Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Historisch overzicht van de wijsbegeerte

Dovnload 74.02 Kb.

Historisch overzicht van de wijsbegeerte



Datum01.08.2017
Grootte74.02 Kb.

Dovnload 74.02 Kb.

Inhoudstafel Wijsbegeerte

2013 - 2014


HISTORISCH OVERZICHT VAN DE WIJSBEGEERTE
Hoofdstuk 1: Kennis, wetenschap en wijsbegeerte


  1. Wijsbegeerte als wetenschappelijke discipline




  1. Kennis, wetenschap en de indeling van de wetenschappen




    1. Kennis en wetenschap

    2. Indeling van de wetenschappen




  1. Natuur-, gedrags- en cultuurwetenschappen




  1. Waarom zoeken wij kennis, inzicht?




  1. Oorspronkelijke vormen van ‘kennis’ en ‘gedragsregels’: taboe, magie, wijsheidsspreuken en mythen




  1. Magisch en mythisch denken




    1. Magisch denken

    2. Mythisch denken




  1. Mythen, volksvertellingen en legenden




  1. De grote wereldgodsdiensten




    1. Universaliteitsaanspraak

    2. Openbaring

    3. Dogmatisme

    4. Verlossing




  1. Ontstaan en verklaring




    1. Ontstaan

    2. Het geluk van de bozen

    3. Westerse versie

    4. Indische versie

    5. Nadelen




  1. Dogmatisme




  1. Sektarische bewegingen




  1. Het probleem van het lijden van de goede mens




  1. De wetenschappelijke kennisverwerving




    1. Ontstaan wiskunde

    2. Ontstaan wetenschap

    3. Wetenschap nu




  1. De wijsgerige kennisverwerving




  1. Wetenschap en wijsbegeerte




  1. Rationaliteit




  1. Irrationeel en a-rationeel




  1. Traditionele indeling van de wijsbegeerte




    1. De factische, of metafysische problemen

    2. De ethisch-politieke (of normatieve) problemen

    3. De kennistheoretische problemen

    4. Nieuwe indeling

Hoofdstuk 2: De pijlers van het westerse denken in de Oudheid en de Middeleeuwen


  1. Het ontstaan van de wiskunde




  1. Het wiskundig bewijs in wording




  1. Kenmerken van het Griekse wiskundig bewijs




  1. Het ontstaan van de wijsbegeerte




  1. De natuurfilosofen (6de en 5de eeuw v.o.t.)




    1. Thales van Milete

    2. Anaximander van Milete

    3. Anaximenes van Milete

    4. Pythagoras van Samos

    5. Heraclitus van Efeze

    6. Parmenides van Elea en Zeno van Elea

    7. Leucippus en Democritus

    8. Latere Griekse filosofie




  1. De sofisten en Socrates




    1. De sofisten (Protagoras en Gorgias)

    2. Socrates (tweede helft 5de eeuw v.o.t.)




  1. Plato (5de – 4de eeuw v.o.t.)




    1. Kennisleer

    2. Sterrenkunde

    3. Navolging in sterrenkunde

    4. Ethiek & politiek

    5. Plato’s Mensvisie




  1. Aristoteles (4de eeuw v.o.t.)




    1. Kennistheoretisch

    2. Na Aristoteles

    3. Het begrip “ervaring”

    4. Wereldvisie

    5. Ethiek & politiek


  1. Hellenistische en Romeinse filosofie (3de eeuw v.o.t. – 5de eeuw)




    1. Cynisme (Anisthenes, Diogenes)

    2. De Stoa (Seneca, Marcus Aurelius enz.)

    3. Epicurisme (Epicurus, Lucretius)

    4. Scepticisme (Pyrrho)

    5. Neoplatonisme

    6. Philo van Alexandrië




  1. Het ontstaan van het christendom




    1. Algemene karakterisering

    2. Historische gegevens

    3. De christelijke leer




  1. Wijsbegeerte in de schaduw van het geloof




    1. De kerkvaders

  1. Christelijke teksten

  2. Apostolische Vaders & Apologeten

  3. Griekse kerkvaders (Clemens, Origenes …)

    1. Middeleeuwse en Arabische wijsbegeerte

  1. Theologen

  2. Aurelius Augustinus

  3. Boëthius

  4. Godsbewijzen (Anselmus)

  5. Petrus Abaelardus

  6. Ibn Rushd

  7. Thomas van Aquino

  8. Willem van Ockham


Hoofdstuk 3: Ontstaan van de natuurwetenschap en van het nieuwe wereldbeeld


  1. Wetenschap en wetenschappelijk methode in de Oudheid en de Middeleeuwen




    1. “ervaring”

