Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Een alternatief geluid van de media in Afrikaanse autoritaire landen De democratische functie van media

Dovnload 119.91 Kb.

Een alternatief geluid van de media in Afrikaanse autoritaire landen De democratische functie van media



Pagina3/7
Datum05.12.2018
Grootte119.91 Kb.

Dovnload 119.91 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

2.2 Vrijheid van meningsuiting als democratisch principe

Robert Dahl, een bekende Amerikaanse politicoloog, heeft duidelijke criteria opgesteld waaraan een democratie moet voldoen om ook daadwerkelijk van een democratie te kunnen spreken (in Schmitter & Karl, 1991). Hij stelt dat het overheidsbeleid idealiter wordt bepaald door de burgers via uiteenlopende vormen van politieke communicatie. Zij kiezen immers hun vertegenwoordigers, via eerlijk verlopen verkiezingen, waarbij de stem van iedere burger, mits stemgerechtigd, even zwaar weegt. Burgers hebben ook het recht op vrijheid van meningsuiting zonder angst of gevaar voor eventuele gevolgen. Een volgend criterium is dat burgers het recht zouden moeten hebben om relatief onafhankelijke verenigingen of organisaties te formeren of zich hierbij aan te sluiten. Hierbij kan worden gedacht aan onafhankelijke politieke partijen en belangengroepen. Tenslotte moet de burger alternatieve informatiebronnen kunnen raadplegen aldus Dahl. Voorwaarde is dan wel dat deze alternatieve bronnen beschikbaar zijn en bij wet beschermd worden (Ibid, 1991).



De vrijheid van meningsuiting is een van de eerste democratische criteria die in het gedrang komt ten tijde van conflict en onderdrukking. Conflicten worden namelijk nogal eens aangewakkerd door de manipulatie van informatie. Een sterke en open samenleving kan zich alleen ontwikkelen wanneer zij wordt ondersteund door pluralistische, onafhankelijke media (Best en Wade, 2009). Media die meningen, standpunten en visies van verschillende partijen laten zien. Zij moeten het publieke debat stimuleren en er voor waken dat er niet eenzijdig bericht wordt. Hierbij moeten niet alleen autoriteiten maar ook burgers gehoord kunnen worden.

In landen met een totalitair of autoritair regime worden de media echter door de regerende partij gebruikt, en in veel gevallen misbruikt, om er voor te zorgen dat de burgers de wensen van de leiders naleven. Tegenstrijdige of alternatieve geluiden worden veelal onderdrukt en dit gaat soms zelfs gepaard met geweld (McQuail, 2005, p 523). De bevolking kan zich in dergelijke landen niet of nauwelijks verdiepen in bronnen die ook de andere kant van het verhaal belichten en blijft zodoende verstoken van informatie die tot andere inzichten en ideeën kan leiden.

Downing stelt echter dat de bevolking vrijwel nooit helemaal misleid en bedrogen kan worden. Ook niet wanneer de regering de media sterk onderdrukt, zoals het geval is bij Afrikaanse autoritaire regimes. Er zijn namelijk verschillende manieren om dergelijke media en de staat van repliek te dienen.

There is always room – sometimes through radical or alternative media – for initiative or agency to challenge domination, exploitation and the globalization of poverty” (in Nyamjoh, 2005, p. 204).

De hierboven beschreven alternatieve ruimte die er volgens Downing altijd is zal in het volgende hoofdstuk besproken worden.

3. Alternatieve media in Afrika



3.1 Kleinere media en alternatieve communicatieruimte


Zoals in hoofdstuk twee beschreven zijn journalisten en burgers in Afrika lang niet altijd vrij om te zeggen en schrijven wat zij willen. In verschillende Afrikaanse landen zijn beperkingen en onderdrukking van de media meer regel dan uitzondering. De massamedia zijn echter niet het enige platform dat gebruikt wordt om nieuws en informatie te verspreiden. Er zijn vele manieren waarop mensen informatie met politieke betekenis kunnen uitwisselen zonder daarbij te vertrouwen op de formele massa media (Spitulnik, 2002). Zo stelt Nyamnjoh (2005) dat als de pers onder druk van een regering verkeerde, misleidende of eenzijdige informatie verspreidt de bevolking zelf op zoek zal gaan naar alternatieve bronnen.

Er is een scala van vaak kleinere media die niet onder de noemer van traditionele massamedia vallen. Voorbeelden hiervan zijn; het gebruik van politieke graffiti, folders, cartoons, ondergrondse cassettes, webpagina’s, grappen en andere verbale vormen van kritiek en commentaar (Spitulnik, 2002, p 180). Dat het hier om kleinere media gaat betekent niet dat dergelijke media nooit op de massa gericht zijn. Deze kleinere alternatieve media onderscheiden zich namelijk van inter-persoonlijke communicatie waarbij communicatie plaatsvindt tussen personen. Toch gaat de verspreiding van de boodschap wel vaak via mond tot mond communicatie.

In de loop van de tijd zijn oudere communicatiemiddelen vervangen door nieuwe technologische middelen. De cassettes voor video en audio waren aanvankelijk belangrijke technologische alternatieve media. Zij maken tegenwoordig plaats voor de ‘nieuwe media’ als internet en telefonie (Jenkins & Thorburn, 2003).

Een belangrijk doel van deze kleinere alternatieve media is om groepen mensen en individuen die hun mening niet kunnen ventileren in de formele massamedia, bijvoorbeeld doordat de politieke leiders dit niet toestaan, een platform te bieden waar zij hun visie op uiteenlopende onderwerpen kunnen uiten (Moyo, 2007). Het biedt dus een alternatieve communicatieruimte die burgers ondermeer de mogelijkheid biedt te laten zien waar zij voor staan, hoe zij over uiteenlopende zaken denken en wat zij zouden willen veranderen. Spitulnik (2002) omschrijft deze communicatieruimte als: “vital and pervasive undercurrents and reservoirs of political commentary, critique, and potential mobilization”(p. 179). Zeker in autoritaire staten waar de pers niet vrij is, bieden dergelijke media de mogelijkheid een ander geluid te laten horen. Deze kleinere alternatieve media zijn vaak veel moeilijker te controleren en worden dus niet gestuurd door de staat of grote bedrijven. Net als andere alternatieve media, zoals onafhankelijke kranten en radio stations, gaat het hier dus om media met een politieke inhoud en een potentiële emancipatorische functie (Spitulnik, 2002, p. 180).

Deze politieke inhoud komt echter anders tot stand dan bij traditionele media zo beschrijft Spitulnik (Ibid, p. 179). Alternatieve media zijn vaak in minder directe dialoog met de staat. Dit betekent echter niet dat zij hierdoor ook minder impact hebben. Wanneer informatie uit alternatieve media zijn intrede doet in de politieke arena kan dit een dialoog of een conflict creëren, dit kan bijdragen aan de democratisering van een land. Het volk krijgt hierdoor een stem en het wordt in een dergelijk geval duidelijk wat er onder de bevolking, of althans een deel daarvan, speelt. Belangrijk is dat datgene dat speelt onder (ontevreden) burgers serieus genomen wordt.


1   2   3   4   5   6   7

  • 3. Alternatieve media in Afrika

  • Dovnload 119.91 Kb.