Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Detectiveromans van deze auteur

Dovnload 0.5 Mb.

Detectiveromans van deze auteur



Pagina5/8
Datum10.01.2019
Grootte0.5 Mb.

Dovnload 0.5 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8

Het Nieuws van den Dag van maandag 20 mei 1895

Amerongen en Leersum




Een Zomerherinnering van
A. WERUMÉUS BUNING.

III.

-----

Ja, deze heide is nog altoos zoo als ze toen was, doch nu zijn we in de 19e eeuw, en wanneer ge nog een paar passen verder doet zoodat ge over den bergrug heenkomt en van vader Rijn en de Bêtuw niets meer ziet, ontrolt zich daar ineens voor uw oogen het grootsche, uitgestrekte panorama dat lang-zaam aan overgaat in de zoogenaamde „Geldersche vallei” en waar ge misschien juist, heel, heel in de verte, een spoortrein met zijn locomotiefrook al warrelend voorop, net als iets uit een speelgoeddoos, door het land-schap ziet scharrelen alsof het een slangetje was dat tusschen het licht- en donkergroen al schuifelend zich voortbeweegt.

’t Is ruim en uitgestrekt, dat panorama. Water ziet ge er niet. Misschien een enkel zilveren plekje van een zoogenaamd meertje, maar dat eigenlijk niet anders dan een soort van heidemoeras is waar ge het best doet niet te dicht bij te komen; ge mocht er eens inzakken....

Maar ge kijkt er over heen.... Heel in de verte, aan de kim als ’t ware, ziet ge de blauwachtige bergen of heuvelen-rij van de Veluwe of, meer links, die van den Soesterberg, bijna als blauwe, lage regen-wolken aan de kim. De lange, hooge toren van Amersfoort komt boven de bosschen uit.... weer meer naar rechts ziet ge de fabrieks-schoorsteenen, huizen en woningen van Venendaal.... Al is dit panorama niet zoo „levendig” omdat er geen kronkelende rivier is zooals vader Rijn van straks — toch is het grootsch en mooi....

Laten wij nu eerst eens wat minder „ver” kijken en ons verlustigen in een wandeling door de bosschen. Wat ruikt het hier heerlijk tusschen die dennen en sparren. Overal mooie schaduwrijke lanen of kleine boschpaadjes, nu eens stijgende, dan weer dalende. Vogels van allerlei soort wippen en vliegen door het gebladerte en geven u het gratis natuurgezang in duizenderlei toon en kleur. Kleine, vlugge, bruine eekhorentjes met hun breede pluim-staarten kruipen en slingeren over en van den eenen tak op den anderen. Misschien over-komt u wel het bijzonder geluk een hert in het wild plotseling te voorschijn te zien komen, maar om ook even plotseling weer te ver-dwijnen.... Wild is er hier in overvloed.... In de hei en langs de wegen en paden ziet ge telkens konijnen of hazen, die dwars over het pad heen komen snijden, of wel zich zoo spoedig mogelijk in lijnrechte richting, met de ooren steil in de hoogte, verwijderen....

Wanneer ge van het Berghuis begint, kunt ge zoo een mooie wandeling maken, in de lengte over den heuvelenrug naar Leersum.... Dicht bij het Berghuis (men zal u van daar den weg wel wijzen) is het mooiste punt van de geheele serie die er achtereenvolgens komt. Het ligt op den weg naar het punt dat bekend staat onder den naam van Domzicht, en van waar men, bij zeer helder weer, den Dom van Utrecht moet kunnen zien.

Van hier kunt ge nu van den eenen heuvel- of bergtop naar den anderen wandelen,* steeds links de kleine panorama’s over den Rijn naar de Bêtuw, of rechts naar den kant van de Geldersche Vallei met den blauwen Veluwberg en den Soesterberg, met den langen Jan van Amersfoort in het verschiet....

Of wel, ge blijft in de bosschen en door de dennenlanen wandelen (iets dat bij een onbedekte, zonnige lucht te verkiezen is), tot-dat ge eindelijk langzamerhand gaat afdalen naar het kleine, schilderachtig gelegen dorpje Leersum, een halfuurtje van Amerongen af.


