Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


College 3 Hoofdstuk 3 boek overzicht: Vlaanderen Floris V

Dovnload 293.64 Kb.

College 3 Hoofdstuk 3 boek overzicht: Vlaanderen Floris V



Pagina1/4
Datum07.05.2019
Grootte293.64 Kb.

Dovnload 293.64 Kb.
  1   2   3   4

College 3

Hoofdstuk 3 boek overzicht:

Vlaanderen

Floris V, graaf van Holland, werd gevangengenomen door de graaf van Vlaanderen: Gwijde van Dampierre in 1290. Hij probeerde namelijk de scheldemonde te veroveren. De Engelse koning gaf de opdracht om Floris V te vermoorden. Dit gebeurde bij muiderberg.
Filips de Schone onderwerpt van Dampierre aan zijn gezag > deze moet banden met Engeland doorbreken (dit was schadelijk voor de handel). Van Dampierre is hier zat van, zoekt steun bij ambachtslieden en verbreekt het leenverdrag met Frankrijk > Frankrijk valt in 1300 Vlaanderen binnen en veroverd de meeste gebieden.
1302: de schone stelt ‘verbruiksbelasting’ in Vlaanderen weer in > veel weerstand in Steden: Klauwaards (Willem van Gulik en vlamingen) tegen Leliaerts (Fransen en Patriciërs). Tijdens de Slag der Gulden Sporen komt er een einde aan de 5 jaar lange Franse overheersing. Tijd van onrust:

1304: mislukte aanval van Frankrijk resulteerde in de Vrede van Athis. Hierin werd Vlaanderen weer door Frankrijk erkent als vorstendom, maar Vlaanderen moest wel herstelbetalingen aan Frankrijk betalen

1323-1328: opstand van ambachtslieden in Vlaanderen door de ‘onterechte’ herstelbetalingen > opstand werd door Frankrijk uitgeschakeld.

1337: begin honderdjarige oorlog Frankrijk – Engeland. Vlaanderen politiek afhankelijk van de Fransen, maar goede handelsrelaties met Engeland.
Handel

Door de waterschappen ontstond er collectieve bescherming en inspraak. Iedereen betaalde gelang de grote van zijn land. De basis voor het handelsysteem van de gouden eeuw in de Nederlanden bestond uit de volgende zaken: 1. Scheepsbouw 2. Scheepsvaart 3. Structureel tekort aan broodgranen.


Bourgondische machtsontwikkeling

1428: Zoen van Delft. Jacoba van Beieren tekende de vrede met Filips de goede. Jacoba mocht zichzelf Gravin van Holland blijven noemen maar Filips de goede kreeg de eigenlijke macht in Holland. Verder mocht Jacoba niet huwen zonder de toestemming van Filips.

1433: Jacoba trouwt toch en Filips dwingt haar vervolgens tot aftreden.

1435: Verdrag van Atrecht. Dit verdrag zorgde voor meer gebiedsuitbreiding van Filips de goede. Bourgondië liet hierdoor zijn verdrag met Engeland varen en stelde zich in het vervolg onafhankelijk op.

1477: ontstaan staten generaal door Filips de goede
Centralisatie van Filips was erop gericht om meer overkoepelende organen op te stellen die meer eenvormigheid in de bestuursapparaten moesten vormen en de persoonlijke voordele aan lokale machtshebbers moeten afdwingen. Verschillende instellingen waren:

  • Drie rekenkamers voor belasting: verschillende gewesten moesten meer betalen dan de andere gewesten.

  • Radovan edelen opgericht tegen partijstrijd

  • Grote raad werd opgericht als centraal gerechtshof

  • Eenheidsmunt de vierlander

Aan het hoofd van het ambtenarenapparaat (ambtenaren kregen een speciale elite status die een kloof sloegen tussen de burgerij en de ambtenaren) stond de Kanselier van Bourgondië. 1422-1457was dat Nicolas Rolin hij kreeg echter nooit meer macht dan de hertog zelf.


