Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


De integratie van formatief toetsen in de dagelijkse praktijk van basisscholen

Dovnload 343.54 Kb.

De integratie van formatief toetsen in de dagelijkse praktijk van basisscholen



Pagina1/13
Datum24.09.2018
Grootte343.54 Kb.

Dovnload 343.54 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13




Evalueren om te Leren

De integratie van formatief toetsen in de dagelijkse praktijk van basisscholen



Jos Castelijns

Diana Baas


Lectoraat Eigentijds Beoordelen in het Onderwijs

Hogeschool de Kempel, Helmond


Dossiernummer 405-15-509



Inhoud


Voorwoord 2

1.Inleiding 3

1.1Evalueren om te Leren 4

1.2Zelfregulering 6

1.3Het integreren van evalueren om te leren in de praktijk 7

1.4Het huidige onderzoek 8

2.Methoden 10

2.1Sample 10

2.2Aanpak 10

2.3Instrumenten 12

2.3.1Video-opnamen en lesvoorbereidingsformulier 12

2.3.2Interviews 12

2.3.3Vragenlijst 13

2.4Analyse 13

2.4.1Video-opnamen 13

2.4.2Interviews 13

2.4.3Vragenlijst 13

3.Resultaten 14

3.1Taaksituaties 14

3.2Evalueren om te leren 16

3.3Metacognitieve kennis 17

3.4Samenhang 19

3.5Relevantie, opbrengsten en praktische toepasbaarheid 20

3.5.1Leraren 21

3.5.2Leerlingen 25

3.5.3Leraar-onderzoekers 27

4.Conclusies en discussie 30

Beperkingen 33

5.Aanbevelingen 35

Literatuur 37

Bijlagen 39

1. Groepsinterview 40

2. Handleiding voor het coderen van video-opnamen 42

Voorwoord


De bevordering van zelfregulerend leren en motivatie van leerlingen vormt een actueel thema in steeds meer basisscholen. In de wetenschappelijke literatuur wordt Assessment for Learning (evalueren om te leren) als een veelbelovende aanpak gezien die leraren kan ondersteunen bij het bevorderen van zelfregulerend leren. Evalueren om te leren is een aanpak die vraagt om integratie in de dagelijkse onderwijspraktijk in de klas. In het kortlopend onderwijsonderzoeksproject ‘Formatief toetsen in taaksituaties’ (dossiernummer 405-15-509) dat van mei 2015 tot december 2016 is uitgevoerd, hebben we onderzocht op welke wijze basisschoolleraren ondersteund kunnen worden bij het integreren van evalueren om te leren in hun dagelijkse onderwijs. Het project was mogelijk dankzij financiële steun van het NRO en werd uitgevoerd door een consortium, bestaande uit Hogeschool De Kempel, Helmond (in het bijzonder het lectoraat Eigentijds Beoordelen in het Onderwijs) en acht basisscholen, namelijk De Ranonkel in Someren, Het Klokhuis in Beek en Donk, Het Palet in Hapert, De Rakt in Helmond, De Lindt in Helmond, Coninxhof in Venray, De Bonckert in Boxmeer en CBS De Meander in Nijverdal. Daarnaast waren Prof. dr. Marjan Vermeulen en Prof. dr. Mien Segers bij het consortium betrokken als leden van de wetenschappelijke begeleidingscommissie.

In het project werden leraren in groep 6, 7 en 8 in hun eigen school ondersteund door een getrainde collega, een leraar-onderzoeker. Deze leraar-onderzoekers vormden de spil in het veranderproces in hun eigen school.

In dit eindrapport, doen we verslag van het onderzoek dat we hebben uitgevoerd. Naast dit eindrapport heeft het project praktische opbrengsten (Gereedschapskist Denken om te Leren) opgeleverd die leraren kunnen gebruiken om evalueren om te leren te integreren in hun klassenpraktijk. Deze materialen zijn gepubliceerd op de website van het NRO. Voor informatie over het bestellen van een hardcopy van de gereedschapskist kan een mail gestuurd worden naar: Jos Castelijns, hogeschool De Kempel, Helmond; j.castelijns@kempel.nl.

Aan het project hebben veel mensen een bijdrage geleverd. In de eerste plaats de leraren en leerlingen, waarvan een groot deel heeft deelgenomen aan interviews en die hebben meegewerkt aan het maken van video-opnamen in de klas. Onze dank gaat in het bijzonder uit naar de leraar-onderzoekers: Gerrit Ter Horst, Danielle Wijnen, Katja Vogels, Femke Nijssen, Martine Berendsen, Maaike Vermeer, Marieke Kellendonk, Rob van Stiphout, Remco Geurts, Jotham Schonberger en Trudy van de Kam. Het was een voorrecht om met hen samen te werken en met hen te leren.


