Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


De invloed van dieren op de eenzaamheid van ouderen Inleiding

Dovnload 22.83 Kb.

De invloed van dieren op de eenzaamheid van ouderen Inleiding



Datum13.04.2019
Grootte22.83 Kb.

Dovnload 22.83 Kb.

De invloed van dieren op de eenzaamheid van ouderen

Inleiding

Eenzaamheid onder ouderen in Nederland is een groot probleem. Zo’n 7% van de ouderen (65+) voelt zich ernstig eenzaam. (CBS, 2016) Naarmate mensen ouder worden wordt dit percentage hoger. De gezondheidsrisico’s van eenzaamheid zijn groot. Ouderen met gezondheidsproblemen hebben meer moeite met het behouden van sociale contacten, waardoor de eenzaamheid groter wordt.


Een van de oplossingen tegen eenzaamheid is het gebruik van dieren. Ook wel Animal Assisted Therapy genaamd. In dit artikel wordt er ingegaan op wat de invloed is van Animal Assisted Therapy op de eenzaamheid van ouderen. De vraag die daarom gesteld kan worden is: ‘’Wat is de invloed van Animal Asissted Therapy op de eenzaamheidsbeleving van ouderen (65+).’’

Eenzaamheid

Voor actief en gezond oud worden zijn er veel factoren van belang. Zo is onder andere een actieve en gezonde levensstijl belangrijk. Maar het ontbreken van eenzaamheid speelt hierin ook een rol. Volgens (De Jong Gierveld & Van Tilburg, 2007) is de definitie van eenzaamheid de volgende: ‘’Er is sprake van eenzaamheid als er een verschil ontstaat tussen gewenste en gerealiseerde sociale relaties’’. Mensen met een klein sociaal netwerk kunnen zich eenzaam voelen, maar ook mensen met een klein sociaal netwerk. Dit hangt af van hun eigen beoordeling van de kwaliteit van de contacten. Daarbij is ook van belang hoeveel steun zij ervaren uit hun netwerk. (Zantinge EM, van der Wilk EA, van Wieren S, Schoemaker CG, 2011; Beuningen & de Witt, 2016; eenzaam.nl, z.j.). Uit onderzoek van (Dykstra & Fokkema, 2007) verkleint een groot sociaal netwerk de kans op eenzaamheid.

Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen emotionele eenzaamheid en sociale eenzaamheid. Emotionele eenzaamheid kan optreden als een persoon een hechte, intieme band mist. Sociale eenzaamheid gaat over het minder contact hebben met andere, dus een tekort aan een sociaal netwerk hebben. (Tilburg, 2007, Beuningen & de Witt, 2016).
Eenzaamheid neemt toe naarmate mensen ouder worden, met name geldt dit voor sociale eenzaamheid. Er is een verschil tussen mannen en vrouwen met betrekking tot eenzaamheid. Bij mannen komt eenzaamheid iets meet voor dan bij vrouwen. Vrouwen ervaren eerder emotionele eenzaamheid en mannen eerder sociale eenzaamheid.
Volgens (RIVM, Volksgezondheidenzorg.info) gaven 41% van de mensen in de leeftijdscategorie van 64-74 jaar aan zich eenzaam te voelen, dit is gemeten met de eenzaamheidsschaal. Bij de leeftijdscategorie 75-84 jaar is dit percentage gestegen naar 50%. Bij 85+’ers is dit zelfs 59%. Er kan dus gezegd worden dat eenzaamheid toeneemt met de jaren en dat eenzaamheid een groot probleem is bij ouderen. Het percentage van (zeer) ernstige eenzame ouderen neemt ook toe naarmate de leeftijd stijgt. (Gezondheidsmonitor Volwassenen, 2012; Beuningen & de Witt, 2016). Naarmate mensen ouder worden, neemt de grootte van hun sociale netwerk af. Dit kan liggen aan het overlijden van deze contacten, maar ook door het wegvallen van werk of andere activiteiten. Hierdoor zou gesteld kunnen worden dat ouderen een grote kans hebben om eenzaam te worden. Echter blijkt uit onderzoek dat ouderen niet veel eenzamer zijn dan bij bijvoorbeeld jongeren. Wel wordt er gezien dat binnen de doelgroep ouderen, dus 65+ jaar oud, eenzaamheid toeneemt. (Zantinge EM, van der Wilk EA, van Wieren S, Schoemaker CG, 2011)

