Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


De identiteit voorbij

Dovnload 25.34 Kb.

De identiteit voorbij



Datum25.10.2017
Grootte25.34 Kb.

Dovnload 25.34 Kb.

DE IDENTITEIT VOORBIJ

L’Union Dérobé
Vlaanderen roept haar eigen onafhankelijkheid uit. Men zou voor minder het verloop van een voorgeprogrammeerde televisieavond onderbreken. Na de fake en onaangekondigde (dat maakt het natuurlijk sterker) nieuwsuitzending op RTBF (tussen haakjes: de enige zender in dit land die in haar naam nog naar dit koninkrijkje verwijst) stond politiek België op zijn achterste poten. Nochtans was het programma zelf een mélange van engagement (provoceer een publiek debat), angst (weeral een zekerheid die verdwijnen zal), droefheid (was het vroeger niet beter?) en een snuifje satire. Emotionele opwinding was ditmaal de vorm waarin de verslavende profileringdrang van het politieke establishment zich toonde. Hormonale opstoten waren de katalysator voor een gefingeerde verontwaardiging. Het gekakel en het opbod begon. En daar word ik dus moe van. En ik zal u kort uitleggen waarom.
Speakers Corner
België is ontstaan tijdens de uitvoering van “De Stomme van Portici” waarin de honger aangeklaagd werd (nu ja, aangeklaagd...) en een deel van het publiek het halfrond verliet en een opstand predikte (ik populariseer even gemakshalve). Vandaag zijn we eerder getuige van een vaudeville, en enkel componisten à la Mozart zijn in staat om daarin het dramatische niveau van een opera te leggen. De lieden die in dit land de diverse parlementaire halfronden bevolken komen niet tot aan de enkels van Wolfie en hadden er beter aan gedaan zich van de stomme te houden.
Blijkbaar heeft men in Belgenland behoefte aan een bune van waarop het startschot gegeven wordt. Soms mondt dit uit in een volkstoeloop (zogenaamde pré-revolutionaire omwentelingen die opduiken wanneer de financiële perikelen van velen de spuigaten uitlopen en tot wanhoop leiden), soms leidt het tot een collectieve bezinning (de reacties op de ongemakken van Boudewijn toen hij ambtshalve op morele gronden, weigerde de abortuswet te ondertekenen) of komt de geloofwaardigheid van de instellingen in het gedrang en spreekt men van een identiteitscrisis van het regime (de Witte Marsen).

Vandaag is het podium van de Munt vervangen door een beeldscherm van waaruit iemand of meerderen een oproep doen. TV-reportages zijn het equivalent van Speakers Corner (Londen). Maar met een miljoen toehoorders.


Is de heisa naar aanleiding van een fictieve nieuwsuitzending meer dan poppenkast voor volwassenen? Ik noem het eerder een staaltje van Virtuele Realiteit. Politici zijn, net als wijzelf, avatars geworden die een gespleten leven leiden en voor de camera's andere standpunten innemen dan erachter. Dus waarom zou men die virtuele wereld niet doortrekken met een programma dat tegelijk de kracht van een docusoap heeft (zolang er op het scherm niet vermeld werd dat het fictie was, waanden vele kijkers zich in een extra nieuwsuitzending), én tegelijk is het quasi het tegenovergestelde van een docusoap, n.l. pure (onwaarschijnlijke) fictie. Immers, er staan ons geen Joegoslavische maar eerder Tsjechoslowaakse scenario's te wachten bij een splitsing van België. Maar zover denken de meeste medeburgers niet. Ze laten zich liever lange tijd meedrijven op een emotionele impact. Wat hun goed recht is. Voorlopig toch nog.
Deze uitzending deed wat weinig kunst nog vermag: tienduizenden een emotie bezorgen! En laat me toe fijntjes op te merken dat er quasi nergens sprake was van satire: niemand werd door het slijk gehaald. Achteraf, ja, dan hebben de politici zichzelf belachelijk gemaakt. Zij hebben hun eigen satire gebracht, laat dat duidelijk zijn.
Verhofstadt likte de hielen van Albert II en de Brusselse beau monde. Dit vergroot zijn kansen op het premierschap van België, t.o.v. een semi-Flamingant als Leterme. Die laatste beheerst zijn talen wel beter dan de tandem Guy en Noël.
Al werden m.i. De Winter, De Wever en de onafhankelijkheid van Vlaanderen belachelijk gemaakt door hun epigonen zichzelf te laten zijn. Kunnen de makers niet aan doen, nee toch? Hier werd het wél ongetrukeerde docusoap.
TV is dus een pracht van een medium, net als Speakers Corn een tribune voor aan de (on)waarschijnlijkheid grenzende epistels, als aanzet tot reflexie en afbakening van identiteit. Zo’n impact kan enkel door bevlogen mensen bekomen worden.

