Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


ConditieTest zonder zweten

Dovnload 20.63 Kb.

ConditieTest zonder zweten



Datum05.04.2017
Grootte20.63 Kb.

Dovnload 20.63 Kb.

ConditieTest zonder zweten

Natuurwetenschap & techniek, mei 2004



De OmegaWave geeft binnen vijf minuten aan hoe een topsporter in zijn vel zit. De sporter hoeft zich daar niet voor in te spannen. Ideaal, zeggen trainers, maar NOC*NSF vertrouwt het apparaat niet. Het Olympisch Comité wil alleen wetenschappelijk bewezen medailles halen.   

"Ontbloot je bovenlichaam maar en ga rustig liggen", zegt de bekende atletiektrainer Henk Kraaijenhof. Hij gaat mijn conditie testen met de OmegaWave. Hij plakt drie elektroden op mijn borst, twee om mijn enkels en twee om mijn polsen. De test begint en ik zie mijn elektrocardiogram (ECG) op de monitor verschijnen. Kraaijenhof: "We meten dertig seconden lang je Differentieel ECG en daarna meten we twee minuten lang je Heart Rate Variability, de variatie in je hartslag."

Vijf minuten later print Kraaijenhof de resultaten uit. ` Je Tension index is aan de hoge kant, je bent wat gestrest. Dat kan stress door sport zijn, maar ook werkstress. Het eindoordeel van de OmegaWave luidt dan ook incomplete recovery. Ik zou vanavond niet zwaar gaan trainen", zegt Kraaijenhofwijzend op mijn tennistas.

Het is te bizar voor woorden. Ik hoef geen inspannende Coopertest te doen. De OmegaWave bepaalt in rust hoe uitgerust dan wel gestrest ik ben. En de uitslag klopt als een bus: ik heb het weekend hard doorgewerkt en slecht geslapen. Gelukkig voegt de trainer, die sprintster Nellie Cooman naar diverse gouden medailles loodste, eraan toe: "Maak je geen zorgen. Na een nacht goed slapen kunnen de waarden alweer normaal zijn."

Heilige graal Kraaijenhof was ruim twee jaar geleden de eerste in Nederland die een OmegaWave Sport Technology System kocht van het Amerikaanse bedrijf OmegaWave Technologies uit de staat Oregon. Inmiddels is hij importeur van de OmegaWave in Europa. De OmegaWave is echter geen Amerikaanse maar een zuiver Russische vinding. Kraaijenhof: "Russische wetenschappers uit Irkoetsk in Siberie vroegen zich begin jaren tachtig af of ze geen alternatief konden bedenken voor de zware inspanningstesten, bloedtests en spiermonsters waarmee ze sporters lastig vielen. Het moet sneller kunnen en zonder te prikken, dachten ze. Vijftien jaar lang onderzochten ze welke lichaamsparameters iets zeggen over de fysieke en mentale gesteldheid van de sporter. Dat heeft geleid tot de vijf testen die nu gebundeld zijn in de OmegaWave."

Vijf Russen namen de vinding mee naar de Verenigde Staten en brachten de OmegaWave daar in 2000 op de markt. "In de voetbalwereld loopt het momenteel storm", zegt Kraaijenhof. PSV en Heerenveen kochten een OmegaWave, maar ook Barcelona, Juventus, AC Milan en het nationale elftal van Saoedi-Arabië. Het Nederlands Olympisch Cornite NOC*NSF kocht er anderhalfjaar geleden drie en ook JaccoVerhaeren, de trainer van Olympisch zwemkampioen Pieter van den Hoogenband, gebruikt het apparaat al een paarjaar.

"Voor mij is de OmegaWave de heilige graal", zegt Kraaijenhof in de ruimte die hij heeft gehuurd in bet Sportcentrum Amstelpark in Amsterdam. "Het is vele malen beter dan alles wat we hiervoor hadden. Ik train de sprinter Troy Douglas al jaren. Waarom denk je dat hij op zijn 41e zoveel concurrenten nog de hielen laat zien? Hij is zo'n type die het leven door een roze bril ziet. Dat is lastig voor een trainer. Troy zal niet snel aangeven dat hij zich moe voelt. Als trainer kan ik zo iemand gemakkelijk te zwaar belasten. Met de OmegaWave zie ik hoe lang zijn herstel duurt na een training. Troy werkt nog maar vier trainingen per week af. Zonder de OmegaWave was hij waarschijnlijk al opgebrand."

