schreef op 09-09-2008 07:59


Het is uiterst naief om te denken dat je middels een parlementair onderzoek iets tegen de marktwerking in de zorg zou kunnen doen. Maar ik ken de SP, en die is helemaal niet naief, integendeel. Maar hun verontwaardiging spreekt een groot electoraat aan, dus houden ze het warm.

 

Henny schreef op 09-09-2008 08:34


En dan schrijven mensen die marktwerking in ziekenhuizen willen dat ze dan een vrije keuze hebben in kwalitatief goed ziekenhuis.
Ze vergeten dan voor het gemak maar even dat hun zorgverzekering bepaalt welk ziekenhuis ze willen betalen en dat is het goedkoopste, dat de zorgautoriteit bepaalt welke zorg nog onder de normale verzekering valt en voor welke je zelf moet gaan betalen.
Ze zitten gemangeld tussen allerlei eisers met een verplichte basisverzekering tegen een verplicht bedrag en geen invloed over de inhoud daarvan.
In de discussie m.b.t. het Slotervaart werd euforisch gereageerd. Kijk eens hoe het ook kan met minder kosten.

Prima zou je zeggen maar met welk argument Balkenende afkwam om marktwerking erdoor te drukken zijn mensen totaal vergeten;

"Het betaalbaar houden van de zorg." En wel voor iedereen!!!!!

Echter als winsten dan uitgekeerd gaan worden aan aandeelhouders en niét terugvloeien in de zorg en dus verbétering daarvan en/of naar he premiebetaler om het betaalbaar te houden heb je precies het omgekeerde effect.

Dan ga je de bespaarde kosten nl. gewoon verschuiven van de burger naar de aandeelhouder, een aandeelhouder die alleen investeert als hij nog meer geld kan genereren en gaat het steeds meer geld kosten voor steeds minder zorg en wordt het steeds meer onbetaalbaar voor de burger.
Dit winstbejag leidt uiteindelijk tot reducering van de kosten, patienten met weinig geld te investeren worden een kostenfactor en gereduceerd.

Ik schreef bij het stukje over de jaren 80 ( wat ik zat begon te worden ter relativering van de column en het debat) helpppp.


Mijn zus zit op een gesloten afdeling van het verpleeghuis. Er waren vorige week twee verzorgsters voor 25 patienten. Een mevrouw die daar reeds lang vrijwilligerswerk doet (72 jaar) ging er de bedden opmaken. De verzorging had geen tijd en zij kon de chaos niet aanzien terwijl het haar te zwaar viel op haar leeftijd, er was bezuinigd.
Afgelopen week was ik er weer. Een mevrouw vastgebonden op haar stoel moest een plasje. Haar, nb. dement en zeer oud, werd verteld dat ze maar moest oefenen om haar plas op te houden. Twee uur lang totdat ze het maar liet lopen. Niemand kon iets doen want ze hadden geen sleutel.
De vrijwilligster van zaterdag, reeds 15 jaar bedient zij op zaterdag mensen van koffie en drankjes wordt gevraagd haar werk naar de zondag te zetten omdat ze dat al besloten hadden. Dat kan ze dus niet. Waarom die zondag. Als de clienten dan met familie naar de gezamenlijke ruimte gaan behoeven ze geen toezicht meer.
Was het een jaar geleden nog redelijk er wordt nu binnen een jaar al een tweede bezuinigingsronde ingezet jawel op het laagste niveau.
Ik heb legio verhalen teveel om hier te vertellen het is Godsgeklaagd en anno 2008 praten we liever over de linkse kerk of de jaren tachtig.
In een service-flat: Mevrouw geopereerd aan haar heupen kan niet lopen. Vraagt de verpleegkundige die 's morgens komt of ze even de gordijnen wil opendoen. Nee hoor, geen tijd 'klokken he' en dat was haar taak niet.
Ouderen hebben brillen nodig etc.. maar doordat Armani-dragers misbruik maakten worden door Bussemakers alle ouderen ook die met weinig geld gestraft, niet de veroorzaker. Ik neem het Balkenende kwalijk ik neem het de PvdA nog veel meer kwalijk omdat die partij precies doet en nog een schepje extra erbovenop wat ze vóór de verkiezingen aan argumenten tégen Balkenende aanvoerden. Het kon niet zonder achteruitgang van kwaliteit maar intussen zijn ze bijna voorvechters geworden in de praktijk en uitvoerders.
Ik ben zo ver met wat ik om me heen zie gebeuren om maatregelen te eisen die mensen het recht geeft géén gebruik te hoeven maken van de zorg. De pil van Drion in het basispakket, goedkoper kan het niet.

 

Bert schreef op 09-09-2008 08:45


Alweer een parlementaire enquête? Waarom, wat leren ze ervan? Je kan beter stellen dat als meer dan 60% van de Kamer het met een wetsvoorstel eens is, het niet anders kan dan dat het een verkeerd wetsvoorstel is. In dat geval lopen ze allemaal als een kip zonder kop achter een "populaire kreet" aan.

