Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Historisch keerpunt in Vaticaanse islam politiek

Dovnload 0.55 Mb.

Historisch keerpunt in Vaticaanse islam politiek



Datum10.10.2017
Grootte0.55 Mb.

Dovnload 0.55 Mb.

Historisch keerpunt in Vaticaanse islam politiek


Dialoog met de Islam van nu af over essentiële verschillen: Godsdienstvrijheid en geweld.

Door Piet Winnubst

Met zijn toespraak in de ‘Aula Magna’ van de Universiteit van Regensburg (12 sept. 2006) en met zijn rede tot de islamitische ambassadeurs in Castel Gandolfo (26 sept. 2006) heeft Paus Benedictus nieuwe accenten gezet voor, zoals de Paus het definieert, “een oprecht en respectvol dialoog gebaseerd op authentieke wederzijdse kennis, die met vreugde de religieuze waarden herkent die we delen en, met loyaliteit, respect heeft voor de verschillen”. Die woordkeus is typisch voor de Duitse professor, en nu Paus, Prof. Dr. Joseph Ratzinger: precieze klare formuleringen gebaseerd op een scherpe analyse van een probleem; tevens is het is een opdracht voor een no-nonsense programma voor een dialoog met de islam.1

En waartoe zal dat nieuwe programma ons moeten leiden? De Paus geeft zelf het antwoord: “…christenen en moslims moeten leren samenwerken, om te waken tegen alle vormen van onverdraagzaamheid en zich teweer zetten tegen alle uitingen van geweld.”

En zo staat nu het thema “geweld” en de daarmee samenhangende problemen met betrekking tot Godsdienstvrijheid, tolerantie, democratie, vrijheid van meningsuiting, gelijkheid van man en vrouw, en homoseksualiteit, in het middelpunt van het dialoog met de islam. De problematiek rond de vraag naar de verhouding tussen religie en geweld, noemde Benedikt XVI in zijn toespraak in Regensburg een essentieel probleem, “die zentrale Frage”.

Een “moedige en bekwame” paus

Ook de duitse kardinaal Meisner sloot zich onmiddellijk (18-09-2006) aan bij deze nieuwe richtlijn: “Paus Benedictus XVI houdt zich bezig met het probleem betreffende de verhouding tussen religie en geweld. Dit is een van de zwaarste problemen waarmee de mensheid zich de laatste jaren geconfronteerd ziet. Niemand heeft tot nog toe de moed of ook de bekwaamheid gehad, vanuit de kern van het probleem denkend, een antwoord te formuleren.” En verder zegt Meisner, dat een dialoog tussen de religies als voorwaarde moet stellen “dat de islam zich, als religie en zeer belangrijk culturele factor, zich moet richten op de vraag over haar verhouding t.o.v. geweld.”

Door het thema geweld in het centrum te plaatsen voor een dialoog met de islam beleven we een historisch keerpunt: op plaats één van de agenda staat niet langer “vijandschappen uit het verleden vergeten en aandacht voor wat ons bindt” maar wel de vraag “wat is de oorzaak van het steeds weer terugkerende geweld dat de islam ervaart in het contact met andere religies. ”

Daarmee komt een einde aan eeuwen van een strategie van tactisch wegkijken ingegeven door angst voor geweld, van ‘lief-zijn’, van zoeken naar wat ons bindt, en van “het verleden vergeten” om gezamenlijk een nieuwe toekomst te bouwen, zoals veertig jaren geleden nog duidelijk werd beschreven in de declaratie “In onze Tijd” (Nostra Aetate”) Hfdtk 3, van het Tweede Vatikaanse Concilie. In dit document, en andere kerkelijke documenten, wordt er gezwegen over oorzaken en gevolgen van religieus geweld.2



Niet het eerste keerpunt

De strategie voor een zinvol dialoog met de islam heeft, in de loop der eeuwen, heel wat veranderingen ondergaan. De methoden die de christenen gebruikten waren zeer verschillend. Hier, in telegramstijl, vier voorbeelden van strategieën met gebruik van charme/liefde, van belering/wetenschap, van dialoog, en van geweld.

