Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


De rol van geuren in relaties

Dovnload 3.42 Mb.

De rol van geuren in relaties



Pagina1/3
Datum19.05.2018
Grootte3.42 Mb.

Dovnload 3.42 Mb.
  1   2   3



Project Algemene Vakken Naam: __________________

BZL______ Klas: __________ Nr: ____

Datum: __________________



De rol van geuren in relaties

________________________________________________
Door mensen die aangenaam ruiken, word je aangetrokken. Mensen die een onaangename geur verspreiden, wekken ieders weerzin op. Of klopt dit niet helemaal?

Lees hierover de volgende tekst.


Van mooie vrouwen niest een man
Bedenkingen bij 'Verborgen verleider. Psychologie van de reuk', een boek geschreven door Piet Vroon, Anton van Amerongen en Hans de Vries.
Huwelijksaanzoeken werden vroeger bij voorkeur onder kastanjebomen gedaan. Linnaeus, de Zweed die in de achttiende eeuw een indelingssysteem voor het plantenrijk opstelde, verbond de geur van kastanje aan de zoete, wat weeë geur van sperma. Markies de Sade zocht in dezelfde richting wanneer hij in een verhaal een keurig, net, maar zeer beschermd opgevoed meisje met haar moeder laat discussiëren over de geur van kastanjebloesem. Het meisje vindt de geur zeer vertrouwd, maar kan hem niet goed thuisbrengen. Een jonge priester die net op bezoek is, is ontsteld over dit gesprek: hij heeft een geheime verhouding met het wicht. Linnaeus zocht naar nog andere vergelijkingen tussen lichaamsgeuren en plantengeuren. Zo ruiken de meidoorn en verschillende soorten rozen naar de vrouwelijke schaamstreek. Stinkende ganzenvoet doet de botanicus denken aan de geur van de vagina tijdens de menstruatie.

Veel auteurs schrijven vanuit hun autobiografie. Toch worden geuren uit het verleden maar zelden ter sprake gebracht. Geurbeleving speelt in de literatuur een ondergeschikte rol. Natuurlijk zijn er beroemde uitzonderingen. Gustave Flaubert laat het in zijn briefwisseling met Louise Colet niet na melding te maken van de geur van haar japon, haar pantoffels, haar zakdoeken. Er is de beroemde passage bij Marcel Proust waarin een bepaald aroma zijn geheugen activeert. De geur van een in thee gedompelde petite madeleine roept een gelukzalig gevoel op.

Recent is er de bekende geurroman van Patrick Süskind, Het parfum. Geuren worden er beschreven door te verwijzen naar voorwerpen. De slaapkamers ruiken er naar 'vette lakens', de keukens naar 'bedorven kool', de trappenhuizen naar 'vuns hout'. Een verfijnder beschrijving van geuren zonder verwijzing naar een voorwerp is een moeilijke opdracht. Van het spreekwoord 'iets in geuren en kleuren vertellen' wordt voornamelijk het tweede in de praktijk gebracht.

De invloed van geuren op ons doen en laten wordt sterk veronachtzaamd. Wanneer je mensen de vraag voorlegt welk zintuig ze zouden willen missen, dan is de kans groot dat de reuk als eerste wordt geofferd. Nochtans is de invloed van de reuk op ons handelen zeer ingrijpend. De reuk is essentieel voor de smaakzin, heeft invloed op het seksuele leven, op motivatie en geheugen, op gezondheid en gevoelens van veiligheid en welbevinden.'Een fraai ogende appel die muf ruikt, lusten we niet.'


De appreciatie van het reukzintuig is lange tijd allerminst positief geweest. Sterker, het is lange tijd als iets vies gezien. Was proeven al enigszins dubbelzinnig, dan waren tasten en ruiken voor menig filosoof vulgaire activiteiten. De geneeskunde zocht de oorzaak van allerlei kwalen en epidemieën in 'slechte lucht': stank droeg ziekte over. De paviljoenbouw in de ziekenhuizen was een probaat middel om geuren van besmettelijke ziekten geïsoleerd te houden. Prostituees werden aangeduid als 'les putains', de stinkenden.

