Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Cvo de Oranjerie hosp finaliteit Stadsgids Leuven Funerair erfgoed Een wandeling op het Leuvens Kerkhof

Dovnload 137.84 Kb.

Cvo de Oranjerie hosp finaliteit Stadsgids Leuven Funerair erfgoed Een wandeling op het Leuvens Kerkhof



Pagina5/5
Datum12.03.2017
Grootte137.84 Kb.

Dovnload 137.84 Kb.
1   2   3   4   5

IV. Kerkhofsymboliek




A. Inleiding

Er is geen enkele plaats waar je meer symbolen tegenkomt dan op een kerkhof. Wij zijn er zo vertrouwd mee dat we er geen aandacht aan geven, maar er zit meer achter dan een louter esthetische functie. Helaas is de betekenis voor de meesten van ons in de mist opgegaan. Het is bovendien opmerkelijk dat de mens precies in het uur van de dood het meest aan de Kerk verknocht blijft. In 1998 werd 84% van de begrafenissen in Vlaanderen nog kerkelijk beleefd.



Frederic A. Lints (1932-1999)
Dit wil niet zeggen dat de beleving zelf onaangeroerd bleef, integendeel. Voor steeds meer mensen rest er niets dan de herinneringen aan de overledene die men geen werkelijk leven na de dood meer toekent. Enkel de essentie, dus wat men geweest is in het verleden, blijft over. Nabestaanden evoceren met een foto de persoonlijkheid van de overledene en tonen de hobby’s. De herinnering krijgt een gezicht. vander kelen 018


vander kelen 071

Het zielenheil van de doden staat niet langer centraal. “Priez pour lui!” op een graf komen we niet dikwijls meer tegen.




B. De funeraire tuin

Bloemen komen veel voor op grafzerken. Zij symboliseren de kringloop van leven en dood. De bloem is het hoogtepunt van schoonheid, ze moet verwelken en sterven om zaad voort te brengen en vrucht te dragen.


De chrysant werd in de vorige eeuw (1880) vanuit Japan ingevoerd, waar ze omwille van haar stervormige blaadjes symbool staat voor de zon en het licht, voor kracht en onsterfelijkheid. Omdat chrysanten rond november bloeien werden ze in onze streken populair bij de dodenherdenking.
De roos staat symbool voor trouw en liefde, maar ook voor vergankelijkheid. In de christelijke funeraire symboliek verwijst de roos naar Maria en het lijden van Christus. De 5 blaadjes van de roos staan voor de 5 wonden van Christus.den haag - 19-21 oktober 2007 105
De klimop is vanwege het groenblijvende bladerdek symbool van het eeuwige leven en verbondenheid tot in de dood. Klimop houdt de herinnering vast (eeuwige vriendschap).
De taxus, die we vaak zien op begraafplaatsen in boom- en haagvorm, is een zeer ambigue boom, enerzijds een altijdgroene struik die zo het eeuwige leven symboliseert, anderzijds is het een struik met giftige vruchten die daarom bij de Kelten de boom van de dood genoemd werd. In de oudheid was de taxus heilig en werden er takjes rondom de overledene in de grond gestoken of meegedragen bij een begrafenis. Hij zou een geestenwerende kracht hebben die de boze geesten buiten houdt. In de Griekse mythologie is de taxus een boom van de onderwereld. De weg naar de onderwereld liep tussen twee taxusbomen door.
De korenaar staat voor de vruchtbaarheid en voor de natuurlijke cyclus van dood en wedergeboorte. De korenaar bevat de graankorrel die afsterft om te voeden en kiem te laten groeien. Vandaar ook de verwijzing naar de kruisdood en de verrijzenis van Christus.
De duif wordt veel als ornament gebruikt bij graven. Naast de algemene betekenis van vrede (de duif is dan veelal voorzien van een palmtak of olijftak) is ze ook het symbool van verzoening. De duif verwijst ook naar eenvoud, onschuld en zuiverheid.vander kelen 117

In de christelijke traditie is de duif zittend op een grafsteen het symbool van de ziel van de overledene, die krachten verzamelt voor de reis naar de hemel. Ook is ze het symbool voor de verloste ziel van de overledene.