- (liefde) In het begin van de dertiende eeuw, toen de pauzen de kruistochten propageerden, trok de bedelmonnik en ordenstichter, Sint Franciscus, als troubadour van de Goddelijke liefde, naar de Sultan van Egypte om moslims te bekeren. Zijn tocht werd een mislukking. Maar hij overleefde zijn avontuur.

- (wetenschap) Aan het einde van die eeuw probeerde de geleerde Raimundus Lulus het met verstand. Hij schreef een leven lang aan een boek dat het gelijk van het christelijk geloof, overtuigend en dwingend, bewijzen moest. “Boom van de Wetenschap” (Ars Scientiae) heette het werk. Als een in Europa gevierd geleerde, met vele contacten onder de moslim wetenschappers, trok hij naar de islamitische landen van Noord-Afrika. Hij overleefde zijn avontuur niet: hij werd gevangen genomen en stierf in 1315. Lullus werd zalig verklaard.

- (dialoog) De byzantijnse keizer Manuel II Palaiologos (1350 – 1425) probeerde, tevergeefs, Engeland, Frankrijk en het Heilige Roomse Rijk te mobiliseren voor zijn strijd tegen de oprukkende islamitische, Ottomaanse legers. Vervolgens zocht hij naar een vriendschappelijke relatie met sultan Mehmed I en (zo weten we nu door de toespraak van Paus Benediktus XVI) zocht hij een dialoog met islamitische geleerden. Alles zonder het gewenste resultaat. In 1424 werd de keizer (en zijn zoon) gedwongen een vredesverdrag te sluiten waarbij Byzantium schatplichtig werd aan het Ottomaanse Rijk. Verdere gesprekken mochten ook niet baten: negen jaar later, in 1453, veroverden de Ottomaanse legers de restanten van het eeuwen-oude en glorierijke christelijke Byzantijnse Rijk. De laatste restanten van de christelijke gemeenschappen die daar ooit leefden zien wij in onze dagen verdwijnen.

- (geweld) Reeds vóór de val van de stad Constantinopel hadden de Turken delen van Europa veroverd. Maar met de ondergang van het Byzantijnse Rijk opende zich de zuidoost grens van Europa voor verdere Ottomaanse (Turkse) veroveringen. Het keerpunt kwam bij de poorten van Wenen (1683). Niet via een dialoog, maar met militair geweld, slaagde Europa erin de Turken uit Europa te verdrijven.



Een nieuwe situatie, een nieuwe strategie

In onze dagen is de situatie wezenlijk anders. De moslims leven onder ons. Over pogingen om moslims te bekeren wordt niet meer gesproken. Nu heet het probleem: hoe kunnen wij de moslims in Europa integreren en onze eigen cultuur (en Godsdienst) bewaren, zonder dat er geweld ontstaat? Een confrontatie islam –christendom, niet aan de grenzen, maar in ons eigen land. Noch de Byzantijnen, noch de Armeniërs, noch de vele andere volkeren in de landen waar nu een islamitisch regiem heerst, hebben, zo leert de geschiedenis, deze confrontatie overleefd.

Maar misschien lukt het ons Europeanen nu wel. De kansen daartoe zijn aanwezig. Het christelijke Europa van heden is niet het Europa van vroeger. En ook de Islam van vroeger is niet de Islam waar wij in Europa nu mee te maken hebben. De islam van heden staat op een dood spoor. De islam van heden staat aan de vooravond van een essentiële keuze:

-of vasthouden aan de letterlijke tekst van de koran (inclusieve het daarin gepropageerde geweld) en irrelevant te zijn voor de mensen die nu in deze tijd leven, d.w.z., de oude, politisch-sociale weg te gaan met als doel, zonodig met geweld, een islamitisch wereldrijk te vestigen.