    2. Techniek

    3. Alchemie en magie

    4. Systematische wiskunde




  1. Ontstaan van de experimentele methode (17de eeuw)




    1. Hoe is de nieuwe aanpak van wetenschap er gekomen?

    2. Waarom is deze methode slechts in de 17de eeuw ontworpen?

  1. Waarom deden wiskundige in de Oudheid niet aan mechanica?

  2. 16de eeuw: technologie bereikt ongezien hoogtepunt

  3. Belang + complexiteit technologische problemen te groot voor gewone ambachtsman

  4. Nieuwe bloeiperiode wiskunde (16de eeuw)




  1. Kennistheoretische reflectie op de nieuwe methode (Galilei)




  1. Een nieuwe mentaliteit en een nieuw wereldbeeld




    1. Nieuwe mentaliteit

    2. Francis Bacon

    3. Wereldvisie

    4. Mensvisie (Pico Della Mirandola, Andreas Vesalius)


Hoofdstuk 4: Moderne filosofie


  1. Politieke filosofie




    1. Niccolo Machiavelli

    2. Hugo de Groot (Grotius)

    3. Thomas Hobbes




  1. Het rationalisme




    1. René Descartes

    2. Benedictus de Spinoza

  1. Spinoza

  2. Bijbel

  3. Wereldvisie + visie op God

  4. Mind-body problem

  5. Verschil met christendom

  6. Vrije wil?

  7. Geluk?

  8. Staatsvisie

    1. Gottfried Wilhelm Leibniz

  1. Leibniz

  2. Werkelijkheid

  3. Theodiceeprobleem




  1. Het empirisme




    1. John Locke

    2. George Berkeley

    3. David Hume

  1. Bewustzijnsvoorstellingen

  2. Redeneren = associaties leggen

  3. Oorzakelijkheid

  4. Mogelijkheden kennisverwerving

  5. Bovenzinnelijke begrippen

  6. Kennis: oorzakelijkheidsbeginsel

  7. Ethica vanuit kennistheoretisch standpunt




  1. De Verlichting




  1. Immanuel Kant




    1. De invloed van Rousseau

    2. Omwenteling in de kennisleer

    3. De “praktische Vernunft”

    4. Waardigheid van de mens

    5. Kants godsgeloof

    6. Kritik der Urteilskraft


Hoofdstuk 5: Het Duitse idealisme


  1. Probleem Kant => idealisme




    1. Ding an sich

    2. Nieuw dualisme




  1. Ommekeer geestesklimaat




    1. Goethezeit

    2. Verlichting

    3. Aandacht voor …




  1. Georg Wilhelm Friedrich Hegel

4.1 Algemene karakteristieken van Hegels leer



  1. Doel

  2. Nadruk

  3. Hoe beter worden

  4. Dialectische methode

4.2 Basisintuïties

  1. Persoonlijke ontwikkeling Hegel

  2. Systeem moet rationeel zijn

  3. “het ware” beschrijven als subject

  4. Poneren & negeren oordelen = wezenlijke uitdrukking poneren & negeren in werkelijkheid

4.3 Hegels denkproces

4.4 Geschiedenisfilosofie



Hoofdstuk 6: Negentiende-eeuwse filosofie in de ban van Hegel


  1. De paradox van de hegelianen




    1. Verschillen met Hegel

    2. Nieuw tijdsbeeld

    3. Leerlingen revolutionair + hegeliaans




  1. De aanvallen op Hegels christendom




    1. Ludwig Andreas Feuerbach

    2. David Friedrich Strauss en Bruno Bauer

    3. Søren Kierkegaard

  1. Het esthetische stadium

  2. Het ethische stadium

  3. Het religieuze stadium

    1. De aanval op Hegels maatschappijvisie: Karl Marx

  1. Filosofie als praxis

  2. Het dialectisch materialisme

  3. Het historisch materialisme

  4. Economische theorie

  5. De humanitaire ondertoon

    1. Het nihilisme van Stirner


Hoofdstuk 7: De ideologieën


  1. Structuur maatschappijvorming: evolutie

  2. Term “ideologie” (Destutt De Tracy)

  3. Hedendaagse betekenis




  1. Liberalisme




