Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Het geslacht Rademaker op Schiermonnikoog

Dovnload 69.14 Kb.

Het geslacht Rademaker op Schiermonnikoog



Datum21.09.2017
Grootte69.14 Kb.

Dovnload 69.14 Kb.

Het geslacht Rademaker op Schiermonnikoog
Op 8 oktober 1819 wordt een kind geboren uit de ongehuwde Lollina Jacobus Mellema en dat was voor die tijd een schande. Zij gaf hem de voornamen Hendrik Rademaker1. In die tijd was het niet gemakkelijk om een kind zonder vader te laten dopen. De moeder moest eerst in het openbaar haar zonde bekennen voor de kerkenraad of zelfs aan het begin van een kerkdienst anders kon het kind niet gedoopt worden. Meestal werd zoiets niet vermeld in de kerkboeken omdat dergelijk onzedelijk gedrag beter niet opgeschreven kon worden. Of Lollina ook haar overspeligheid moest bekennen is niet bekend.
Lammert Wiersma (1881-1980) vertelde mij dat het zelfs in zijn jeugd gewoon was dat de huwbare mannen ’s avonds met een ladder door het dorp gingen en keken waar er ergens boven in het huis een raampje open was ten teken dat de jonge dame welgevallig was om de man te ontvangen. (Meestal sliepen de oudere kinderen op de bovenverdieping (de zolder) omdat in de twee bedsteden beneden de ouders en de kleintjes sliepen). Mocht het gevolg zijn dat de vrouw zwanger raakte dan werd zeer snel getrouwd. Het aantal zeven- of achtmaands kindjes was in het verleden groot.

Maar was de vader niet genegen de gevolgen van zijn vrijpartij te accepteren dan kreeg het kind de naam van de vader. Op deze manier was de vrouw er nagenoeg zeker van dat zij ging trouwen met de maker van het kind en ze niet ongehuwd achterbleef. Het kind van Lollina kreeg de voornamen: Hendrik Rademaker en in het doopboek staat er in het klein nog bijgeschreven “in onecht”.2 Flink speurwerk moest gedaan worden of er in die tijd een (Hendrik) Rademaker op het eiland verbleef, maar leverde geen resultaat op en het antwoord, wie de vader was, kon niet achterhaald worden. Soms moet je geduld hebben en dan komt er uiteindelijk toch wel een verrassend antwoord.

De voornaam “Hendrik” is een algemene naam dus gaf zeker geen uitsluitsel, maar Lollina heeft met de tweede naam “Rademaker” meer duidelijkheid gegeven. Of Lollina wist niet wie de maker was, maar waarschijnlijker is dat zij niet wilde kenbaar maken wie de maker was, dus: “raad de maker”-> “Rademaker”.
Doopgegevens in doopboek van Hendrik Rademaker:

rademaker-doop.jpg

Later is de tweede voornaam geworden tot een achternaam en dat is begrijpelijk als men bedenkt dat als men Hendrik Rademaker vroeg naar zijn naam hij als antwoord gaf: Hendrik Rademaker, waardoor men er vanuit ging dat de tweede naam zijn achternaam was, zo ook bijvoorbeeld bij zijn keuring voor de militie (militaire dienst). 3

Veel onderwijs zal Hendrik niet genoten hebben want zijn moeder was arbeidster en verdiende te weinig geld om de school te bekostigen. Uit de handtekeningen, die Hendrik heeft gezet bij zijn keuring voor de militie en bij zijn huwelijk blijkt dat hij wel in staat was om zijn handtekening te zetten

rademaker militie.jpg

En Hendrik heeft het altijd zo gelaten en dat kon omdat men zich op het eiland niet echt hield aan de wet die in de Napoleontische tijd (vanaf 1811) ingesteld was om de achternaam van de ouder(s) verplicht te gebruiken. Hendrik is vijf jaar in dienst geweest en veertien dagen na zijn ontslag uit dienst huwde hij met Tomina Remts Feyes. Bij de huwelijksakte wordt nog vermeld dat Lollina Mellema, Hendriks’moeder, geen schrijven had geleerd.