-of de religieuze weg te gaan, wars van geweld, op zoek naar Gods boodschap voor de moslims die hier en nu leven.

Om te begrijpen welke opvallende ontwikkelingen zich in de moslim wereld voordoen, moeten we ons kort bezighouden met het heilige boek de koran.



De koran en de Islam

Als we over de islam spreken is het, helaas, steeds weer noodzakelijk erop ter wijzen dat we niet over de mensen, de moslims die de leer volgen, spreken maar wel en uitsluitend over de leer zelf. Moslims, net als christenen, zijn er in vele soorten en het is een onderneming met weinig uitzicht op succes om te proberen de essentie van de islam of het christendom te beschrijven op basis van hetgeen individuele, of groepen van volgelingen over de aard van hun Godsdienst denken. Nee, bij het zoeken naar de inhoud van een leer moeten we op zoek gaan naar de inhoud van de boeken waarin die leer beschreven staat.

Het boek ‘de koran’ is een compendium van teksten die een paar decennia na de dood van de profeet werden verzameld in een boek. Vóór 1923 bestonden er verschillend ‘lezingen’ van de koran, en waren er relatief sterk uiteenlopende interpretaties van verschillende woorden en verzen mogelijk. Wat in de koran geschreven staat kan nu iedereen lezen. (Zie katern, elders op deze pagina.)

Over de inhoud van de koran kan/mag sindsdien geen meningsverschil meer ontstaan.3 De discussie over een mogelijke exegese van koranteksten is sindsdien duidelijk verhard.



Islam en geweld.

En wat staat er nu in de Koran te lezen over geweld? Antwoord: “Veel”.

Wordt en/of werd de Islam verspreid met het zwaard. En zijn moslims verplicht zich daarvoor in te zetten? Het antwoord is: “Ja.”4

Naast woorden over barmhartigheid en liefde die God schenkt aan wie hem volgen en de profeet Mohammed erkennen, staan er in de 114 hoofdstukken van de Koran tientallen verzen over bedreiging, geweld en oorlogvoering, over onderwerpen van andersdenkenden, schatplichtigmaken van christenen en joden, vermoorden van ongelovigen en afvalligen, de buit verdelen, en de noodzaak om te vechten. Bijvoorbeeld in vers 2:216: “Vechten is je geboden ofschoon je er afkerig van bent; maar het kan zijn, dat je tegenzin hebt in iets dat goed voor je is en het kan zijn, dat je iets behaagt terwijl het slecht voor je is. God weet het en jij weet het niet.”

In de koran staat dat ook de profeet Mohammed zelf mensen doodde.5

Nu er een standaard koran op tafel ligt, is het voor eenieder die het leest duidelijk dat de koran de mensen oproept een wereldrijk te vestigen zo nodig met geweld. Het staat er allemaal letterlijk:”Voorwaar, de ongelovigen zijn een openlijke vijand voor u”. (Vers 4.101) Iedereen kan het lezen: vrouwen mag je slaan, afvalligen moet je doden, de ene zekere weg om in de hemel te komen is in een oorlog tegen de vijanden6 te sneuvelen, etc.

Maar is niet ook het evangelie van Christus een bron voor geweldadige actie? Antwoord: “Nee. Het is pijnlijk de domheid aan het licht te moeten stellen van geleerden die met teksten uit de bijbel, het Oude Testament, komen om te bewijzen dat het christendom ook geweld predikt. Zij weten schijnbaar niet dat christus vele eeuwen na het ontstaan van de bijbel op de wereld kwam. Noch hebben ze kennis genomen van wat christus over het geweld dat in het oude testament beschreven staat gezegd heeft: geen oog-om-oog meer, geen zwaard meer, maar hebt elkander lief ook uw vijanden. 7