C. Christus’ opoffering



kerkhof 20 april 2008 023

Christus met de doornenkroon is het symbool van het lijden van Christus tot verlossing van de mensheid en het geloof in de wederopstanding



den haag - 19-21 oktober 2007 119
Het Russische kruis heeft drie dwarsbalken, de bovenste is kort evenals de onderste, die schuin geplaatst is. De bovenste verbeeldt de kruistitel, de onderste de voetsteun.

den haag - 19-21 oktober 2007 116

Het Grieks kruis is de meest simpele vorm met vier even lange armen, symbool van de ordening en het evenwicht. Op het graf op de foto, uit het nieuwe kerkhof, is voor zen in de kunst van het grafontwerp gekozen: een buitengewoon mooi, eenvoudig graf.

vander kelen 085

Het Keltisch kruis of zonnekruis, symboliseert de zon die bron is van alle leven, en de wederopstanding in een beter hiernamaals.


den haag - 19-21 oktober 2007 115

Het pauselijke kruis heeft drie dwarsbalken, waarbij de onderste langer is dan de bovenste.



vander kelen 116

Jezus hangt hier aan het Tau-kruis, ook Sint Anthoniuskruis of kortweg "Tau" genoemd, het embleem van de Orde van Sint-Anthonius en de Fransiscanen. De oorsprong van het kruis is de Griekse letter "Tau".


D. Varia



Davidster: deze zespuntige ster, bestaande uit twee in elkaar vallende driehoeken, is het symbool van het Judaïsme. Ze werd gedragen door de koningen van Juda. Ze symboliseert ‘Jahwe’ omdat het gebruik van menselijke voorstellingen van God door het Judaïsme verboden is.

Pentagram: de vijfster of het pentagram wordt ook wel de druïdenster genoemd. Het is de symbolische weergave van de weg die de mens volgt in zijn streven naar volmaaktheid. De vijfster vinden we terug in alle culturen en duikt reeds op bij de Perzen in de Mithrascultus. Het is een sterk energiegeladen teken en was symbool voor de alchemisten.

Ringen in elkaar: symboliseren de huwelijkstrouw en verbondenheid over de dood heen van gehuwden.nieuw kerkhof3

Ineenglijdende handen zijn het symbool van liefde, trouw en verbondenheid tussen man en vrouw. Het drukt ook het afscheid uit dat de dode neemt van de nabestaanden.

De driehoek met de punt naar boven staat voor de verrijzenis, de ten hemel opneming.den haag - 19-21 oktober 2007 101


De cirkel zonder begin of einde symboliseert de eeuwigheid.

Het ankh-kruis is het symbool voor onsterfelijkheid. Het is een zeer oud Egyptisch symbool voor het leven. In de zonnecultus van Achnaton stelde het anchteken de overleving van de lichamelijke dood voor. De vroeg-christelijke Koptische kerk nam het over en gebruikte het als symbool van eeuwig leven en offerdood van Jezus. Het komt voor op graven van mystiekers en esoterici. Ook vrijmetselaars en spirituelen gebruiken dit teken op hun graven.



Omgekeerde fakkel: symboliseert het uitgedoofde leven. Attribuut van de dood in de oudheid.vander kelen 078
Toorts: symboliseert de bezieling en de H.Geest. Ook de reinigende vlam en de drager van het Geestelijk Licht. Ook verdrijver van de boze geesten. Brandende fakkels verwijzen naar de wederopstanding.
Omheining rond het graf: afbakening van het domein van de doden en dat van de levenden.

Olielamp: symbool van het goddelijk licht dat de overledene de weg wijst doorheen de duisternis van het dodenrijk naar het eeuwig leven. Symboliseert ook het licht van Christus: ‘Lumen Christi’. In de vuursymboliek zien we ook dat vuur de boze geesten verdrijft en als dusdanig blijft ook de dode gevrijwaard van invloeden van boze geesten.kerkhof 20 april 2008 017

Engel: de engel bewaakt het graf van de overledene. Hij/zij symboliseert de doodsengel die de ziel van de overledene naar het hiernamaals begeleidt en die hem zal bijstaan bij het oordeel. Een engelenkopje met vleugels is het symbool van de hemelse sferen. De vleugels staan voor de goddelijke opdracht. Ze komen vaak voor op kindergraven.

