Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Examenprogramma culturele en kunstzinnige vorming 2 v w. o. 1 Het eindexamen

Dovnload 73.77 Kb.

Examenprogramma culturele en kunstzinnige vorming 2 v w. o. 1 Het eindexamen



Datum05.12.2018
Grootte73.77 Kb.

Dovnload 73.77 Kb.

Bijlage 1


Examenprogramma culturele en kunstzinnige vorming 2 v.w.o.

1 Het eindexamen

Het eindexamen bestaat uit het centraal examen.
Het examenprogramma bestaat uit de volgende domeinen:

. Domein A Vaardigheden en benaderingswijzen;

. Domein B Invalshoeken voor reflectie;

. Domein C Onderwerpen.


Het eindcijfer van de combinatie van deelvakken CKV 2,3 is het rekenkundig gemiddelde van het cijfer voor het centraal examen CKV 2 en voor het schoolexamen CKV 3.
1.1 Het centraal examen
Het centraal examen heeft betrekking op de domeinen B en C in combinatie met de vaardigheden en benaderingswijzen uit domein A.
Van domein C komen aan de orde:

a. de subdomeinen Cultuur van het moderne in de eerste helft van de twintigste eeuw en Massacultuur in de tweede helft van de twintigste eeuw;

b. drie van de overige subdomeinen, door of in opdracht van de minister bekend gemaakt.
Het centraal examen wordt afgenomen in een zitting van 3 uur.

2 De examenstof


Domein A: Vaardigheden en benaderingswijzen
De kandidaat kan

1 de belangrijkste termen en begrippen hanteren uit de kunstdisciplines beeldende vormgeving, dans, drama en muziek die voorwaardelijk zijn voor adequate receptie en reflectie, alsmede die welke noodzakelijk zijn voor een goed begrip van verbanden tussen kunst en cultuur.

2 informatie over kunst en cultuur herkennen, benoemen en toepassen om verbanden aan te geven.

3 bij het reflecteren bronnenmateriaal op een adequate wijze hanteren.

4 overeenkomsten en verschillen noemen en beargumenteren m.b.t. het beschouwingsapparaat bij de vier kunstdisciplines.

Domein B: Invalshoeken voor reflectie


Subdomein: Kunst en religie, levensbeschouwing
De kandidaat kan

5 beschrijven met welke visies, doelen en middelen de kunsten religieuze en/of levensbeschouwelijke uitgangspunten vertolken.

6 de in de verschillende kunstdisciplines meest voorkomende civiele, mythologische en religieuze onderwerpen en genres herkennen en deze in verband brengen met bovengenoemde visies en doelen.
Subdomein: Kunst en esthetica
De kandidaat kan

7 ideeën over schoonheid in kunst herkennen en deze beschrijven, mede in relatie tot de historische context. Hij kan verbanden leggen tussen deze ideeën en kunstwaardering.


Subdomein: Kunstenaar en opdrachtgever; politieke en economische macht
De kandidaat kan

8 de positie van de kunstenaar beschrijven in relatie tot vraag en aanbod in het kunstbedrijf en in de historische context.

9 de functies en doelstellingen van kunst in dienst van politieke ideeën in relatie tot de historische context beschrijven en de meest kenmerkende middelen aangeven.

10 aangeven welke inhoud (boodschap, propaganda, verzet) hierbij uitgedrukt wordt.


Subdomein: Kunst en vermaak
De kandidaat kan

11 aangeven hoe vorm en inhoud bepaald worden door de vermaaksfuncties van kunst in relatie tot het daarbij betrokken publiek en de historische context.


Subdomein: Kunst, wetenschap en techniek
De kandidaat kan

12 met voorbeelden aangeven hoe kunst en wetenschap/techniek op elkaar inwerken.


Subdomein: Kunst intercultureel
De kandidaat kan

13 de invloed herkennen en beschrijven die andere culturen hebben op de Westerse kunst en deze plaatsen in de cultuurhistorische context.

14 de betekenis beschrijven van voorbeelden van wederzijdse culturele beïnvloeding.

