Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Cicero Ad Familiares 1 De Spelen van Pompeius

Dovnload 29.39 Kb.

Cicero Ad Familiares 1 De Spelen van Pompeius



Datum25.11.2018
Grootte29.39 Kb.

Dovnload 29.39 Kb.

Cicero – Ad Familiares 7.1

De Spelen van Pompeius

Cicero schrijft deze brief aan zijn vriend Marcus Marius. Marius had Cicero gevraagd verslag te doen van de opening van het theater van Pompeius. Dit theater, dat in 55 v. Chr. klaar was, was het eerste stenen theater van de stad. Omdat Pompeius vreesde dat de senaat het weg zou laten halen (ze waren tegen theater), heeft hij een tempel voor Venus Victrix (de overwinnende) erop laten bouwen. Caesar is in een bijzaal van dit theater vermoord.

Scr. Romae c. m. Sept. a.u.c. 699
M. CICERO S. D. M. MARIO.

Geschreven te Rome, omstreeks de maand september, 55 v. Chr.


Marcus Cicero groet Marcus Marius.

Si te dolor aliqui corporis aut infirmitas valetudinis tuae tenuit, quo minus ad ludos venires, fortunae magis tribuo quam sapientiae tuae; sin haec, quae ceteri mirantur, contemnenda duxisti et, cum per valetudinem posses, venire tamen noluisti, utrumque laetor, et sine dolore corporis te fuisse et animo valuisse, cum ea, quae sine causa mirantur alii, neglexeris, modo ut tibi constiterit fructus otii tui; quo quidem tibi perfrui mirifice licuit, cum esses in ista amoenitate paene solus relictus.

Als een of ander verdriet van het lichaam of zwakte van jouw gezondheid jou ervan heeft weerhouden om naar de spelen te komen, schrijf ik het meer toe aan geluk dan aan jouw wijsheid; als jij hebt gemeend dat deze dingen, die de overigen bewonderen, moeten worden veracht en als jij, hoewel jij wat je gezondheid betreft kon komen, toch niet hebt willen komen, verheug ik me over beide, en dat jij zonder verdriet van het lichaam bent geweest en dat jij gezond van geest bent geweest, omdat jij je niet hebt bekommerd om die dingen, die de anderen zonder oorzaak bewonderen, als tenminste het genot van jouw vrije tijd voor jou onaangetast is gebleven; en het is zeker aan jou geoorloofd buitengewoon te genieten van dit, omdat jij bijna als enige was achtergebleven in die heerlijke omgeving.



si te dolor t/m relictus Een leuke, lange Latijnse zin.

sin Er is een tegenstelling tussen de twee redenen die Cicero geeft waarom Marius de spelen niet kon zien. Als Marius door zijn slechte gezondheid niet kon komen kijken, heeft hij volgens Cicero geluk gehad. Als Marius wel kon kijken, maar niet wilde komen, vindt Cicero dat een wijs besluit.

laetor Als Marius niet kwam omdat hij niet wilde, is Cicero om twee redenen blij: Marius is dan gezond en hij is ook wijs.

et sine t/m valuisse polysyndeton

sine causa mirantur alii Cicero vindt de spelen maar niets. Hij zegt dat indirect door te zeggen dat mensen de spelen zonder oorzaak bewonderen.

animo valuisse Komt inhoudelijk overeen met sapientiae

fructus otii tui Om van zijn vrije tijd te genieten, moest Marius zich wel in een inspirerende omgeving en ook bijna alleen zijn.

Neque tamen dubito, quin tu in illo cubiculo tuo, ex quo tibi Stabianum perforando et patefecisti sinum, per eos dies matutina tempora lectiunculis consumpseris, cum illi interea, qui te istic reliquerunt, spectarent communis mimos semisomni.

En bij dit alles twijfel ik niet, of jij gedurende deze dagen de ochtenduren hebt doorgebracht met lichte literatuur in dat slaapvertrek van jou, uit welke jij een uitzicht hebt gecreëerd op de baai van Stabiae voor jou door het maken van een raam, terwijl zij, die jou daar hebben achtergelaten, intussen half-slapend keken naar de openbare mime spelen.



cum illi interea Marius hield zich bezig met literatuur en vrije tijd, terwijl Cicero en de anderen half-slapend naar de spelen keken.

semisomni De mensen waren half in slaap, aan de ene kant omdat ze van ver zijn gekomen en vroeg zijn vertrokken, aan de andere kant omdat de spelen zo saai waren.

