Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Begeleidende tekst bij de presentatie “megalieten ppt”

Dovnload 34.33 Kb.

Begeleidende tekst bij de presentatie “megalieten ppt”



Datum14.09.2017
Grootte34.33 Kb.

Dovnload 34.33 Kb.




www.megalitica.be

Begeleidende tekst bij de presentatie “megalieten.ppt”




Dia 1: Vormen en naamgeving


De verscheidenheid aan vormen leidt soms tot spraakverwarring...
Menhir bevat de Bretonse woorden 'men' (steen) en 'hir' (lang)
De naam 'dolmen' of 'stenen tafel' is samengesteld uit de Bretonse woorden 'dol' (tafel) en 'men' (steen)
Dolmen hebben strikt genomen slechts 1 deksteen, in Ierland noemt men ze portal tomb. Mogelijk waren ze nooit met een heuvel bedekt. Opstellingen met meerdere dekstenen, zoals ganggraven, worden ook veelal dolmen genoemd.
Ganggraven, in het Frans allée Couverte, in het Engels passage tomb of passage grave, bestaan uit een lange gang, veelal nog overdekt met een heuvel van aarde of stenen.
Indien de heuvel uit breukstenen bestaat spreken we van een cairn. (Vb Cairn de Gavrinis, Morbihan)
Vele ganggraven eindigen op een kamer. De kamer is soms rechthoekig, soms rond, soms kruisvormig. Er kunnen ook kleine zijkamertjes in de gang aangebracht zijn.

Ganggraven overdekt met een aarden heuvel noemt men tumulus.


(BV Tumulus de Kercado, Carnac) Dit kan verwarring oproepen omdat de term tumulus ook gebruikt wordt voor aarden grafheuvels zonder stenen binnenwerk, zoals deze uit de ijzertijd.

Henge betekent hangende steen. Het bekende voorbeeld hiervan is Stonehenge (G.B.) De steenconstruktie van Stonehenge staat binnen een cirkelvormige aarden omwalling. Andere cirkelvormige omwallingen, zelfs zonder stenen, worden ook henges genoemd. BV Durrington Walls.

Dia 2: Concentraties megalieten in Europa


Megalithische monumenten vinden we in geheel West-Europa, Noord-Afrika, Midden-Oosten, India, Japan en Amerika (N&Z).
De vormgeving (en de ouderdom) verschilt enigszins per continent. De betekenis van deze stenen constructies roept nog vele vragen op, over hun ouderdom bestaat nog veel twijfel. Megaliet = 'grote steen' (Grieks)

Men schat dat er in Europa nog ongeveer 50.000 megalithische monumenten te vinden zijn. Het aantal dolmen wordt geschat op minstens 15.000.

Op de kaart is te zien dat de megalithische monumenten zich vooral in het westen van Europa bevinden.
Dia 3: (Carnac) Ouderdom megalieten

De ouderdom van megalieten valt niet rechtstreeks te bepalen (natuursteen).


Onderzoekers kunnen enkel koolstofdateringen uitvoeren op nabij gevonden restanten van menselijke aanwezigheid. Deze kunnen van latere datum zijn...
De meeste megalieten zijn waarschijnlijk opgericht tussen 5000 en 1500 v.C. Hierover bestaat veel verwarring, dateringen van een aantal monumenten verschillen soms per auteur.
Dia 4: (Carnac) Megalietenbouwers

De Keltische druïden worden veelal foutief aangewezen als de bouwmeesters van menhirs en dolmen. Mogelijk hadden ze via mondelinge overlevering weet van de kennis van hun voorgangers, de megalietenbouwers.


Dia 5-6: Locmariaquer – Grand Menhir Brisé

De grootste menhir.Ongeveer 20 meter lang, 18 meter boven de grond, +- 300 ton graniet, opgetrokken rond 4500 v.C., mogelijk omgevallen bij een aardbeving in  1722.

Deze gigantische menhir is gehouwen uit een granietsoort (Orthogneis) die niet ter plaatse voorhanden is. Hij moet dus over meerdere kilometers zijn vervoerd, mogelijk vanuit Kerdaniel (4km). Na oprichting is de steen gepolijst met werktuigen van kwarts.