Problemen van eenzaamheid

Eenzaamheid brengt veel gezondheidsrisico’s met zich mee. Het verhoogt het stressniveau, kans op een depressie, slaapproblemen en de bloeddruk. De kans op overlijden is zelfs 14%. (Onderzoek Professor Cacioppo, Universiteit van Chicago / The Journal of Psychology, 2012). Eenzaamheid heeft een negatieve invloed op het immuunsysteem. Door een lage weerstand zijn mensen vatbaarder voor infecties. Andere gezondheidsrisico’s die door eenzaamheid kunnen komen zijn een verhoogd risico op hartziekten en de ziekte van Alzheimer.(Samen Tegen Eenzaamheid, z.j.)


Naast gezondheidsrisico’s brengt eenzaamheid nog andere problemen met zich mee. Eenzaamheid geeft een gevoel van leegte en algemene ontevredenheid. Dit zorgt ervoor dat er een mindere mate van kwaliteit van leven is. Daarnaast kan eenzaamheid er toe leiden dan mensen minder sociale contacten hebben en zich terug gaan trekken. Mensen die een langdurig gevoel van eenzaamheid ervaren, voelen zich ook ongelukkig. Eenzaamheid kan leiden tot een negatief spiraal. Door eenzaamheid kan een gevoel van ontevredenheid over het leven en welbevinden ontstaan, hierdoor kunnen mensen de neiging hebben ongezonder te gaan leven. Dit kan dan verschillende gevolgen hebben zoals gezondheidsklachten, verwaarlozing, schulden en verslaving. Dit zorgt dan weer tot een mindere mate van zelfwaardering en kwaliteit van leven. Waardoor het aangaan van sociale contacten moeilijker kan zijn, met als gevolg meer eenzaamheid ervaren. (Samen Tegen Eenzaamheid, z.j.)
Langdurige eenzaamheid heeft dus gevolgen voor de kwaliteit van leven en heeft een negatieve invloed op de gezondheid (Zantinge EM, van der Wilk EA, van Wieren S, Schoemaker CG, 2011)

Animal-Assisted Therapy

Uit bovenstaande kan dus gesteld worden dat eenzaamheid grote gevolgen heeft onder ouderen. Er wordt momenteel veel onderzoek gedaan naar eenzaamheid, om op die manier interventies en therapieën te ontwikkelen. Op een van deze therapieën wordt er in dit artikel verder op ingegaan. Namelijk Animal-Asissted Therapy (AAT)

AAT is een therapievorm waarbij er gebruik gemaakt wordt van therapiedieren. Allereerst zal er ingegaan worden op voorbeelden waarbij dieren worden gebruikt als therapievorm.

Uit meerdere onderzoeken blijkt dat het gebruik van therapiehonden het pijngevoel bij mensen kan verminderen. (Dawn A. Marcus, 2013). Naast honden kunnen zelfs boerderijdieren gebruikt worden om het welbevinden van mensen te vergroten. (Berget, B., Ekeberg, Ø. & Braastad,2008). Gezelschapsdieren hebben een andere vorm van communiceren dan mensen. Dieren geven aandacht en nabijheid. Iedereen kent wel de verhalen dat het zwemmen met dolfijnen of paardrijden positieve effecten hebben op kinderen met een beperking. (Innovatiekringdementie, 2015).

Uit een longitudinaal onderzoek is er een verschil gevonden tussen ouderen met en zonder katten. De oudere met een kat bleken minder last vaan eenzaamheid te hebben, net als minder angst, depressie en medicijngebruik. Ook is er een resultaat gevonden dat huisdieren bij rouwverwerking een positieve invloed hebben op het afnemen van isolement en depressie bij het verlies van de partner. (Janssen, 2000)

Stichting Blinde Geleidehond (2014) hebben een pilot gestart naar dementiehonden. De honden kunnen een rol spelen bij beweging, sociale contacten en routinehandelingen. Voor iemand met dementie is dit erg belangrijk.

Uit proefschrift van (J.M.P. Enders-Slegers, 2000) blijkt dat dieren de sociale behoefte van mensen kunnen vervullen en er sociale steun kan ontstaan door dieren. Dit zorgt voor het bijdragen aan verhoogd kwaliteit van leven. Uit hetzelfde onderzoek is gebleken dat een dier in een verpleeghuis een positieve invloed heeft, namelijk positieve, plezierige, huiselijkere, ontspannen sfeer. Dit geldt zowel bij de bewoners als bij de werknemers en familieleden. Ook bevordert het afleiding, vrolijkheid en sociale interactie, minder eenzaamheid, betere zelfredzaamheid en minder depressie. (J.M.P. Enders-Slegers, 2000) geeft als aanbeveling dat mens-dier relaties de basale sociale behoefte van mensen kunnen vervullen. Daardoor is er sociale steun, wat weer bijdraagt aan het kwaliteit van leven en dus welzijn van de persoon.