Domein C: Onderwerpen


Subdomein: Cultuur van de kerk in de elfde tot en met veertiende eeuw
De kandidaat kan

15 de eindtermen van domein A en B toepassen op de volgende onderwerpen:

- kerken met bijbehorende beeldende kunstproducten;

- liturgie;

- religieus drama in en buiten de kerk;

- kerkmuziek: ontwikkeling in relatie tot het Gregoriaans; meerstemmige mis, motet;

- verzamelingen: kerkschatten.
Subdomein: Hofcultuur in de zestiende en zeventiende eeuw
De kandidaat kan

16 de eindtermen van domein A en B toepassen op de volgende onderwerpen:

- paleizen, villa's, tuinen;

- commedia dell'arte, komedie/tragedie, hofmuziek, opera, comédie-ballet, hofdans, hofballet, hof van Mantua, Monteverdi;

- verschuiving van religieuze aandacht naar wereldlijke macht van de familie Medici;

- Versailles: tuinen, exterieur, interieur en wandtapijten (Lodewijk XIV);

- vorstelijke verzamelingen.
Subdomein: Burgerlijke cultuur van Nederland in de zeventiende eeuw
De kandidaat kan

17 de eindtermen van domein A en B toepassen op de volgende onderwerpen:

- stadhuis/paleis op de Dam;

- genres in de schilderkunst;

- stadsschouwburg van Amsterdam; rederijkerskamers; neoklassieke kluchten en tragedies, spektakelstukken;

- rol van het orgel (Sweelinck); diverse muzikale genres voor de kleine kring;

- Chinees porselein (Delfts aardewerk);

- encyclopedische verzamelingen.


Subdomein: Cultuur van romantiek en realisme in de negentiende eeuw
De kandidaat kan

18 de eindtermen van domein A en B toepassen op de volgende onderwerpen:

- liederencyclus; opera; Wagner, Bayreuth, Gesamtkunstwerk;

- melodrama;

- fotografie en het streven naar realiteit;

- ballet;

- wereldtentoonstellingen;

- openbare concertzalen (Concertgebouw);

- verzamelingen: op verschillend gebied; staatscollecties (Louvre, British Museum, Rijksmuseum); privé-collecties.
Subdomein: Cultuur van het moderne in de eerste helft van de twintigste eeuw
De kandidaat kan

19 de eindtermen van domein A en B toepassen op de volgende onderwerpen:

- architectuur - systeembouw, vorm en functionaliteit;

- futurisme;

- Schönberg in verband met expressionisme en seriële muziek; Strawinsky in verband met 'Ballets Russes' en antiromantische tendensen; Satie;

- naar abstractie in de beeldende kunst (Picasso, Matisse, Kandinsky, Kirchner, Mondriaan, Brancusi, Gabo);

- 'Parade', 'Ballets Russes'; kostuumontwerpen van Popova, Stepanova;

- expressionistische dans;

- jazz;

- film/theater en verwerping van 'realisme' (Eisenstein, Brecht);



- verzamelingen: collectie museum Kröller-Müller, volkenkundige musea, volksmuziek (Bartok).
Subdomein: Massacultuur in de tweede helft van de twintigste eeuw
De kandidaat kan

20 de eindtermen van domein A en B toepassen op de volgende onderwerpen:

- popart en massamedia;

- soaps, comedy, tv-drama, videoclips;

- musical;

- kleding in massacultuur en subculturen;

- popmuziek, filmmuziek, elektronische muziek, 'fusion';

- multidisciplinaire kunst;

- postmodernistische kunst in relatie tot massacultuur;

- verzamelingen: Centre Pompidou, Groninger museum.


Aanhangsel bij het examenprogramma culturele en kunstzinnige vorming 2 v.w.o.

Domein B
Eindterm 6

Onder 'civiele onderwerpen en genres' worden de onderwerpen en genres verstaan die ontleend zijn aan het leven van alledag, burgerlijke moraal, historische bronnen. Dit ter onderscheiding van mythologische of religieuze bronnen.

Domein C
Subdomein: Cultuur van de kerk in de elfde tot en met veertiende eeuw


Kunst en religie, levensbeschouwing

- Visies op geschiedenis: heilsgeschiedenis (Bijbel) 'begin en eind bekend'.

- Items: schepping; zondeval; geboorte, leven, sterven en opstanding van Christus; laatste oordeel; Maria.
Kunst en esthetica

- Schoonheid als openbaring van het goddelijke in licht, glans en kleur, geometrische orde.

- De muzikale begrippen consonant en dissonant; ontwikkelingen in de consonant-dissonant beleving.

- Volk levendige voorstelling bijbrengen van godsdienstige verhalen.

- Theorieën voor en tegen het gebruik van beelden.

- Natuur als boek vol symbolen (goddelijke werking); natuur en goddelijke liefde.

- Originaliteit is geen maatstaf.

- Aandachtspunten: Suger, Bernardus van Clairvaux, Franciscus van Assisi.


Kunstenaar en opdrachtgever; politieke en economische macht

- Opleiding: leren in werk-/bouwplaats, klooster-/kathedraalscholen (muziek).

