Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Het muzikale brein

Dovnload 9.63 Kb.

Het muzikale brein



Datum13.11.2017
Grootte9.63 Kb.

Dovnload 9.63 Kb.

Het muzikale brein

  1. Waarom galmt de één moeiteloos en zuiver een nummer met de radio mee en kan de ander toon noch maat houden? Is muzikaliteit aangeboren of is het toch vooral een kwestie van oefening? Volgens Henkjan Honing, muziekwetenschapper van de Univer- siteit van Amsterdam, is muzikaliteit meer dan het bespelen van een instrument of het zuiver zingen van een lied. Er bestaat ook zoiets als muzikaliteit bij het luisteren naar muziek. Het kunnen onderscheiden van valse en zuivere muziek of het kunnen meeklappen op de maat telt ook als muzikaal. “Wij doen veel onderzoek naar muzikaliteit en het blijkt keer op keer dat mensen muzikaler zijn dan ze zelf denken.”

  2. Veel mensen die meedoen aan luistertesten voor muzikaliteit, halen nog redelijke resultaten, terwijl ze zelf vinden dat ze a-muzikaal zijn. Ze vin- den dat ze vals zingen, maar kunnen dan in ieder geval het onderscheid ma- ken tussen zuiver en vals. Toondoven kunnen vals niet van zuiver onder- scheiden. Ze hebben het niet eens door als twee liedjes door elkaar worden gespeeld. Echte toondoofheid komt zeer zelden voor. Sommige lijders aan toondoofheid zijn ermee geboren, maar je kunt het ook op la- tere leeftijd oplopen. Dat kan tijdelijk zijn, door een migraineaanval, of blij- vend, als het muzikale brein door bijvoorbeeld een beroerte is aangetast. Niet toondoof, maar ‘gewoon minder muzikaal’, zijn vaak de mensen die zichzelf a-muzikaal vinden.

  3. Uit Amerikaans onderzoek van Jenny Jaffran blijkt dat baby’s ‘muzi- kaal’ geboren worden. Vers uit de buik hebben kinderen een absoluut gehoor: ze kunnen uit hun hoofd de exacte toonhoogte van een klank herkennen. In Nederland komt dit bij volwassenen alleen maar bij een enkeling voor. Jaf- fran liet in haar onderzoek baby’s van acht maanden en volwassenen een serie tonen horen. Vervolgens werden er hele kleine veranderingen in deze toonreeks aangebracht. De volwassen proefpersonen bleken de verschillen niet te ontdekken, de baby’s wel. Stuk voor stuk draaiden ze hun hoofdje naar de bron van het geluid, als ze iets ‘geks’ hoorden.

  4. Men vermoedt dat het aangeboren 60 absolute gehoor een hulpmiddel is bij het leren van taal, en dan met name die talen waarin het belangrijk is om kleine verschillen in accent of zinsme- lodie te kunnen horen. De manier van uitspreken bepaalt dan de betekenis van een woord. Zulke talen heten ‘toontalen’. Een duidelijk voorbeeld van een toontaal is het Chinees. In het Chinees kan een woord op verschillen- de manieren of toonhoogten worden uitgesproken. Bij elke manier van uit- spreken heeft het woord een andere betekenis. Ik vind het dan ook niet verwonderlijk dat in China veel meer mensen met een absoluut gehoor rondlopen dan in Nederland. Chinezen worden van jongs af aan blootgesteld aan fijne klankverschillen – wat overigens niet hoeft te betekenen dat ze ook muzikaler zijn.

  5. Taal en muziek zijn met elkaar ver- bonden, maar niemand weet precies hoe. Sommigen denken dat muziek voortkomt uit emoties en de klanken die daarbij worden uitgestoten, bijvoor- beeld bij boosheid of liefde. Hoe het ook zij: taal en muziek hebben behoor- lijk wat gemeenschappelijk. Zo geldt voor beide dat je je erin moet blijven oefenen. Volgens taalkundigen bestaat er een bepaalde periode voor het leren van een vreemde taal, die eindigt rond de puberteit. Na die periode zouden in het brein veranderingen plaatsvinden, die het aanleren van een andere taal bemoeilijken. Voor muziek geldt het- zelfde: je moet er vroeg mee in aanra- king komen om echt muzikaal te worden.

  6. Uit hersenonderzoek blijkt ook, dat taal en muziek veel van elkaar weg hebben. Zo bevindt het muzikale brein zich in de rechter hersenhelft, precies op de plek waar zich bij de meeste mensen aan de linkerkant het taal- centrum bevindt. Hoe meer je in aan- raking komt met taal en muziek, hoe meer ontwikkeld deze hersendelen zijn. Ook voor andere vaardigheden geldt dat oefening haar sporen nalaat in het brein, maar het blijkt dat ‘taal- knobbels’ en ‘muziekknobbels’ veel beter herkenbaar zijn dan andere artis- tieke knobbels of bijvoorbeeld een ‘wiskundeknobbel’.

  7. Is het mogelijk muzikale vermogens op de een of andere manier te verbete- ren? Volgens Henkjan Honing kun je met intensieve training best nog wel ergens komen. Héél intensieve training wel te verstaan. Het is bekend dat het goed kunnen bespelen van een instru- ment voor ongeveer vijftig procent erfelijk bepaald is. De rest is een kwestie van oefening. Er is een duide- lijk verband tussen uitblinken in muziek en het aantal uren oefening. Dat blijkt uit een onderzoek van de Zweedse psycholoog Anders Ericsson. Hij vergeleek het studiegedrag van drie groe- pen violisten: uitblinkers, gemiddelde violisten en muziekleraren. Het bleek dat de beste violisten gemiddeld tien- duizend uur hadden geinvesteerd in hun training. De goede violisten be- steedden vijfduizend uur aan oefening en de muziekdocenten ‘slechts’ drieduizend uur.

  8. Eén van de grootste muzikale ge- 140 nieën ooit, Wolfgang Amadeus Mozart, schreef in een brief, dat de mensen onderschatten hoeveel tijd en moeite het hem kostte om te zijn wie hij was: “Mensen vergissen zich als ze denken dat het bij mij allemaal vanzelf gaat. Ik kan je verzekeren dat niemand zoveel tijd heeft besteed aan oefening in de muziek als ik. Er is geen enkel be- roemd musicus wiens muziek ik niet intensief bestudeerd heb. Niemand heeft er harder voor gewerkt dan ik ...”

Naar een artikel van Floor van den Hout, Psychologie, mei 2008


Dovnload 9.63 Kb.