 

René vrijdenker schreef op 09-09-2008 09:05


Markt werking gaat over zaken die een algemeen recht dienen voor elk individu.
Het behoord geen ''vrije'' markt te zijn om vervolgens als een mooi melk koetje te dienen.(mensen zijn er afhankelijk van,dus betalen doen ze toch)

Vervolgens vind ik zo'n systeem geen goed beeld naar andere landen toe waar delfstoffen niet eerlijk met burgers gedeeld wordt.Denken we aan andere continenten,waartegen onze eigen regereingen critiek hebben.

O.K we leven hier wat vrijer,maar w.b.t de handel en de daarbij ontbrekende eerlijkheid/verdeelheid is al dan niet vergelijkbaar met andere continenten,maar het steekt wel in hetzelfde jasje.

Laten we toch uit onze schulp kruipen en erkennen dat het toch een feit is dat de denkers van bureaucratiën het geld binnen trekken bij bakken,en er weinig,tot zeer weinig kwalitatieve verbetering te constateren valt.In feite gebeurt er niets nieuws.


Het zijn ideeën die leiden tot projecties,maar die projecties leiden niet tot daadwerkelijkheden!!
Ja een enquete zeer zeker van toepassing,en zeker doorgevoerd naar Europees niveau.
Zouden ''ZE'' dat voor ons burgertjes over hebben??

 

René vrijdenker schreef op 09-09-2008 09:11


EN IK ROEP al een poos......
Laten we als burgers eens een week massaal het werk neerleggen op Europese schaal om de z.g.n leiders te laten blijken dat wij burgers er vaak toch anders over denken.
Zonder burgers hebben de leiders geen macht en/of financieringen.

Leiders en andere beter gepositioneerden moeten eens weten dat zij meer van de burger afhankelijk zijn dan andersom!!

 

dick schreef op 09-09-2008 09:28


Mooi betoog Paul, al mag marktwerking van mij soms wel met mate. Helaas denk ik dat dit tijdperk al is aangebroken:
Moeten wij daarheen? Naar een wereld waarin alleen nog geld telt?

Dit is ook een schrijnend voorbeeld: Zo zijn de winsten van de energiebedrijven sinds de liberalisering in 2000 gestegen: van 295 miljoen euro naar 3,7 miljard in 2007. De kosten voor de aanbestedingen van alle overheden bedroegen 771 miljoen euro in 2006. En terwijl heel Nederland de stroomrekening ziet stijgen, gaf energiebedrijf Nuon vorig jaar 76 miljoen euro uit aan reclame en pr. De aanbestedingskosten lopen voor thuiszorginstellingen op tot ruim 40 miljoen euro.

Commercialisering is misschien nog wel het meest tast-en zichtbaar voor iedereen, op onze nationale tv. Wat een drama wat een kwaliteitsverlies bij het ontoerekeningsvatbare af! Er worden er echter weer een paar puisant rijk van.

 

Piet2 schreef op 09-09-2008 09:44


Volledig eens met het gestelde door Agnes Kant. Ik heb sterk de neiging om nog veel meer voorbeelden te gaan noemen van negatieve effecten van doorgeslagen marktdenken. Doe ik niet want die lijst zou bijna eindeloos worden en veel lezers zullen die lijst zelf wel kennen.
Ja, parlementaire enquête is het minste wat nodig is. Natuurlijk zal dat niet voldoende zijn om het tij te keren, maar het is een begin!

PS: toch eentje toevoegen. Tel bij die kosten ook nog even de vele nutteloze uren op waarin professionals tegenwoordig van alles moeten registreren, ter controle. Verloren uren waarin niet gewerkt wordt. Allemaal opgeteld moet dat een gigantisch bedrag zijn over een jaar!

 

Rowy van Hest schreef op 09-09-2008 10:05


Mensen zijn in het algemeen zeer geïnteresseerd in hun eigen belang. Dat zie je links, rechts en in het midden. Er is niet zoveel verschil tussen een fundamentalistische Imam met een geheime bankrekening in Zwitserland, en een links politicus met een vet betaalde baan bij de VN, die gekocht is met belastinggeld.

Daarom dient de overheid af en toe te corrigeren. Pure marktwerking bestaat niet. We zien daarvan een voorbeeld in de VS, waar de overheid twee banken overneemt. Gezien de vele importbeperkingen van de EU, vertrouwen we niet eens op marktwerking.

Maar de overheid wordt bemand door mensen. Dat zijn geen heilige boontjes. Waar het in de praktijk dan ook op neerkomt, is dat we met z'n allen naar voren struikelen en daarbij wonderwel meer welvaart opdoen. Althans, hier in het westen.

Dat willen we graag zo houden. Daarom moeten wij de zaken aanpakken die de algemene welvaart bedreigen. Zoals teveel mensen laten immigreren, die alleen maar geld kosten. Of dat links of rechts beleid is, zal me worst wezen.

Links is en weet het niet altijd beter, mevrouw Kant. Ofschoon ik de SP als een van de meest "schone" partijen beschouw, dient ook uw visie gewantrouwd te worden.

