Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Hoe ontstaan mutaties

Dovnload 1.16 Mb.

Hoe ontstaan mutaties



Pagina1/6
Datum04.06.2018
Grootte1.16 Mb.

Dovnload 1.16 Mb.
  1   2   3   4   5   6

Erfelijkheidsleer les 5: Mutaties en functionele effecten van mutaties
Een mutatie = een verandering in een DNA-sequentie die bijdraagt aan het ontstaan van een ziekte (= pathogenese) => fouten in de DNA-structuur
Hoe ontstaan mutaties?


  • Verandering in het DNA die bijdraagt aan het ontstaan van een ziekte (pathogenese)

OF

  • Verandering in het DNA leidt tot een veranderend (of geen) eiwit met een andere (of geen) functie




  • Germinaal/constitutioneel/gonadaal
    (= in alle cellen aanwezig, inclusief de voortplantingscellen)  kan doorgegeven worden naar volgende generatie

OF

  • Somatisch

(= slechts aanwezig i.e. beperkt aantal cellen in het lichaam)  post-zygotisch ontstaan en wordt bijgevolg niet doorgegeven aan een volgende generatie


  • Polymorfisme (= het voorkomen van verschillende fenotypen of variaties binnen een soort, het leidt dus niet tot een ziekte maar zorgt er wel voor dat we er verschillend uitzien)

OF

  • Pathogene mutatie = ziekteveroorzakende mutatie = causale mutatie (= wanneer een variant leidt tot een fenotype of erfelijke ziekte)


De genetische basis van ziekten – classificatie (3 categorieën)
cytogenetische afwijkingen

Chromosomale herschikkingen

~ 10 Mb

Karyotypering


moleculair cytogenetische afwijkingen

Submicroscopische chromosomale herschikkingen

~ 100 Kb

FISH, arrayCGH


moleculaire veranderingen/ puntmutaties of genmutaties

hier gaan we het vandaag over hebben

~ 1 bp (d.w.z. dat er 1 nucleotide verschilt)

mutatieanalyse


Classificatie van mutaties (3 categorieën)
Genoom mutaties

= een verandering van het aantal intacte chromosomen in een cel (chromosoom missegregatie tijdens meiose of mitose)

Bv. aneuploidie
Chromosoom mutaties

= een verandering van de structuur van de individuele chromosomen (“chromosome rearrangement”)

Bv. translocatie, duplicatie, deletie, inversie
Puntmutaties/genmutaties

= veranderingen in de DNA-sequentie van een gen, gaande van 1 enkele nucleotide tot duizenden baseparen

(steeds te klein om op te sporen met hoge resolutie cytogenetisch onderzoek)

hier gaan we het deze les over hebben !!!



Classificatie van mutaties
Basepaarsubstituties (= vervangingen)

(substitutie = DNA niveau)


(Bv. vervanging van A door C)

  • Onderscheid tussen transitie (pu-pu; pyr-pyr) ⬌transversie (pu-pyr; pyr-pu)

  • Indeling is afhankelijk van hun effect op eiwitniveau

  • Missense

  • Nonsense

  • Silent

( deze 3 = eiwitniveau)


  1. Missense mutatie

(= aminozuursubstitutie)

= wanneer er een verandering optreedt van één enkel aminozuur


! Een speciale (weinig voorkomende) locatie van een missense mutatie is op de positie van het stopcodon, wanneer het stopcodon door een missense mutatie verandert in een coderend codon krijgt men een abnormaal verlengd eiwit !

bv. T wordt C => aminozuur tyrosine wordt het aminozuur histodine


bv. G wordt A => aminozuur arginine wordt het aminozuur lysine




  1. Nonsense mutatie
    = wanneer een coderend codon in 1 van de 3 stopcodons verandert

Stopcodons zijn:



  • UAA

  • UAG

  • UGA

Wanneer dit gebeurt, krijg je een prematuur getrunceerd (= verkort) eiwit.


bv. C wordt T => CGA wordt TGA en TGA (= UGA) is een stopcodon!



=> je krijgt een verkort eiwit!

bv. A wordt T => AGA wordt TGA en TGA (= UGA ) is een stopcodon!





  1. Silent = silentieuze of synonieme verandering

= wanneer er géén aminozuurverandering optreedt, er wijzigt wél een nucleotide maar het aminozuur blijft hetzelfde
WANT sommige mutaties geven geen fenotype (=> ieder van ons heeft mutaties)

Bv. T wordt C , MAAR tyrosine blijft tyrosine


Wat hebben we tot nu toe gezien?

 substitutie (dus vervangingen) in coderende codons!


Nu:

substitutie in niet-coderende codons!

  1   2   3   4   5   6

  • De genetische basis van ziekten – classificatie (3 categorieën)  cytogenetische afwijkingen
  • Chromosoom mutaties
  • Classificatie van mutaties Basepaarsubstituties (= vervangingen)

  • Dovnload 1.16 Mb.