Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Hans Bouma, Bilthoven Preek Tekst Mat. 5 : 39 En Ik zeg jullie je niet te verzetten tegen wie je kwaad doet, maar wie je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe te keren

Dovnload 10.66 Kb.

Hans Bouma, Bilthoven Preek Tekst Mat. 5 : 39 En Ik zeg jullie je niet te verzetten tegen wie je kwaad doet, maar wie je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe te keren



Datum21.09.2017
Grootte10.66 Kb.

Dovnload 10.66 Kb.

Hans Bouma, Bilthoven
Preek Tekst Mat. 5 : 39 En Ik zeg jullie je niet te verzetten tegen wie je kwaad doet, maar wie je op de rechterwang slaat, ook de linkerwang toe te keren.

Gemeente van o.H.J.C.,

Een week of zes geleden werd ik opgebeld door iemand van de voorbereidingscommissie. Hij vroeg mij enkele dingen over de orde van dienst en in het bijzonder of ik van deze tekst wilde uitleggen of die nu letterlijk bedoeld is of niet. Met die vraag heb ik dus enkele weken rondgelopen. Wat moet je daar nu op antwoorden?

Jezus is geen gemakkelijk mens geweest. Met dat heikele thema van de geboden in de Wet ging Hij niet altijd behoedzaam om. Soms is Hij het wel eens met de schriftgeleerden, zoals met die ene die de hele Wet samenvatte tot het dubbele liefdesgebod. Op andere momenten is Jezus heel eigenzinnig en provoceert Hij de autoriteiten: Hij geneest mensen op sabbat,en vindt het goed dat de leerlingen op sabbat aren lezen. Ook gaat Hij aan de maaltijd met onreine mensen zoals hoeren en tollenaars. Hij kon ook heel radicaal en veeleisend zijn, zoals in het evangelie van vanmorgen. Dat was toen best verwarrend en is het nu nog. Waar hebben we ons nu aan te houden?

We moeten allereerst eens nagaan wanneer en in welke kring die woorden zijn gesproken. In het jodendom, zeker in Jezus’ tijd, heerste een sterk wetticisme. De Wet bestond al zoveel jaar en was zo intensief bestudeerd dat de rabbijnen er nauwkeurige leefregels uit afgeleid hadden. Om één voorbeeld te geven: uit het gebod op sabbat niet te werken volgde als vanzelf een verbod op weven. Maar de consequentie is dat een jood op sabbat niet een dubbele knoop in de veter van zijn kind mag strikken. Één knoop zou toegestaan zijn, maar die tweede knoop maakt de activiteit tot weef-arbeid – en dat mag niet.

Door die concentratie op zulke gevallen -dat heet casuïstiek- is het goed denkbaar dat de geest van de wet verloren gaat achter een woud van regeltjes. Het gebod ‘oog om oog en tand om tand’ was bedoeld om de wraak, die op zichzelf toegestaan was in te perken en niet te laten uitlopen op een voortdurende wisselwerking van wraak en wederwraak. Dat is de bedoeling, maar Jezus stijgt daar ver bovenuit om de geest van de wet te vatten. Geen wraak na ondervonden krenking: helemaal niet!

De vraag naar het letterlijk opvatten gaat over heel de Bergrede, waarmee wij deze weken bezig zijn. Is dat een letterlijke opdracht, een nastrevenswaardig doel –of houdt de Heer Jezus ons een ideaal voor waar wij maar zo goed mogelijk naar moeten streven, zonder de illusie dat we dat ideaal ooit tot werkelijkheid maken. We zijn immers zondige mensen en we leven in een gebroken wereld, nietwaar?