Hendrik en Tomina gingen wonen in het huis van Antje Visser, de weduwe van Tjipke Teens Visser (nu Middenstreek 66).4 Het gehele huis bestond uit een noordkant en een zuidkant. Antje had de zuidkant van het huis gekocht van de weduwe van Klaas Eises, die de pacht van het huis van 1,50 gulden per jaar al elf jaar niet meer kon betalen en op deze manier haar pacht nog kon voldoen.

De beter gesitueerden konden het zich permitteren om een heel huis te huren met een pacht van 3 gulden per jaar, maar vaak moest volstaan worden met een half huis. Zo ook bij Hendrik Rademaker.

De noordkant werd bewoond door Jacob Ambrosius Dubblinga.4
In 1849 koopt Hendrik het huis van Antje Visser voor het bedrag van 40,00 gulden.5

Dat was in die tijd niet zo duur en Hendrik had genoeg kunnen sparen om het huis te kunnen betalen. Alle kinderen zijn er geboren, maar ook Lollina (Hendriks moeder) woonde bij haar zoon in huis.6 Zoon Marten heeft er zijn hele leven gewoond; hij hielp zijn ouders zo goed en kwaad als maar mogelijk is. Vader en zoon waren allebei arbeiders en hadden het niet breed. Hendrik kreeg soms van de gemeente Schiermonnikoog wat kleine opdrachten, zoals het maken van de weg of het zetten van een ruit.7

Hendrik en Thomina waren zelfs zo arm dat er geen geld was om aanwezig te zijn bij het huwelijk van hun dochter Meinsina op Ameland in 1882, zodat ze d.m.v. een notariële akte toestemming voor het huwelijk gaven.11 In totaal kregen Hendrik en Thomina 9 kinderen.
Hoe de situatie in Huize Rademaker was mag ook blijken uit de memorie van successie die gemaakt werd na het overlijden van moeder Tomina.9

In die tijd moest over elke erfenis belasting betaald worden als de nalatenschap meer dan 1000 gulden bedroeg. De aangifte van de memorie van successie was als volgt (verkorte weergave):


tomina rademaker mvs.jpg
Bijzonder is het dat de waarde van het huis met erf in eerste instantie op 100 gulden was geschat en later, toen gebleken was dat er toch geen successie belasting betaald hoefde te worden, is het bedrag verhoogd naar 200 gulden. Een reden zou kunnen zijn dat de timmerman Jan Dirks Gaasterland interesse had in het huis omdat hij intussen het huis aan de noordkant had gekocht. Dit huis was al rijp voor de sloop en hij kon het tijdelijk nog goed gebruiken als opslagplaats. Later (1898) heeft hij het gesloopt, en door de koop van het huis aan de zuidkant kon hij een nieuw huis bouwen om het nieuwgebouwde huis met een goede prijs te kunnen verkopen.
In vergelijking met andere memories van successie was er niet veel inboedel. Blijkbaar waren er wel twee zeer goede bedden omdat deze een hoge taxatiewaarde hebben. Opvallend is verder nog dat Tomina een zilveren oorijzer had, echt iets om alleen op de zondag te dragen en er zo toch netjes uit te zien.
Acht jaar later (1895) sterft Hendrik en de geschatte waarde van het huis met erf bedraagt nu 50 gulden.10 Gezien het bedrag in die tijd kan het niet veel bijzonders meer zijn. Verder worden er geen roerende goederen vermeld, dat betekent dat er geen goederen van waarde aanwezig waren.
Zoon Marten blijft er nog wonen samen met zijn zus Trijntje Maria en later ook hun nicht Catharina Mesina Postma.11
marten.jpg

De oudst bekende foto van het huis Marten uit 1897-1898 , vlak voor de sloop van het huis aan de noordzijde.

Gemaakt door de fotograaf Boelo Pottjewijd. Deze logeerde vaak in het huisje.12
Vlak na het overlijden van Hendrik wordt het huis nog verbouwd. Het is aannemelijk dat er een deur in de noordkant van het huis werd gemaakt nu dat deel gesloopt was om zo makkelijker bij de moestuin te komen. Marten overlijdt in 1929 en de erfgenamen besluiten het huis een jaar later te verkopen. Zij vragen hotelhouder Sake van der Werff als gemachtigde namens hen te handelen Notaris Foecke Aleva uit Anjum werd gevraagd om te veilen. De uiteindelijke koper wordt mevrouw Dieuwke Bolman, de weduwe van notaris Hendrikus Nicolaas Sluis, die huis met erf koopt voor de hoge prijs van 450 gulden13. De kosten voor de koper bedroegen in die tijd 10%!