Wie veel met stank te maken heeft, staat meestal laag op de maatschappelijke ladder. Kinderen die hun best niet doen op school, wordt het schrikwekkende toekomstbeeld van werken bij de vuilnisdienst voorgehouden. Sigmund Freud had voor het reukzintuig weinig goede woorden over. Hij bracht ruiken in verband met fecaliën en met de anale fase.

Zo is het niet verwonderlijk dat de wetenschap tot nu toe weinig aandacht heeft gehad voor de reuk. Het zintuig laat zich bovendien niet gemakkelijk in kaart brengen: mensen kennen onderling zeer grote verschillen in gevoeligheid voor en waardering van reuk. Afhankelijk van sekse, leeftijd en plaats worden andere gevoeligheden en waarderingen voor bepaalde geuren uitgesproken. Geuren zijn daarenboven moeilijk onder woorden te brengen: de reukzin is evolutionair gezien een oud orgaan. Het heeft betrekkelijk weinig verbindingen met het nieuwste deel van de hersenen, vooral de nieuwe hersenschors, een systeem waar onder andere de taalcentra zetelen.

Piet Vroon, psycholoog, Anton van Amerongen, bioloog, en Hans de Vries, eveneens psycholoog, schreven met hun publicatie 'Verborgen verleider' een psychologie van de reuk. Vroon is zeker geen onbekende. Veel van zijn boeken zijn bestsellers geworden.

'Verborgen verleider', heel origineel is te titel niet, probeert het geurzintuig systematisch in kaart te krijgen. Behalve aan een cultuurpsychologie van de geur zijn er hoofdstukken gewijd aan bouw en werking van het reukorgaan, aan het verband tussen de intensiteit van een prikkel en die van de daarop aansluitende gewaarwording, aan de verschillen tussen mensen in geurgewaarwording, aan de invloed van de geur op ziek zijn en herstellen, aan de betekenis van parfums.

De studie verbindt moeiteloos een goed gedocumenteerde benadering van de psychologie van de reuk met een zwierige en plezierige stijl. De problemen voor een wetenschap als de psychologie om vaststaande uitspraken over geuren te doen zijn legio. Zo kunnen peper en champagnebellen bij sommige mensen leiden tot niezen en snotteren, maar dat betekent daarom niet dat die mensen een afkeer hebben van die geuren. Zo weten de auteurs ook dat een al dan niet geparfumeerde mooie vrouw het neusslijmvlies van een man zodanig kan doen opzwellen dat de kans op een niespartij groter wordt. Maar daaruit besluiten dat dit iets zegt over de voorkeur of onweerstaanbare aantrekkingskracht is nog weer wat anders. De geurwetenschap staat blijkbaar nog in de kinderschoenen.

Toch formuleren de auteurs op het einde van het boek enkele raadgevingen. Even een greep uit de relatie tussen reukstoornissen en ziekten: 'verlies van de reukzin werkt vaak een depressieve toestand in de hand, evenals geheugenstoornissen', 'reukstoornissen gaan altijd samen met smaakproblemen', 'dementie begint niet zelden met een achteruitgang van het reukvermogen'. Het is een kwaliteit van Verborgen verleider dat het deze witte vlek in het domein van de menswetenschappen met gevoel voor relativiteit ontsluit.
Opdrachten


  1. Laat gedurende een week je reukorgaan intensief werken. Schrijf op het einde van deze week alle opgedane indrukken uit in een tekst van ongeveer 20 regels.

  2. In de tekst staan enkele namen vetgedrukt. Zoek over deze personen bijkomende informatie in een naslagwerk of op het Internet.