    1. Negatieve aspecten

    2. Positieve aspecten (Locke, Montesquieu, Rousseau, Jefferson)

    3. Politiek liberalisme (Locke, Montesquieu, Voltaire, Jefferson, Mill)

    4. Economisch liberalisme (Adam Smith)

    5. Geschiedenis




  1. Conservatisme




    1. Opvattingen (Edmond Burke)

    2. Traditionalisten (Fr., reactionair)

    3. Latere conservatismen (Karl Popper)




  1. Socialisme




    1. Samenwerking (Owen, Saint-Simon, Fourier)

    2. Kenmerken

    3. Ontwikkeling socialistische ideologie

  1. Gracchus Babeuf

  2. Owen, Fourier, Proudhon ↔ Saint-Simon

  3. Marxistische vorm van socialisme

  4. Reformisme/sociaal-democratie

  5. Russische revolutie: 2 groepen




  1. Anarchisme (Proudhon, Bakoenin, Kropotkin)




  1. Nationalisme


Hoofdstuk 8: ontwikkeling van de wetenschap 1800-1960


  1. Wiskunde, meetkunde, verzamelingenleer en logica




    1. De crisis in de meetkunde

  1. 3 meetkunden (Euclides – Lobatchevski – Riemann)

  2. Problemen axiomastelsel (Hilbert – Gödel)

    1. De crisis in de analyse en de verzamelingenleer

  1. Oneindige verzamelingen (Dedekind – Cantor)

  2. Grapje (“Bourbaki”)

  3. Paradox van Russell

    1. De moderne logica als grondslag voor de wiskunde

Boole: propositielogica

Frege: predikatenlogica



Russell: typentheorie


  1. De natuurwetenschappen




    1. Ingrijpende ontwikkelingen

  1. Mechanistisch determinisme (Laplace)

  2. Thermodynamica => energieleer

  3. Elektriciteit & magnetisme

  4. Relativiteitstheorie van Einstein

  5. Kwantumtheorie van Planck

  6. Afwijzen determinisme

    1. Na oplossing flogistoncontroverse: scheikunde 19de eeuw schone lei

  1. Flogistontheorie (Stahl ↔ Lavoisier)

  2. Scheikunde: relatie met industrie

  3. Verdere ontwikkelingen

  4. Scheikunde: grondslag biologie

    1. Theorieën over de mens (Darwin (adaptaties), Copernicus, Lyell)

    2. Ontwikkeling geneeskunde




  1. De cultuurwetenschappen




  1. Wetenschap en godsdienst




    1. Problemen orthodoxe christendom 19de eeuw


Hoofdstuk 9: Filosofie in de 19de eeuw


  1. Het positivisme




    1. Het positivisme van Auguste Comte

      1. Theorie 3 stadia in geschiedenis mensheid

      2. Classificatie van de wetenschappen

      3. Laatste positieve wetenschap (in tijd van Comte): sociologie

      4. “godsdienst van de mensheid”

    2. Brits positivisme

      1. John Stuart Mill

  1. Psychologie als basiswetenschap

  2. Paternalisme

  3. Gelijkberechtiging man & vrouw

      1. Jeremy Bentham (ethiek: utilitarisme & consequentialisme)

      2. Herbert Spencer




  1. Relativisme




    1. Cognitief vlak

    2. Ethisch vlak

      1. Historisch relativisme (of historicisme)

      2. Cultureel relativisme

      3. Sociologisch relativisme (of sociologisme)

      4. Psychologisch relativisme (of psychologisme)




  1. Overgangsfilosofen




    1. Vitalisme, Bergson, Driesch

      1. Bergson

      2. Driesch




  1. Wetenschap en ethica. Friedrich Nietzsche




    1. Afbraak

  1. Einde godsgeloof

  2. Mens ≠ hoger wezen

  3. Dualisme van geest en lichaam

  4. Nihilisme + tegen godsdiensten

  5. Relativisme

    1. De positieve bijdrage

  1. Mens: speciaal soort dier

  2. Übermensch

  3. Pluspuntje: Griekse cultuur

    1. Invloed



Hoofdstuk 10: De twintigste eeuw tot de ‘golden sixties’