Ook koopt zij het erf met tuin aan de noordkant voor 200 gulden14. De grootte van het perceel is nu weer zoals deze oorspronkelijk was. Tot en met 1950 is dat onveranderd gebleven. Pas na die tijd worden de muur aan de zuidoosthoek en de hoeken van de muur aan de noordkant afgebroken omdat ze in een zeer slechte staat verkeerden. Er is ook nog een (half) huis aan de noordkant aangebouwd.


Noten:

  1. Burgerlijke stand Schiermonnikoog 1819

  2. Doopboek Schiermonnikoog vanaf 1813

  3. Militiegegevens Friesland

  4. Archief Heren van Schiermonnikoog inventaris nr. 20, jaar: 1843

  5. Register van overschrijving deel 187 nr. 29

  6. Bevolkingsregister Schiermonnikoog 1866-1879

  7. Gemeente archief nr. 900

  8. Notarieel archief, inv. nr. 3039 Repertoire nr. 1142

  9. Memorie van successie, inv. nr 3083 dagregister 2/158

  10. Memorie van successie, inv. nr 3091 dagreg. 2/1678

  11. Bevolkingsregister Schiermonnikoog 1900-1924

  12. Foto archief Bram Spier, Gemeente archief Schiermonnikoog map 3 foto 3

  13. Register van overschrijving deel 1978 nr. 73

  14. Register van overschrijving deel 2006 nr. 84

Tot slot de genealogie:


Het Schiermonnikoger geslacht Rademaker

Generatie I


  1. Hendrik Rademaker (Mellema), geb. Schiermonnikoog op 08101819, arbeider, molenaar, ovl. Schiermonnikoog op 04071895, tr. Schiermonnikoog op 09021844 met Thomina Feyes, d.v. Remt Feyes en Catharina Geertruida Kruizinga.

geb. Schiermonnikoog op 09091818, ovl. Schiermonnikoog op 19081887.

Uit dit huwelijk 9 kinderen:

1. Remt, geb. Schiermonnikoog op 18111844, ovl. Amsterdam? op 03031925, volgt IIa.

2. Jacobus, geb. Schiermonnikoog op 25041846, ovl. in 1908.


Jacobus wordt op 17 maart 1866 vrijgesteld van militie vanwege broederdienst (= broer Remt)a
3. Catharina Geertruida, geb. Schiermonnikoog op 12021848, ovl. Schiermonnikoog op 05121927, tr. Schiermonnikoog op 15061871 met Ate de Groot, z.v. Hendrik de Groot en Maaike Pieters Visser. geb. Paesens op 30051845, arbeider, werkman,

ovl. Schiermonnikoog op 03031905. Uit dit huwelijk 7 kinderen.

4. Lollina'>Lollina, geb. Schiermonnikoog op 17111849, ovl. Ameland op 04031879, volgt IIb.

5. Feye, geb. Schiermonnikoog op 08021852, ovl. Schiermonnikoog op 08061852.

6. Meinsina, geb. Schiermonnikoog op 06061853, ovl. Hollum (Ameland) op 25111942, tr. Ameland op 25021882 met Gerrit Visser, z.v. Gerrit Jobs Visser en Antje Jurjens Smid. geb. Hollum (Ameland) op 21081854, zeeman, bootsman, ovl. a.b. driemastschip Europa op 25061903. Uit dit huwelijk 2 kinderen.
Voor haar huwelijk is Meinsina nog dienstbode geweest bij het gezin van Feye Christiaan Jaski in Amsterdam (Prins Hendrik kade 13) vanaf 13 augustus 1876 en is pas uitgeschreven op 12 maart 1882 net na haar huwelijk.b Van 20 mei 1870 tot 20 juni 1870 verblijft ze in Groningen.a
7. Feye, geb. Schiermonnikoog op 07081855, ovl. Oostdongeradeel op 05021942, volgt IIc.