Kraaijenhofs belang is dat van de sporter. Als importeur van de OmegaWave is daar echter ook een financieel belang bij gekomen. Het apparaat is met ruim 25.000 euro niet goedkoop, al is dat bedrag een schijntje op de begroting van een voetbalclub. het is daarom de vraag hoe het NOC*NSF, eindverant-woordelijke voor de Nederlandse Olympische sporters, na naderhalfjaar tegen de OmegaWave aankijkt. "Wij zien nog geen aanleiding om bet superenthousiasme van Henk te delen", zegt bewegingswetenschapper drs Frans van Dijk, hoofd van de afdeling innovatie en begeleiding bij NOC*NSF. "De wetenschappelijke onderbouwing achter het apparaat ontbreekt. Nu de OmegaWave gebruiken zou betekenen dat we onze topsporters als proefkonijnen gebruiken en dat willen wij niet. Onze drie OmegaWaves spelen dan ook geen rol van betekenis in de voorbereiding op Athene."



Black box

Kraaijenhof ergert zich mateloos aan de houding van het NOC*NSE "De Russen hebben het apparaat uit en te na getest. De OmegaWave is klaar voor gebruik. Het lijkt er echter op dat NOC*NSF al die research weer opnieuw wi1 gaan doen. Zij lijden een beetje aan het `not invented here'-syndroom, ze kunnen niet uitstaan dat anderen het ontdekt hebben."

Maar daarmee krijgt Kraaijenhof Van Dijk niet op de kast. Van Dijk: "Die Russen zijn bij ons op bezoek geweest. Ze verwijzen naar Russische literatuur uit de jaren tachtig die voor ons volstrekt ontoegankelijk is. Ik weet niet of ze gewoon niet meer kunnen of niet meer willen laten zien. Als er geen openheid is moet je heel alert zijn, vind ik. De OmegaWave is een black box waar trainingsadviezen uitrollen. Wij willen de mystiek van bet apparaat ontrafelen voordat we onze sporters eraan blootstellen."

De OmegaWave is gepatenteerd. Een zoektocht op internet (http://ep. espacenet.com) leidt me naar het patent. Zodra het aankomt op de rekenmethoden verwijzen de auteurs van het patent inderdaad naar Russische publicaties.

Over twee van de vijf OmegaWave-testen zeurt niemand. Dat zijn klassieke inspanningstests, een sprongtest en een reactietest. Het debat is vooral gericht op de drie overige testen. het meten van het Differentieel ECG (Dif. ECG) van het hart en het meten van omega-hersengolven (de test waarnaar het apparaat vernoemd is) zijn onbekend in de westerse medische literatuur en worden door wetenschappers met argusogen bekeken. Over de vijfde test, de hartslagvariatie, is wel veel bekend, maar ook daar is het laatste woord nog met over gezegd.

Het meest magisch is de meting van de omegagolven. Met een elektrode op het voorhoofd meet de OmegaWave gedurende vijftien minuten de activiteit van neuronen in bet hoofd. Medici kennen alfa-, beta-, delta- en theta-hersengolven, die tezamen het frequentiegebied van 1 tot 30 hertz opvullen. Kraaijenhof "Die golven zijn echter veel te dynamisch, er valt niets uit of te leiden. Omegagolven hebben een frequentie van minder dan 1 hertz. Het zijn langzame golven die iets zeggen over de toestand van het hartlongsysteem, de lever, de nieren en het hormoonstelsel. Arbodiensten hebben er ook veel belangstelling voor omdat met deze test een burn-out goed is vast te stellen."