Om heerlijk te ruiken, of onaangename geurtjes te verdoezelen, gebruiken de meeste vrouwen (en tegenwoordig ook zelfs mannen) een parfum. Over het ontstaan hiervan kan je alles lezen in de volgende tekst.
DE GESCHIEDENIS VAN PARFUM
De geschiedenis van het parfum is onlosmakelijk verbonden aan die van de mensheid. Al in de prehistorie wist de mens dat hij de smaak van zijn voedsel kon veraangenamen door hout en hars te verbranden. De Egyptenaren vereerden hun goden door rookoffers te brengen en maakten geparfumeerde zalfjes en oliën voor riten; ook gebruikten vrouwen geurtjes om hun toilet te vervolmaken. De Grieken namen van hun expedities nieuwe geuren mee en het oude Rome geloofde in de geneeskracht van parfum. Door de invasie van de barbaren nam het parfumgebruik in het Oosten af. De islamitische wereld droeg bij aan de vooruitgang van de parfumindustrie toen de Arabieren en de Perzen de alambiek uitvonden, waardoor de distillatietechnieken verbeterden.

Daarna duurde het tot de 12de eeuw voor de christelijke wereld het plezier van geuren herontdekte. Vanaf die tijd werd parfum gebruikt voor het eigen genoegen of voor hygiënische doeleinden, zoals het bestrijden van de pest en andere ziekten. In de 16de eeuw raakte de geparfumeerde handschoen in de mode en werd het beroep van handschoenmaker verenigd met dat van parfumeur. In de Middeleeuwen werden geuren gebruikt bij baden en wassingen. In de Renaissance - die volgde op het Concilie van Trente - en vervolgens in de 17de en de 18de eeuw werden deze gewoonten opgegeven, maar het parfumgebruik verdubbelde, om onaangename geuren te verdrijven...

In de 17de eeuw werden civet en muskus warm onthaald, terwijl de Verlichting de voorkeur gaf aan bloemige en fruitige geuren. De 18de eeuw stond in het teken van de verleiding, wat tot uiting kwam in nieuwe geuren (zelfs de as op Aswoensdag werd geparfumeerd), maar ook in flacons. In de 19de eeuw konden door de vooruitgang in de chemie op kunstmatige wijze geuren uit de natuur worden nagebootst; nieuwe geuren werden gecreëerd. In die periode deed, in het Zuid-Franse plaatsje Grasse, de industriële vervaardiging van parfum haar intrede.

Onze eeuw, die niet afkerig is van luxe en vooruitgang, heeft deze intrede bevorderd door het parfum een plaats te bezorgen in de bevoorrechte wereld van kunst en commerciële concurrentie ...


PARFUM IN DE OUDHEID
HET OUDE EGYPTE
De Egyptenaren waren al bekend met het verschijnsel parfum, maar niet in de hedendaagse betekenis van het woord: een oplossing op alcoholische basis. Aromatische substanties speelden een grote rol in deze beschaving en werden op twee manieren toegepast: door verbranding en in de vorm van balsems en zalfjes. De eerste methode was eenvoudig en bestond uit het plaatsen van hout, kruiden, fruit of hars op een warmtebron, waardoor het parfum vrijkwam. De praktijk werd al vroeg toegepast in tempels, waar langzamerhand de ruwe substanties werden vervangen door ingewikkelder bereidingen, waarvan de hiërogliefen en recepten die in Edfou en Philae zijn teruggevonden, getuigen.

Zo was kyphi een beroemde bereiding waarbij de belangrijkste ingrediënten - mirre, mastiek, jeneverbessen, fenegriek, pistache, aardamandel - eerst werden verpulverd en dan gezeefd. Het poeder dat overbleef, werd eerst met wijn en vervolgens met een mengsel van gekookte dennenhars en honing vermengd. Voor de verbranding beschikten de Egyptenaren over twee hulpmiddelen: een pannetje dat gevuld werd met as en de 'wierookarm', een soort handvat van hout of brons met aan het uiteinde een open hand met daarop een kelkje voor de wierook.

De geparfumeerde zalfjes en oliën werden toegepast op zowel de gewonde als de gezonde huid; ze hadden dus zowel een cosmetische als een therapeutische werking. Aangezien in die tijd distillatie en pure alcohol nog onbekende verschijnselen waren, gebruikte men vette producten zoals plantaardige olie of dierlijk vet om de geur van planten of hars te absorberen. Aan deze basis werden kleurstoffen en geneeskrachtige middelen toegevoegd. De zalf werd in vazen bewaard, meestal van albast, of in potjes. Er bestonden ook flesjes van porselein, steen of aardewerk, vaak in de vorm van een dier. Later verschenen flesjes van glas: kannen met oren, kruikjes, vazen en coupes versierd met veelkleurige draden.

