Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


De goddeloze gerechtvaardigd

Dovnload 460.74 Kb.

De goddeloze gerechtvaardigd



Pagina12/12
Datum28.10.2017
Grootte460.74 Kb.

Dovnload 460.74 Kb.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12

11. BOEKEN VAN EN OVER KOHLBRUGGE

Dit hoofdstuk kan u van dienst zijn als u wat meer van Dr. H. F. Kohlbrugge wilt weten. Het is tevens een verantwoor­ding van de schrijver over de gebruikte litteratuur. Kenners van deze stof zullen wel weten wat mijn bronnen geweest zijn. Voor de lezers, die niet zo hierin thuis zijn, leek het me dienstig hen in een apart hoofdstuk wat wegwijs te maken. Daar heeft men meer aan dan aan allerlei noten. Bovendien past dit meer in de opzet van deze serie.

Vele werken van en over Kohlbrugge zijn en worden uitge­geven door de „Vereniging tot Uitgave van Gereformeerde Geschriften.” Een catalogus (met prijsopgave) van de be­schikbare geschriften wordt u gaarne door het secretariaat toegezonden. Het adres is: H Mulertstraat 7 te Ommen. Bovendien is er nog een „Kring van Vrienden van Dr. H. F. Kohlbrugge”, die een orgaan uitgeven, dat om de veertien dagen verschijnt met acht pagina’s. Het „Kerkblaadje” kost ƒ 5.- per jaar en proefnummers kunt u ook aan bovengenoemd adres aanvragen.

Vele preken van Kohlbrugge heb ik geciteerd uit het„Arn­sterdamsch Zondagsblad tot getuigenis der Waarheid”, dat van 1888 tot 1899 uitgegeven is onder redactie van Ds. H. A. J. Lüitge en Ds. A. J. Eyckman. De meeste jaargangen zijn nog verkrijgbaar bij bovengenoemde Vereniging.


Op enkele werken van Kohlbrugge wil ik hier nog nader wijzen.

In de eerste plaats wel zijn 25 Leerredenen. Men heeft uit de jaren 1846-1851 25 van de belangrijkste preken van Kohl­brugge bijeen gebracht. Voor een eerste kennismaking zijn deze preken zeer goed dienstig. Vooraf gaat een levens­schets van de hand van Prof. Wichelhaus, aangevuld door Prof. Böhl. Het is een keurig uitgegeven boekwerk van 622 bladzijden.

Een andere „bloemlezing” uit bekende preken van Kohlbrugge zijn de Feeststoffen. Dit boek bevat 5 Kerstpreken, 7 Paaspreken, 3 Hemelvaartspreken en 7 Pinkster-preken. Ook deze preken kunnen goed dienen om Kohlbrugge te leren kennen. Ook deze preken zijn uit de eerste tijd van zijn verblijf in Elberfeld, 1847- 1854. Ze zijn niet zo sterk ge­laden als in 1833, toen hij eigenlijk alles opeens wilde zeggen.

Onmisbaar voor verdere studie zijn:

„Hoogst belangrijke briefwisseling” tussen Dr. H. 5. Kohlbrugge en Mr. I. da Costa over de leer der heiligmaking. In de druk van 1933 trof ik behalve de beide brieven, waar ik wat uitvoeriger op in gegaan ben, maar die u natuurlijk beter in hun gehele samenhang kunt lezen, ook de preek over Rom. 7 : 14 aan. En bovendien nog een uitvoerige toe­lichting van Dr. J. C. S. Locher.

Hierbij hoort „Romeinen VII” door Kohlbrugge geheel toe­gelicht. In de uitgave van 1932 is ook weer de preek over Romeinen 7 : 14 met de toelichting opgenomen.

Eén van de mooiste boeken van Kohlbrugge, die geen theo­loog ongelezen mag laten, is zijn „Waartoe het Oude Tes­tament.” Het is een boek van 138 bladzijden en ik heb dus slechts het begin besproken. Hierin zet Kohlbrugge kort zijn gedachtegang uiteen, om deze dan verder toe te lichten.