Zoek je echter in de medische database PubMed naar de term `omega wave', dan vind je geen enkele treffer. Kraaijenhof weet inmiddels uit ervaring dat hij deze test bij gezonde sporters niet vaak hoeft uit te voeren. Hij kijkt voor de dagelijkse planning van de trainingen vooral naar de Dif. ECG-test (dertig seconden) en de hartslagvariatietest (HRV-test, twee minuten). Deze testen geven in korte tijd een goed beeld van de belastbaarheid van de sporter.

Bij het Dif. ECG gaat het om de vorm van de hartpieken. Die vorm zegt iets over de staat van de hartspier, aldus het patent. Omdat er, eveneens volgens het patent, een relatie is tussen het energiemetabolisme van de hartspier en dat van de skeletspieren, zou het Dif. ECG direct iets zeggen over de verschillende energiesystemen in de spieren.



Scepsis

Bij inspanningen die maximaal zo'n tien seconden duren kunnen onze spieren energie leveren zonder dat er zuurstof nodig is. Een zestig meter sprint kun je daarom vrijwel volledig met dit anaerobe (zuurstofarme) energiesysteem lopen. Bij langdurige inspanningen zoals een marathon maken sporters juist voornamelijk gebruik van hun aerobe capaciteit. Duursporters hebben daarom een veel hogere maximale zuurstofopnamecapaciteit, uitgedrukt in VO-max, dan sprinters.

Hoe deze systemen energie leveren is goed bekend.Veel minder goed bekend is echter hoe lang een energiesysteem nodig heeft om te herstellen van een zware training. Kraaijenhof: "Na een training doorloopt de atleet de zogenaamde supercompensatiecurve. Je prestatievermogen neemt eerst af, je lichaam moet immers herstellen. Na volledig herstel is het energiesysteem beter belastbaar geworden, er is supercompensatie opgetreden, en dan kun je de volgende trainingsprikkel geven. We weten echter niet precies hoe lang het herstel duurt. Geef je de volgende prikkel te vroeg, dan kun je het systeem overbelasten. Doe je dat langdurig dan raakt de sporter overtraind. Met de OmegaWave kunnen we de supercompensatiecurve voor het eerst meten en kunnen we dus gerichter trainen."

Eerst zien dan geloven, dacht NOC*NSE Het comite vroeg aan inspanningsfysioloog drs Jos van Dijk van de afdeling Trainings Geneeskunde en Trainings Fysiologie van de Landmacht om de scores van het Dif. ECG met een experiment op waarde te schatten.Van Dijk onderwierp zeven redelijk getrainde lopers aan een zware training en keek of hij met de OmegaWave de supercompen-satiecurve kon meten. Van Dijk:`Bij alle lopers vonden we hoge melkzuurwaarden in het bloed, een teken dat de training inderdaad zwaar was. Met de OmegaWave konden we echter geen supercompensatiecurve vinden in de 24 uur na de training. We vonden zelfs geen verschillen tussen lopers die wel en niet zwaar getraind hadden."

Deze resultaten hebben de scepsis bij NOC*NSF logischerwijs vergroot. Inspanningsfysioloog drs Henk Jan Zwolle, die voor NOC*NSF ervaring opdoet met de OmegaWave, vindt echter dat er wel wat valt aan te merken op het experiment. "Vooraf scoorden de deelnemers al heel verschillend op de HRV test. Uit die test rolt de spanningsindex, een goede indicator voor hoe fit iemand is. Ben je niet geheel fit, dan kun je energiesystemen niet goed aanspreken, waardoor de Dif. ECG-scores misleidend zijn", aldus Zwolle. "Dat is achteraf de scores interpreteren", zegt Frans van Dijk van NOC*NSF echter. "Het apparaat claimt absolute waarden te geven."

Zelf deed voormalig Olympisch roeikampioen Zwolle een experiment dat volgens hem wel aantoont dat de Dif. ECG-test bruikbaar is. Hij bepaalde bij veertig roeiers de VO2-max met de OmegaWave en met een inspanningstest op een roei-ergometer. "We vonden een correlatie van 0,76 met de VO2-max. Het apparaat claimt een correlatie van 0,90, gelijk aan dat van de Coopertest. Deze resultaten vond ik bemoedigend genoeg om het apparaat verder te testen. Echt overtuigd raakte ik vooral in de praktijk. Bij het merendeel van de honderden testen die ik gedaan heb kloppen de scores met het gevoel van de sporter en weerspiegelen ze de gedane trainingsarbeid."





