Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Het altaar van St. Agatha

Dovnload 13.47 Kb.

Het altaar van St. Agatha



Datum10.01.2019
Grootte13.47 Kb.

Dovnload 13.47 Kb.

Het altaar van St. Agatha

Martien van Asseldonk

6 juli 2014



Deze gegevens mogen gebruikt worden onder verwijzing naar: Martien van Asseldonk, www.oudzijtaart.nl

Inleiding
Net als kapellen waren altaren instellingen met eigen inkomsten en uitgaven. Net als een kapel werd een altaar gesticht door middel van een schenking, waarmee een geestelijke (de rector van het beneficie) werd betaald, die op dat altaar een bepaald aantal missen opdroeg, vaak was dat voor het zielehiel van de stichter. Het stichtingsgoed kon door latere schenkingen uitgebreidt worden. Er was in de kerk ook fysiek een apart altaar aanwezig, toegewijd aan St. Agatha.
Het Sint-Agatha was een van de oudste altaren in de parochiekerk van Veghel. In 1400 werden naast het hoofdaltaar nog maar twee andere altaren genoemd, waarvan er een was toegewijd aan de HH. Maria en Barbera, en het andere aan St. Agatha.
Een iets oudere vermelding komt uit het Bosch Protocol van 1390-1394. Daarin wordt een cijns vermeld die betaald wordt uit grond gelegen In die Bruesselsche Buenre, welk perceel grenst aan grond van het St. Agatha altaar in de kerk van Vechel.

BP-1179 (1390-1394), fol. 619.
We vonden nog twee vermeldingen in het Bosch Protocol:

  • Op 15-1-1422: Een betaling aan het altaar van Sint-Agatha in Vechel en aan de keerk van Vechel en de vicaris Daniel die Molner (BP-1192, fol. 414v.)

  • In 1471-1472: St. Agatha-altaar in de kerk van Vechel (BP-1241, fol. 115v.)

In de vijftiende eeuw bracht het beneficie van het St. Agatha altaar jaarlijks 10 rijnsgulden op, waarvoor (wekelijks) 1 mis gelezen moest worden.


In de schepenprotocollen worden hier en daar bezittingen van dit altaar vermeld. Enkele voorbeelden:

  • Op 26-4-1539 droeg een van de Vehelse kerkmeesters een erfcijns van 4 Bossche ponden op aan de ‘rectoer van Sinte Agathen altair’. In ruil daarvoor draagt het altaar een stuk land gelegen bij de kerk op aan de kerk. Dit was een deel van het schoolkerkhof.

  • Op 21-12-1552 is sprake van grond gelegen aen die Heye, grenzend aan grond van ‘die rectoer van Synte Agathen altair binnen d’ prochie van Vechel’. Vermoedelijk was die grond van het altaar en net van de rector op persoonlijke titel.

  • Op 12-4-1553 wordt een huis met toebehoren vermeld gelegen ‘in die Vuytcampen aen die Heye’ (Doornhoek – Dorshout), belast met onder andere 7 stuivers en 9 penningen ‘jairgelts den rectoer van Sunte Agathen altair binnen d’ prochien kercken van Vechel’

  • Op 18-5-1683 is sprake van een hooibeemd die eertijds aan het Sint-Agatha altaar toebehoord heeft, en op dat moment door de rentmeester der geestelijke goederen van Peelland verpacht werd.

In 1648 werd het kerkelijk bezit geconfisqueerd door de staat, Op 23 juni 1648 stuurde de Veghelse vorster Hendrik Denisse een lijst van de geestelijke goederen in Veghel naar de kwartierschout. Hij noemt onder andere:







  • Het Sint Agatha-altaar

  • Het Sint Barbara-altaar

  • Het Onze Lieve Vrouwe-altaar

  • Het Sint Joris-altaar en het Sint Anna-altaar

  • Het Sint Catharina-altaar




  • De Sint Antoniuskapel aan ’t Havelt

  • De kapel aan het Dorshout

  • De Sint Antoniuskapel te Eerde (hoorde onder de parochie Sint-Oedenrode)

  • De Heise kapel en het altaar van het Heilige Kruis ontbreken in deze lijst. Verder was er ook nog een kapel in kasteel Frisselstein

De uitoefening van het katholieke geloof was toen al enige tijd verboden. De staat inde dus vanaf 1648 de inkomsten van het beneficie, maar er werden geen rectors meer aangesteld.