De doorsnee Vlaming (en in mindere mate ook de Waal - vermits ik 20 jaar in Walenland woon, weet ik waarover ik het heb, poch ik dan aanstellerig) wenst echter niet dat tv hem of haar aanzet tot reflexie. Dat privé mini-bioscoopschermpje is een multimediaal ganzenbord, dat dient tot vertier, amusement en spelletjes. Een vijftal jaren geleden riep ene Rob Vanoudenhoven (tv-presentator van een "komisch" zondagavondprogramma) op om naar de Elisabethzaal van Antwerpen te komen en er het programma van die avond live bij te wonen. Na 1 uur bleek niet enkel de zaal bomvol te zitten, maar stond het volledige Astridplein (Centraal station) vol volk. Dat mag, dat wordt zelfs geapprecieerd, en is dus zogenaamd nuttig en aanvaardbaar gebruik van tv. Zielig. Zoiets noemt men in geschiedenisboeken decadentie. En decadentie is de laatste fase van een beschaving, remember


(maar wie is er nog om zich iets te herinneren in een instant reday-made cultuur waar diepgang en verleden afgedaan worden als onnuttig en dépassé?).
(heb ik me toch weer even laten gaan)


Een loopgrachtenstaat

Een grap was het, en journalisten mogen dit soort uitzendingen wél maken. Ik zie het om te beginnen als een wraak van de media tegenover de luchtbel rond De Decker. Jean-Marie erin en er weer uit. Is dat geen grap met als protagonist iemand die nog nooit 1 euro belastinggeld in de hoedanigheid van minister heeft uitgegeven (en gelukkig maar, denk ik dan). Een lokale vaudeville op Vlaams niveau, die echter uitvergroot werd tot net geen staatszaak! En dat begrip is dus nu ook van toepassing op de RTBF-uitzending. Waarom? Omdat politici in de media willen komen omwille hun (niet-)handelen. Hadden ze hun mond gehouden en eens hard gelachen en de uitzending afgedaan als studentikoos knip- en plakwerk, een melange van feiten en fictie, een goed ridderverhaal à la Robin Hood of Jaws dat niet strookt met de waarheid en net als vele andere moderne fabels door wetenschappers naar de prullenmand worden verwezen, maar tegelijk wel een publiek kunnen boeien door de gevoelsmatige spanningsboog…, eenieder was er beter door geworden. Maar nee, ze moesten zonodig hun tongspieren laten rollen.


En dus gebruikten we met ons allen deze identiteitsbevraging om een mening te ventileren en ons hart te luchten (begrijp: onze emoties de vrije loop te laten) om dan positie in te nemen. Stellingenoorlog. De West-Vlaamse loopgrachten. De overstroomde Ijzervlakte. Yves uit Ypres (al mag je dat nu ook al niet meer zeggen: gemeenten op Vlaamse bodem dienen nog enkel met hun Vlaamse naam benoemd te worden).
Er kwam een politieke reactie van Yves en uit angst buiten spel te staan in de onderhandelingen, eiste Elio (als minister-president van de Waalse Raad) het vergroten van (Franstalig) Brussel.

Ja, langs Franstalige zijde staan er drie verschillende overheidsorganen tegenover de Vlaamse Regering. Een Waalse Raad die territoriaal gebonden is; een Gemeenschap die ook in Brussel actief is en met verve de culturele identiteit beklemtoont van een samenleving die een permanente ader heeft met Parijs (en dat is nog altijd een hogere divisie dan Amsterdam, waar sommige Vlamingen hun mosterd halen, al brengen die Ollanders, concubine zijnde van Londen en vazal van de Noord-Amerikaanse consumptiementaliteit, een Angelsaksische touche aan ons Bourgondisch levenspatroon) en Brussel. Deze derde macht van het Francofone Front is op zich ook weer opgesplitst in een Brusselse Gewestregering, veel te veel burgemeesters en dus een stukje van de Franstalige Gemeenschap die bevoegd is voor de meeste essentiële verzuchtingen en behoeften van mensen (taal, ontspanning, onderwijs,…).