- Kunst als ambacht: meester-gezel relatie; beginnende gilde-organisatie.

- Ontstaan en ontwikkeling van muziek- en van dansnotatie.

- Opdrachtgevers: kerk, adel, gilden.

- Organisatie samenleving: feodaal systeem, opkomst stad.

- Verzamelingen: kerkschatten, onder andere relieken, boek (muzieknotatie).
Kunst en vermaak

- Liturgisch drama, met inbegrip van kluchtige elementen.


Kunst, wetenschap en techniek

- Samenhang kennis, geschiedenis, moraal en geloof (encyclopedisch geheel).

- Ontstaan meerstemmigheid.

- Technische ontwikkeling: skeletbouw.


Kunst intercultureel

- Kruistochten en contacten met Arabieren (hoog beschavingspeil van Arabieren).

Subdomein: Hofcultuur in de zestiende en zeventiende eeuw
Kunst en religie, levensbeschouwing

- Visies op geschiedenis: christelijke heilsgeschiedenis, mythologische en historische visies op geschiedenis via scheppingsverhalen uit de oudheid en via klassieke historieschrijvers. Pogingen om - allegorisch - deze twee werelden te verbinden.

- Items:

- oudheid, klassieke mythologie: liefde van de goden;

- humanisme: portretten en individualisering.

- Aandachtspunten: Ovidius ('Metamorfosen: Apollo en Daphne, Danaë, Orpheus'); Lodewijk XIV als Apollo, zonnegod, Alexander de Grote, keizer Augustus.


Kunst en esthetica

- Schoonheid als eenheid van delen, maat, verhouding, symmetrie, orde.

- Klassieke theorieën over schoonheid.

- Werkelijkheid en ideaal.

- Ontwikkelingen in de muziek: prima en seconda prattica, akkoordbegrip.

- Commedia dell'arte: eenheid van persoon en rol.

- Retorica en affectenleer.

- Natuur: wetten van de (goddelijke) natuur gezocht, 'schone natuur'.

- Originaliteit: inventiviteit binnen de bestaande kaders.

- Aandachtspunten: Plato, Aristoteles, Alberti, Vasari, Bellori.


Kunstenaar en opdrachtgever; politieke en economische macht

- Ontworsteling aan 'ambacht'; naar 'artes liberales', ook theoretische kennis. Naast 'vrije ondernemer' toch grootste status als 'hofkunstenaar'.

- Opleiding: onder Lodewijk XIV zeer gecentraliseerd in 'academies'.

- Opdrachtgevers: naast het hof ook kerkvorsten, patronage.

- Organisatie samenleving: streven van vorsten naar sterkere, centrale macht, ook economisch.

- Verzamelingen: vorsten verzamelen oudheden en eigentijdse kunst status van de vorst.


Kunst en vermaak

- Thema's zoals liefdes der goden hebben ook een vermaaksfunctie.

- Monodie, specifiek instrumentale muziek.

- Villa's als 'lustoorden'.

- Spelletjes en fonteinen in tuinen.

- Theaterspektakel, opera (Lully, Molière).

- Hofdans, hofballet en danssuite (gestileerde dansen en muziek).
Kunst, wetenschap en techniek

- Optica, perspectief, anatomie, landmeten, cartografie.

- Onderzoek van werkelijkheid.

- Samenhangend, steeds 'mechanischer' wereld (machinerieën).

- Aandachtspunten: Leonardo.
Kunst intercultureel

- Ontdekkingsreizen.

- Aandachtspunten: Lully 'Le Bourgeois gentilhomme'.

Subdomein: Burgerlijke cultuur van Nederland in de zeventiende eeuw


Kunst en religie, levensbeschouwing

- Visies op geschiedenis: religieus én wereldlijk.

- Diversiteit van christelijke geloofsovertuigingen.

- Items: in stadhuis op de Dam - opstand tegen Spanje parallel aan opstand Bataven tegen Romeinen; Vanitas (oudheid - stoïcijns, bijbel - Prediker); diverse -moralistische- genres.


Kunst en esthetica

- Schoonheid van de zichtbare wereld, naast klassieke theorieën.

- Protestantse visies op de kunsten.

- Kennis van menselijke hartstochten.

- Aristotelische principes in het theater.

- Natuur: zichtbare (goddelijke) natuur.

- Originaliteit: inventiviteit én 'blijven bij je stiel'.

- Aandachtspunten: Descartes, Lebrun ('traité des passions' en andere modellenboeken).


Kunstenaar en opdrachtgever; politieke en economische macht

- Opleiding: ateliers; reizen naar Rome; niet centralistisch steden/regio's. Onderscheid tussen 'ambachtsman' en 'geleerde kunstenaar'. 'Studie' oudheid belangrijk.