8. Marten, geb. Schiermonnikoog op 12091857, ovl. Schiermonnikoog op 23111929.

Hij was arbeider en bleef ongehuwd.
Op 12 maart 1877 wordt Marten aangewezen om zijn dienstplicht te vervullen. Hij had zich opgegeven voor de zeemilitie maar is daar niet voor in aanmerking gekomen. Dit was niet zo verwonderlijk omdat hij geen enkele ervaring op zee had. Hij heeft zijn militaire dienstplicht vervuld van 5 mei 1877 tot en met 4 mei 1882.a Het naambordje op het huis dat op Middenstreek 66 staat met de naam Marten is een herinnering dat hij daar zijn hele leven heeft doorgebracht.
9. Trijntje Maria, geb. Schiermonnikoog op 01061860, ovl. Schiermonnikoog op 30011931, tr. Schiermonnikoog op 02091909 met Klaas Teensma, z.v. Jeppe Jans Teensma en Ytje Tjeerds Visser. geb. Schiermonnikoog op 04081842, zeeman, koopman, ovl. Schiermonnikoog op 12021915. Uit dit huwelijk geen kinderen.
Trijntje Maria is dienstbode geweest in het gezin van Johannes Groeneveld (zeevarende) in Amsterdam (Damrak 58) van 23 april 1881 t/m 16 maart 1882.b
Generatie II
IIa. Remt Rademaker, zn. van Hendrik Rademaker (I) en Thomina Feyes,

geb. Schiermonnikoog op 18111844, zeeman, stuurman, bootwerker, werkman ovl. Amsterdam? op 03031925, tr. Schiermonnikoog op 18111868 met Maaike Posthumus, d.v. Jan Freerks Posthumus en Anneke Hendriks Docter. geb. Schiermonnikoog op 06051846,

ovl. Amsterdam? op 08101921.
Remt gaat op 7 mei bij de zeemilitie, heeft zijn diensttijd na vier jaar erop zitten en verlaat de zeemilitie op 7 mei 1868.a Zes maanden later huwt hij.

Het gezin (met 3 kinderen) vertrekt op 28 juni 1871 naar Den Helder en gaan op 24 maart 1873 weer terug naar Schiermonnikoog om vervolgens op 7 september 1874 weer naar Den Helder te gaan c,d

en op 24 september 1889 verhuizen ze naar Zaandam.e

Uit dit huwelijk 9 kinderen:

1. Hendrik, geb. Schiermonnikoog op 16081869, ovl. voor 1884.

2. Anna Frederika, geb. Den Helder op 01101871, ovl. Den Helder op 21081938, tr. Den Helder op 19081897 met Jozeph Adrianus van Schijndel, z.v. Bernardus van Schijndel en Neeltje Kalis. geb. Den Helder op 27051868, schoenmaker.

Uit dit huwelijk 3 kinderen.

3. Thomina, geb. Schiermonnikoog op 30091873, tr. Amsterdam op 03041902 met Jan Piet van Meeuwen, z.v. Hendrik van Meeuwen en Maria Dirkje Versteeg. geb. Vuren op 20031877, timmerman.

Uit dit huwelijk 5 kinderen.

4. Remt, geb. Den Helder op 03011876, ovl. Naarden op 22021897.


In 1896 moet Remt voor de Krijgsraad van de Landmacht komen.f
5. Jan, geb. Den Helder op 17121878, bootwerker, pakhuisknecht tr. Den Helder op 25021925 met Geertje Brouwer, d.v. Bartholomeus Adrianus Brouwer en Berendina Sterken. geb. Amsterdam op 28031890. Uit dit huwelijk geen kinderen.

6. Maaike Jans, geb. Den Helder op 08111881, tr. Amsterdam op 09111904 met Adrianus Kamp, z.v. Albert Kamp en Barendina Charlotta Margaretha Gersen.

geb. Amsterdam op 14051881, zeeman, kraandrijver.

Uit dit huwelijk 2 kinderen.

7. Hendrik, geb. Den Helder op 20051884, ovl. Den Helder op 25071884.

8. Jellina Geertruida Cornelia, geb. Den Helder op 15121885, tr. Amsterdam op 18071907 met Hendrik Swart, z.v. Hendrik Swart en Trijntje Leien. geb. Amsterdam op 13071886, kruidenier. Uit dit huwelijk 6 kinderen.

