Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Evolutie: Afstamming van de mens (derde graad tweede leerjaar twee uur per week)

Dovnload 68.4 Kb.

Evolutie: Afstamming van de mens (derde graad tweede leerjaar twee uur per week)



Datum24.09.2018
Grootte68.4 Kb.

Dovnload 68.4 Kb.

Evolutie: Afstamming van de mens

(derde graad tweede leerjaar - twee uur per week)




  1. Algemene doelstellingen




    1. Situering


In het eerste hoofdstuk van evolutieleer werden een aantal argumenten geformuleerd om aan te tonen dat een biologische evolutie bestaat. Binnen deze evolutie interesseert het ons natuurlijk vooral te weten wanneer en hoe de mens is ontstaan.

Met behulp van meerdere wetenschappelijke disciplines toont men aan dat de mensapen tot onze naaste verwanten behoren. Waarschijnlijk stammen we af van een gemeenschappelijke voorouder.

Via fossiele vondsten probeert men om de afstammingslijnen van de huidige mens te reconstrueren. Nieuwe vondsten kunnen zo oude theorieën op de helling zetten.

Bovendien kunnen jullie vaststellen dat de evolutieprincipes, waarvan Darwin de grondslag legde, aangewend worden om de evolutie van de mens te verklaren.


    1. Hoofddoelstellingen

Het doel van deze module is dat jullie de volgende aspecten van de afstamming van de mens beheersen:



  • Beschrijven welke anatomische- en gedragsveranderingen leidden tot het ontstaan van de mens

  • Met argumenten aantonen waar de allereerste voorouder van de mens is ontstaan.

  • Beschrijven hoe de eerste mensachtigen er uitzagen en hoe ze leefden.

  • Argumenten uit de evolutieleer gebruiken om aan te tonen waarom en hoe de Homo habilis kon ontstaan.

  • Het ontstaan van de Homo erectus situeren in een stamboom van mensachtigen aan de hand van anatomische kenmerken en deze in verband brengen met gedrag.

  • Het ontstaan van de Neanderthalers situeren.

  • Neanderthalers vergelijken met de huidige mens.



    1. Algemene afspraken





  • Aan het begin van elk lesuur is er een presentatie over de vorige les, zodat de informatie tussen de groepen kan worden uitgewisseld.

  • Van elke les worden de notities bijgehouden.

  • Groepswerk wordt geëvalueerd op samenwerking en uitwisseling van informatie.
  1. Studieactiviteiten (5 lestijden)

    1. Opdracht 1



Deeldoelstellingen

1. Anatomische en gedragsverschillen/gelijkenissen tussen mensapen en mensen

- opsommen

- herkennen op afbeeldingen

- situeren van kenmerken

2. Verschillen bespreken ivm schedelinhoud/bipede versus kreukelloop

3. Mensachtigen situeren in de tijd/ in vergelijking met mensapen.


Datum

Groepswerk:

Aantonen van verwantschappen tussen mensapen en mensen

Duur

Lesuur 1

Klassikaal nemen we de algemene doelstellingen door.

Jullie worden ingedeeld in groepen van drie personen. Deze indeling blijft tijdens de volgende lessen behouden.

Elke groep neemt de verdere opdrachten door.

5





Herhaling:Punt 1: Noteer welke argumenten men hanteert om verwantschappen aan te tonen.

5




Bijlage 1: Afbeeldingen van schedels

  • Bekijk de afbeeldingen van schedels en sorteer ze in twee groepen: mensapen en mensachtigen/mensen.

  • Noteer de kenmerken waarop je je baseert.

  • Rangschik de schedels van de mensachtigen en mensen van primitief naar modern.

  • Noteer de kenmerken die je hanteert om tot deze rangschikking te komen

15
20




Bijlage 2: Afbeeldingen van volledige skeletten: zoek naar anatomische verschillen tussen mensapen en mensen. Maak 2 kolommen:

  • Anatomische verschillen te wijten aan verschil in voortbeweging.

  • Andere anatomische verschillen




Blz 2 en 3: Controleer of je alle in de tekst opgesomde anatomische en gedragsverschillen tussen mensapen en mens kan terugvinden op de afbeeldingen.

5
    1. Opdracht 2



Deeldoelstellingen

1. Kunnen verklaren dat Afrika de bakermat van de mens is.

2 Toelichten hoe oud deze oudste fossielen ongeveer zijn.

3 De wetenschappelijke naam van deze oudste fossielen kennen.

4 Toelichten dat deze fossielen zeer onvolledig zijn.

5 Belangrijkste anatomische kenmerken van de Australopitheci kunnen bespreken.

6 Verklaren en toelichten dat mensachtigen rechtop liepen en kleine hersenen hadden.

7 Verklaren en aantonen dat rechtop lopen voordeel opleverde.




Datum

Zelfstandig opzoekwerk:

Afrika als bakermat van de mensachtigen situeren.

Duur

Lesuur 2

Presentatie van opdracht 1 door de eerste groep


15




Punt 3.1 en 3.2: lees (alleen deze punten) individueel

Zoek in de tekst naar de voorwaarden die nodig zijn voor het optreden van evolutie en noteer ze.



10




  • Stel op basis van deze tekst een (voorlopig) overzicht op (tabel 1) met tijdsaanduiding en vindplaats van de verschillende mensachtigen. Duid het -tot hiertoe- oudste gevonden fossiel van de mensachtigen aan.