En wat zegt de Waal in mijn gemeente? Dat de Vlamingen verdomd rijker zijn. En als ze tegen hen in het strijdveld moeten komen, merken ze een ingesteldheid waarbij sneller
op de bal wordt gespeeld en de inzet overtuigender overkomt. Onderhuids wroet een minderwaardigheidsgevoel bij de landgenoot die beseft dat zijn media en zijn taal zich zuidwaarts, eerder dan noordwaarts is ingeplant en dat men daarom beter aparte wegen gaat, maar met zoveel mogelijk financiële middelen. En dus stippelen de Franstalige krachten een eigen weg uit waarbij ze zo opportunistisch mogelijk handelen en zoveel als kan willen binnen rijven. Dat hebben ze alvast geleerd van de Vlamingen.

Wiens geluk (dat van de Vlaming) ‘em niet enkel ligt in het economisch gegeven dat hij materieel gesproken rijker is en momenteel een voorsprong heeft (spiritueel zou ik niet op hem willen inzetten); maar ook in de verdeeldheid van de Franstalige overheden. Elk moet op zijn terrein vechten tegen een Vlaamse gesprekspartner, die vanuit een octopus-dynamiek zich meet met drie aparte overgroeide homunculi die elk uiteindelijk aan zichzelf zal denken, compromissen sluit en zonder scrupules een andere Franstalige overheid in de kou laat staan, in ruil zelf meer te bekomen van die verdomd machtige Flamands.

Waar in het verleden de federale overheid (regering en parlement) de motor van de staatshervorming was, zijn het vandaag de gewesten die onderling de krijtlijnen uitzetten.
Besluit: door de te complexe staatsstructuur van België, is er niemand die nog de touwtjes in handen heeft. Op zich misschien een dam tegen een autoritair regime, maar als iedereen wanneer het hem of haar uitkomt trekt aan de touwtjes die binnen handbereik hangen… dan krijg je al snel een onontwarbaar kluwen waar niemand nog een touw aan kan vast knopen.
Terwijl

Volkswagen Vorst. Daar had de directie de touwtjes wél stevig in handen. Hoe ging het er aan toe? In Duitsland zei men: we manipuleren even de publieke opinie, door te simuleren dat de boel dicht gaat. En dan komen we met menselijkheid boven en nemen en beetje gas terug en engageren ons om een gedeelte van het personeel in dienst te houden, maar tegen voor ons betere voorwaarden. Wij bepalen verdamd toch wel wat we aan wie uitbetalen en wat daar tegenover staat. We bekomen minder loon te moeten uitbetalen en meer gepresteerde uren in de plaats te krijgen. Schön nicht…

Zo krijgt men herstructureringen die pijn doen en gezinnen het mes op de keel zetten, in de strot geduwd van de vakbonden. En die dienen als toemaatje te beseffen dat de slogan die een derde van hun aangeslotenen beroerd, luidt: take the money and run. Wie tot de 1500 werknemers behoort aan wie een royale oprotpremie wordt uitbetaald, én tegelijk reeds uitzicht heeft op ander werk aan betere voorwaarden dan degene die VW wil geven, waant zich de grote winnaar en voelt zich eventjes net zo rijk als ene Laurent, snob van Koninklijke bloede, zij het met een bloedend imago.
Is de strategie van de VW-kapo’s aanvaardbaar? Vanuit humaan perspectief zeker niet. Maar hoe definiëren we humaan? Menselijk, al te menselijk. Goed, dus ook emotioneel en zelfzuchtig en bijwijle verwaand en verwend. En dan weze het hen vergeven. Of toch niet? Wat ons bij de vraag brengt: wie legt er op welke waarden de vertaling zijn van een cynische feitelijkheid? Gisteren nog onaanvaardbaar, vandaag – omdat het werkt en de publieke opinie het slikt - is het voor herhaling vatbaar, zeggen de PDG’s. En dat ze ermee weg komen, hebben we kunnen vaststellen. Tussen haakjes: communicatie was de motor tot succes. Communicatiestrategieën helpen wat voorheen als cynisch werd omschreven, vandaag als onafwendbaar te bestempelen.