Mooi uit gegeven is ook „Mattheüs I.” De oorspronkelijke ti­tel was „Overdenking van het eerste hoofdstuk van Mat­theüs.” Behalve het geschrift zelf, vindt u er ook vele waardevolle aantekeningen bij. Voor de theoloog onmis­baar, maar ook voor andere lezers - waar ik mijzelf bij reken - zeer goed leesbaar en verhelderend. De Nederlandse uitgave van 1939 telt 168 bladzijden.

Hierbij sluit aan: „Over de Godheid van Christus.” Geschreven om misver­stand te weerleggen; want wel legde Kohlbrugge sterk de nadruk op de mensheid van Christus, zodat hij zelfs van ketterij beschuldigd is, maar in dit werkje komt ook de an­dere zijde, de Godheid van Christus, volkomen tot zijn recht.

Natuurlijk noem ik dan ook nog de „Leer des Heils” in vragen en antwoorden, in het jaar 1846 opgesteld. Nog­maals - al staat het nadrukkelijk in dit boek vermeld - het diende niet om de Heidelbergse Catechismus te ver­vangen. Kohlbrugge heeft het dan ook nooit in druk willen laten verschijnen. In 1903 - dus honderd jaar na de ge­boorte van Kohlbrugge - werd het in Duitsland uitgegeven door Ds. B. Lütge van Elberfeld. Het bevat 415 vragen en antwoorden. Slechts enkele heb ik kunnen weergeven en ook dit boekje zou u in zijn geheel moeten lezen om een indruk van Kohlbrugges gedachten te krijgen.

Kohlbrugge heeft nooit een volledige catechismusverklaring uitgegeven. Zijn preken over de Catechismus zijn verzameld in een uitgave van Callenbach van 1941: „De eenvoudige Heidelberger.” Dit werk is helaas uitverkocht; misschien zou het nog eens herdrukt kunnen worden? In het Amster­damsch Zondagsblad heb ik er enige terug gevonden, en dan is er gelukkig nog verkrijgbaar: „De enige troost in leven en sterven”, een zestal leerredenen over de eerste vraag en het antwoord van de Heidelbergse Catechismus. Ze zijn door toehoorders opgetekend, als vele van zijn latere pre­ken, maar ik wil ze u graag aanbevelen. Het zijn zeer een­voudige preken.

Op bladzijde 8 las ik nog het volgende, dat ik u niet onthouden wil, over het Formulier van de Heilige Doop: „Een formulier van zulk een gehalte, dat, ofschoon ik zeer goed weet Wie mij gezonden heeft, en Wie mij de prediking geeft, ik aan de andere kant toch alle leer­redenen voor dit ene formulier zou geven.”

„Beproeft uzelf” geeft een uiteenzetting over de drie stuk­ken van het Avondmaalsformulier en een 116 vragen met antwoorden „tot onderzoek en oefening van zichzelf of bij het doen van de belijdenis des geloofs.”

,,Het ambt der ouderlingen” geeft in vijf overdenkingen n.a.v. 1 Petrus 5 : 1- 4 en een aanhangsel een waardevolle bijdrage over de ambten in de gemeente.

Over de Doop is een boekje met een viertal „Historisch-theologische gesprekken” bussen twee Gereformeerde pre­dikanten. Het Doopformulier wordt hierin tegen allerlei aanvallen, vooral van moderne richting, verdedigd.

Geraadpleegd heb ik overigens:

„Zonde en genade”, preken over Psalm 51. Een uitgave van Van den Tol. Ook enkele brieven over de Afscheiding staan hierin. Dezelfde uitgever deed een Dagboek verschijnen, naar mij van bevriende zijde werd meegedeeld. Ik heb dit werk niet gezien.

Een bonte verzameling preken, gedrukt bij C. A. Spin & Zoon te Amsterdam van 1848-63.


Stiasny, Quellwasser. Een dagboek in het Duits van Kohlbrugge.