Namen van rectors en plaatsvervangers


  • 1400-1405: Rector Albertus Zuermondt, betaalt voor zijn afwezigheid en zijn plaatsvervanger heer Johannis van der Horst, vicarius in dezelfde plaats, 8 groten (Pouillés)

  • 1419-1421: Rector Petrus Reuwe, betaalt voor zijn afwezigheid en zijn plaatsvervanger Johannis van der Horst, priester, 8 groten (Pouillés)

  • 1436: Rector heer Marcelius Blomers, betaalt voor zijn afwezigheid en plaatsvervanger Dirck Droge 8 groten (Pouillés)

  • 1462-1463: Rector Petrus Reuwe, betaalt voor zijn afwezigheid en plaatsvervanger 8 groten (Pouillés)

  • 1469: Rector heer Jacobus Wortel, betaalt voor zijn afwezigheid en plaatsvervanger 6 groten (Pouillés)




  • 10-6-1473: voor de rechten, het zegel en de proclamatie van de toelating vergund aan meester Johannis van Steenberghen, subdiaken, van het altaar van St. Agatha in de parochiekerk van Vechel, vacant vanwege de vrijwillige afstand door heer Jacobs Wortel, laatste rector van dit altaar. Johannis ruilt dit beneficie met Jacob tegen enkele beneficies in andere kerken. Hij betaalt voor het verkrijgen 3 Rijnsgulden (Pouillés)

  • 1477-1687: Rector meester Johannes van Steenberghen, betaalt voor zijn afwezigheid en plaatsvervanger 8 groten (Pouillés)

  • 1485: Rector meester Johannes Steenberch, afwezig, wordt bediend door Lonis van der Horst met 1 mis, waar 10 Rijnsgulden (Pouillés)

    • 12-2-1478: van heer Leonius van der Horst wonende in de parochie Vechel, voor zijn relatie met een zekere Angela, dochter van Godefridus Meeus, die hij zwanger gemaakt heeft, waarvoor hij op Pasen 1 ½ Rijnsgulden moet betalen (Pouillés)

    • In de Veghelse schepenprotocollen worden een aantal buitenechtelijke kinderen van Lomis van der Horst genoemd, namelijk Adriaan, en drie dochters: Anna, Gertruda en Gebula; ook is hij getrouwd geweest, omdat zijn zonen Henrick en Aert nooit als buitenechtelijke zonen vermeld worden.




  • 1502-1519: Rector heer Gielis van der Straten, betaalt voor zijn afwezigheid en plaatsvervanger 6 groten (Pouillés)

  • 1510: Rector heer Gielis van der Straten, betaalt voor zijn afwezigheid en en plaatsvervanger 8 groten, wordt bediend door heer Ghysbertus van Erp (Pouillés)

  • 1523-1530: Rector heer Gielies van der Straten dominus Egidius de Platea, betaalt voor zijn afwezigheid en plaatsvervanger 8 groten (Pouillés)




  • 1524: heer Anthonius van der Straten, geestelijke, afwezig, wordt bediend door heer Gerard Friesen (Pouillés)

  • 1539: Jannen soene wylen Dirck Hanrick, ‘rectoer van Sinte Agathen altair’ gesticht in de kerk van Veghel, wordt genoemd op 26-4-1539 en op 13-5-1549 (Schepenprotocollen)

  • 1556: Rector heer Willebrordus van Esch, bedient het ambt zelf, met 1 mis en waard 10 Rijnsgulden (Pouillés)

  • 1566: Rector Gerardus Smolders afwezig, wordt bediend door heer Adrianus Cornelissen (Pouillés)

  • Namen van rectors en plaatsvervangers

  • Dovnload 13.47 Kb.