Dieren worden steeds meer ingezet in de zorg. In de vorm van dagbesteding (Animal-Assisted Activity) en in de vorm van therapie (Animal-Assissted Therapy). Er is aangetoond dat mensen die een hartinfarct hebben gehad én een huisdier hebben, een mindere kans hebben op overlijden. Om een depressie te voorkomen bij ouderen, kan een sterke band met een huisdier helpen. Het aaien van een hond werkt bloeddrukverlagend. Door het hebben van een verantwoordelijkheidsgevoel bij het hebben van een huisdier, blijkt dat ouderen minder snel achteruitgaan in ADL functies. Bij psychiatrische patiënten werkt contact met dieren aan een verbeterd zelfbeeld en een verhoogde draagkracht. In dezelfde studie wordt gezegd dat de aanwezigheid van een dier een goede middel is om de aandacht van ouderen met dementie vast te houden. Ook zorgt de aanwezigheid van een dier ervoor, dat mensen met dementie een gespreksonderwerp hebben en over bijvoorbeeld ervaringen met dieren uit het verleden kunnen vertellen. Daarnaast blijven dementerende langer aan de eettafel zitten als er een aquarium aanwezig is.( Schuurmans, 2009)

Invloed dieren op eenzaamheid

Het dier vervangt de aanwezigheid van de mens niet, maar kan wel de angst voor de eenzaamheid verminderen



Conclusie

Concluderend kan gesteld worden dat eenzaamheid een groot probleem is bij ouderen. Het zorgt voor gezondheidsrisico’s en minder sociale contacten. Daarom is het van belang dat er interventies en therapieën ontwikkelt worden om eenzaamheid bij ouderen tegen te gaan. Een van deze therapieën is animal-assisted therapy. Een therapievorm waarbij gebruik wordt gemaakt van dieren. Er zijn talloze vormen waarbij dieren mensen kunnen helpen. Onder andere door het bieden van sociale steun. Dit kan ervoor zorgen dat er een mindere mate van eenzaamheid wordt ervaren. Hiermee is de vraag: ’Wat is de invloed van Animal Asissted Therapy op de eenzaamheidsbeleving van ouderen (65+)’’ beantwoord.



Discussie

Er zijn een aantal dingen die ter discussie kunnen worden gesteld in dit artikel. Er is met name ingegaan op de positieve effecten van dierentherapie. Echter zitten er natuurlijk ook nadelen aan zoals veiligheid en hygiëne. Dierentherapie is niet de ultieme oplossing voor het oplossen van eenzaamheid. Dieren worden vaak als goede vriend gezien omdat ze niet kunnen terugpraten en dus geen meningen kunnen geven. Dieren zijn dus geen oplossing of doel, maar kunnen zeker een handig middel zijn.

Daarnaast is er nog niet veel onderzoek gedaan naar invloed van dieren op eenzaamheid bij ouderen.

Samenvatting

Eenzaamheid onder ouderen is een groot probleem. 41% van de ouderen (65+) geeft aan zich eenzaam te worden. In de doelgroep ouderen wordt dit percentage groter naarmate mensen ouder worden. 7% ervaart zelfs ernstige eenzaamheid. Eenzaamheid zorgt voor gezondheidsrisico’s. Zoals verhoogde stress, bloeddruk, kans op een depressie, slaapproblemen, grotere kans op de ziekte van Alzheimer, lage weerstand en zelfs overlijden. Daarnaast zorgt eenzaamheid ook voor een verminder gevoel van welbevinden en dus een mindere mate van kwaliteit van leven. Door deze problemen is het belangrijk dat er gekeken wordt naar interventies en therapieën om eenzaamheid tegen te gaan. In dit artikel wordt er ingegaan op Animal Assisted Therapy. Dit is therapie met behulp van dieren. Dierentherapie zorgt onder andere voor het ervaren van meer sociale steun, dit heeft dan weer invloed op een verminderd gevoel van eenzaamheid.