 

Radius Luns schreef op 09-09-2008 10:53


Mevrouw Agnes Kant een uitstekende analyse en ik hoop dat U het voor elkaar krijgt in het parlement. Het zal u veel steun opleveren bij de bevolking, zowel van SP-aanhangers, maar zeker ook van andere partijen en zwevende keizers die u zullen gaan steunen als u dit doorzet.

 

An van den burg schreef op 09-09-2008 10:54


Mw. Kant, ik twijfel niet aan uw integriteit en uw idialen. Maar ook u moet nu toch weten dat de vrije markt een symbool is geworden van de multi-nationale wereldregeerders?? Symbool van geld eerst en als er tijd overblijft, mensen.

Al wordt de SP tienmaal zo groot als zij is: nooit keert het tij meer. De Industrie regeert en geeft dit niet meer uit handen!

 

dré oudman schreef op 09-09-2008 11:22


Geld en de zucht er naar leidt ALTIJD tot erosie! Vaak is geld ook eenrichtingsverkeer, van arm naar rijk!

 

Alexander Bouwens schreef op 09-09-2008 11:38


Een goede analyse.
Alleen jammer dat er wat weinig toekomst visie in zit.
Personeel wordt schaars, dat zal ongetwijfeld de salarissen opkrikken.
Nu al zie je dat personeel via detachering gaat werken in de zorg, dit personeel verdient over het algemeen beduidend beter dan vast personeel en heeft betere secundaire arbeidsvoorwaarden.
Dat is goed nieuws voor het personeel, maar natuurlijk lastig voor de instellingen.

Marktwerking of niet, deze tendens zal zich doorzetten, de vraag is nu hoe de zorginstellingen in Nederland hiermee om zullen gaan, zullen zij echt bereid zijn het geld anders te verdelen of komt er in de toekomst een tekort aan zorginstellingen of zorgverleners.

 

Ferrie Veen schreef op 09-09-2008 11:54


Beste mevrouw Kant, of al de feiten kloppen of niet, dat kan mij eigenlijk weinig schelen.
Maar uw voorstel is juist: laat een parlementair onderzoek komen en feiten, trends e.d. goed boven water krijgen.
Dat is van belang voor de Nederlandse identiteit.
Met groet en succes!

 

K. v.d. Broeck (s.s.t.t.) schreef op 09-09-2008 12:59


Goed stuk! Het wordt tijd dat we (ook de regering en andere partijen) eens de waarheid onder ogen zien aan de hand van onweerlegbare feiten! De sociaal-democraten (PvdA'ers!) kunnen hier wat van leren!

PS: SP ga zo door en met Agnes gaan we de goede Kant op!

 

Robert van Waning schreef op 09-09-2008 13:29


Een gemeenschap is méér dan een markt. Dit besef is verdrukt door belangen die geen financieel profijt zien in harmonie, gezondheid, tevredenheid, duurzaamheid en menselijk geluk. Laat het in het leven nu juist dáárom gaan..

Een louter door de markt gestuurde maatschappij is per definitie hard, onbeschaafd en onsolidair, omdat tevredenheid, gemeenschapszin en rekening houden met anderen nu eenmaal niets opleveren. 'Alles van waarde is weerloos', zegt men toch?

Iedere vorm van beschaving begint met maatschappelijk overleg. Daar heeft men geen markt voor nodig. De markt is daarom gebaat bij zo min mogelijk beschaving. De huidige staat van onze beschaving duidt er op dat de markt heeft gewonnen.

 

Robert van Waning schreef op 09-09-2008 13:31


Zo te zien zal ik voorlopig op de SP kunnen blijven stemmen. En toch heb ik mijzelf nooit als 'links' beschouwd. Hoe zou dat zitten?

 

J.kruit schreef op 09-09-2008 13:47


Slecht stuk! Kant spreekt zichzelf namelijk verschrikkelijk tegen. Ik haal een zin als voorbeeld uit haar betoog:

"Zo zijn de winsten van de energiebedrijven sinds de liberalisering in 2000 gestegen: van 295 miljoen euro naar 3,7 miljard in 2007"

Als we even uitrekenen hoeveel de winst is gestegen dan komen we uit op 1157% dat is over de periode van 2000 tot 2007 een winststijging van 165%/jaar. Dat kan maar een ding betekenen. De energiebedrijven werken velen malen effiecienter dan voorheen. Dat de ennergieprijzen voor consumenten zijn gestegen is waar maar deze zijn geen 165%/jaar gestegen. De energiebedrijven maken veel winst en dat is niet slecht of amoreel. Verlies maken zou pas slecht en amoreel zijn omdat de levering van energie in gevaar komt. Met die winst kunnen energiebedrijven enorme bedragen investeren in bijvoorbeeld nieuwe schone energie soorten. Die investeren komen allen in de maatschappij ten goede. Voor mij het bewijs dat marktwerking werkt!

Kortom: Agnes Kant vind winst maken een amorele bezigheid en de markt is een verschrikkelijk vies wooord. Slaap zacht Agnes, droom nog maar even over het socialisme voordat het een maoistische nachtmerrie wordt

 

Rekenaar schreef op 09-09-2008 14:09


Om de vorige poster even te citeren: "Dat kan maar een ding betekenen. De energiebedrijven werken velen malen effiecienter dan voorheen."