Ook de geleerde Küng, die in zijn boven genoemd werk alles uit de kast haalt om de Islam positief te belichten, om daardoor, zo schrijft hij, een dialoog mogelijk te maken, komt er niet aan voorbij: “Wie als moslim zich inzet voor geweld en oorlog, zal misschien verwijzen naar de koran of naar woorden en daden van de profeet. Wie als christen geweld gebruikt en oorlogen voert, kan zich niet op zijn Christus beroepen.”8

Ook islamitische theologen en geschiedkundigen komen, de koran lezend, steeds openhartiger tot de conclusie dat de islam leidt aan agressie. 9

Voor de vreedzame, onder ons levende moslims wordt het steeds moeilijker hun weg te vinden tussen,

-enerzijds, wat zij, voorbouwend op eeuwenoude tradities ontstaan in een cultuur van mensen op zoek naar een God van vrede en naastenliefde, nu hier bij ons in een liberale vrijheid levend, proberen door te geven aan hun kinderen, en

-anderzijds, de orgie van geweld die dagelijks in de naam van God, de profeet of de koran, via de media tot hen komt.

Zo zien en horen zij

- moslims die dagelijks in de naam van god andersdenkenden moslims vermoorden;

- Al-Ka’ida aanhangers die , koranteksten citerend, volgelingen oproepen alle westerlingen te vermoorden;

- moeders die, god prijzend, hun kinderen aanmoedigen om zich als zelfmoord-bom in te zetten met het doel zoveel mogelijk vijanden te doden, en andere moeders die vereerd rondlopen met grote foto’s van hun kinderen (zelfmoord-bommers) die als heiligen, als rolmodel voor de jeugd, worden voorgesteld;10

- jongen moslims die in videoboodschappen de mensheid kond doen, dat zij zich, in een met explosieven volgeladen auto, in de lucht gaan blazen, met als doel in de naam van God zo veel mogelijke andersdenkenden en afvalligen te doden, om zo in de hemel te komen om daar, zoals de koran belooft, door zuivere maagden ontvangen te worden;

- een door miljoenen moslims vereerd geestelijk leider die, omjubeld van vele duizende aanhangers, als inspirerende geestelijke boodschap verkondigt: “Wij leggen onze wapens niet neer. Wij hebben nog 20.000 raketten.”11

- massa’s van opgebrachte mensen, gewapend met stokken en doeken leuzen uit de koran, die schreeuwen dat er in de islam geen geweld bestaat, en dat de profeet Mohammed nooit geweld heeft gebruikt, en dat eenieder die zoiets beweert gedood moet worden;

- eigen Nederlandse jonge mannen die met religieuze ijver en vol overgave de koran bestuderen en tot het inzicht komen dat ze treinen moeten opblazen, of dat zij hun familie moeten verlaten om in verre landen, in de naam van god, tegen de ongelovigen ten strijde moeten trekken.



Een kloof tussen moslims en moslims.

Er bestaat geen radicale en een gematigde islam. Er bestaat slechts één islam. Er zijn moslims die koran en de daaruit afgeleide wetgeving serieus nemen, en er zijn ook mensen die zich moslims noemen maar niet leven volgens de koran, c.q. de sharia.12

Voor de moslims die in vrede bij ons in Europa leven (dikwijls gevlucht voor het islamitische geweld in hun moederland) is er een kloof ontstaan tussen geleefde islamitische werkelijkheid hier, en de werkelijkheid zoals die via de media tot hen komt. De verwarring wordt nog vergroot door de interpretaties en commentaren van echte en niet-echte imams en wetenschappers met verwijzingen naar teksten uit de koran en de daarop gebaseerde wetboeken (de Sharia) en de oude teksten over het leven en de daden van de profeet Mohammed (de Soena). De een zegt dit en dat staat in de koran, de ander weet zeker van niet.