Erklärung der Stelle 1 Mose Cap. 1 : 27.

Gebeden.

Acht Predigten über Johannis 3 : 1- 21.


Nu enkele werken over Kohlbrugge.

Dr. E. Böhl: „Brieven van Dr. H. P. Kohlbrugge.” Het geeft een honderd brieven en is dus een mooie aanvulling bij de preken. Het werk is niet meer verkrijgbaar.

Evenmin Dr. Georg Helbig: „Door Zijn wonden is ons ge­nezing geworden” Dit werk van 143 bladzijden geeft even­eens brieven van Kohlbrugge met een gedicht en de preek over het Hooglied.

Wel verkrijgbaar is nog een mooie Duitse uitgave: „Lass dir an meiner Genade gentgen.” Het vertelt uit Kohlbrugges leven, geeft enkele brieven en een „Zeittafel.” Maar alles in het Duits natuurlijk.

„Ter herinnering aan H. F. Kohlbrugge” geeft zijn laatste preek met preken van Ds. Künzli en Dr. Zalm na het over­lijden van de Elberfeldse prediker en de toespraken bij zijn begrafenis. Er staat een portret in van Kohlbrugge in zijn laatste levensjaar. Een mooi boekje, waaruit ik geput heb bij de beschrijving van het sterven en de begrafenis van Kohlbrugge.

Vaak genoemd en bestreden heb ik: Jan van Lonkhuijzen: „H. F. Kolhbrugge en zijn prediking in de lijst van zijn tijd.” Al heeft hij Kohlbrugge niet begrepen, toch geeft het een schat van bijzonderheden uit zijn leven. U moet er echter naast lezen: Dr. J. C. S. Locker: „Toelichting en Verweer.” Dit werk van 191 bladzijden is nog steeds voor slechts f 3.- ver­krijgbaar in Ommen. De schrijver gaat uitvoerig op allerlei aantijgingen van Van Lonkhuijzen in en geeft een rijke keur van citaten uit de werken van Kohlbrugge. Het is on­misbaar voor wie een nadere studie van Kohlbrugge wil maken.

Hierbij horen dan voor de theologen de werken van Böhl. Zijn Dogmatik is nog steeds - in het Duits - verkrijg­baar. Dezen kunnen echter in het boekje van J. H. Grolle: „De boodschap van Kohlbrugge nu!” een uitvoerige litte­ratuurlijst vinden. Ik noem dit volledigheidshalve. Het is in elk geval beter eerst wat eenvoudiger werken te bestu­deren. Het boekje van Grolle is geschreven in zijn gijze­laarstijd te St. Michielsgestel. Van Kohlbrugge is Ds. Grolle gekomen tot zijn werk voor Israël, en ik mag daarvoor ver­wijzen naar mijn „Israël en de volkeren.”

Eén van de mooiste levensbeschrijvingen van Kohlbrugge vind ik persoonlijk het Duitse werk van H. Klugkist Hesse: „H. F. Kohlbrugge.” Enkele stukken vond ik in het Kerk­blaadje terug. Klugkist Hesse heeft een grote bewondering voor Kohlbrugge, maar moet van de Elberfeldse gemeente minder hebben. Zijn boek van 416 bladzijden geeft een duidelijk beeld van Kohlbrugge. Hij begint met de opmer­king van Kohlbrugge, die gezegd heeft: „Die me begrepen heeft, schrijft geen boek over mij.” U weet dus nu wat u van al die schrijvers moet denken.

Theologisch zijn de werken van Stiasny en Krecek over de leer van Kohlbrugge. Allebei ook in het Duits:

Th. Stiasny. Die Theologie Kohlbrugges, en

Walter Kreek: Die Lehre von der Heiligung bei H. F. Kohlbrugge. Vooral het laatste is erg mooi en diepgaand.