Dat is inderdaad een mogelijkheid, wat ik zeker niet ontken. Echter, de andere mogelijkheid - en die moge overduidelijk heten - is dat er over de rug van de klant een een winstverhoging wordt gerealiseerd. Want, meneer Kuijt, waarom zouden de prijzen verhoogd moeten worden als de winsten elk jaar meer dan anderhalf maal over de kop gaan?

 

Rekenaar schreef op 09-09-2008 14:11


Als kleine aanvulling: met 'overduidelijk' poog ik niet te stellen dat een winstverhoging inderdaad het geval is. Wat zeker wel zo is, is dat het overduidelijk moge heten dat winsten opschroeven ook de prijsstijging zou kunnen verklaren. Dit ter nuancering van de reactie van J. Kuijt.

 

Henk Smit schreef op 09-09-2008 15:03


De marktwerking is inderdaad failliet, in ieder geval in de publieke sector. Marktwerking, liberalisering, individualisering, modernisering, privatisering zijn allemaal nieuwe vormen van belastingheffing. Belastingheffing betekent minder besteedbaar inkomen.

Inflatie is daarom een vorm van belastingheffing, de dure euro was een enorme belastingheffing, de torenhoge benzineprijzen – voornamelijk belasting - zijn een vorm van belastingheffing, de prijsopdrijving destijds bij AH - ten gevolge van de hebzucht van de directie - was een vorm van belastingheffing, de stijgende elektriciteitskosten zijn een vorm van belastingheffing, kartelvorming is een vorm van belastingheffing.

Er wordt inderdaad een enorme maatschappelijke prijs betaald. Het is inderdaad tijd voor een parlementair onderzoek, waarin ook serieus de nationalisatie moet worden overwogen van onder andere de energiesector, de gezondheidszorg, het openbaar vervoer, en de basisvoedselvoorziening. Na liberalisering, individualisering, modernisering en privatisering wordt het weer hoog tijd voor socialisering, voor een heuse socialistische partij, voor Agnes Kant.

 

j.kruit schreef op 09-09-2008 15:07


nuancering van rekenaar.

energierekeningen worden als volgt opgebouwd. 33% belastingen, 49% leveringskosten, 18% transport. De transportkosten met de daarbij horende tarieven worden gereguleerd door de overheid. De markt neemt dus 49% van de prijs voor zijn rekening de rest 51% wordt door de overheid bepaald. Volgens het CBS zijn prijsstijgingen veroorzaakt door belastingen en de prijs voor aardgas respectievelijk 12 en 18%. De prijs voor elektriciteit is met 4% afgenomen. De prijsstijging komt niet van de markt maar van de overheid. typisch gevallteje van de pot die de ketel verwijt dat hij zwart ziet.

De energiebedrijven maken hun elektriciteit voor de consument goedkoper en toch maken ze sinds de privatisering enorme winsten. Hoe slecht en ineffiecient moesten die bedrijven wel niet hebben gepresteerd toen ze nog overheidhanden waren? Heeft de consument niet tientallen jaren teveel betaald voor slechte ineffieciente bedrijfsvoering? MENEER de rekenaar?!?!?

 

Piet2 schreef op 09-09-2008 15:24


heer/mevrouw j.kruit:

Zou best kunnen dat energiebedrijven voorheen slecht geleid werden. Weet ik niet. Maar wel weet ik dat er meerdere wegen naar Rome leiden en dat de gepropageerde marktwerking als panacee in de publieke sector zeer bedenkelijke effecten heeft. Dat is de kern van Kant's bijdrage lijkt mij.


U gaat daaraan voorbij door slechts een aspect te gaan bediscussiëren. Mao erbij halen in 2008 komt mij wat overdreven voor.

 

s.b schreef op 09-09-2008 15:29


"Met ‘financiële prikkels’ en marktdenken breng je een fremdkörper in de publieke sector. Werknemers hebben hier een sterk intrinsieke motivatie. Ze willen iets voor anderen betekenen."

Dat is denk ik wel de kern waar het om gaat. En niet alleen dat; ik denk zelfs dat sommige mensen helemaal niet geschikt zijn om voor het bedrijfsleven te werken en dat er kwa karakter dus typische overheidswerknemers bestaan. Die mensen worden van nature ongelukkig als je ze dwingt om competitief te zijn.


Wat betreft de woningstichtingen denk ik dat die beter kunnen worden opgeheven, en de huursubsidie door koopsubsidie zou moeten worden vervangen. Het is onacceptabel dat de financieel onbevoorrechten hun geld in deze bodemloze, en door en door corrupte, huurput moeten storten, terwijl er voor de rijken bezit van een eigen huis tegenover staat. Daarmee zou je mensen ook meer verantwoordelijkheidsbesef voor en zeggenschap over hun eigen buurten geven.