Karel de Stoute deed in 1467 zijn ‘blijde inkomst’ in de gewesten die gepaard ging met veel onrust: sanctie was dat de mensen nog minder rechten kregen. Troepen werden onder hem geprofessionaliseerd en de monarchale staat bracht economische vooruitgang. Karel de stoute was erg militair actief. Hiedoor was er meer druk op de staatskas, vervreemding van het volk en meer inmening van buitenlandse leiders. Mara de Rijke, was niet zijn troonopvolger want die had hij niet, nam uiteindelijk met haar man de troon over.
1441: belangrijk contract Denemarken over de sont

1473: Vrede van Utrecht betekende het einde van het protectionistische systeem tussen de Hanze en Vlaanderen. Dit verdrag maakte een einde aan de oorlog tussen de Handelssteden die verbonden waren aan de Hanze en het koninkrijk Engeland.
College aantekeningen

Begin schriftelijke vastlegging van afspraken tussen vorst en vertegenwoordigers van Adel en steden:



1253: Luik

1312: Brabatn het Charter van Kortenberg waarin elke nieuwe vorst zich in moet vastleggen

1375: Utrecht de stichtse landbrief van 1375

1418: Gelderse verbondactie
Als het landsheerlijke gezag zwak is of geheel ontbreekt komen er adellijke partijtwisten op. De steden zijn nog niet sterk gegroeid, behalve de steden in het Vlaamse gebied zoals Gent en Brugge > ontwikkeling naar quasi-stadstaten.
De Hollandse handel ontwikkeld zich pas later dan de Vlaamse handel. De Hanze steden zijn op zijn retour en Brugge is het centrum van de wereldmarkt.
College 4

Samenvatting van het boek > samenvatting daarvan xD

Verwereldlijking van de kerk stopte met het vierde concilie van lateranen uit 1215. Mensen reageerden op deze harde verandering in tegengestelde richting: Emotionele (mariadevotie), formalistische (vroomheid ruilen voor zonder, aflaathandel) en moderne (gericht op eenvoud) defotie.


Na het bewind van Karel de stoute werden veel centralistische tendensen teruggedraaid. De Staten generaal wilde echter een unie blijven. 1477: Groot privilege. Eerste constitutionele tekst van Maria van Bourgondië die steun moest vragen aan de gewesten omdat ze een zwakke positie had. In deze tekst werden de verschilleden gewesten enkele rechten toegespeeld.
Hoe kwam Gelre bij de Nederlanden?

Karel van Gelre (graaf van Zutphen) kon profiteren van de geringe consolidatie tussen groepen/steden. Veroveringen (1522: Friesland). Hij was de laatste zelfstandige feodale graaf van de Nederlanden. Hij had de gebieden Gelderland en dus Friesland uit 1522. Zijn opvolger Willem van Gulik wist de gebieden niet te behouden omdat Karel van Gelre Karel V als opvolger had benoemd. Karel V vocht van 1542-1543 tegen Willem van Gulik die een alliantie had met Frankrijk en Denemarken, maar tevergeefts



1543: Gelre bij het rijk van Karel V

Karel V werd in 1515 landsheer van de Nederlandse vorstendommen, 1516 koning van spanje en 1519 Karel V van het Romeinse rijk. Hij streefde naar meer centralisatie.

1531: 3 collaterale raden ingesteld. De Raad van State (juridisch geschoolde burgers), de Financiële raad ( en de Geheime raad (wetgeving, bestuurszaken, hooggerechtshof). Verder stelde hij later de hoge raad in.

1570: Hertog van Alva bundeld de Criminele Ordonnantiën
De steden floreerden > door economische groei nieuwe ontdekkingen als de financiële rechtsbescherming. In steden waren schilderskunst en architectuur belangrijk ook de drukkersactiviteiten. Christoffel Plantijn zette een belangrijke uitgever op.
Wat waren de zwakke punten van het beleid van Karel V?

Het grote rijk moest beschermd worden dus er moest veel belasting geïnd worden. Ook onderdrukte Karel V het geloof heel erg en werden ketters heel streng vervolgt en de koopkracht daalde. De mensen in de steden wilden meer vrijheden en waren bang om door Karel V hun autonomie te verliezen (door de centralisatie en de hoge belastingen). Filips II die in 1556 de troon van Karel V overnam hield geen rekening met de afstand tussen de Nederlanden en het Spaanse rijk, waardoor er misverstanden ontstonden die tot nog meer spanning leidde.


Wat was het religieuze aspect van de Nederlandse opstand?

Er waren steeds meer mensen die zich bekeerde tot het protestantisme omdat er ten tijde van de opstand gestreeft werd naar vernieuwing en hoop. De nieuwe religie gaf hoop. Verder was het regime van Filips II erg verweven tussen kerk en staat. Als je in opstand kwam tegen de staat van Filips II moest je ook tegen de kerk in opstand komen.