9. Hendrik, geb. Zaandam op 26111889, ovl. Amsterdam op 14061929, volgt III.
IIb. Lollina Rademaker, dr. van Hendrik Rademaker (I) (arbeider, molenaar) en Thomina Feyes, geb. Schiermonnikoog op 17111849, ovl. Ameland op 04031879,

een dochter:

1. Hendrika Thomina Rademaker, geb. Schiermonnikoog op 14031871, ovl. Muiden op 18041949, tr. Muiden op 21031890 met Dirk Dolman, z.v. Dirk Dolman en Cornelia Van den Berg. geb. Muiden op 03091867, werkman, ovl. Muiden op 04121944. Uit dit huwelijk geen kinderen.
Lollina Rademaker, tr. Schiermonnikoog op 12051875 met Mark Alberts Postma, z.v. Albert Postma en Remke Pieters van der Lunen. geb. Ameland op 25081849, arbeider, ovl. Nes (Ameland) op 10011923. Uit dit huwelijk 4 kinderen.
Het paar blijft de eerste drie jaar op Schiermonnikoog wonen en vertrekken op 7 mei 1878 naar Ameland.c
IIc. Feye Rademaker, zn. van Hendrik Rademaker (I) (arbeider, molenaar) en Thomina Feyes, geb. Schiermonnikoog op 07081855, arbeider, metselaar, ovl. Oostdongeradeel(ODD) op 05021942, tr. (1) Schiermonnikoog op 29111876 met Grietje Vellinga, d.v. Hendrik Vellinga en Akke de Jong. Weduwe van J.H. v.d. Ploeg geb. Birdaard op 22031849, ovl. Schiermonnikoog op 04051881.

Uit dit huwelijk een dochter:

1. Thomina, geb. Schiermonnikoog op 18111877, tr. Dokkum op 09031902 met Jacob Haaima, v. Piebe Jacobs Haaima en Jacoba Thijssens Braaksma. geb. Oostrum (ODD) op 15051874, blikslagersknecht, ovl. Enkhuizen op 21021956.

z. Uit dit huwelijk 4 kinderen.


Feye Rademaker, tr. (2) Schiermonnikoog op 24091902 met Tjitske van der Geest,

d.v. Gabbe van der Geest en Betje Martens Vil. Weduwe van Harmanes Onnes. geb. Schiermonnikoog op 10101853, ovl. Oostdongeradeel op 19121941.

Uit dit huwelijk geen kinderen.
Generatie III
III. Hendrik Rademaker, zn. van Remt Rademaker (IIa) en Maaike Posthumus, geb. Zaandam op 26111889, smid,bankwerker, ovl. Amsterdam op 14061929, tr. Amsterdam op 21081912 met Johanna Margaretha de Roos, d.v. Jacobus Hendrik de Roos en Johanna Margaretha Barkemeijer. geb. Amsterdam op 30111891.

Uit dit huwelijk 4 kinderen:

1. Remt Jan, geb. Amsterdam op 19081913, ovl. Watergraafsmeer? op 19021923.

2. Johanna Margaretha, geb. Amsterdam op 17091914.

3. Hendrik, geb. Amsterdam op 09061921.

4. Maaike Jans, geb. Amsterdam op 20101926.


Noten:

  1. Militiegegevens

  2. Gezinskaarten Amsterdam 1874-1893

  3. Bevolkingsregister Schiermonnikoog 1866-1879

  4. Bevolkingsregister Den Helder 1866-1879

  5. Bevolkingsregister Den Helder 1880-1917

  6. Noord Hollands archief inventaris nummer 152, dossier nr. 75


Alle geboorte-, huwelijks- en overlijdensdata zijn uit de akten van de betreffende gemeenten gehaald.

Hendrik Douwe Teensma

h.teensma@planet.nl

0511-402322

  • Het Schiermonnikoger geslacht Rademaker Generatie I Hendrik Rademaker (Mellema)
  • Lollina
  • Thomina
  • Geertje Brouwer
  • Jellina Geertruida Cornelia
  • Hendrika Thomina Rademaker
  • Lollina Rademaker
  • Generatie III III. Hendrik Rademaker
  • Johanna Margaretha

  • Dovnload 69.14 Kb.