Een uitstekend werk is ook: J. Loos: De theologie van Kohlbrugge”, dat een overzicht van zijn leven en zijn leer geeft. Bij de tweede druk moest de schrijver erkennen, dat zijn waardering van deze theologie aanzienlijk gewijzigd was, maar „van de beschrijving van Kohlbrugges leer behoeft niets teruggenomen te worden.” Gelukkig is het dan ook ongewijzigd herdrukt en ondanks het feit, dat de schrijver Rooms geworden is, kan ik het van harte aanbevelen. Het boek is zeer objectief en met een grote kennis geschreven.

In dit verband wil ik even opmerken, dat ik een buitengewoon goede weergave - zij het uit de aard der zaak zeer beknopt - van Kohlbrugge en zijn theologie vond in „Het Schild” (jrg. XXIX, no 1 en 2). Vreemd, dat een Rooms geleerde vele protestanten wat objectiviteit betreft be­schaamd moet maken. Men heeft Kohlbrugge zelfs wel van Roomse neigingen en zuurdesem beschuldigd, maar de schrijver, F. B. Kooijmans, merkt terecht op: „K. staat wel zeer ver af van het katholieke heiligheidstreven, wanneer hij schrijft: Omdat God heilig is en wij als mensen zon­daars, is dan ook alle begeerte om heiligheid in zich te hebben zonde, ja de grootste aller zonden.”

In „Wapenveld” VII, no. 4, vond ik - om even bij enkele artikelen te blijven nu - een goed stuk over Kohlbrugge van Ds. S. Gerssen te Huizen.

Verder wil ik hier nog twee werken noemen van Dr. K. de Groot. Beide uitstekend. Genoemd heb ik al „Kohlbrugge en Kuyper in hun wederzijds contact.” Wat een rijkdom van gegevens. Een belangrijk werk op het gebied van onze vaderlandse kerkgeschiedenis.

Dezelfde schrijver gaf ook uit: „Kohlbrugge in en uit zijn gedichten.” Een groot dichter was Kohlbrugge niet, evenmin als Ledeboer bijvoorbeeld. Toch geven ook zijn gedichten een bredere kijk op hem als mens.

Geraadpleegd heb ik voorts een artikel van Dr. K. de Groot in Kerk en Theologie, VII, over „Kohlbrugge eindelijk op de kansel van de Ned. Herv Kerk.”

Fritz Horn: H. F. Kohlbrugge. Een artikel in Zwischen den Zeiten, Heft VI, blz. 47- 62.

Prof. Dr. J. H. F. Kohlbrugge: Dr. H. F. Kohlbrugge en zijn archief in de universiteitsbibliotheek. In: Opstellen, aan­geboden aan G. A. Evers.

O. Noordman: Geestelijke Perspectieven.

Idem: K. Festpredigten in het verzamelwerk: Kerkelijke Klassieken.

Dr. G. Oorthuys: Kruispunten op den weg der kerk. Over de tijd van het Reveil:

M. E. Kluit: Het Réveil in Nederland.

L. Wagenaar: Het Réveil en de Afscheiding. Een mooi boek, maar zelfs Kuyper was het met zijn bestrijding van Kohlbrugge niet eens.

A. Pierson: Willem de Clercq naar zijn dagboek.

Verberne: Geschiedenis van Nederland.

O. Noordenbos: Romantiek en Reveil.

C. E. te Lintum: Willem de Clercq. De mensch en zijn strijd.

Algra: Dispereert niet, VIIIa.

K. H. Ruessingh: Het modernisme in Nederland.





1 Kohlbrugge had Bunyan hoog staan, hoewel die een Baptist was, (red.)

2 De meeste theologen denken daar precies andersom over. Mattheüs geeft het geslachtsregister van Jozef en Lukas van Maria. De stamboom en geslachtslinie lopen over de man. Maria werd door huwelijk in het geslacht van Jozef opgenomen. Jezus was de wettige Koning uit Davids huis via Jozef, Zijn pleegvader. Uit Maria werd aan Jozef een Zoon verkregen.
1   ...   4   5   6   7   8   9   10   11   12


Dovnload 460.74 Kb.