Literatuurlijst:

Eenzaamheid:

http://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/270462001.html Zantinge EM, van der Wilk EA, van Wieren S, Schoemaker CG, 2011

https://www.volksgezondheidenzorg.info/onderwerp/eenzaamheid/cijfers-context/huidige-situatie#node-eenzaamheid-naar-leeftijd Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012, GGD'en, CBS en RIVM, Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012.

https://www.samentegeneenzaamheid.nl/eenzaamheid (Samen Tegen Eenzaamheid, z.j.)

https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2016/38/eenzaamheid-in-nederland CBS 2016

Zicht op eenzaamheid : achtergronden, oorzaken en aanpak, 2007. Theo van Tilburg, J. de Jong-Gierveld. De Jong Gierveld J, Van Tilburg T. Uitwerking en definitie van het begrip eenzaamheid. In: Van Tilburg T, De Jong Gierveld J (redactie). Zicht op eenzaamheid: achtergronden, oorzaken en aanpak. Assen: Van Gorcum, 2007.








Fokkema CM, Dykstra PA. De aanpak van eenzaamheid. Gezond ouder worden in Nederland | 77 Feiten en misverstanden. Demos 2009(3):5-8.

file:///C:/Users/Bente/Downloads/eenzaamheid-in-nederland.pdf Jacqueline van Beuningen Susanne de Witt September 2016

http://www.eenzaamheid.info/

https://www.eenzaam.nl/over-eenzaamheid/80-soorten-eenzaamheid

http://www.igsb.org/news/psychologist-john-cacioppo-explains-why-loneliness-is-bad-for-your-health Onderzoek Professor Cacioppo, Universiteit van Chicago / The Journal of Psychology, 2012

Therapie:

http://download.springer.com.lib.fontys.nl/static/pdf/885/art%253A10.1007%252Fs11916-013-0322-2.pdf?originUrl=http%3A%2F%2Flink.springer.com%2Farticle%2F10.1007%2Fs11916-013-0322-2&token2=exp=1496261426~acl=%2Fstatic%2Fpdf%2F885%2Fart%25253A10.1007%25252Fs11916-013-0322-2.pdf%3ForiginUrl%3Dhttp%253A%252F%252Flink.springer.com%252Farticle%252F10.1007%252Fs11916-013-0322-2*~hmac=3efff6675bfe745e83d217b7d8cf80ae6b8ca62f17519a03bf53a27725fbac2d The Science Behind Animal-Assisted Therapy Dawn A. Marcus Published online: 22 February 2013

https://link-springer-com.lib.fontys.nl/article/10.1007/s10560-011-0231-3 Geist, T.S. Child Adolesc Soc Work J (2011) 28: 243. doi:10.1007/s10560-011-0231-3

https://link-springer-com.lib.fontys.nl/article/10.1186/1745-0179-4-9 Berget, B., Ekeberg, Ø. & Braastad, B.O. Clin Pract Epidemiol Ment Health (2008) 4: 9. doi:10.1186/1745-0179-4-9

https://core.ac.uk/download/pdf/12871428.pdf Als je mensen leert kennen, ga je van dieren houden: de mogelijkheden van diertherapie in detentie* Janine Janssen 2000

http://assets.cambridge.org/97805216/31136/sample/9780521631136wsc00.pdf

https://www.innovatiekringdementie.nl/a-1660/therapie-met-dieren-de-dementiehond (Innovatiekringdementie, 2015)

http://www.moderne-dementiezorg.nl/onderzoek.php?id=35 (J.M.P. Enders-Slegers, 2000)

http://www.werkenindeouderengeneeskunde.nl/specials/dieren-in-de-zorg-aat/ Lonneke Schuurmans Aaien als Therapie – de meerwaarde van Dieren in het verpeeghuis. 2009

http://scriptiebank.be/scriptie/2005/invloed-van-dieren-op-het-welzijn-van-ouderen

http://www.ifa-fiv.org/wp-content/uploads/2014/09/Companion-Animals-and-Older-Persons-Full-Report-Online.pdf



http://www.destentor.nl/deventer/knuffelen-met-paarden-in-het-verpleeghuis~a702e9d6/

  • Eenzaamheid
  • Problemen van eenzaamheid
  • Animal-Assisted Therapy
  • Invloed dieren op eenzaamheid
  • Samenvatting
  • Literatuurlijst
  • Lonneke Schuurmans

  • Dovnload 22.83 Kb.