  • Tik de volgende url in: http://sesha.net/eden

  • Wijs ‘geografie’ aan en klik op 'eerste hominiden'. Situeer de vondsten op de bijgevoegde kaart (bijlage kaart 1). Hulpmiddel: bijlage kaart 2.

  • Duid bij elke vondst aan waarom men kan veronderstellen dat het om een rechtoplopende soort gaat (laatste kolom tabel 1).

  • Noteer de gelijkenissen tussen deze mensachtigen en de mensapen.

  • Schrijf op of duid aan welke veranderingen in het milieu waarschijnlijk hebben geleid tot het ontstaan van de mens.

35

    1. Opdracht 3



Deeldoelstellingen:

1. Kunnen aantonen hoe nieuwe vondsten van fossielen de opvattingen kunnen beïnvloeden.

2. Homo habilis als eerste hominide in de stamboom situeren en illustreren met anatomische kenmerken

3. Toelichten welke vroege mens als eerst werktuigen maakte/ vlees at/ grotere hersenen had




Datum

Bestuderen en interpreteren van verschillende teksten.

Verklaren hoe en waardoor Homo habilis kon ontstaan.

Duur

Lesuur 3

presentatie van opdracht 2 door de tweede groep


10




  • Doornemen: punt 3.3

  • Duid de vindplaatsen aan op kaart 2. ( info zie http://sesha.net/eden/Eerste_mensen.asp).

  • Beschrijf de kenmerken waardoor Homo habilis zich onderscheidt van oudere vondsten.

10


5

20





Neem de aanvulling 1 en 2 bij deze tekst door.




  • Vul tabel 1 verder aan met de nieuwe vondsten.

  • Noteer de argumenten die er op wijzen dat deze fossielen van mensachtigen zijn.

  • Pas het begrip 'adaptieve radiatie' hier toe.

  • Duid aan op de stamboom (blz 1) waar beide vondsten gesitueerd worden.

  • Duid de vindplaatsen aan op kaart 1.

  • Schrijf op hoe deze nieuwe vondsten bestaande theoriën kunnen ontkrachten (hiervoor zijn meerdere argumenten in de tekst terug te vinden).
    1. Opdracht 4


Deeldoelstellingen

1. De datering geven van de oudste fossielen die buiten Afrika gevonden werden en toelichten wieie de eerste mens in de Oude wereld was.

2. Aan de hand van een foto van een fossiel skelet aantonen dat Homo erectus een echte mens was.

3. Facetten van de leefwijze van Homo erectus (vuur , actieve jacht, verspreiding in Azië en Europa) toelichten.

4. Neanderthaler en huidige mens kunnen plaatsen als afstammelingen van Homo erectus.

5. Verschillen en overeenkomsten tussen Neanderthaler en huidige mens kunnen bespreken.

6. Verklaren waardoor de technologische en culturele evolutie is gestart.


Datum

Relaties tussen de Homo erectus, de Neanderthalers en de huidige mens.

Duur


Lesuur 4

Presentatie van opdracht 3 door de derde groep

15




Lees de tekst punt 3.4, 3.5 en 3.6.

  • Situeer Homo erectus, de Neanderthaler en de huidige mens in tabel 1.

  • Zoek de vindplaatsen op via http://sesha.net/eden/. Klik op 'geografie' en zoek onder 'moderne mensen'. Duid de vindplaatsen van de H erectus aan op kaart 1.

  • Tabel 2: Maak vier kolommen en noteer de verschillen tussen de Homo habilis, de Homo erectus, de Neanderthaler en de Homo sapiens wat betreft hun bouw, de schedelinhoud, hun gedrag, hun verspreiding.

20

5


10




Aanvulling 3 en 4




Uitbreiding 1

  • Noteer kort het verschil tussen beide theorieën.

  • Duid de argumenten aan voor de Out of Africa II-theorie.

  • Hoe verklaart men hier dat alle nu levende rassen tot één soort behoren?




Taak: Alle groepen: Het volgend lesuur alle taken van deze 4 opdrachten inleveren.



  1. Evaluatie

Deze bestaat uit verschillende gedeelten:


1. Het groepswerk

Zie toetsdocument groepsevaluatie.
2. De presentatie

Zie beoordeling presentatie
3. Invulbladen en taken

  • De opgestelde tabellen 1 en 2

  • Kaart 2.

  • Taak.

4. Zelfevaluatie


zie http://www.trq.nl/school/B2501OT01.php



http://www.natuurwetenschappen.be/museum/servedu/pdf/mammoeten_2_n.pdf
5. Toetsvragen

- ordeningsvragen (sorteren/ rangschikken)

- Meerkeuzevragen

- Korte formuleringsvragen (= aan- of invulvragen)

- Korte inzichtsvragen.

Bijlage: Invulbladen

Kaarten 1-2

Afbeeldingen 1-2

Bijlagen 1-2

Aanvullingen 1-4

Uitbreiding

Tabellen 1-2

Toetsdocumenten




Bijlage: Extra info


videofragment url: http://uk.encarta.msn.com/media_461542218_761566394_-1_1/Making_Stone_Tools.html


 

Virtuele grotten van Lascaux en Chauvet.

 

http://www.culture.gouv.fr/culture/arcnat/chauvet/en/

http://www.culture.gouv.fr/culture/arcnat/lascaux/fr/index.html

 



BZL: Afstamming van de mens


  • Hoofddoelstellingen
  • Algemene afspraken
  • Studieactiviteiten (5 lestijden) Opdracht 1
  • Presentatie van opdracht 1 door de eerste groep
  • Bijlage: Invulbladen

  • Dovnload 68.4 Kb.