Willem van Oranje voerde van 1564-1566 legale oppositie. Filips gaf uiteindelijk geen gehoor aan de verzachting van de kettervervolging. Willem pleitte namelijk voor geloofstolerenatie. Hierdoor brak dat Nederlandse opstand ook uit.
Wat was het economische aspect van de Nederlandse opstand

Het beleid van Filips II leidde tot enkele economische problemen. Spanje ging failliet door de groeiende staatsschuld omdat ze veel rente moesten betalen. Er was een zware misoogst door de barre winter. Ook moest de Spanjaarden zich terugtrekken uit Antwerpen.


College 4

Bourgondische cultuur

Eerste Universiteit van Leuven gesticht in 1425.

14e eeuw is een bloei van vertalingen van het Latijns of Frans naar het Nederlands. Opbloei van burgerlijke cultuur wat ten uiting komt in rederijkamers. Deze zijn in verschillende opzichten te vergelijken met de Franse salons. Ook veel burgerlijke literatuur zoals de Brabantse schrijver Jan van boendaledie leefde van 1280-1351 en die schreef onder meer de:


  • Der leken spieghel: alomvattend werk over religieuze en etnische zaken

  • Brabantse Yeesten: geschiedenis van Brabant uit burgerlijk perspectief

Ook veel lekenkritiek op de kerk:



  • Geert Grote schreef de moderne devotie met de broeders en zusters van het gemene leven. > leidde tot hervormingsbewegingen in de kerk. ze leverden een ontwikkeling aan de boekdrukkunst en aan de ontwikkeling van de volkstaal. Verder schreef hij een traktaat tegen de bouw van de Dom en een getijden boek voor leken in de volkstaal

  • Thomas à kempis schreef over de navolging van Christus

  • Susan Berkten woonde in Utrecht. Ze was een stedelijke kluizenaar en vervulde een adviserende rol en schreef ook volk talige werken.

  • 1477: vele religieuze werken verschijnen nu vertaald naar de volkstaal. Dit steunde de lekenvroommheid > vraag rees op of dit tot optelvroomheid (sparen van aflaten) leidde.

De meeste bourgondische cultuur was voor de adel, maar ook enkele hoge burgers profiteerden mee van deze kunst. In 1430 werd de orde van het gulden vlies door Filips de goede opgericht. Dit was een ridderorde die veel schilderijen en decoratie liet maken. Verder in deze tijd veel schilders zoals de gebroers van Eck. Toernooien werden gehouden als sociaal bindmiddel.



1363-1404

Filips de stoute

Hertog van Bourgondië,

Slag bij portiers (1356) hiervoor als dank Hertog van Bourgondië in 1363. Veroverde Vlaanderen en het France comite



1404-1419

Jan zonder Vrees

Maakt zij broer hertog van Brabant en Limburg. Verder een kruistocht tegen de osmanen

1419-1467

Filips de Goede

1429: Graaf van Namen

1430: Hertog Brabant en Limburg (overgenomen van zijn oom)

1433: Graaf henegouwen, Holland en Zeeland

1451: Luxenburg als pand veroverd

1456: maakt zijn bastaardzoon Davd bisschop van Utrecht


Voerde een unificatiepolitiek. Hij specialiseerde het recht, richtte de staten genraal op,

1467-1477

Karel de stoute

Wilde de Nederlanden verenigen en koning worden (mislukte beide).

1473: hertog van Gelre

1475: neemt lotharingn in bezt om Over en Nederlanden aaneen te sluiten en Nancy nieuwe hoofdstad te maken

1477: Sneuvelt tijdens beleg van Nancy


1477-1482

Maria van Bourgondië/ De Rijke

1477: het Groot privilege. Hierdoor werd de centralisatie van de overheid teruggedrongen.

1482-1491

Maximilaan I




1494-1506

Filips de Schone




1506-1515

Maximiaal II




1506-1555

Karel V

Probeerde een terretoriale eenheid te maken van de Nederlanden. Gebiedsuitbreiding:

1521 Doornik (Tournai)

1524 Friesland: Karel koopt Friesland maar moet hier zelf nog rust creëren dat doet hij in overleg met de Friese leider Grutte pier

1528 Utrecht /Overijssel

1529 Artesië (Artois)

1536 Groningen /Drenthe: kiezen er zelf voor om bij Karel V ondergebracht te worden i.v.m. veiligheid en rust.

1543 Gelre /Zutphen: terretoriale afronding van Nederland. Hij wint Gelre van Karel van Gelre.
Probeerde te centraliseren:

1531: collaterale raden

1548: Nederlanden werd losgekoppeld van het keizerrijk en erfelijk gemaakt door het Bourgondische Kreits.

1549: Pragmatische sanctie ‘de nederlanden mogen na mijn dood niet verdeeld worden.