- Opdrachtgevers: vrije markt, gedeeltelijk beschermd door de overheid, corporatieve opdrachten (stadsbesturen, regenten, collegium musicum, etc.); de rol van uitgevers/drukkers; individuele opdrachtgevers.

- Organisatie samenleving: de Republiek zoekt zijn plaats tussen grootmachten (17e eeuw); Amsterdam 'centrum wereldhandel'.

- Verzamelingen: encyclopedische verzamelingen en rariteitenkabinetten.
Kunst en vermaak

- Ter lering en vermaak.

- Vermaak als medicijn (klucht).
Kunst, wetenschap en techniek

- Empirisch onderzoek.

- Camera obscura.

- Kunst- en vliegwerk (toneelmachines).


Kunst intercultureel

- Ontdekkingsreizen: wisselwerkingen in Chinees porselein - Delfts aardewerk.

- Schilderijen flora/fauna/mensen, landschappen vreemde landen als 'reisverslag met Hollandse ogen'.

Subdomein: Cultuur van romantiek en realisme in de negentiende eeuw


Kunst en religie, levensbeschouwing

- Visies op geschiedenis: een voortgaand, lineair proces (met verschillende uitkomsten).

- Items: het specifieke én het universele: geschiedenis van het eigen nationale verleden en mythologie (b.v. Germaanse mythologie), de eigen wortels én 'geschiedenis van de mensheid' (universeel) al dan niet fictieve historische personen; 'human affairs', fantasiewereld; natuur.
Kunst en esthetica

- 'Schoonheid' relatiever begrip: afhankelijk van plaats in historisch proces - tijd - plaats.

- Lyriek en dramatiek.

- Verhevigde gevoelsuiting.

- Muzikale principes: absolute muziek tegenover symfonisch gedicht (Hanslick).

- Interpretaties van het begrip 'natuur': idealistische en 'materialistische' uitgangspunten (ideale natuur; natuur als godsdienst; natuur als materieel feit; natuur als proces).

- Originaliteit tegenover traditie: je eigen tijd reflecteren; individualisme en idee van de geniale kunstenaar; soms virtuositeit.

- Aandachtspunten: Carus, Goethe, Baudelaire.


Kunstenaar en opdrachtgever; politieke en economische macht

- Opleiding: toneel-, dans-, kunstacademies en conservatoria; kunstenaars gaan ook zelf op zoek naar leermeesters (historische voorbeelden of 'de natuur zelf').

- Opdrachtgevers: de markt verschillende belangen en motieven, en de staat koopt kunst.

- Organisatie samenleving: nationaal bewustzijn; naties, staat - burgers streven naar vrije wereldhandel; concurrentie.

- Verzamelingen: systematiseren van collecties naar soort en naar tijd/plaats. Verzamelingen ook gekoppeld aan prestige van een staat.
Kunst en vermaak

- Musea/tentoonstellingen ter lering en vermaak.

- Liederencyclus, wals, operette, romantisch ballet, vaudeville-theater.

- Salons, openbare concertzalen, schouwburgen en operahuizen ook als plaatsen van sociaal gebeuren; wisselwerking tussen kunst en groter publiek.


Kunst, wetenschap en techniek

- Opkomst muziekwetenschap en kunstgeschiedenis.

- Specialisatie wetenschappen, ook in zekere zin specialisatie in de kunsten; tegelijkertijd behoefte bij elkaar te komen in Gesamtkunstwerk; ballet: losmaken uit de opera.

- Samenwerking met ingenieurs: ijzer/glas constructies.

- Toename reproductiemogelijkheden.

- Gaslicht en elektriciteit in het theater; meer realistisch spektakel.

- Fotografie.

- Verwetenschappelijking van het verzamelen.

- Aandachtspunten: Crystal Palace, Eiffeltoren.
Kunst intercultureel

- Effecten van kolonialisme en wereldtentoonstellingen.

- Kennis van de wereld vergroot door fotografie (etnografische foto's, reisfoto's).

- Aandachtspunten: Debussy, Petipa, Van Gogh.

Subdomein: Cultuur van het moderne in de eerste helft van de twintigste eeuw
Kunst en religie, levensbeschouwing

- Visies op geschiedenis: breuk met het verleden.

- Utopieën van nieuwe tijd: kunst is baanbreker voor die nieuwe tijd; kunst wil maatschappij veranderen.

- Kunst heeft op zich geestelijke waarde (democratisering van de kunst als gedachte), zeker abstractie, en universele betekenis (heeft geen verhalen, verwijzingen nodig).