Voor een in Nederland opgegroeide vrome moslim13 ‘heeft de islam tot op de dag van vandaag nog geen één gewelddaad gepleegd’, en was Mohammed de meest intelligente persoon, die barmhartigheid predikte, etc. Historici, moslims en niet moslims, die onbevooroordeeld de teksten over Mohammed van oude islamitische collega’s bestuderen brengen de profeet Mohammed in verband met moderne termen zoals ‘etnische zuiveringen’ en ‘oorlogsmisdadiger’ .14

Een schoolkind in Saoudi Arabië leert in zijn school dat hij niet-moslims moet haten. Een moslim-schoolkind in Europa leert dat hij zijn medemensen moet dienen en dat hij de profeet Mohammed moet navolgen die altijd lief, geduldig, nederig, en barmhartig was.

De sharia is voor de moslims het van God gegeven onveranderlijke wetboek. Maar het Europese gerechtshof heeft de ‘sharia’ als in strijd met de Europese grondwet verklaard.



Een islamitisch Pinksterfeest

De moslim gemeenschap in Europa heeft dringend behoefte aan een Pinksterfeest15, aan de komst van de Heilige Geest, die vernieuwende, zo niet nieuwe inzichten zal brengen in de teksten die God via de koran tot hen heeft laten komen. Volgens Hans Küng, hopen veel ontwikkelde moslims “dat hun streven naar een verantwoorde interpretatie van koran en hadith, die beantwoordt aan de inzichten en eisen van deze tijd, eindelijk mag gaan rekenen op steun van een meerderheid: - dat de moslims van de 21e eeuw niet meer blijvend hoeven vast te houden aan het ongeschapen-zijn en dus de volmaaktheid, onfeilbaarheid en onveranderlijkheid van de 78.000 woorden van de koran (en indirect ook van de soena van de profeet en de hele sharia.”16

Een ijdele hoop?

Sceptici menen, dat de geschiedenis ons leert dat reeds vele ontwikkelde moslims deze hoop gekoesterd hebben, dat vele moslims die poogden deze droom te verwezenlijken dit met hun leven hebben betaald.

Maar is de situatie in Europa nu wezenlijk anders? Een meerheid van de moslims, ook die hier bij ons leven, zweren de sharia en het geweld van de jihad (het oorlog voeren in naam van god) niet af.

Oproep van de Paus volgen

Maar wat is ons alternatief? Doorgaan met verschillende initiatieven van interreligieus knuffelen? Doorgaan met samen praten over dingen waarover we het eens zijn? Wachten totdat niet alleen de voorsteden van Parijs, maar ook die van Amsterdam, Berlijn, Londen en Madrid in brand staan? Het is de hoogste tijd voor een nieuwe strategie. Wij hebben geen alternatief dan het kiezen voor een ‘oprecht en respectvol dialoog’.

Wij kunnen die moslims ondersteunen die op zoek zijn naar een vernieuwing in de islam; een islam die het hen mogelijk maakt, op grond van onze gemeenschappelijke normen en waarden, met ons samen een vredelievende en welvarende maatschappij te vormen. Wij moeten de uitnodiging van de Paus aannemen voor een dialoog “gebaseerd op authentieke wederzijdse kennis”; voor een dialoog

-dat ‘respectvol’ is; d.w.z. een gesprek dat het demoniseren van personen vermijdt zonder de waarheid geweld aan te doen,



-dat ‘oprecht’ is; d.w.z. een eerlijk gesprek op de basis van feiten en gemeenschappelijk geaccepteerde teksten; een gesprek dat zich concentreert op essentiële problemen zoals dat over de oorzaken van geweld in de islam.

P
De belegeringen van Wenen

Ondanks verschillende pogingen (1529, 1645,1683) slaagden de Ottomanen er niet in Wenen te veroveren. Poolse troepen onder Jan Sobieski voorkwamen tenslotte dat Wenen viel. “Die Türkenkriege” spelen in oost-europa nog altijd een rol in de verhouding met Turkije.




Miniatuur uit 1588 bewaard in het Topkapimuseum (Istanbul).
.W.