De wederdopers ontstaan. Men kon pas volwassen worden als ze gedoopt waren. Pacifistische tak met als leider menno Simons. Gewelddadige tak met als voorman Melchiof Hofman, Jan Mathijsz en Jan van Leyden. De hielpen god door een rijk te creëren en op te roepen om naar Münster te trekken. Hier werden ze in 1534 verslagen door de bisschop.


Calvinisme werd populair in de Nederlanden. Enkele belangrijke documenten zijn

  • 1561 Nederlandse geloofsbelijdenis

  • 1563 Heidelbergse Carrechismus

  • 1618 Dordtse leerregels

Dirck Volkertsz Coornhert (1522-1590): voorstander van tolerantie. Hij hervormde het NEderlandse recht
Verloop Nederlandse opstand

1559

Margaretha van Parma landvoogdes

1566

Smeekschrift door Eedverbond van Edelen

Begin beeldenstorm



1567

Alva stelt raad van beroerten in

1568

Egmond en Horne onthoofd

Inval Van Oranje mislutk



1569

Verhoogde belastingen door Alva

1572

Watergeuzen nemen den Briel in

1573

Spaanse troepen nemen Haarlem in

1574

Onzet van Leiden

1576

Pacificatie van Gent : alle gewesten weren de Spanjaarden en geloofskwestie wordt vooruit geschoven

1577

Don Juan als landvoogd geopperd

1579

Unie van Atrecht

Unie van Utrecht



1580

Filips verklaart Willem vogelvrij

1581

Acte van Verlathinge > zoeken naar een opvolger


College 5

Samenvatting van het boek

De Nederlanden waren nog steeds in oorlog met Spanje en zochten naar een nieuwe opvolger. Dit hoorde zo en er was steun nodig voor de opstand. Opvolgers die gezocht waren zijn:



  • 1581-1583: Frans van Anjou, de broer van de Franse koning. De republiek wilde hiermee steun van Frankrijk krijgen. Hij luistert echter niet naar de Staten-generaal en is Rooms-katholiek

  • 1585-1587: Robert Dudley graag van Leichester. Elizabeth, de koningin van Engeland, wilde zelf geen koning worden en stuurde deze gast. Utrecht werd het centrum (hierdoor werd holland boos), hij verbied handel met Spanjaarden (daarmee werd de oorlog bekostigd dus ook boosheid) en hij was militair niet succesvol.

  • 1587: ontstaan republiek der zeven verenigde Nederlanden

De republiek ging verder zonder koning. Willem van Oranje werd in 1584 vermoord en zijn opvolger was Marits van Nassau als stadhouder. Hij was de aanvoerder van het leger. Tegenover hem stond de Raadspensionaris Jan van Oldenbarnevelt die enkel verantwoordelijk was voor holland en minder macht ontleende aan zijn naam dan de stadhouder.
Hoe verliep de rest van de 80-jarige oorlog?

1585: val van antwerpen > meer inkomsten voor de republiek dus een sterkere oorlogspositie en onderhandelingspositie met Engeland en Frankrijk. Dit heeft ervoor gezorgd dat er veel handelaren naar Amsterdam trokken.
Er waren twee stadhouders in Nederland, waaronder Maruits en Willem Lodewijk, die allebei doorgingen met veroveringen. Simon Stevin hielp Maurits op technisch gebied met scheepsbouw en navigatie. In 1590 werd brede weer opnieuw veroverd, in 1594 vond de reductie van Groningen plaats.

1600: slag bij nieuwpoort. Maurits wou deze slag niet voeren, maar er waren Spaanse kapers die de Nederlandse handelsschapen in gevaar brachten dus de staten wilden wel dat deze slag gevoerd werd. De Nederlanders willen de slag echter nipt omdat het erg slecht weer was en het te ver in vijandelijk grondgebied was. door de harde wind kregen de tegenstanders zand in hun ogen en wint Maurits.
De spaanse koning Filips III ziet dat het oorlog voeren teveel geld kost en met hulp van Frankrijk en Engeland ontstaat het twaalfjarig bestand in 1609-1621. Aan de vrede stelde Filips III te hoge eisen (nederland uit indië en meer vrijheid katholieke kerk).
Maurits was het niet eens met het twaalfjarig bestand, omdat hij vond dat de oorlog toch een keer uitgevochten moest worden. Maurits trok meer naar Engeland en Van Oldebarnevelt naar Frankrijk (die waren katholiek en vonden dat er vrede moest komen_/
Interne geloofsstrijd in de republiek

Armenius verwierp de calvinistische predestinatieleer. Van Barnevelt was het hier mee eens. Dit waren de Remonstranten ook. ook de regenten waren dit. Hij vond dat de overheid zeggenschap moest hebben in geloofspraktijken.
Maurits was een contraremonstrant net zoals veel calvinisten.de overheid moest geen rol in het geloof spelen. Daarnaast was hij een precieze hij wilde dat alles precies volgens de regels van de kerk ging.