 

victor crebolder schreef op 09-09-2008 15:41


@harm

de RK Kerk zul je bedoelen! er bestaat niet zoiets als een 'linkse kerk' namelijk. Wat wel bestaat is de mores van de RK Kerk die nooit wilde weten van socialisme, die er eeuwen over deed om te bepalen of 'de nere'wel een mens was, die Joden eeuwenlang liet vervolgen om uit te komen bij een al te zwijgzame houding in WOII

De Kerk is ook topdown gestructureerd, en zo ook het bedrijfsleven. De directies met hun Grijpgrage Poten in het Publieke Domein hebben het al te goed, jammer dat de Werkvloer het bijgevolg slechter en slechter krijgt.

Prima artikel, Agnes!

 

R. Zegers schreef op 09-09-2008 16:00


Agnes vertelt ons niet de gehele waarheid.

1] nutsbedrijven

Agnes vergeet te noemen dat toen de nutsbedrijven nog onder regie stonden van vadertje staat, de efficientie en klantvriendelijkheid bedroevend waren.

Agnes vergeet te noemen dat de teveelverdieners maar een klein percentage betreffen van de werknemers bij de nutsbedrijven (toch een flinke nuance lijkt me)

2) Zorg

Agnes vergeet te noemen dat in de tijd van de "ziekenfonds" de chronisch zieken nergens terecht konden (voor meer dan de basis) en dat de kosten van zorg schrikbarend steeg, en apothekers over de rug van de zorgbehoevenden teveel premies opstreken.



Belangrijker nog is het feit dat verpleegkundigen ook niet gek zijn: als de zorginstelling niet marktconform betaalt, gaat men naar een private onderneming, of begint als ZZP-er.

Ik snap dat de SP het communisme/socialisme weer terug wilt, maar de mensch is kapitalistisch (de meeste dan)


Een parlementair onderzoek is m.i. niet gewenst: de checklijsten (met wat vergelijk je) zijn nogal complex: houdt je rekening met het indivudualisme , andere Europese landen, toename van Zorg-consumptie, hoe meet je de kwaliteit van de zorg.

 

s.b schreef op 09-09-2008 16:23


@R. Zegers:
De klantvriendelijkheid van de energievoorziening was vroeger beter dan nu, en er zijn legio andere zaken waar dat ook voor opgaat. Ik heb onlangs een paar keer een korte stroomuitval gehad, en dan kun je alleen nog maar bij de netwerkbeheerder terecht met vragen en klachten. Dat is gewoon onacceptabel, want daar heb je helemaal geen contract mee afgesloten. Energievoorziening is een kerntaak van de overheid; dat kun je niet aan die onverantwoordelijke cowboys overlaten. Ik vind het schandalig jij in zo'n discussie zulke pertinente leugens naar voren brengt.

 

j.kruit schreef op 09-09-2008 16:46


@ S.B. Als de energievoorziening in handen was van onverantwoordelijke cowbows dan had ik nu geen stroom om deze reactie te typen. Ik heb zelfs mijn eigen onverantwoordelijke cowbow mogen kiezen. Als de cowbow te verantwoordelijk wordt kies ik gewoon weer een onverantwoordelijke cowboy. Al die cowbows hier in nederland maken het net het wilde westen, keuze te over. Ik vind het schandalig dat jij in zo'n discussie cowbows onverantwoordelijk noemt. Nog veel schandaliger is de heer Zegers voor leugenaar uitmaken omdat jouw ervaring niet strookt met zijn observatie. Misschien bent u wel een onverantwoordelijke cowbow

 

Lisa schreef op 09-09-2008 16:56


Men moet zoveel mogelijke voorzieningen aan de markt overlaten, behalve energie bedrijven, sociale huurhuizen en waterbeheer behoort tot de overheid.

 

s.b schreef op 09-09-2008 17:37


@j.kruit:
Ik heb wel wat beters te doen dan voor een energieleverancier te "kiezen"; wat een waanzin om burgers met verantwoordelijkheid voor die heel vanzelfsprekende zaken op te zadelen. Ik heb er veel meer aan dat de overheid verantwoordelijk en aansprakelijk voor energieleverantie is, want die kan ik tenminste vertrouwen omdat die democratisch wordt gecontroleerd. De *praktijkervaring* van de jaren zeventig en tachtig heeft mij uitgewezen dat de service toen veel beter was. Met telefoneren hoefde je geen hele menu's met keuzetoetsen door te worstelen om eindelijk iemand te spreken te krijgen; laat staan dat je met een spraakcomputer moest communiceren, zoals de Postbank tegenwoordig doet. Ik vind dat walgelijk en juist klantvijandig.

 

Ellen schreef op 09-09-2008 18:41


Agnes Kant heeft gelijk. Je kan zeggen dat de SP democratischer is dan, zeg, de VVD (groot voorstander van privatiseringen).

Immers, als je steeds meer bedrijven, instellingen, etc, gaat weghalen uit de publieke invloedsfeer en gaat overhevelen naar de private invloedssfeer, haal je belangrijke instrumenten weg waar de kiezer indirect invloed op had kunnen uitoefenen. Bijvoorbeeld op het gebied van investeringen (investeren in groene energie of niet, in sociale woningbouw of niet, in verpleegkundig personeel of in de managers). In wezen wordt het steeds meer de dictatuur van de markt. Letterlijk dictatuur dus.