Maastricht, 30 sept. 2006

katern


Afgenomen mogelijkheden voor koran exegese

Wat de koran is voor de moslims is het Nieuwe Testament voor de christenen: het evangelie of te wel de boeken waarin de volgelingen van Christus opgeschreven hebben wat Christus deed en heeft geleerd. En omdat Christus vertelde dat na zijn dood de Heilige Geest zou komen om nog meer te vertellen en dingen te verklaren gelden als bron van de leer van het christendom zowel de evangeliën, als ook de traditie en het kerkelijk leergezag. Het centrale leergezag heeft als taak o.a. de heilige schriften die door mensen en voor mensen in een bepaalde tijd geschreven werden steeds weer opnieuw voor mensen die in een andere tijd en in een andere omgeving leven opnieuw (geholpen door de Heilige Geest) te interpreteren en uit te leggen.

Bij de islam ligt dat anders. Er is maar één echte en volmaakte tekst en bron: de koran. Het boek, de koran, werd door God zelf geschreven (het is een kopie van een gouden boek dat in de hemel ligt) en werd door de aartsengel Gabriël persoonlijk aan Mohammed overhandigd. Aan de koran is dus tijdloos en volmaakt, en er kan dus niets veranderd of aan toegevoegd worden.

Gelijktijdig leert de moslim dat, toen de profeet Mohammed stierf (631), er helemaal geen boek was. Er waren verschillende teksten en mondelinge overleveringen in omloop. Onder het bewind van Kalif Oethmaan (644-656) kwam er, niet zonder moeite, een eerste gezaghebbende tekst tot stand. Bovendien bleven er tientallen andere koranboeken in omloop. Er bestonden (officieel) zeven verschillende lezingen van de koran gelieerd aan verschillende islamitische centra zoals: Medina en Mekka, Damascus in Syrië en Basra in Irak.



Het ging daarbij niet zozeer om verschillende teksten als om de verschillende manieren van het lezen van de schrifttekens. Dat zit zo: de oude koran werd geschreven in oude Arabische medeklinkers. Zo schreven ze het woord “islaam”, (wat “onderwerping” betekent) zonder klinkers als “slm”. Een lezer kan van de tekst “slm” echter ook het woord “salaam” ( wat “vrede” bekent) maken. Zo bestond er in de praxis in de islam toch een soort van “exegese” : een discussie over de betekenis van een woord of tekst. In de loop der eeuwen ontwikkelden zich verschillende richtingen of scholen met godsdienst leraren die hun eigen religieuze en/of politieke interpretaties volgen. Eerst in 1923, met de invoering van een standaard tekst, met klinkers en medeklinkers, werden interpretatiemogelijkheden sterk beknot. Moslims die de politieke doelstellingen van de islam benadrukken insisteren steeds feller op het naleven van de letterlijke korantekst.




1 ‘Insiders’ in het Vatikaan vertellen dat de Paus zich grote zorgen maakt over de toekomst van het christelijke Europa en een vreedzame integratie van de moslims in Europa. Zelf geen islam-expert nodigt hij islamologen uit voor vertrouwelijke gesprekken. Hij is geen man die onoverdachte uitspraken doet.

2 Nostra Aetate”, deel 3. “Aangezien in de loop der eeuwen tussen christenen en moslims niet weinig onenigheid en vijandschap is ontstaan, spoort de heilige kerkvergadering allen aan om het verleden te vergeten en zich ernstig toe te leggen op wederzijds begrip en om het belang van alle mensen de sociale gerechtigheid, vrede en vrijheid samen te verdedigen en te bevorderen.”

3 In zijn bijna 900 pagina’s dikke boek “De Islam” stelt de bekende Duitse theoloog en Godsdienstwetenschapper Hans Küng: “De inzichten van de moderne wetenschap bevestigen de opvatting, dat de tekst van de koran in zijn huidige vorm op alle wezenlijke punten de tekst is, die Mohammed aan zijn volgelingen heeft nagelaten.