Dia 7: Menhir du Champ Dolent (Bretagne)

Le Menhir du Champ Dolent (Bretagne) is 9,6 meter lang en weegt meer dan 150 ton.

Dit is één van de zeldzame ‘giganten’ die nog overeind staan.
Dia 8-9-10: Gavrinis – Morbihan

(8) Een reusachtige 'cairn' van breuksteen, meer dan 50 meter doorsnede
 en 6 meter hoogte, bedekt het 5500 jaar oude 'ganggraf'. (+-3500 v.C.)

Achter de lage toegang bevindt zich een smalle gang van 14 meter lengte,


eindigend op een kleine vierkante kamer. (+- 2m50 breedte)

(9) De stijl van de aangebrachte motieven vertoont veel overeenkomsten
met de reliëftekeningen van Newgrange en Knowth (Ierland),
waarschijnlijk bestonden er onderlinge contacten.

(10) "Recyclage in het Neolithicum!"
De versierde deksteen van de kamer is een deel van een gebroken +-14 meter lange menhir. Een 2de, hierop aansluitend brokstuk, is 4 km verder gebruikt als deksteen in de Tables des Marchand. Een derde brokstuk is terug te vinden in de tumulus van Er Grah.

De tekening van de deksteen bevindt zich bovenaan, dus onzichtbaar van in de dolmen. Een schacht naar de bovenzijde van de deksteen is alleen toegankelijk voor archeologen.



Dia 11-12: Rocher-au-Fees – Bretagne

In het oosten van Bretagne, nabij Janzé, staat de imposante 'Rocher-aux-Fées', de grootste dolmen van Bretagne. Sommige van de kolossale dekstenen (+- 40 ton) steunen slechts op drie punten!

Dit indrukwekkend 20 meter lange meesterwerk, 4000 à 4500 v.C., komt nauwelijks tot recht op foto…
Dia 13: Stonehenge – G.B.

Stonehenge is wellicht het meest gekende en bezochte megalithische monument.

In de loop der eeuwen maakten tal van beroemdheden en geleerden hier hun rondgang, om nadien de meest fantastische theorieën te verkondigen. Voor velen was (en is) dit een offertempel van de druïden...

De voorbije decennia werd Stonehenge ernstiger onderzocht en kwam men tot realistischer conclusies. Toch blijven vele vragen onbeantwoord.

Deze indrukwekkende monolieten zijn slechts de ‘gammele’ restanten van wat ooit een prachtige ‘tempel’ was. Ze vertegenwoordigen de 3de fase van een langlopend project.

Het ‘eerste’ Stonehenge bestond uit een ronde aarden wal met greppel, rond 3000 v.C. aangelegd, de stenen fase ving aan rond 2100 v.C., met het plaatsen van de (kleine) Blue Stones. De grotere stenen 'Sarsen' werden vermoedelijk tussen 2000 v.C en 1900 v.C. opgetrokken.

Dia 14: Avebury – G.B.

Het prehistorische Avebury bestaat uit een verhoogde 'bank' met er rond een cirkelvormige omwalling met een diameter van ongeveer 400 meter. De wal was oorspronkelijk een tiental meter hoog. Binnen de omwalling bevinden zich de restanten van drie steencirkels. Een grote cirkel met daarbinnen twee kleinere cirkels.


De bank met gracht en wal werden waarschijnlijk rond 2600 v.C. uitgegraven. De plaatsing van de stenen vond vermoedelijk een aantal decennia later plaats.

Van het oorspronkelijke totaal van 170 stenen blijven er nog slechts 43 over. De grootste stenen wegen ongeveer 40 ton.


Dia 15: Silbury Hill – G.B.

Vlakbij Avebury: de grootste kunstmatige prehistorische heuvel van Europa.

Silbury Hill is ongeveer 40 meter hoog, met een diameter van 180 meter.
De heuvel, die werd  opgetrokken tussen 2400 v.C. en 2000 v.C., gaf zijn geheimen nog niet prijs, opgravingen leverden niets op.

Het doel van deze heuvel blijft een mysterie...