Daarnaast zijn de reclames me ook een doorn in het oog. Vre-se-lijk, weggegooid geld van de premie-betaler, consument, etc.

@An van den Burg: niet zo pessimistisch, gewoon SP stemmen!

 

RJ schreef op 09-09-2008 20:10


Ik vind het maar een warrig stukje. Ik zou zeggen dat het parlement er zelf heeft bijgezeten, toen sectoren op afstand werden geplaatst of geprivatiseerd, en de zaken heeft gecontroleerd. Moet het deze zaken nog een keer gaan onderzoeken via een miljoenen kostende enquete?

Ik wist overigens niet dat er voor honderden miljoenen toezichthouders, indicatiestellers, marktbevorderaars, aanbestedingsprocedures, kwaliteitshandhavers en andere bureaucratieën waren opgericht. Misschien dat daar eens naar gekeken kan worden dan.

Als mw Kant zegt: "Hetzelfde geldt voor de enorme bedragen die de geliberaliseerde marktpartijen uitgeven om hun omzet en marktaandeel te vergroten: reclame- en pr-gelden, en winstuitkeringen om de investeerders te vriend te houden", dan begrijpt ze echt niet hoe de markt werkt. Ik erger me ook aan reclame, maar er schijnt toch zoiets te zijn als een wetenschappelijke onderbouwing van het nut ervan. Als je een mooi overheidsmonopolie hebt, hoef je je investeerders (belastingbetalers) uiteraard niet te vriend te houden.

Hierboven is al het e.e.a. over de energiebedrijven. Dan moet je je ook de vraag stellen of het niet immoreel is om inefficiente overheidsbedrijven, want dat waren de energiebedrijven, in stand te houden ten koste van de belastingbetaler.

 

R. Zegers schreef op 09-09-2008 20:11


Ellen, De SP misleidt.

Doen alsof als de Staat alles controleert, het dan beter wordt. Onzin helaas, hetgeen ook al bleek in Rusland (google maar eens op kolchozen)

De SP (in de leer van MAO en Stalin) zijn wars van belonen van talent (iedereen in de partij MOET een gedeelte van het inkomen in de partijkas stortten)
En ex- SPers die daar anders over denken zijn de partij inmiddels uitgezet (hoezo democratisch)

Het verhaaltje van Agnes Kant is niet volledig, en daarom onjuist. Je kan de populi bespelen door te klagen over de topsalarissen, maar wees dan ook zo eerlijk om de eerdere puinhopen te benoemen (bureacratie, wachtlijsten, klantonvriendelijkheid, verspilling)

Agnes en haar partij menen terug te kunnen naar de jaren 1970 toen NL nog wat homogener was, maar anno 2008 wil de mondige burger keuze hebben in welke leverancier stroom levert, Zorg verleend, de post bezorgd. Is de marktwerking dan zo ideaal ? nee, maar wel beter dan het populisme van de SP.

 

Paul Groot schreef op 09-09-2008 21:16


R. Zegers,

Waarom vergelijken met een totalitair land als de voormalige Sovjet Unie en dictators zoals Mao en Stalin. Wellicht omdat zulks jou goed uitkomt.

Niemand wil dat de overheid alles controleert, ook de SP niet. We hebben het hier over (voormalige) nutsvoorzieningen.

Zelfs in de V.S. zijn de nutsvoorzieningen, zoals openbaar vervoer en energielevering, in veel steden nog in openbare handen. We kennen de afschuwelijke verhalen over de private gezondheidszorg daar.

Neem het Verenigd Koninkrijk. De spoorwegen waren eens het voorbeeld van accuratesse, doeltreffendheid en doelmatigheid. Na de privatisering werd een kaartje schrikbarend duurder en nam het aantal ongelukken toe, door besparing op onderhoud. Als je van Londen naar Liverpool reist, moet je drie keer overstappen en drie kaartjes kopen van drie verschillende vervoersmaatschappijen. Het spoormaterieel is verouderd, want vervanging daarvan gaat ten koste van de winst.
Maar de overheid was wel zo verstandig om de zorgsector in eigen hand te houden. Het land is een voorbeeld van doeltreffende en doelmatige zorgvoorzieningen.

Post- en pakketbezorging


Zou het echt goedkoper worden als we straks drie brievenbussen naast elkaar hebben staan, postzegels van drie postbedrijven voorradig moeten hebben, drie postbodes dezelfde route moeten lopen/rijden?

 

Paul Groot schreef op 09-09-2008 21:39


Aanvulling op postbezorging

Wie worden de dupe? De postbestellers. Om de almachtige dividend-uitkering voor aandeelhouders niet in gevaar te brengen, worden hun baan, inkomen en arbeidsvoorwaarden bedreigd.

Andere kant
Onze pensioenfondsen gedijen bij privatisering van bedrijven.

EU
Privatisering wordt verordonneerd door de EU. En zoals gebruikelijk is ons land weer het beste jongetje van de klas. (De afwijzing van de 'grondwet' van de EU bij een referendum is een smet op ons onderdanige blazoen.)