De engel met bazuin is het symbool van het laatste oordeel .



vander kelen 079

Gestileerd met boezemvormige bovenrand is het hart het symbool voor liefde en hartstocht. In de Christelijke iconografie uit de baroktijd wordt het dikwijls voorgesteld met een vlam erboven. Het symboliseert het mystieke altaar waarop het vuur van de H.Geest brandt.


Het rozenkruis is het symbool van eenheid tussen man en vrouw. Tussen Jezus en Maria.

De broederschap der Rozenkruisers was een esotherisch genootschap die streefde naar een humanistisch-ethische wereldhervorming. Rozenkruisers is ook de benaming in de Vrijmetselarij voor de 18de graad van de Aloude Schotse Ritus18.



De gevleugelde zandloper wijst er ons op dat het leven vervliegt bij dag en nacht, bij goed en kwaad. De vleugels zijn identiek of verwijzen links naar “de dag”, de vleugel van de duif, en rechts naar “de nacht”, de vleugel van de vleermuis.

vander kelen 035

E. Letterwoorden



RIP = Resquiescat in Pace; hij/zij ruste in vrede
IHS zijn de eerste drie letters van het Griekse woord dat Jezus betekent. Andere verklaring is dat het de afkorting is van Iesus ho'minum salvator (Jezus, de heiland des mensen) of dat het de afkorting is van: in hoc salis (hierin (ligt) de zaligheid)
INRI = Iesus Nazarenus, Rex Iudaeorum = Jezus Christus, Koning van de Joden

V. Plan rondleiding


scan0003

Bibliografie





  • Monumenten voor de eeuwigheid, uitgave van Toerisme Leuven naar aanleiding van de Open Monumentendag van 10/9/2000

  • Marc Dillen, Christelijke symboliek en iconografie, basiscursus Toeristische Gids (2003-2004) IGO Leuven

  • David Fontana, Le langage des symboles, uitg. Gründ

  • Eduard Van Ermen, Van Petermannen en koeienschieters. Kroniek van Leuven

  • Gita Deneckere, Oudstrijders op de vuist in Brussel; het amnestieconflict tijdens het interbellum, postdoctoraal onderzoek NFWO

  • Marika Ceunen, Piet Veldeman, Kwistig met kennis. Leuven in honderd vragen en antwoorden, Salsa Cahier 4

  • Guido Vanheeswijck, Walter Van Herck, Religie en de dood. Momentopnamen uit de geschiedenis van de westerse omgang met de dood, uitg. Pelckmans/Klement

  • Cedric Mims, De weg van lichaam & ziel. Geschiedenis, wetenschap, cultuur en rituelen rondom de dood, uitg. Elmar

  • Rufus C. Camphausen, Het grote afscheid. Hoe de mensheid haar doden vaarwel zegt, uitg. Schors- Amsterdam

  • H. Van Der Haegen en R. De Vos, De cholera-epidemie te Leuven in 1849, driemaandelijks tijdschrift van het Gemeentekrediet van België, n°133, juli 1980

  • Beleidsnota herinrichting stadsbegraafplaats Leuven, ingenieursbureau Soresma nv 1994

  • C. De Decker, JL Roba, Doelwit: Leuven; de luchtaanvallen van 12 en 13 mei 1944 en de berging van een Halifax-bommenwerper bij Geraardsbergen, uitg. De Krijger

  • Mark Derez, Veronique Vandekerchove, Piet Veldeman, Tom Verschaffel, Vrijgevochten stad: Leuven en de Revolutie van 1830-1831, uitg. Peeters

  • Peter Heyman, Rudi Hoekx, Piet Veldeman, Bart Willems, Leve het algemeen stemrecht! Vive la garde civique!, uitg. Peeters 2002

  • ‘Burgemeester A. Smets, gedenkboek’