Reliquas vero partis diei tu consumebas iis delectationibus, quas tibi ipse ad arbitrium tuum compararas; nobis autem erant ea perpetienda, quae Sp. Maecius probavisset.

Maar de overige delen van de dag bracht jij door met deze vormen van tijdverdrijf die jij zelf voor jou naar je eigen smaak had aangeschaft; echter moesten door ons deze dingen worden verdragen, die Spurius Maecius had goedgekeurd.



tibi, nobis antithese

nobis t/m perpetienda Marius kon zelf kiezen waarmee hij zijn tijd invulde, terwijl Cicero en de anderen moesten verdragen wat Spurius Maecius had gekozen. Hiermee veilt Cicero gelijk een negatief oordeel over de spelen.

Omnino, si quaeris, ludi apparatissimi, sed non tui stomachi; coniecturam enim facio de meo. Nam primum honoris causa in scaenam redierant ii, quos ego honoris causa de scaena decessisse arbitrabar.

Zeker, als jij ernaar vraagt, de spelen waren zeer prachtig, maar niet van jouw smaak; want ik vermoed dat, uitgaande van mijn smaak. Want eerst waren zij vanwege eer teruggekeerd op het toneel, die ik meende zich vanwege eer hebben teruggetrokken van het toneel.



enim facio de meo Als ik de spelen niet leuk vindt, zul jij ze ook niet leuk vinden, aangezien wij vergelijkbaar zijn.

omnino t/m stomachi Er is hier een tegenstelling die vaker in de brief voorkomt: iedereen vond de spelen geweldig, maar Cicero (en Marius) konden zich niet vermaken.

redierant, decessise antithese

honoris causa t/m redierant De spelers hadden veel eer en een goede reputatie verdiend met hun eerdere optredens, en werden daarom nog een keer gevraagd.

honoris causa t/m decessise Door op hoge leeftijd, terwijl het eigenlijk niet meer ging, nog door te gaan met acteren, brachten ze hun eerder opgebouwde goede reputatie schade toe. Het was daarom beter het toneel te verlaten.

Deliciae vero tuae, noster Aesopus, eius modi fuit, ut ei desinere per omnis homines liceret. Is iurare cum coepisset, vox eum defecit in illo loco: ‘Si sciens fallo.’ Quid tibi ego alia narrem?

Inderdaad, jouw favoriet, onze Aesopus, gaf een zodanig optreden dat hij van alle mensen mocht ophouden. Toen hij was begonnen te zweren, heeft de stem hem op dit punt in de steek gelaten, ‘als ik bewust een valse eed zweer’. Waarom moet ik aan jou andere dingen vertellen?



vox eum defecit De stem van Aesopus viel opeens weg, wat het optreden er niet beter op maakte.

quid t/m narrem retorische vraag

Nosti enim reliquos ludos; qui ne id quidem leporis habuerunt, quod solent mediocres ludi. Apparatus enim spectatio tollebat omnem hilaritatem; quo quidem apparatu non dubito, quin animo aequissimo carueris.

Want jij kent de overige spelen; en zij hebben zelfs niet iets gehad van charme, wat middelmatige spelen gewoon zijn te hebben. Want de aanblik van de aankleding nam alle vrolijkheid weg; en ik twijfel er niet aan dat je deze aankleding zonder moeite hebt gemist.



nosti enim reliquos ludos You know the song; ze zijn allemaal hetzelfde.

quidem leporis Zelfs het beetje charme dat normale spelen hebben, was hier niet terug te vinden. Dit heeft alles te maken met de overdreven aankleding. Cicero vindt dat deze het beste is als deze sober en simpel is.

Quid enim delectationis habent sescenti muli in ‘Clytaemnestra’ aut in ‘Equo Troiano’ creterrarum tria milia aut armatura varia peditatus et equitatus in aliqua pugna? Quae popularem admirationem habuerunt, delectationem tibi nullam attulissent.