Conclusie
Privatisering kan niet ver genoeg gaan. De belastingdienst behoort geprivatiseerd te worden, want alleen het commerciële bedrijfsleven kan toekomstige computerfouten vermijden. Nog sterker, de complete overheid moet worden geprivatiseerd, zodat de beurskoers van politieke partijen in de plaats kan komen van verkiezingen, die veel te duur zijn. ;-)

 

RDorland schreef op 09-09-2008 22:00


Interessant artikel.

Ik vraag me nl. ook veelal af wat nu daadwerkelijk de voordelen zijn.


Een van de zaken die ik merk als ambtenaar zijn de aanbestedingsprocedures. Al begrijp ik de bedoeling, het kost alle partijen veel tijd en geld. En voor de marktpartijen is het een onzeker proces.

Lost van dit laatste punt. Ik ben benieuwd of het er door komt of iig een open discussie weet te bewerkstelligen.


Mijn zegen heeft ze :)

 

R. Zegers schreef op 09-09-2008 23:27


Paul Groot schreef op 09-09-2008 21:16

De SP heet niet voor niets de Socialistische Partij. Op zich dient privatisering niet het doel te zijn , inderdaad Enron en nu de hypotheekbanken in de VS zijn een puist van hebzucht.

Waar de misleiding van Agnes Kant inzit, is dat ze vergeet dat toen de NL bedrijven in staatshanden waren, de kwaliteit niet goed was (ptt versus KPN, de verspilling in de Zorg (ijzeren budgetten)

Zorg, electriciteit, vervoer is een basis behoefte, en er zijn wetten (en misschien betere wetten nodig) om ons te beschermen tegen al te veel hebzucht, zoals van de hedge fundsen.

Maar om nu weer alles in Staatshanden te willen plaatsen is m.i. kiezen voor een groter risico: Bureaucratisme en een explosie in kosten (gratis voor iedereen , oftewel de belastingbetaler betaalt de inefficientie)

 

Paul Groot schreef op 10-09-2008 00:31


R. Zegers:
[...] De SP heet niet voor niets de Socialistische Partij [...]

Wat is daaraan verkeerd?

[...] Waar de misleiding van Agnes Kant inzit, is dat ze vergeet dat toen de NL bedrijven in staatshanden waren, de kwaliteit niet goed was (ptt versus KPN, de verspilling in de Zorg (ijzeren budgetten) [...]

Die bewering reken ik tot jouw veronderstellingen.

[...] Maar om nu weer alles in Staatshanden te willen plaatsen is m.i. kiezen voor een groter risico: Bureaucratisme en een explosie in kosten (gratis voor iedereen , oftewel de belastingbetaler betaalt de inefficientie) [...]

Privatisering van nutsvoorzieningen leidt onherroepelijk tot meer bureaucratie, omdat de staat iets uit handen geeft aan de commercie, dat gewoonweg niet kan worden onderworpen aan concurrentie. Dat laatste is het kenmerk van een private markt. Ook het zonder meer beschouwen dat doeltreffendheid (efficiëntie) alleen mogelijk als winstbejag de basis vormt, is onbewezen. In tegendeel.

Neem Enron eens als voorbeeld.

 

Paul Groot schreef op 10-09-2008 00:45


Vervolg

De impliciete bewering van kapitalisten, is dat mensen alleen doelmatig kunnen presteren als er een hebberige drang (is geldelijke belang) achter zit. Dit is een regelrechte belediging van de humaniteit, waarop onze samenleving eens was gebouwd. Ambtenaren, verplegers, leraren en vele anderen kunnen zich zo'n belediging aantrekken.

 

Jacob schreef op 10-09-2008 07:44


@Agnes Kant
Een parlementair onderzoek heeft pas zin als ook een meerderheid van de tweede kamer bereid is te erkennen dat de staat een eigen belang heeft. Juist dit aspect heeft de laatse jaren veel geleden van de recente regeringen. De VVD is ideologisch altijd er voor geweest om de staat ondergeschikt te maken aan het bedrijfsleven, maar recentelijk is ook het CDA in de richting opgeschoven, waar het eigen belang van de staat en een samenleving ondergeschikt worden aan de particuliere sector. Het buitenland (dwz investeerders uit het midden of verre oosten bv.) begrijpen er niets van maar grijpen wel hun kans om hun greep op onze samenleving te versterken. De westerse samenleving wordt afhankelijk van buitenlandse investeeerders, die een grote overlap hebben met regeringen in die landen. Een verzwakte staat, zoals de VVD voorstaat, kan niet alleen niet adequaat reageren op veranderde economische omstandigheden voor de burgers, maar ook geen partij vormen in de economische oorlog die het buitenland zeker gaat voeren. Herinnert u zich nog hoe Reagan de Soviet Unie kapot financierde? Die truc gaat het buitenland zeker weer gebruiken tegen het westen, en we zijn er niet klaar voor. Bedrijven en managers die aan de winnende hand zijn blijven niet in het westen, die gaan overal op de wereld zitten en hun winsten en kapitaal parkeren ze in de belasting paradijzen. Een marktwerking invoeren in de publieke sector verzwakt ook de staat. Er is een economisch belang (of zo u wilt een 6e pilaar) voor het behoud van de publieke sector als een publieke of gemeenschappelijke taak.