Dia 16-17: Newgrange


(16) Newgrange, monument gebouwd rond 3200 v.C.
Verondersteld wordt dat ongeveer 300 mensen er twintig jaar aan werkten…
De witte façade, opgetrokken uit kwartssteen, glinstert in het zonlicht.
Jaarlijks komen hier ongeveer 200.000 bezoekers over de vloer.

Voor de tombe staan 12 menhirs, de overblijfselen van een steencirkel


die de heuvel ooit geheel (of gedeeltelijk) omringde.

(17) De opening boven de ingang vangt nog steeds de eerste zonnestralen van de midwinterzonnewende. (de dagen rond 21 december)

De lichtbundel dringt dan gedurende ongeveer 17 minuten door tot achteraan de anders duistere tombe. Met kunstmatig licht wordt dit nu gesimuleerd.



Dia 18-19: Ring of Brodgar – Orkney


(18) Eén der mooiste en grootste steencirkels van de Britse Eilanden.

Een bijna perfecte cirkel, met een diameter van 104 meter, ligt binnen een 'henge' met een doorsnede van 130 meter.


Slechts 27 van de oorspronkelijk 60 stenen trotseerden de tijd.
(19) Deze prachtig gelegen steencirkel werd opgetrokken tussen 2500 en 2000 v.C. De hoogte van de stenen varieert van 2m10 tot 4m70. De Ring of Brodgar vormt zowat het middelpunt van een door heuvels omsloten landschap.

Volgens sommige onderzoekers was Brodgar een symbolische woonplaats voor de doden en vertegenwoordigden de Stones of Stennes het leven. 



Dia 20: Stones of Stenness – Orkney


Deze stenen werden opgericht rond 3000 v.C, kort na de bouw van Barnhouse Village, een nabijgelegen Neolithisch dorp. De monolieten van Stenness zijn dus opmerkelijk ouder (en groter) dan die van Brodgar. De Standing Stones of Stenness vormen één van de oudste steencirkels van Groot-Brittannië.

Oorspronkelijk stonden er 11 of 12 stenen, met omwalling (henge). De omwalling had slechts één doorgang. In het centrum van de steencirkel de restanten van een grote vuurhaard.

Dia 21-22: Skara Brae – Orkney


(21) De best bewaarde Neolithische landbouwersnederzetting in Noord-Europa.
Skara Brae was continu bewoond gedurende 600 jaar, tussen 3100 en 2500 v.C. Het dorp bleef bewaard omdat de constructie grotendeels ondergronds lag en omdat zand de huizen bedekte, kort nadat ze werden verlaten.
Skara Brae Bestaat uit 8 woningen die dezelfde vorm hebben. Er woonden vermoedelijk 50 tot 100 mensen.

(22) Mogelijk was gebrek aan hout de impuls die de creatieve neolithische mens ertoe aanzette kasten en bedden van steen te maken. Deze woningen geven een beeld van hoe hun houten tijdsgenoten op het vaste land mogelijk ingericht waren. Er zijn immers geen overblijfselen van houten neolithische meubelen gevonden.

Dia 23-24: Los Almendres – Portugal


(23) De cromlech van Almendres, gelegen op een heuvel met prachtig uitzicht, ongeveer 15 km ten westen van Evora (Portugal).

Met 92 monolieten, het grootste megalithische complex van het Iberisch schiereiland.

Eén van de oudste steencirkels van Europa, opgetrokken in verschillende fasen tijdens het vijfde en vierde millennium v.C.

(24) Het complexe ovaal meet +- 60 meter bij +- 30 meter. De vorm valt enkel vanuit de lucht
goed te onderscheiden.
Dia 25-26: Hunebedden – Drenthe

(25) Van de 54 resterende hunebedden bevinden er zich 52 in de provincie Drenthe.
In de provincie Groningen vinden we de overige twee.

De Nederlandse hunebedden zijn restanten van 5400 jaar oude 'grafkelders'*, waarschijnlijk opgetrokken door de eerste ‘Nederlandse’ landbouwers (trechterbekercultuur). Grote zwerfkeien dienden als bouwmateriaal.