Een met prachtige boomen beplante straat-weg brengt u van het eene dorp in het andere. Wilt ge echter een goed gezicht op Leersum hebben, dan moet ge het zien liggen terwijl ge op een van de naburige hoogten staat, b.v. op den zoogenaamden Dondertoren waar de vierkante, hooge, witte graftombe staat van de familie die het naburige buiten „Broekhuizen” bewoont....



Dan is het een lust om dat schilderachtige plekje te zien.... Dat kleine, ouderwetsche kerkje met zijn toren, de kleine boerderijen die hier en daar, vlak in het dorp of een beetje hooger op, tegen de helling van den berg liggen; witte huisjes met schuren en hooi-bergen er naast; schaapskooien aan den rand van de bosschen, en overal vierkante stukken bouwgrond, die hoogerop langzaam aan overgaan in heide en nog eens heide, met ruige en borstelachtige plekken van jonge, aangeplante sparreboompjes of reeds volwas-sen denneboomen, en boompjes die over een jaar of wat zeker gekapt moeten worden.... Een eigenaardig gezicht, een echt typisch dorpsgezicht heeft men ook in Leersum zelf op de ouderwetsche herberg met doorrit en stalling, met voerbakken voor de deur: „King William”, vlak naast het mooie, oude, rustige dorpskerkje.... Leersum met zijn kerkje, zijn dorpsherberg en zijn kleine witgepleisterde boerenhuisjes en hofsteden is zoo rustig mooi en zoo schilderachtig dat het mij een raadsel is dat ik er nog nooit een schilderij van zag... Over ’t geheel trouwens heb ik noch in Amerongen, noch in Leersum ooit veel schilders gezien....



Laten we nu eindelijk nog zeggen, dat het landschap van deze beide dorpen overal gestoffeerd wordt met groote kudden schapen, onder de hoede van Spits den herdershond en een ouden philosophee-renden herder of scheper; verder hier en daar een witte huifkar die een van de naar boven kronkelende zandwegen oprijdt, getrokken door een oud paard dat zeker meer van vlak terrein dan van berggezichten houdt, en verschillende, in het land werkende menschen die, nabij Amerongen ten minste, altoos bezig zijn met iets dat met den tabaksbouw in verband staat, of anders met erwten en boonen, die hier ook welig schijnen te tieren....

Laten we nu nog eens even terugkeeren naar de oude herberg te Leersum, die den merkwaardigen naam draagt van „King William”. Weet ge wie met dien naam bedoeld wordt? Wel, niemand anders dan onze Prins Willem de Derde, die indertijd ook Koning van Engeland was en in die dagen een bezoek bracht aan het kasteel van Zuilenstein.

Dit kasteel, zooals ik reeds zei, nog geheel zoo als het vroeger was met zijn toren en trapgevels, ziet ge liggen een eindje van den straatweg af, tusschen Amerongen en Leersum. Het behoorde indertijd aan Prins Frederik Hendrik, broeder van Prins Maurits. Frederik Hendrik schonk het aan zijn natuur-lijken zoon Frederik, als Heer van Zuilenstein aan de meesten van ons bekend als de gou-verneur van Prins Willem III. Immers: het was aan van Zuilenstein dat hij dikwijls zijn leed klaagde in den tijd toen hij door Jan de With en zijn aanhangers „er onder” werd gehouden.

Toen de Heer van Zuilenstein stierf, ging het kasteel over aan zijn zoon, later Graaf van Rochefort, die er later den Prins, toen Koning van Engeland, ontving. — Het zal er toen heel wat anders uitgezien hebben dan thans, nu de tram over den straatweg snort. — Denken wij ons een oogenblik zoo’n tram, gevuld met ridders, graven, prinsen en baronnen, helle-baardiers musketiers, enz. enz., heeren en dames in hun kleurige, sierlijke 16e- of 17-eeeuwsche kleeding.