Wat betreft de noodzaak voor een parlementair onderzoek, zijn door u al veel voorbeelden aangedragen, en de overgrote meerderheid van Nederland (inclusief wetenschappers en belangen organisaties) kan nog wel veel meer voorbeelden aandragen. Maar de vraag of u daarmee een meerderheid van de tweede kamer kan overtuigen hangt af van in hoeverre CDA en PvdA het publieke domein als eigen domein willen erkennen. Van de VVD hoeft u geen steun te verwachten, op het moment dat het technisch mogelijk is de staat op te heffen t.b.v. het bedrijfsleven is 98% van de VVD daarvoor, er zijn maar zeer weinig mensen binnen die club die het eigen belang van een gemeenschap willen erkennen. Het CDA schuift een heel eind in die richting op. En de professionele PvdA zit op de wip.

Wie onderzoek volgt over het beheer van gemeenschapstaken en bezittingen, ziet dat bij het stellen van (te) weinig regels het beheer en de bezittingen te gronde gaan of zeer ongelijk verdeeld worden. Wanneer er meer deelnemers komen en er meer efficient gewerkt moet worden, moet het aantal regels juist toenemen in plaats van afnemen. Vrije toegang betekent altijd onevenredige en/of oneerlijke verdeling. Meer en strengere regels zijn noodzakelijk om een versterkte publieke sector te behouden.

Wat kunnen gewone mensen er zelf nog mee doen? Stichtingen en cooperaties oprichten lijkt een goede plossingen, zolang bestuurders van zich zelf niet gaan denken dat ze eigenlijk manager van een bedrijf zijn, die het eigen belang boven de leden/ consumenten/ bevolking moet kunne stellen. Hte vraagt in ieder geval om managers met discipline.

Dus, ja het is hoog tijd voor een enquete, een beleidsswitch, een correctie op een foute ontwikkeling. Voorbeelden te over, maar in eerste moet die discussie gevoerd worden met CDA en PvdA. Daarnaast is er een meer diepgaande discussie nodig over de staat als eigen entiteit nodig. Maar een discussie met de VVD lijkt me haast onmogelijk, die hebben de staat uitgehold en verzwakt, en zijn niet meer een staat een algemeen belang te formuleren dan het belang van het grote bedrijfsleven. Cooperaties zouden een gat kunnen opvullen waar publieks ondernemingen verkwanselt zijn, of geprivatiseerd zijn. En het stellen van voorwaarden voor het gemeenschappelijk beheer blijft altijd de belangrijkste taak, en willen we een goed beheer behouden, dan moeten we meer regels hebben in plaats van minder.

 

dick schreef op 10-09-2008 09:08


Dit is ook een topic op www.sargasso.nl

 

Jennifer schreef op 10-09-2008 09:28


Ik ben verre van een SPer maar met dit stuk ben ik het van harte eens! Weg met de kleilaag van "bestuurders" die elkaar douceurtjes toespelen en topsalarissen verdienen terwijl de oude mensjes in hun eigen ontlasting liggen, er eufemistisch genoemde "pyjamadagen" zijn om het personeel te ontlasten en het personeel zelf zwaar onderbetaald en ondergewaardeerd wordt. Het is werkelijk deprimerend.
Ik vind het het echt schandelijk dat wanpresterende bestuurders hun topsalaris zonder blikken of blozen opstrijken, maar als ze er dan eindelijk uit worden gemieterd ook zonder enige schaamte hun royale oprotpremie in de zak steken. Dat zij kunnen slapen 's nachts en tevreden in de spiegel kunnen kijken, daar begrijp ik niets van. Uitvreters!

 

joris schreef op 10-09-2008 09:37


Mee eens. Goedkope basisvoorzieningen zonder winstoogmerk zijn het goedkoopst en voor iedereen beschikbaar. Voor de rest ben ik een liberaal. Ik zag dit belang toen ik bij mijn schoonfamilie in Barcelona de kinderopvang zag als basisvoorziening. Zonder subsidie kost dat voor fulltimeopvang 9000 euro per kind per jaar. De private opvang in NL kost 22.000 euro per kind per jaar. Dat is dus 250 procent duurder.

 

naam van enteren schreef op 10-09-2008 10:34


terugwinnen.

 

naam van enteren schreef op 10-09-2008 10:42


Alle ellende is nu wel in kaart gebracht.We zoeken iemand met weinig opleiding maar met een hoge intelligentie die op intellectueel zowel als straatniveau de wil van de achterban kan vertolken en zo het vertrouwen kan herwinnen.Een socialist die blaakt van zelfvertrouwen en weet dat er een wereld te winnen is.Er is zelden zoveel perspectief geweest als juist nu.Er is weer een opponent om te verslaan met argumenten.

 

Bovenkant formulier













Bestrijd spam! Vul het anti-spam getal zeven in.



Spelregels | Gegevens bewaren?

 

  1   2   3   4


Dovnload 382.17 Kb.