(26) Oorspronkelijk waren alle hunebedden bedekt met een zandheuvel.
De overblijvende hunebedden zijn zwaar beschadigd, onvolledig of slecht gerestaureerd. Vele hunebedden werden geheel of gedeeltelijk gesloopt uit nood aan bouwmateriaal. Meerdere dijken in Nederland bevatten nog stenen gehaald uit deze oude monumenten.
Dia 27-28-29: Wéris – België

(27) In Wéris en haar buurgemeente Oppagne vinden we de grootste megalithische site van België. In deze 'Bretons ogende' omgeving staan nog zestien menhirs en twee ganggraven.

De dolmen van Wéris werden opgericht tussen 3000 v.C. en 2800 v.C. Ze behoren tot de groep van de Seine-Oise-Marnecultuur.

De megalieten van Wéris geven de indruk uit ruw beton te bestaan. Dit komt omdat de stenen zijn gehouwen uit de plaatselijk te vinden puddingsteen.
Puddingsteen is een sedimentgesteente waarin, zoals bij beton, keitjes zichtbaar zijn. De keitjes worden samengehouden door een grote hoeveelheid 'natuurlijk cement'.

(28) Zuidelijke Dolmen of Dolmen van Oppagne. De boogvormige opening (patrijspoort) in de afsluitende steen
maakt deze dolmen zeer speciaal.

(29) De drie menhirs van Oppagne, onder een oude pruimenboom, zijn het best zichtbaar na de oogst, of vroeg in de lente. De twee kort naast elkaar staande stenen zijn waarschijnlijk de resten van een grote gespleten steen.

Dia 30: Musée des Mégalithes – Wéris


In het dorp van Wéris kan je terecht in het Megalietenmuseum, een klein maar interessant museum… De foto toont één van de maquettes in het museum.
Dia 31: Pierre Brunehault – Holain

De Pierre Brunehault te Holain, nabij Doornik (Tournai), is de imposantste megaliet van België.


Hoogte +- 4m20 afhellend tot +- 3m50 (+2 meter ondergronds), breedte 3m50, dikte +- 50cm. Gewicht bijna 25 ton. Landense zandsteen. Opgericht +- 2500 v.C.?

Rond 1750 n.C. is de steen beginnen verzakken, nadat een boer een geul had gegraven, op zoek naar een verborgen schat...


De bijna plat liggende steen werd in 1819 terug rechtgezet...
Een legende verhaalt dat de wereld zal vergaan wanneer de steen omvalt...
Dia 32: Le Zeupire – Gozée

Deze steen gelijkt met zijn trapeziumvorm op de Pierre Brunehault.


Hoogte +- 3m afhellend tot +- 2m50, breedte +- 2m, dikte 65 tot 85 cm.
Zandsteen, gewicht +- 25 ton.

In het begin van de 19de eeuw stonden er nog twee gelijkaardige stenen in de omgeving.


Dia 33: Dolmensteen van Duisburg – Tervuren

In het park van Tervuren, op de 'Zevenster ', waar verschillende paden 'samenkomen', is het gebroken restant van de 'Dolmensteen van Duisburg' te bewonderen. De diameter van de ongebroken steen bedroeg +- 2m45.

Deze drie stenen (zandsteen) werden in 1883 opgegraven in een veld te Duisburg (Buurgemeente van Tervuren).
Dia 34: Kaart megalieten en legendestenen België

Een overzicht van de nog resterende stenen in België.



Opmerking: De teksten kan u naar eigen inzicht inkorten of verder uitwerken. Uiteraard valt er veel meer te vertellen bij de foto’s dan in de begeleidende tekst is weergegeven.
Alec Van Rompuy – 2011
E-mail: info@megalitica.be

  • Dia 2: Concentraties megalieten in Europa
  • Dia 16-17: Newgrange
  • Dia 18-19: Ring of Brodgar – Orkney
  • Dia 20: Stones of Stenness – Orkney
  • Dia 21-22: Skara Brae – Orkney
  • Dia 23-24: Los Almendres – Portugal
  • Dia 30: Musée des Mégalithes – Wéris

  • Dovnload 34.33 Kb.