  • J. Devroy, Van kerkhof tot begraafplaats

  • Thesis Greta Van Moer 1982, ‘La mort n’est pas l’oubli’

http://www.binnenland.vlaanderen.be/regelgeving

http://nl.wikipedia.org/wiki

http://www.praats.be/gefusilbe.htm

http://www.schoonselhof.be/

http://users.skynet.be/hendrik/fr/B2-F-Polpris.html

http://www.liberaalarchief.be/

http://www.vandale.nl


Bijlagen




Bijlage 1: De bemanning van de Lancaster LS-A



scan0001

Bijlage 2: Slachtoffers gevallen voor algemeen stemrecht




scan0002

1 Overgenomen uit: Vlaamse Wetgeving, hoofdstuk VIII, art.46

2 Overgenomen uit: Vlaamse Wetgeving, hoofdstuk VIII, art.47

3 dagmaal: landmaat die voor de invoering van het metriek stelsel (1820) werd gehanteerd. Oorspronkelijk stond de dagmaal voor de oppervlakte die door één man in één dag geploegd kon worden. In moderne maten uitgedrukt ongeveer 32,50 are.

4 Brabantse Omwenteling: Jozef II deed veel hervormingen, maar hij ging daarbij zo voortvarend en eigengereid te werk dat er een uitbarsting moest komen. Die uitbarsting, de Brabantse Omwenteling (1789), verdreef daarop de Oostenrijkers uit ‘België’. De revolutionairen riepen de Confederatie der Verenigde Belgische Staten uit. Hun onderlinge verdeeldheid en vooral internationale politieke onervarenheid, schonk Leopold II, broer en opvolger van Jozef II, de kans om met het Oostenrijks leger ons land terug te veroveren (1790). De weldoordachte hervormingen van Jozef II werden opnieuw ingevoerd en leven nog door in onze huidige wetgeving.

5 De Voer is een rivier die in Tervuren – Ter Fura oftewel Ter Voeren – ontspringt.

6 Burgemeester Vander Kelen schonk zijn huis aan de stad Leuven in 1920.

7 Jef Lambeaux is in Antwerpen geboren op 14 januari 1852 en overleed in Brussel op 5 juni 1908. De meeste van zijn werken staan in Brussel (o.a. in de tuin van de Kleine Zavel en het Jubelpark). Maar ook in de wandelzaal van het Leuvense stadhuis.

8 Een ‘Pieterman’ is een bijnaam voor de Leuvenaars, afkomstig van haar oudste parochie en centrale kerk: de Sint-Pieterskerk.

9 Zie “Plan deelgemeentebegraafplaats Leuven, pagina 30”

10 Neergeschoten door Oblt Hans-Heinz Augenstein, het was zijn 37ste overwinning.

11 De coöperatieve werd in 1886 opgericht.

12 De oprichting van het monument ging met veel polemiek gepaard. Zo bestempelde de “Gazette de Louvain” het monument als “une perpétuelle glorification de l’émeute et une insulte permanente à la garde-civique”

13Als raadgevend orgaan gaat de Raad van State na of regelgevende initiatieven zoals wetten en decreten in overeenstemming zijn met de Grondwet en met andere wetten en besluiten. Als rechtsprekend orgaan doet de Raad van State uitspraak over beroepen die men indient tegen een daad van de overheid in de vorm van arresten.





14 De ‘Fédération Nationale des Croix de Feu’, werd opgericht door Edouard-Lucien Cox (1890-1942, oorlogsvrijwilliger en onderluitenant) in 1933

15 ‘Het heil van het vaderland, onze hoogste wet’

16 nr. 81 757

17 nr. 113992

18 Aloude Schotse Ritus: in de 18de eeuw voelden veel vrijmetselaars de behoefte om de basisschool van de 3 eerste graden (leerling, gezel, meester) uit te breiden. Op zoek naar een spirituele bron kwamen ze terecht bij het traditionele Schotse metselaarsgilde en ontwikkelden daaruit een leerschool met 30 niveaus die volgen op de 3 johannesgraden. Zij zijn onderverdeeld in rode (4de tot de 18de), zwarte (19de tot 3Oste) en witte (31ste tot 33ste) graden.


1   2   3   4   5

  • B. De funeraire tuin
  • C. Christus’ opoffering
  • D. Varia
  • E. Letterwoorden
  • V. Plan rondleiding
  • Bijlagen Bijlage 1: De bemanning van de Lancaster LS-A

  • Dovnload 137.84 Kb.