Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


De voornaamste onderwerpen van de Daf HaJomi – Sjabbat 84

Dovnload 38.82 Kb.

De voornaamste onderwerpen van de Daf HaJomi – Sjabbat 84



Datum05.12.2018
Grootte38.82 Kb.

Dovnload 38.82 Kb.

maandag 25 juli 2005 ‏‏יום שני י"ח תמוז תשס"ה

Aan de orde van de daf

De voornaamste onderwerpen van de Daf HaJomi – Sjabbat 84

Door Zwi Goldberg, zwigold@netvision.net.il, www.hoor-israel.org



Grote houten voorwerpen die toema kunnen aannemen

Op de vorige daf hebben we geleerd, dat in het algemeen geldt dat een houten voorwerp alleen tamee kan worden wanneer het een ruimte bevat waarin zich iets kan bevinden en wanneer het gedragen kan worden. Wanneer het zo groot is, dat het niet meer gedragen kan worden, zoals een zeeschip, kan het geen toema aannemen. We hebben ook gezien dat Chananja leert dat een klein schip, dat op de rivier de Jordaan vaart en dat gedragen kan worden als het vol is, tamee kan worden. Op onze daf komt de Gemara daarop terug en en verklaart dat volgens Chananja dit zelfs geldt als het bootje, wanneer het vol geladen is, alleen gedragen kan worden door ossen. Ook dan is het volgens hem onderhevig aan toema. [De Tosafot wijzen er overigens op dat ook de Rabbijnen het daarmee eens zijn.]



Drie soorten wagens

Een Misjna uit Keliem 24:2, die door onze Gemara aangehaald wordt, noemt nog andere voorbeelden van grote voorwerpen die toema kunnen aannemen, n.l. twee soorten wagens:



a. Een één-persoons wagentje, in de vorm van een stoel. Dit is bestemd om erop te zitten en is daarom ontvankelijk voor midras toema [dit is de toema die door een zav of nidda wordt overgebracht als hij/zij ergens op gaat zitten of op steunt (dorees). Het voorwerp waarop hij/zij zit of steunt wordt tamee.];

b. Een wagen in de vorm van een bed, bestemd voor het vervoeren van vracht, maar een mens kan er op liggen en het heeft op­staaande wanden en heeft dus de vorm van een langwerpige doos. Daarom is het ontvankelijk voor toemat meet, maar niet voor midras toema, want het is niet bestemd om mensen te vervoeren en een voorwerp kan alleen midras toema aannemen als het bestemd is om mensen te dragen. Het kan ook door contact toema aannemen.

Een derde soort wagen, bestemd voor het vervoer van stenen kan geen toema aannemen. De bodem van deze wagen heeft namelijk grote gaten en een voorwerp waarin gaten zitten, die groot genoeg zijn dat een granaatappel er doorheen kan vallen, wordt niet beschouwd als een voorwerp dat iets kan bevatten en kan daarom geen toema aannemen. Rabbi Jochanan zegt dat als de gaten zo klein zijn dat de granaatappelen er niet door vallen, dan is de wagen ontvankelijk voor toemat meet, ondanks dat die wagen zo groot is, dat alleen ossen hem kunnen voorttrekken. Dit is een steun voor Chanaja, dat een boot, die gedragen kan worden door ossen, ontvankelijk is voor toema.



Drie soorten kisten

Een andere Misjna uit Keliem (24:4) wordt aangehaald en die noemt drie soorten kisten, in verband met toema:



a. Een kist met de opening aan de zijkant, is ontvankelijk voor midras toema, want men kan er bovenop liggen, zonder dat dit de primaire functie van de kist stoort. [In de wagen onder b. hierboven genoemd, kon wel iemand liggen, maar dat stoorde de primaire functie van de wagen, want als er iemand in ligt, kan de wagen niet gebruikt worden voor het vervoeren van een last en in dat geval kan het voorwerp geen midras toema aannemen].

b. Een kist met de opening aan de bovenkant kan wel toemat meet [en contact-toema] aannemen, maar geen midras toema [want als er iemand op ligt, hindert dat het normale gebruik van de kist].

c. Een hele grote kist kan helemaal geen toema aannemen, want die kan, als hij gevuld is, zelfs niet door ossen vervoerd worden [want dan breekt de kist (Rasji)].

