Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Een alternatief geluid van de media in Afrikaanse autoritaire landen De democratische functie van media

Dovnload 119.91 Kb.

Een alternatief geluid van de media in Afrikaanse autoritaire landen De democratische functie van media



Pagina4/7
Datum05.12.2018
Grootte119.91 Kb.

Dovnload 119.91 Kb.
1   2   3   4   5   6   7

3.2 Alternatieve media en (zelf)censuur

Het zijn voornamelijk de alternatieve media - die geen gebruik maken van de communicatiemiddelen die door de dominante massamedia gebruikt worden - die een alternatief geluid kunnen laten horen. Onafhankelijke, alternatieve communicatiekanalen via televisie of krant, voor zover ze in deze landen bestaan, zijn hier minder toe in staat. Dit zijn namelijk kanalen, die naast de door de staat gerunde media, door autoritaire leiders vaak streng in de gaten worden gehouden. Er bestaat altijd angst voor geweld en andere vormen van intimidatie. Zo stelt Nyamnjoh (2005) dat censuur in deze landen een groot probleem is. Het gaat hierbij niet altijd alleen om directe censuur maar vaak ook om een vorm van zelfcensuur. Cartoons waarin Mugabe - de Zimbabwaanse president - bespot wordt, zullen slechts zelden gepubliceerd worden in onafhankelijke kranten. De eventuele gevolgen van kritische publicaties zijn zo aanwezig dat dergelijke publicaties niet in een dagblad verschijnen.

Voor radio geldt deze zelfcensuur ook, toch kan met name radio ook een goed alternatief podium bieden. Hyden en Leslie (2002, p. 16) stellen dat de ontwikkeling van het vertrouwen in de radio in Afrika vrij groot is en waarschijnlijk zal blijven groeien in de nabije toekomst. Zo hebben particuliere radiozenders, die een groot publiek bedienen, de afgelopen jaren een snelle groei doorgemaakt. De meeste van deze zenders zijn voorzichtig wat betreft politieke betrokkenheid. Toch wordt radio, met behulp van luisteraars die bellen, steeds meer een interactief medium waarbij luisteraars hun mening kunnen geven, ook op politiek gebied.

3.3 Tweeledig effect van alternatieve media


Alternatieve media zijn meestal onafhankelijk en kritisch ten opzichte van de overheid. Dit betekent echter niet dat ze een dergelijke houding ook altijd hebben ten opzichte van de oppositie of andere kleine minderheidsgroepen. Het kan hier bijvoorbeeld gaan om een etnische, religieuze of regionale groep. Als alternatieve media schrijven vanuit het oogpunt van dergelijke marginale groepen kan het ook gebeuren dat zij niet zozeer bijdragen aan een liberaal democratische ontwikkeling van de samenleving maar juist intolerantie, fanatisme en extremisme in de hand helpen (Nyamnjoh, 2005, p. 56). Zogenaamde onafhankelijke kranten en radiozenders hebben in het verleden meer dan eens gediend als spreekbuis voor dergelijke groepen om haat te zaaien, met de meest verschrikkelijke gevolgen. Misschien wel het bekendste voorbeeld, in hoofdstuk twee reeds vermeld, is de slachting van honderdduizenden Tutsi's en gematigde Hutu’s in Rwanda. Radio speelde bij deze Rwandese genocide een grote rol. Radio Télévision Libre des Mille Collines (RTLM) zette Hutu’s aan tot moorden en liet zien wat een enorme invloed radio had in de aanzet tot etnische zuiveringen. Massamedia maar ook alternatieve media kunnen er soms meer op gericht zijn haat te zaaien of onrust te veroorzaken dan om nauwkeurige en verantwoordelijke journalistiek te bedrijven.

Toch wordt in de meeste onderzoeken (Jenkins en Thorburn, 2003; Moyo, 2007; Nyamnjoh, 2005; Spitulnik, 2002) de nadruk gelegd op de rol die alternatieve media kunnen spelen bij de ontwikkeling naar een meer democratisch systeem. Zo stelt Spitulnik (2002) dat alternatieve media een zeer belangrijk onderdeel van de maatschappij en de publieke ruimte vormen. Hij spreekt over “the arena where citizens and citizen-based associations discuss state authority, political accountability, and representation”(p.179). Hiermee geeft hij invulling aan de rol van alternatieve media in de publieke ruimte, één van de voorwaarden voor een effectieve democratie, zoals beschreven door Habermas (1974).

3.4 Nieuwe alternatieve media

Met de opkomst en ontwikkeling van nieuwe media is de mogelijkheid tot het verspreiden van deze alternatieve politieke geluiden in een stroomversnelling geraakt. Voorheen verliep de verspreiding vaak kleinschalig en ondergronds omdat burgers bang waren voor de eventuele maatregelen die de staat zou treffen tegen het schrijven, verspreiden, maar ook lezen van deze bronnen. Alternatieve bronnen worden tegenwoordig verspreid in cyberspace, in zogenaamde virtuele ruimtes, waardoor meer mensen tegelijkertijd bereikt kunnen worden en men toch anoniem kan blijven. Internet en mobiele telefonie, zogenaamde ICT’s, zijn bijzonder geschikt als platform voor alternatieve informatie, aangezien zij niet altijd even eenvoudig te controleren zijn door de staat (Mudhai, 2004). Met de hulp van nieuwe media verspreiden de bronnen zich bovendien sneller buiten de grenzen van een land. De door alternatieve media ontstane ‘communicatie ruimte’ varieert dus tussen landen en tussen continenten. Het is inmiddels een achterhaald idee dat maatschappelijke processen altijd binnen de fysieke grenzen van een natie plaatsvinden, aldus Jenkins en Thorburn (2003).

Naast de snellere verspreiding bieden nieuwe media een ander groot voordeel; de kosten om te publiceren zijn veel lager. Voor onafhankelijke kranten en radio zenders in veel Afrikaanse landen is het vaak moeilijk het hoofd boven water te houden. Het is moeilijk om alles te financieren en dergelijke media zijn vaak afhankelijk van de giften en donaties van derden (Nyamnjoh, 2005). Tevens zijn de kosten voor productie en distributie vaak hoog, zeker voor kranten, dit voert de prijzen op en maakt dat het medium eigenlijk enkel voor de elite is. Internet publicaties daarentegen vragen om minder financiële middelen. Bovendien kan iedereen die de beschikking heeft over internet iets plaatsen, er hoeft geen organisatie bij te pas te komen. Daarom zal in het volgende hoofdstuk de rol van internet in Afrika als alternatief medium beschreven worden. In het bijzonder wordt er natuurlijk gekeken naar de rol die internet speelt in landen waar de pers niet vrij is om te schrijven wat zij willen en de bevolking gebukt gaat onder de terreur van het regime.

1   2   3   4   5   6   7

  • 3.3 Tweeledig effect van alternatieve media
  • 3.4 Nieuwe alternatieve media

  • Dovnload 119.91 Kb.