Want wat van vermaak hebben 600 muilezels in de ‘Clytaemnestra’ of 3000 mengvaten in het ‘Trojaanse Paard’ of verschillende bewapening van het voetvolk en de ruiterij in een of ander gevecht? En zij hebben bewondering geoogst van het volk, aan jou zouden ze geen enkel vermaak hebben gebracht.



senescenti t/m tria milia chiasme

senescenti, tria milia hyperbool

peditatus et equitatus antithese

Quod si tu per eos dies operam dedisti Protogeni tuo, dum modo is tibi quidvis potius quam orationes meas legerit, ne tu haud paulo plus quam quisquam nostrum delectationis habuisti.

Maar als jij gedurende die dagen aandacht hebt gegeven aan jouw Protogenes, als hij maar aan jou alles liever dan mijn redevoeringen gelezen heeft, heb jij zeker niet weinig meer van vermaak gehad dan iemand van ons.



Protogeni Een slaaf van Marius, die hem van alles voor moest lezen.

haud paulo plus litotes

Non enim te puto Graecos aut Oscos ludos desiderasse, praesertim cum Oscos vel in senatu vestro spectare possis, Graecos ita non ames, ut ne ad villam quidem tuam via Graeca ire soleas. Nam quid ego te athletas putem desiderare, qui gladiatores contempseris? In quibus ipse Pompeius confitetur se et operam et oleum perdidisse.

Want ik denk niet dat je de Griekse of Oskische spelen hebt gemist, vooral omdat je de Oskische spelen zelfs in jullie gemeenteraad kunt bekijken, omdat je niet zo houdt van de Griekse spelen, dat je zelfs niet gewoon bent naar jouw landhuis te gaan over de Via Graeca. Waarom zou ik denken dat je atleten verlangt, die de spot heeft gedreven met gladiatoren? En Pompeius bekent zelf dat hij zich bij deze zowel zijn moeite als olie heeft verspild.



non enim t/m soleas chiasme

via Graeca Marcus houdt niet van Griekse spelen omdat hij een hekel heeft aan alles wat Grieks is. Hij wil zelfs de Via Graeca niet gebruiken.

nam t/m contempseris retorische vraag; verder is dit een a-fortiori redenering. Als je geen gladiatoren wilt zien, zul je des te meer geen atleten willen zien.

operam et oleum perdidisse Een Romeins spreekwoord dat betekent dat hij veel moeite voor weinig opbrengst heeft gedaan.

Reliquae sunt venationes binae per dies quinque, magnificae, nemo negat; sed quae potest homini esse polito delectatio, cum aut homo imbecillus a valentissima bestia laniatur aut praeclara bestia venabulo transverberatur?

De twee jachtpartijen zijn gedurende vijf dagen overgebleven, groots, niemand ontkent het; maar welk vermaak kan er voor een beschaafd mens zijn wanneer of de zwakke man wordt verscheurd door een krachtig beest of een prachtig beest wordt doorboord door een jachtspeer?



nemo negat litotes

Quae tamen, si videnda sunt, saepe vidisti; neque nos, qui haec spectamus, quicquam novi vidimus. Extremus elephantorum dies fuit. In quo admiratio magna vulgi atque turbae, delectatio nulla exstitit; quin etiam misericordia quaedam consecuta est atque opinio eius modi, esse quandam illi beluae cum genere humano societatem.

En toch, als ze gezien moeten worden, heb jij deze dingen al vaak gezien en wij, die die dingen hebben aanschouwd, hebben niets nieuws gezien. De laatste dag is van de olifanten geweest. Daarin is grote bewondering van de volksmassa ontstaan, geen vermaak; ja, zelfs heeft er een zeker medelijden gevolgd en de mening van die aard, dat er een zekere gemeenschap is voor dat beest met de menselijke soort.



elephantorum De laatste dag waren er olifanten, die niet werden tentoongesteld als in een dierentuin, maar ook werden afgeslacht. Dit vond het volk ook niks en ze vervloekten Pompeius, iets wat niet gunstig bleek in zijn latere carrière (burgeroorlogen enzo).

© Pascal Gunsch Latijn CE2015 De Spelen van Pompeius


Dovnload 29.39 Kb.