Aardewerk

Een Baraita leert: aardewerken voorwerpen zijn nimmer gevoelig voor midras toema, zelfs niet wanneer het voorwerp speciaal gemaakt is om erop te zitten. Dit wordt geleerd van een vers uit Wajjikra (15:5): „En een man [zav] die zijn bed aanraakt… is tamee tot de avond.” Dit vers maakt een vergelijking tussen de zav en zijn bed. Daaruit leert Chizkia, dat zoals de zav gereinigd kan worden in een mikwe, kan ook zijn bed gereinigd worden door een mikwe. En dus kunnen alleen voorwerpen die gereinigd kunnen worden in een mikwe, midras toema aannemen. Welnu, aardewerk kan niet gereinigd worden in een mikwe en kan dus ook geen midras toema aannemen. Echter aardewerken vaatwerk, dat aan de binnenkant in aanraking komt met toema kan wel contact-toema aannemen.



Daf 84b

Een klein flesje

Een zav kan op drie manieren toema overbrengen: door contact, door midras en door heseet [lett.: schudden]. Overdracht door heseet kan gebeuren zonder rechtstreekse aanraking, maar bijvoorbeeld door er met een stok tegenaan te duwen. Een aardewerken voorwerp kan d.m.v. heseet onrein worden, ook wanneer de heseet het van buiten aanraakt. Want daar het hele voorwerp wordt bewogen, is het alsof de toema binnenin gekomen is. Maar dat geldt alleen voor voorwerpen die ook gevoelig zijn voor contact-toema. Een klein flesje met een smalle hals, waar de zav zelfs zijn kleine vinger niet in kan steken, kan dus helemaal geen toema van een zav aannemen. Niet door midras, want het is niet bestemd om erop te zitten. Niet door aanraking, want een aardewerken voorwerp kan alleen van binnen door aanraking tamee worden en dit flesje kan van binnen niet worden aangeraakt. En dus ook niet door heseet om bovengenoemde reden. Maar het kan wel toemat meet aanemen, zoals geleerd wordt uit een vers in Bamidbar 19:15, dat zegt: „Elk open vaatwerk, waarop geen deksel zit, is onrein” [wanneer het zich onder één dak met een dode bevindt].



Een rieten mat

Hiervan leert Rabbi Illa een kal wechomer [één van de 13 afleidingsregels van Rabbi Jisjmaël: wanneer een gestrengheid geldt voor een eenvoudig geval, dan geldt het zeker ook voor een zwaarder geval]: Wanneer zo’n flesje, dat niet door een zav tamee gemaakt kan worden, toemat meet kan krijgen, dan kan een rieten mat, die wel midras toema en toemat maga’ [contact-toema] kan aannemen, zeker ook toemat meet krijgen.


Kilaïem

De Misjna op onze daf behandelt een aspect van de wet op kilaïem, het verbod van Tora om verschillende soorten zaden samen te zaaien. De Misjna behandelt dit probleem voor een klein stukje grond van zes × zes tefachiem [ongeveer 60 × 60 cm], en zegt dat daar vijf verschillende soorten zaden gezaaid mogen worden: vier langs de vier zijden van het lapje grond en één in het midden, mits de verschuillende zaden elkaar niet aanraken (zie tekening).





Dus vier rijen zaden langs de vier zijden en één zaadje in het midden, dat op een afstand ligt van drie tefachiem van alle vier de rijen. Op deze manier trekt het geen voedsel van dezelfde grond. De rijen langs de kant van het stukje grond mogen dichter bij elkaar liggen en hoeven geen afstand van drie tefachiem hebben, omdat zij rechthoekig op elkaar staan.

  • De voornaamste onderwerpen van de Daf HaJomi – Sjabbat 84
  • Drie soorten wagens
  • Drie soorten kisten
  • Een klein flesje
  • Een rieten mat

  • Dovnload 38.82 Kb.