- Items: zijn ondergeschikt aan vormgeving en onderzoek.
Kunst en esthetica

- Van het materiële naar het geestelijke: verwerping natuurgetrouwheid; vorm, verhouding (De Stijl).

- Expressietheorieën; vervreemding; emancipatie van de dissonant (Kandinsky, Brecht).

- Morele aspecten van verwerpen van decoratie (form follows function; Loos).

- Definiëren van specifieke grondslagen van elke kunstdiscipline; bij muziek en dans meer op de voorgrond treden van het ritme.

- Natuur: de structuur achter de zichtbare natuur.

- Originaliteit: samen met een groep gelijkgestemden het nieuwe brengen.
Kunstenaar en opdrachtgever; politieke en economische macht

- Opleiding: andere dan traditionele academies zijn nodig met een onderzoekende, experimentele houding (Bauhaus); zelfstandige gezelschappen (dans, drama, muziek), als club of gegroepeerd rond een persoonlijkheid.

- Opdrachtgevers: betrokken, stimulerende individuen.

- Maatschappelijke organisatie: 'breukvlak': oude en nieuwe maatschappelijke vormen botsen; nationalisme versus internationalisme; socialisme.

- Verzamelingen: kunstgalerieën; individuen, naar eigen smaak (de staat verzamelt oude kunst).
Kunst en vermaak

- Film als amusement, theatershows.

- Amusementsideeën van muziek (Satie e.a.).
Kunst, wetenschap en techniek

- Kunst probeert de werkwijze van wetenschap te hanteren: grondslagenonderzoek; muzikale bronnen (partituren); kunst als 'laboratorium' (Bauhaus); onderzoek nieuwe materialen en hun eigenschappen; uitbreiding begrip klankkleur.


Kunst intercultureel

- Onderzoek volksmuziek (Bartok).

- Maskers en beelden uit Afrika en Oceanië.

- Jazz.


- Niet-Europese invloeden op Picasso, Matisse en Kirchner.

- Exotische aspecten van 'Ballets Russes'.

- Theater: oosterse invloeden.

Subdomein: Massacultuur in de tweede helft van de twintigste eeuw


Kunst en religie, levensbeschouwing

- Visies op geschiedenis: fragmentarisch; opgeven van vooruitgangsidee; richtinggevende ideologieën zijn er niet (postmodernisme, Jencks); consumeren, vermaakt worden.

- Grote verscheidenheid in levensbeschouwingen waaronder relativisme, cynisme, 'no illusion' (punk), hedonisme.

- Veelheid van betekenissen door citaten en fragmenten; realiteiten; eigen fantasieën (Eco).

- Items: 'verleidelijke' massaproducten; rollen die mensen spelen, 'sterren'; seks en geweld; (nep-)sentimentele beelden; geënsceneerde beelden.
Kunst en esthetica

- Geen vaststaande esthetische normen.

- Herwaardering ornament.

- Herwaardering verhalende verwijzingen.

- Complexiteit en tegenspraak (Venturi).

- Herwaardering figuratie.

- Cultuurrelativisme.

- Natuur: natuur en clichés over de natuur.

- Originaliteit: hoeft niet; clichés en (stijl)citaten mogen.

- Grensoverschrijdingen van veel kunstdisciplines.


Kunstenaar en opdrachtgever; politieke en economische macht

- Opleiding: vrij individualistische, eclectische leerroute.

- Opdrachtgevers:

- voor zogenaamde hoge cultuur subsidies en sponsors;

- massacultuur marktmechanismen.

Het spanningsveld tussen 'hoge' en 'lage' kunst.

- Sterrendom.

- Maatschappelijke organisatie: globalisering; sterke individualisering (pluralisme, subculturen).

- Verzamelingen: behalve eigen smaak, inspelen op actualiteit; kunst als handel en investering.
Kunst en vermaak

- Hollywoodfilms, tv, reclame, stripverhalen, posters, megatentoonstellingen en manifestaties.

- Popmuziek, soaps, videoclips, musicals.

- Kleding.


Kunst, wetenschap en techniek

- Reproduceerbaarheid.

- Computertechnieken en elektronische kunst.

- Audiovisuele media.

- Simulaties.

- Virtual reality.


Kunst intercultureel

- (Stijl)citaten uit verschillende culturen, c.q. subculturen.

- Fusion, samensmelting.

- Wereldwijd opereren van kunstenaars.



- Maatstaven voor kunst: westers versus cultuurrelativisme.

- Kunst van allochtonen; wereldmuziek.


Dovnload 73.77 Kb.