  1. Het logisch empirisme




    1. Wegbereiders

  1. Ludwig Wittgenstein = Wittgenstein I (1889-1951)

    1. De Britse taalanalytische filosofie

  1. De tweede Wittgenstein

  1. Inleiding

  2. Afbraak van de tractatus

  3. Nieuwe opvatting over de taal

  4. Filosofie als taalanalyse




  1. Fenomenologie en existentialisme




    1. Existentialisme en Sartre

  1. Inspiratie & impact

  2. Universaliteit ↔ Particulariteit

  1. Cognitief: U ↔ emotioneel/praktisch/ethisch: P

  2. U & P door elkaar

  3. Existentialisme: cognitief => emotioneel/praktisch

  4. Voornaamste thema’s

  1. Mens: enige geconfronteerd met (niet) bestaan

  2. Bestaan (contingent) bevestigen => actief

  3. Mens = vrij

  1. Jean-Paul Sartre


Hoofdstuk 11: Filosofie in de 2de helft van de 20ste eeuw en begin van de 21ste eeuw
Shannon, Wiener, von Neumann, Boyer & Cohen, Carson


  1. Wijsbegeerte en maatschappijkritiek




    1. Algemene beschouwingen

  1. Antinomieën

  2. Filosofische problematiek

    1. Negatieve dialectiek. De school van Frankfurt.

  1. Theodor W. Adorno (Hegel & Marx)

  2. Herbert Marcuse

  1. Paradox v/d mij

  2. Vervreemding v/d mens

  3. Ervaring v/d mens: niet die van repressie (consumptiegedrag)

  4. Evaluatie



  1. Milieu- en dierenrechtenfilosofie




    1. Milieu- of ecofilosofie

  1. Milieufilosofie als oorzakenanalyse

  1. Idealistische benaderingen

  2. Socio-economische benaderingen

  1. Milieufilosofie als nieuwe ethiek

    1. Pathocentrisme in dierenrechtenfilosofie



  1. Bio-ethiek




    1. Inleiding

  1. Definitie

  2. Ontstaan

  3. Achtergronden

  1. Levenswetenschappen (’50)

  2. Contraceptie en geboorteregeling

  3. Experimenten op mensen

  4. Burger- en mensenrechten

  5. Coherente aanpak

  1. Algemene aanpak van de bio-ethische problemen

  1. Ethiek: algemeen

  2. Historisch overzicht morele houdingen

    1. Bio-ethiek als toegepaste ethiek

  1. Ethische implicaties van de reproductietechnieken

  1. Mogelijkheden uitgebreid

  2. Loskoppeling seksualiteit en voortplanting

  3. Rol van het Vaticaan

  4. Statuut embryo en foetus

  1. Ingrepen in het biologisch erfgoed

  1. Ingrepen in DNA

  2. DNA-techniek op menselijk vlak

  3. Dubbele bedenking

  1. Manipulatie van het genoom

  1. Somatische gentherapie & kiemlijnmanipulatie

  2. Risico => verbieden

  3. Reacties op kiemlijntherapie

  4. Bacteriën, planten en dieren genetisch manipuleren

  1. Omgaan met de dood

  1. Ontwikkelingen medische wetenschap => definitie dood

  2. euthanasie

  • Hoofdstuk 2: De pijlers van het westerse denken in de Oudheid en de Middeleeuwen
  • Hoofdstuk 3: Ontstaan van de natuurwetenschap en van het nieuwe wereldbeeld
  • Hoofdstuk 4: Moderne filosofie
  • Hoofdstuk 5: Het Duitse idealisme
  • Hoofdstuk 6: Negentiende-eeuwse filosofie in de ban van Hegel
  • Hoofdstuk 7: De ideologieën Structuur maatschappijvorming: evolutie Term “ideologie” (Destutt De Tracy)
  • Hoofdstuk 8: ontwikkeling van de wetenschap 1800-1960
  • Hoofdstuk 9: Filosofie in de 19
  • Hoofdstuk 10: De twintigste eeuw tot de ‘golden sixties’
  • Hoofdstuk 11: Filosofie in de 2

  • Dovnload 74.02 Kb.