Doch gaan we nog wat verder terug, in den zoogenaamden „Spaanschen tijd”, en neem nu „De Pleegzoon” van Van Lennep ter hand. Laat uwe phantasie eens goed werken en ga naar het groote kasteel van Amerongen. Dat was toen het zoogenaamde kasteel Sonheuvel. In 1672 werd het door de Franschen verbrand. Het geheele dorp werd toen met het kasteel door de soldaten van Lodewijk XIV verwoest en vernield. Wat zullen ze hier toen huis-gehouden hebben!

Vóór dien tijd echter stond hier op dezelfde plaats en denkelijk nog tusschen dezelfde mu-ren en grachten die ge er nu ziet, het kasteel Sonheuvel, en hier in de buurt speelden tal van bedrijven uit Van Lennep’s Pleegzoon. Wanneer ge van het dorp Amerongen naar het Berghuis wandelt, komt ge ook nog langs „den hollen weg”, waar Joan, de pleegzoon, het hollende rijtuig en de daarin gezeten Gravin wist te redden. Ook dominee Raesfeldt bediende hier in Amerongen ’t heilig Evan-gelium en redeneerde er met zijn zoon Henricus .... Wanneer ge er toe mocht besluiten, eenige zomerweken in dit lustoord door te brengen, lees dan eerst nog eens Van Lennep’s Pleegzoon, en als dan ’s avonds, om een uur of elf, twaalf, in Amerongen alles in een rustige rust is, terwijl de maan, de goede zachte maan, haar phantastisch licht werpt over de oude kerk en toren en daarachter, naar de zijde van het oude kasteel van Graaf Bentinck van Amerongen, dan zou het mij niet verwonderen of ge ziet in uw verbeelding al die oude heeren en dames, mannen en jon-gelingen, toen nog frisch in leven en vol vuur, thans als schimmen uit het verleden, hier en daar nog zweven en wandelen en u toefluis-teren: „Amerongen is schoon en romantisch, Amerongen bezit een natuur, zoo rijk aan schoone gezichtspunten, dat wij nog altoos dit plekje blijven kiezen voor onze wandelingen in dat wat voor ons het verleden, voor u het tegenwoordige is.”


Lezer, onthoud dit! Gij leeft in het tegenwoor-dige. Het landschap van Amerongen en Leersum is er. Ga er heen en overtuig u of ik ook overdreven heb. Ik denk van neen.


Laat mij ten slotte u nog zeggen, dat in beide dorpen hôtels zijn te vinden die gaarne families en pension nemen. In Leersum b.v. vindt ge het oude, maar nette logement „King William.” In Amerongen zelf het hôtel „Sievendael”, een gewezen modern heeren-huis, met hooge, luchtige kamers en ruimen, sierlijk aangelegden tuin; dan het hôtel de Posthoorn, aan de dorpsstraat, waar ook de in- en uitwendige mensch uitstekend wordt verzorgd, en verder op, de hoogte in, op den Amerongschen berg, het zoogenaamde Berg-huis, met mooie, zware, oude boomen, waar-onder men heerlijk rustig kan zitten met een ruim uitzicht in de verte op de Betuwe, met de torens van Tiel, Wamel en andere plaatsen in ’t verschiet. Dicht bij dit Berghuis, een paar minuten wandelens ten Westen er van, is, zooals ik reeds zei, een punt te vinden van waar men het prachtigste en meest typische uitzicht heeft dat in de heele provincie Utrecht te vinden is. De bewoners van het Berghuis zullen het u wel willen wijzen. Zelf kan men het niet gemakkelijk vinden. Doch als ge eens daar zijt en een mooien, helderen dag treft, zult gij het met mij eens zijn dat dit punt alleen reeds een reis naar Amerongen en Leersum ruimschoots beloont.


Bron: “Amerongen en Leersum.”. “Het nieuws van den dag : kleine courant”. Amsterdam, 20-05-1895. Geraadpleegd op Delpher op 01-12-2017.


1   2   3   4   5   6   7   8


Dovnload 0.5 Mb.