Helmond, 1 december 2016
  1. Inleiding


Veel basisscholen streven ernaar leerlingen meer invloed te geven op de manier waarop zij leren. Zij omschrijven dit streven met uiteenlopende termen zoals eigenaarschap, het eigen leerproces regisseren, intrinsiek gemotiveerd leren, zelfverantwoordelijk leren of zelfregulerend leren. Scholen passen uiteenlopende onderwijsvormen toe om dit streven in de praktijk te brengen, zoals coöperatief leren, onderzoekend leren, zelfstandig werken en zelfstandig leren. Het toepassen van deze onderwijsvormen betekent echter nog niet dat leerlingen ook daadwerkelijk hun eigen leerproces gaan reguleren. Hiervoor dienen zij een aantal vaardigheden te leren zoals het plannen van leeractiviteiten, het monitoren van het leerproces en het reflecteren op het leerproces en de opbrengsten ervan. Naast deze specifieke vaardigheden is ook een andere, meer (pro)actieve houding van leerlingen nodig. Zelfregulerend leren vraagt immers dat zij initiatieven nemen, op zoek gaan naar informatie, hulpbronnen raadplegen en niet afwachten tot de leraar hen feedback of aanwijzingen geeft. Zelfregulering veronderstelt verder dat leerlingen gemotiveerd zijn om actief leerdoelen na te streven en zelf leerdoelen te stellen. En ten slotte dienen leerlingen kennis te hebben over hoe zij leren, wat hen daarbij kan helpen en wat hen in de weg kan zitten. Dergelijke kennis wordt ook wel metacognitieve kennis genoemd. Leerlingen die over metacognitieve kennis beschikken, hebben inzicht in hun eigen leren, weten waar ze goed in zijn en wat zij lastig vinden, zijn zich tijdens het leren bewust van hoe het proces loopt en kunnen het desgewenst bijsturen. Zij gebruiken hun metacognitieve kennis om hun eigen leerproces te reguleren.

Het regisseren van het eigen leerproces is een complex proces waarvoor instructie, oefening, feedback en reflectie nodig zijn. En dat kost tijd en moeite, niet alleen van scholen en leraren, maar ook van leerlingen zelf. Maar een dergelijke investering loont, zo blijkt uit onderzoek. Zelfregulatie is een belangrijke factor voor schoolsucces. Gemotiveerde leerlingen die zich bewust zijn van hun eigen leerproces en weten hoe ze hun eigen leren kunnen reguleren, hebben een relatief grote kans op succes in school (o.a. Dignath, Buettner & Langfeldt, 2008; Pintrich & De Groot, 1990). Leerlingen die in staat zijn hun eigen leren te reguleren zijn niet alleen succesvol in school, maar ook later als ze gaan studeren, in hun werk en in persoonlijke relaties (Deci & Ryan, 2000).

Een belangrijke vraag is: wat kunnen leraren doen om te bevorderen dat leerlingen hun eigen leerproces leren reguleren? In de wetenschappelijke literatuur wordt in dit verband Assessment for Learning als een veelbelovende onderwijsaanpak gezien. Assessment for Learning is het verzamelen en (gezamenlijk) interpreteren van informatie over het leren van leerlingen. De bedoeling van deze informatie is dat leraren en leerlingen die gebruiken om te bepalen waar de leerlingen staan in hun leerproces, waar ze naar toe gaan, en hoe ze daar het beste kunnen komen (Assessment Reform Group, 2013, p.2). Met andere woorden, Assessment for Learning:

a) is gebaseerd op gegevens (data) over het leren van leerlingen;

b) gaat uit van een actieve rol van zowel leraar als leerlingen;

c) is bedoeld om vast te stellen hoe leerlingen zich in hun leerproces verhouden ten opzichte van gestelde leerdoelen;

d) geeft informatie over hoe zij die leerdoelen kunnen bereiken.

Het integreren van Assessment for Learning in de onderwijspraktijk wordt door velen gezien als een krachtige manier om de zelfregulatie van leerlingen te stimuleren doordat er veel nadruk ligt op het betrekken van de leerling in het eigen leerproces en het inzicht geven in hoe leerlingen hun leerproces kunnen verbeteren. Door met leerlingen in gesprek te gaan over hun eigen leerproces krijgen zij meer inzicht in hoe zij hun leerproces kunnen organiseren en wanneer zij bepaalde leerstrategieën kunnen gebruiken. Deze metacognitieve kennis kunnen zij vervolgens in gaan zetten om hun leerproces te reguleren. Ondanks dat velen overtuigd zijn van de positieve invloed van Assessment for Learning op de zelfregulatie en metacognitieve kennis van leerlingen is er nog weinig bekend over deze relatie, met name in de context van het basisonderwijs (Harris, Brown & Harnett, 2015). Dit project richt zich daarom in het beter begrijpen van de relatie tussen Assessment for Learning en de metacognitieve kennis van leerlingen in het basisonderwijs.


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

  • Inhoud
  • Voorwoord
  • Inleiding

  • Dovnload 343.54 Kb.