Van het Oude Rijk tot het Middenrijk werden parfums hoofdzakelijk gebruikt voor religieuze doeleinden: zalvingen, godvereringen, zuiverende toepassingen... In het Nieuwe Rijk (1580-1085 v.Chr.) kende parfum ook een profaan gebruik - ondanks het feit dat het altijd door priesters werd vervaardigd - en werd het toegepast op feesten, waarbij elke viering een eigen geur had. Vrouwen gebruikten geparfumeerde zalfjes en oliën voor hun toilet of als verjongingsmiddel en maakten er gebruik van bij amoureuze rituelen.


GRIEKENLAND
In navolging van de Egyptenaren verrijkten de Grieken de geparfumeerde producten en breidden zij het aantal toepassingen, zowel religieuze als dagelijkse, uit. In bad, tijdens het eten: het was bon ton om het lichaam in te smeren met olie en zalf, of dit nu voor de hygiëne of voor het plezier was. De Grieken droegen het parfum een goddelijke afkomst toe. De lichamen van de doden werden geparfumeerd en met persoonlijke voorwerpen begraven, waaronder het onmisbare parfumflesje. Met de bolle arybal kon de zalf direct op de huid gesmeerd worden. Deze werd in Karinthië gemaakt, evenals de vazen van albast en de lekhythos, kruiken waarvan de oren gedecoreerd zijn met Attische versieringen. Vanaf de 6de eeuw v.Chr. verschenen de originelere flacons uit Rhodos: in de vorm van een voet met sandaal, de buste van een god, dieren, zeemeerminnen ...
ROME
Onder invloed van het Midden-Oosten en Griekenland hechtten de Romeinen ook al vrij snel veel belang aan het parfum, ondanks het feit dat Julius Caesar het gebruik van exotische parfums bestrafte. Religieuze riten en begrafenisriten namen in de dagelijkse praktijk toe, waarbij de steeds grotere toevoer van producten uit Indië, Afrika en Arabië goed van pas kwam. Voor de Romeinen had parfum een geneeskrachtige werking en de parfumverkoper werd vaak gezien als genezer of apotheker. Een van de grootste vernieuwingen was het gebruik van glazen flacons dankzij de uitvinding van het glasblazen in Syrië in de eerste eeuw v.Chr.
DE ISLAMITISCHE WERELD
De opkomst van het christendom maakte een einde aan het parfumgebruik in het Midden-Oosten, zowel in het dagelijkse leven, waar het als nutteloos werd beschouwd, als in het religieuze leven, waar begrafenisrituelen verdwenen. Daarentegen droegen de Arabieren bij aan de instandhouding van het parfumgebruik dankzij hun bloeiende kruidenhandel en de uitvinding van de alambiek (al'inbiq betekent 'de vaas'), waardoor de distillatietechnieken werden verbeterd. Om ons een beeld te vormen van de verfijning en de plaats die de welriekende substanties innamen, hoeven we slechts een blik te werpen op de tuinen van het Alhambra in Granada. Had Mohammed niet gezegd dat hij op deze wereld het meest hield van “vrouwen, kinderen en parfum”? Het duurde tot de tijd van de kruistochten naar het Heilige Land voordat Europa, dankzij enkele Venetiaanse kruistochten, meer uit plezier dan uit geloof afgelegd, het genoegen van parfum herontdekte en kennismaakte met het zeepgebruik.

  1   2   3

  • De rol van geuren in relaties ________________________________________________
  • Van mooie vrouwen niest een man Bedenkingen bij Verborgen verleider. Psychologie van de reuk
  • Gustave Flaubert
  • Sigmund Freud
  • DE GESCHIEDENIS VAN PARFUM
  • PARFUM IN DE OUDHEID HET OUDE EGYPTE
  • DE ISLAMITISCHE WERELD

  • Dovnload 3.42 Mb.