Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


De rol van vrouwen in het anti-apartheidsverzet in Zuid-Afrika

Dovnload 5.86 Kb.

De rol van vrouwen in het anti-apartheidsverzet in Zuid-Afrika



Datum06.12.2018
Grootte5.86 Kb.

Dovnload 5.86 Kb.

Grenzen aan de gelijkheid:

De rol van vrouwen in het anti-apartheidsverzet in Zuid-Afrika


De grondwet van post-apartheid Zuid-Afrika wordt alom geprezen als een monument van vooruitstrevendheid op het vlak van mensenrechten en gelijkberechtiging van vrouwen. Het Zuidafrikaanse parlement hoort bij de internationale top-tien wat betreft het aandeel van vrouwen in de volksvertegenwoordiging. Maar deze vrouwvriendelijke stand van zaken is geen vanzelfsprekend gevolg van de strijd tegen apartheid.

'Vrouwen worden drievoudig onderdrukt: door apartheid, door het kapitalisme en door mannen', luidde de mantra van vrouwen in het anti-apartheidsverzet. Maar in werkelijkheid lagen nationalisme, klassenstrijd en feminisme niet noodzakelijk in elkaars verlengde. De Women's League van het African National Congress stond vooral bekend als een hulpbrigade met een ondersteunende taak. Nadat het ANC in 1960 werd verboden, waren vakbonden de belangrijkste organisaties voor belangenbehartiging en bewustwording van vrouwen uit de zwarte arbeidersklasse.

In de jaren '80 ontstond een nieuw soort vrouwenorganisaties, aanvankelijk kleinschalig, met een focus op specifieke vrouwenbelangen zoals huiselijk geweld, seksuele intimidatie op het werk, de taakverdeling binnen het gezin. In deze jaren groeide ook een brede binnenlandse volksbeweging tegen apartheid, het United Democratic Front. Het UDF was verwant met het ANC in ballingschap, maar vertegenwoordigde een nieuw soort 'grassroots' activisme. Onder de koepel van het UDF opereerden wijkverenigingen ('civic assocations'), kerkelijke groepen, vakbonden, vrouwengroepen, jeugdbewegingen, studentenorganisaties etc. Vrouwenorganisaties kwamen onder sterke druk om voorrang te geven aan de nationalistische agenda en de strijd voor vrouwenrechten op een laag pitje te zetten. Na de bevrijding zou alles vanzelf in orde komen.

Het anti-apartheidsverzet van de jaren '80 werd gedomineerd door mannen, en in toenemende mate door jonge mannen en jongens. Vrouwen werden vooral ingezet als ondersteunende hulpbrigades. Ze werden vooral gewaardeerd als ze zich profileerden in hun rol als moeders. Op enkele uitzonderingen na (Albertina Sisulu, Cheryl Carolus, Sister Bernard Ncube) konden vrouwen zich moeilijk handhaven als politiek leiders.

De anti-apartheidsideologie van de jaren '80 was egalitair in termen van ras en van klasse, maar niet in termen van man-vrouw relaties.

Aan de hand van voorbeelden uit de geschiedenis van de Civic Assocation van Kagiso township, ten westen van Johannesburg, zal ik schetsen welke rol zwarte vrouwen speelden in het verzet op plaatselijk niveau. Hoe werden vrouwen betrokken bij anti-apartheidsprotesten? Waar lagen hun prioriteiten? Welke opvattingen bestonden in Kagiso over de 'juiste plaats' van de vrouw in de maatschappelijke en morele orde?

Ik zal tevens ingaan op de bronnen (archieven en 'oral history') die ik voor mijn onderzoek heb gebruikt.



Ineke van Kessel


Dovnload 5.86 Kb.