4 Zie: Nahed Selim, “De feiten ontkennen zal ze niet veranderen”; Trouw 30-09-2006.

5 Soera 33. 26: “En Hij deed de mensen van het Boek die hen (de vijand) hielpen uit hun vestingen komen en vervulde hun hart met ontzetting. Gij dooddet sommigen en gij naamt anderen gevangen.”

6 Christus zei : „Hebt uw vijanden lief.” Mattheüs 5:44.


7 Waar Christus in het evangelie zijn volgelingen oproep zijn boodschap in de wereld uit te dragen, en overal daar waar de boodschap niet aanvaard wordt het stof van de schoenen te vegen en de ongelovigen te verlaten, daar roept de God in de Koran de volgelingen op zijn boodschap aan alle ongelovigen te verkondigen en degenen die de boodschap weigeren aan te nemen, te doden. Zoals in Soera 8:65 :“O profeet, spoor de gelovigen aan om te vechten….”

8


 Hans Küng, « De Islam », blz 725. In de inleiding van zijn boek noemt Küng zichzelf “theoloog, filosoof en bevorderaar van de dialoog tussen de Godsdiensten”. Hij schrijft verder, dat de bedoeling van zijn boek is :”om mensen in deze beslissende overgangsfase naar een nieuwe verhouding tussen de culturen Godsdiensten en landen, klaar te maken voor een dialoog, ja zelfs klaar te maken voor een nieuwe wereld.“ (‘Vet’ komt van schrijver zelf.)


9 Zie: Abdelwahab Meddeb: ‘La Maladie de l’ Islam’, Edit. du Seuil, Paris, 2002


10 Volgens de christelijke traditie is een heilige iemand die zijn leven opoffert voor het welzijn van anderen en daardoor in de hemel is gekomen; volgens de koran is het het tegenover gestelde.



11 Er zijn wetenschappers (zoals de nobelprijswinnaar Bernard Russell) die de islam bestudeerd hebben, en tot de conclusie zijn gekomen, dat de islam beter vergeleken kan worden met een sociaal-politieke bewegingen zoals het communisme, dan met religies als het christendom of het hindoeïsme.


12 Zie: Anne-Marie Delcambre, « De gematigde islam bestaat niet”, Trouw 19-08-2006.


13 Zie: Harun Yildirim, ‘In dialoog met de Islam’, Trouw, 21 mei 2005.

14 Zie: Hans Jansen, ‘De historische Mohammed, wie was Mohammed eigenlijk?’”, Uitg. De Arbeiderspers, 2005; blz 119.: “Met name het feit dat Mohammed de mannen van de joodse clan Banoe Quarayza in 627 in de nasleep van een afgeslagen aanval van Mekka op Medina liet executeren nadat ze zich hebben laten ontwapenen en zich hebben overgegeven, is voor niet-moslims moeilijk moreel aanvaardbaar. Het zal moderne niet-moslims moeilijk vallen over deze kwestie te praten zonder termen als ‘etnische zuiveringen’ of ‘oorlogsmisdadiger’ te gebruiken.”


15 De Heilige Geest zoals de christenen die vereren als een van de drie Goddelijke personen waardoor de “onkenbare God” tot de mensheid spreekt kennen de moslims niet. Toch komt het begrip in de koran voor:

(vers 16.102) Zeg: "De geest van heiligheid heeft het van uw Heer met waarheid neergebracht, opdat Hij degenen die geloven, moge versterken en als leiding en blijde tijding voor hen die zich onderwerpen." Zo ook in vers 2.8: …..”En Wij gaven aan Jezus, zoon van Maria, duidelijke tekenen en versterkten hem met de geest der heiligheid”.



16 Hans Küng, o.c.: blz 775.



  • Een “moedige en bekwame” paus
  • Niet het eerste keerpunt
  • Een nieuwe situatie, een nieuwe strategie
  • Een kloof tussen moslims en moslims.
  • Een islamitisch Pinksterfeest
  • Oproep van de Paus volgen
  • De belegeringen van Wenen
  • Afgenomen mogelijkheden voor koran exegese

  • Dovnload 0.55 Mb.