Laten we die wereld eens in ogenschouw nemen. Ons land verkeert nog altijd in tweestrijd of we er goed aan doen politie-agenten in de Afghaanse provincie Kunduz op te leiden of niet. In het parlement heeft de stem van Groen Links daarin de doorslag gegeven. Maar in de eigen gelederen van de partij werkt de geest van dominee Ab Harrewijn nog steeds door. Er is binnen Groen Links een werkgroep die fel tegen is, want dit is een militaire actie, en deze oud-PSP’ers en EVP’ers verzetten zich tegen dit besluit. Die werkgroep heet, u gelooft het niet, De Linker Wang. Die probeert dus in het politieke leven de Bergrede toe te passen. Ik ga nu geen uitspraak doen over die missie. Het is mijn overtuiging dat je vanaf de kansel geen politieke uitspraken moet doen: daar hebben de gemeenteleden hun eigen ideeën over en daar hebben ze recht op. De tijd is voorbij dat een dominee de gemeenteleden opriep om AR of CH of KVP te stemmen. Hooguit zal die nu zeggen dat het je democratisch recht is te stemmen en dat je van dat recht toch zeker gebruik moet maken.

Terug naar de linkerwang uit de Bergrede. Afgelopen week leidde ik een bijeenkomst van de Commissie Leren van de gemeente Bilthoven. Daar besteedden we aandacht aan Etty Hillesum, de joodse vrouw die zulke diepe dagboeken en brieven heeft geschreven voor ze naar Auschwitz werd getransporteerd. Als je in kleine kring van gemeenteleden zulke teksten op je laat inwerken en met elkaar bespreekt komt er een intensieve gedachtewisseling tot stand. Je wordt getroffen door bepaalde teksten, die je dan, juist in het gesprek met anderen, veel gaan zeggen. Dit is een dagboekfragment uit Westerbork, van 3 juli 1943. Etty schrijft over de ellende en de vreselijke toestanden die ze daar aantreft, en vervolgt dan:

En ondanks de ellende

waarvoor we ons nog drie eeuwen kunnen schamen,

loop ik dikwijls, later op de avond,

als de dag achter me in een diepte weggezonken is,

met een veerkrachtige pas langs het prikkeldraad

en dan stijgt er altijd weer uit m'n hart naar boven


het is van een elementaire kracht­

dit leven is iets prachtigs en iets groots.

En we moeten nog een hele nieuwe wereld opbouwen later

En tegenover ieder stukje haat en gruwelijkheid

hebben wij een stukje liefde te stellen

dat we in onszelf veroveren moeten.

Er spreekt een ontzaglijke elementaire kracht uit dit fragment. Iemand die midden in de ellende de dag achter zich in de diepte laat wegzinken en dan de liefde stelt als iets wat boven haat en gruwelijkheid uitgaat. Zij maakt ernst met het toekeren van de linker wang, en ze doet dit op basis van de liefde, een liefde, voegt ze eraan toe, die we in onszelf veroveren moeten. Ik denk dat we hier het antwoord op de vraag moeten vinden. De liefde als drijfveer. Dat is wat ook later Paulus bedoelt als hij oproept ons niet te laten overwinnen door het kwaad, maar het kwaad te overwinnen door het goede.

Deze opgave is zwaar. We hebben niet allemaal de geestkracht van een Etty Hillesum, en we weten maar al te goed dat we zo snel vervallen in het kwaad in plaats van in het goed. Maar toch, hiernaar moeten we streven. Ik citeer nogmaals Etty Hillesum, maar nu uit een zondagochtendgebed tot God:

En misschien kunnen we ook er aan meewerken


jou op te graven in de geteisterde harten van anderen.
Ja, mijn God,
aan de omstandigheden schijn jij niet al te veel te kunnen doen,
ze horen nu eenmaal ook bij het leven.
Ik roep je er ook niet voor ter verantwoording,
jij mag daar later ons voor ter verantwoording roepen.
En haast met iedere hartslag wordt het me duidelijker:
dat jij ons niet kunt helpen,
maar dat wij jou moeten helpen
en dat we de woning in ons,
waar jij huist,
tot het laatste toe moeten verdedigen.

Gemeente van de Immanuëlkerk, hier ligt het antwoord op de vraag: hoe letterlijk moeten we Jezus’ oproep nemen? Ga zó het leven verder in, geloof in de vergeving van schuld en van alle tekortkomingen en leef in vrede. In Christus’ Naam. Amen.


Dovnload 10.66 Kb.