En Guy en Noël? En Yves? En Elio? En Joëlle? Ze kwamen niet in het VW-spel voor. Dus roepen ze om het hardst in iets wat geen spel hoeft te zijn: de verdamping van België.


Duiventil
Ik heb van deze vaudeville genoten want ik hou er zelf ook van af en toe recht door ze te gaan en mezelf en anderen een spiegel voor te houden. Nooit boosaardig, soms pikant en liefst snedig. De mediamakers van de overheidszender in Wallonië-Brussel zijn zonder meer adrem en ademen energie uit. Il faut le faire.
België is een duiventil geworden. Een duiventil zijn we. Alleen omdat onze hersenen het ons opleggen, is het bij momenten stil. En luistert de rups naar het razen van onze slaap. Maar dan blaffen de honden. En beginnen we weer te soezen in dagdromen waarin we wakker warm lopen voor het sociale spel mens te zijn. Beter dan ganzenbord spelen of kastje kijken. Maar o zo vermoeiend. Ter plekke willen blijven en toch vooruit gaan. Vernieuwen en toch het oude koesteren.

Alleen een nieuw DADA kan mij nog van een grote DODO houden als ik het onderwerp Belg zijn aansnijd.



Tiens, la Belgique, n’est elle pas surrealiste? Kunst was het, die uitzending. Een performance van een groep journalisten en researchers. Ze weekten meer los dan een betoging op straat. Want ze kwamen tot in de huiskamer. Ze penetreerden in het heiligdom van de individuele privacyvrijheden: de woonkamer. En ze verplichtten elk van de aanwezigen standpunt in te nemen. Getuige en acteur tegelijk. Avatar in een wereld waarin we onszelf loslaten en tegelijk aanschouwen hoe ons alterego het er vanaf brengt. Voor en achter de microfoon hebben we een aangepast jargon.
Vlaanderen was de vijand waarop gefocust werd. Het grootste deel van mijn Waalse kennissen me considèrent étant Flamand. Et pourtant, moi, je ne suis qu’un autre. Ik ben wie men wil dat ik weze, zolang ik ook iemand anders kan zijn. Mijn identiteit zit in de vingers van de achtarmige. Mijn brein probeert zoveel mogelijk het doen en laten van die slingerende draden te volgen, maar in het netwerk waarboven ik troon, zitten zoveel prikkels dat de armen bij momenten hun eigen gang gaan. En als ze terugkeren, gebeurt het dat zij hun ik vragen te reageren op een situatie waarin zij verzonken zijn. En wanneer het lichaam-brein die toestand fundamenteel belangrijk vindt, wordt het ik opgetrommeld om een mening te ventileren en zonodig een oplossing te vinden.
Maar is dit alles wel de moeite? Hebben we nog de behoefte ons ik te verankeren in een Belg-zijn? Kunnen we volwaardig mens zijn zonder die identiteit? Verdwijnt, na God, ook het Vaderland en de Bodemcultuur uit ons bestaan? Ik denk dat dit proces zich inderdaad aan het voltrekken is. Ene De Gucht –uitgeroepen tot Man van het Jaar door Knack- had het al over de verdamping van België in dat grotere geheel, maar daarom niet minder onontwarbaar: de Europese Unie. En is die verdamping een probleem? Verliezen we de mogelijkheid onszelf een identiteit te geven? Tuurlijk niet. Mijn octopus zal niet langer in Koninklijke gronden kunnen ploeteren, maar kan tegelijk Europese en lokale molshopen maken. Waarom zouden er zonodig tricolore vlaggen moeten wapperen en volksliederen weerklinken? Alvast niet om mijn persoonlijkheid vorm te geven.
Dus vermoei me er niet meer mee. Laat dat gekwaak in de media. Laat de media andere lieden dan Belgische staatslui interviewen en hen om reactie vragen. Of laat de media vaker zelf verhalen verzinnen. Ze wakkeren de geesten aan; ze doen de temperatuur in onze lichamen stijgen en daardoor kunnen we de verwarming lager zetten, wat de Kyotonorm iets haalbaarder maakt.
Ecologisten zijn het, die intello’s van de RTBF. Waren ze op VRT ook maar van dat kaliber…

  • Speakers Corner
  • Een loopgrachtenstaat

  • Dovnload 25.34 Kb.