Variabele hartslag

In tegenstelling tot het Dif. ECG is er in de literatuur wel veel bekend over hartslagvariatie. Het is zelfs een hot item in de medische wereld. Algemeen geldt: hoe gevarieerder je hartslag is, des te fitter je bent. Psychofysioloog drs Hans Veltman van TNO Technische Menskunde in Soesterberg, die hartslagvariatie test bij bijvoorbeeld verkeersleiders en piloten, legt uit hoe dat komt. ` Je lichaam probeert de bloeddruk constant te houden. Dat kan onder andere door het hart sneller of langzamer te laten kloppen of met meer of minder kracht te laten pompen. Hoe sneller het lichaam bloeddruk-veranderingen kan opvangen, des te vitaler het is. Vandaar dat een gevarieerde hartslag een teken van fitheid is."

Het hart wordt aangestuurd door het autonome zenuwstelsel. Dit zenuwstelsel bestaat uit een sympathisch en een parasympathisch deel. Kraaijenhof "De sympathicus is je gaspedaal. Als je schrikt en snel moet reageren, wordt de sympathicus actief. Je hartslag gaat omhoog, je ademhaling versnelt. De parasympathicus is je rempedaal en is juist actief tijdens slapen, eten, drinken en uitrusten. Train je te hard en slaap je slecht, dan slaat de balans door naar de sympathicus. Dat kunnen we testen met de OmegaWave."

Uit een review article over hartslagvariatie bij sporters in het sportmedische tijdschrift Sports Med (2003; 33 (7)) blijkt dat de exacte relatie tussen hartslagvariatie en training nog onduidelijk is. Goed getrainde sporters hebben een gevarieerdere hartslag dan ongetrainde mensen, dat lijkt zeker. Maar studies waarin sporters gedurende een aantal maanden gevolgd worden, laten een diffuus beeld zien. Sommige studies lieten een toename van de hartslagvariatie na een trainingsperiode zien, andere studies vonden echter geen effect van training op de HRV De Nederlandse auteurs van het stuk, dr Juul Achten en dr Asker Jeukendrup, achten het niet uitgesloten dat verschil in tijdsduur van de studies de wisselende uitkomsten kan verklaren.

Inspanningsfysioloog drs Luc van Agt van voetbalclub PSV heeft een aantal keer meegemaakt dat er een extreem hoge spanninggsindex uit de HRV-test kwam rollen. "In al die gevallen bleek er daadwerkelijk iets aan de hand te zijn. Een speler bleek later de ziekte van Pfeiffer te hebben. Ook de vermoeidheid die spelers oplopen door een lange intercontinentale vlucht kan ik terugvinden via de HRV-test", zegt Van Agt, die de OmegaWave test maar nog niet gebruikt in de sturing voor de training. "Die resultaten zijn interessant", zegt Frans van Dijk van NOC*NSF, "daar gaan we meer onderzoek naar doen."

Henk Kraaijenhof en Henk Jan Zwolle worden er een beetje moe van dat er steeds meer onderzoek nodig is. Zwolle: "Ik heb in de praktijk veel profijt van de OmegaWave. NOC*NSF wil zo veel mogelijk gouden medailles, maar wel behaald met wetenschappelijk bewezen methoden. Dat kost te veel tijd in mijn ogen, want over vijf jaar gebruikt iedereen de OmegaWave. Olympisch kampioen word je niet door hetzelfde te doen als je tegenstanders, maar juist door iets extra's te doen."

Frans van Dijk van het NOC*NSF laat zich echter niet opjagen."Wij snapper dat iedere trainer op een apparaat zit te wachten dat binnen vijf minuten voorschrijft hoe zwaar je een sporter kunt belasten, maar dat mag geen reden zijn om wetenschappelijke twijfels weg te wuiven."
Informatie
Website van Henk Kraaijenhof

www.nemes.nl


Website van de fabrikant

www.omegawavesport.com

  • Variabele hartslag

  • Dovnload 20.63 Kb.