1617: Scherpe resolutie. Er was een strijd aan de gang tussen de bovengenoemde partijen en Olde Barnevelt stuurt waardgelders om mensen rustig te krijgen. Dit ziet Maurits als een inbreuk op zijn gezag als leider van het leger. Hij laat Olde barnevelt opsluiten

1618: synode van dordrecht. De Gomaristen (Maurits) krijgen gelijk. Hierdoor kwam er een nieuwe vertaling van de bijbel in 1637 de ‘statenvertaling’

1619; executie van olde barnevelt
College 6

Samenvatting van het boek

1621: oprichting WIC wa veel meer gericht op kolonialisme

1628: Piet Heyn en de zilvervloot
cultuur

In de literatuur en kunsten was de ‘algemene waarheid’ van belang. Veel kunst ging nog via de kerk. Jacobs kats maakte Sinne en minnebeelden dit waren prentjes met een bijzin waar mensen een les uit konden trekken in 1618.



Daniël Heinsius mengde de klassieke teksten met het christendom.

In de schilderkunsten werden kunstwerken meer een massaproduct. Veel stillevens.



Hugo de groot: groot jurist en geleerde. Schreef Mare liberium over de vrijheid op zee. > vrijheid van drukpers leek samen te hangen met de duidelijkheid van de politieke koers.

Hendrik de Keyser: architect ontwierp Westerkerk, Noorderker, Munt in Amsterdam

Jacob van Kampen: architect ontwierp Stadhuis en schouwburg Amsterdam

Jan Pietersz Sweelinck: componeerde orgelmuziek. De orgelmuziek trok weg omdat de mensen het teveel praal en pracht vonden. Het kwam echter aan het einde van de 12e eeuw weer terug omdat de mensen te vals zongen.
De cultuur verschilde in de Nederland van andere landen omdat er in Nederland geen hof was. de kunst was in Nederland dus minder realistisch maar eerder symbolisch.
Door de opstand wilden de Nederlanden haar eigen universiteiten. De eerste in 1575 in Leiden. Enkele universiteiten zijn enkele jaren daarna weer opgeheven door Napoleon. Alle belangrijke gewesten kregen een universiteit.
Einde van oorlog

Door het bondgenootschap met Frankrijk en de dreiging die weg was uit Duitsland van de katholieken zorgden ervoor dat er vrede kwam



1648: Vrede van Münster. Uitkomsten: Spanje erkende de republiek; Republiek kreeg vrije vaart op Indië; Geen voordeel voor de katholieken in de Noordelijke Nederlanden

1659: Vrede van de Pyreneeën: Frankrijk werd de grote macht ten opzichte van de Habsburgers.
1625: Maurits overleid. Frederik Hendrik is zijn opvolger

1647: Frederik Hendrik dood opgevolgd door Willem II (was maar drie jaar stadhouder)

Willem wil de oorlog met Spanje hervatten. Regenten draaide geldkraan dicht > Willem trok naar Amsterdam en gijzelde 7 regenten. Zijn plannen werden niet uitgevoerd want



1650: Willem II overlijdt

1650-1672: eerste stadhouzerloze tijdperk. Twee kenmerken: Ware vrijheid (heerschappij van regenten werd niet meer ingeperkt door de stadhouder; Periode van handelsoorlog).

1653: Johan de Wit raadpensionaris en hij had de meeste mach.
Regenten moesten aan drie eisen voldoen: Aanzienlijke geboorte, bezig van enig vermogen, tolerante levenshouding en namen deel aan cultuur. Regenten wilden ook religieuze tolerantie: Kerk mocht geen nieuwe uitspraken doen over de leer + politieke verdeeldheid niet bevorderen.
Engels-Nederlandse handelsoorlogen

1651: Acte van Navigatie

1652-1654: Eerste Engelse oorlog

1654: Vrede van West-Minnester in het voordeel van Engeland, acte uit 1651 bleef in tact. Acte van seclusie was een geheime clausule van dit verdrag: Nakomelingen van Willem III zouden in Holland geen stadhouder meer mogen worden.
  1   2   3   4


Dovnload 293.64 Kb.