Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Hoofdletters in het Frans

Dovnload 31.8 Kb.

Hoofdletters in het Frans



Datum03.04.2017
Grootte31.8 Kb.

Dovnload 31.8 Kb.



Hoofdletters in het Frans




NB: Onderstaand de regels voor gebruik in lopende tekst. In de auteursthesaurus gelden soms afwijkende regels, bijvoorbeeld in tegenstelling tot de regel dat ‘de’ niet met een hoofdletter geschreven wordt (de Thou), verlangt Pica wel een hoofdletter, dus kmc 3000 /De@Voltaire.



  • De, le en la in familienamen

De’ en ‘d’’ worden met een kleine letter geschreven: la marquise de Sévigné; le marquis de La Chesnaie, ook als er geen voornaam of titel voor de familienaam gebruikt wordt: Richelieu fit exécuter de Thou. Als er echter sprake is van het voorzetsel ‘de’ dat aan de naam vooraf gaat, dan wordt er wel een hoofdletter gebruikt: L’exécution de De Thou. Hetzelfde geldt voor ‘du’ en ‘des’: Joachim du Bellay; le comte des Ormeaux. Maar als de naam niet voorafgegaan wordt door een titel of voornaam, dan wordt er altijd een hoofdletter gebruikt: L’oeuvre de Du Bellay; Il écrivit à Des Ormeaux; j’aime beaucoup Du Bellay.

‘La’ en ‘le’ in familienamen worden met een hoofdletter geschreven.: le duc de La Rochefoucauld; Mme de La Fayette; Le chancelier Le Tellier; Jean-Marie Le Bihan.




  • Benamingen voor God en aanverwanten

Benamingen voor God worden met een hoofdletter geschreven: Dieu; la Trinité; le Créateur; la Vierge Marie; Notre-Dame; L’Eternel; le Père, le Fils et le Saint-Esprit. Verder zoals ook in het Nederlands gebruikelijk is: Elle pria alors Celui qui mourut sur le Golgotha. Jésus est mort pour nous et nous devons Le considérer comme le Sauveur.


Als saint voor een persoonsnaam staat, dan wordt het met een kleine letter geschreven: saint Pierre; sainte Cécile. Als uitzondering geldt la Sainte Vierge. Met een kleine letter worden ook geschreven: la sainte Bible; la sainte Eglise.

Als saint / sainte echter onderdeel uitmaakt van de naam van een kerk, dorp, straat o.i.d. wordt het met een hoofdletter geschreven: l’église Sainte-Clotilde; la cathédrale Saint-Jean; la rue Saint-Jacques; l’hôpital Saint-Louis. Ook de naamdag van een heilige wordt met een hoofdletter geschreven: la Saint-Jean; la Saint-Nicolas.

Samenstellingen worden ook met een hoofdletter geschreven: le Saint-Esprit; le Saint-Siège.

N.B.: bij ‘gewone’ woorden als un saint-bernard (de hond), en un saint-honoré (het gebak) worden geen hoofdletters gebruikt.




  • Engelen, demonen en duivels

Als er sprake is van de ‘soort’ in het algemeen, worden er kleine letters gebruikt: les anges; les diables; un démon. Als er echter sprake is van Satan / Lucifer, dan: le Démon; le Diable.


  • Goden uit niet-christelijke godsdiensten

Deze worden in de regel met een hoofdletter geschreven: Zeus; Junon; Baal; Brahma.

Groepen van ‘kleinere’ bos-, rivier- en zeegoden worden met een kleine letter geschreven: une dryade; les tritons; les nymphes; les elfes.

Verder wel: Les Grâces; les Muses; les Parques; les Titans; les Géants (indien in Griekse mythologie); les Cyclopes; les Néréides.


  • Titels / aanspreekvormen

Sa Majesté; Son Excellence; Sa Sainteté. Met twee hoofdletters dus!



  • Monsieur, madame, mademoiselle

Deze woorden worden normaalgesproken met een kleine letter geschreven. Er zijn echter een paar uitzonderingen waarbij ze wel met een hoofdletter gespeld worden, onder andere in de volgende gevallen:

  1. Indien afgekort tot M.; Mme; Mlle

  2. Indien het om leden uit de Franse koninklijke familie gaat: Madame Royale; Monsieur (= broer van de koning); Madame Mère; la Grande Mademoiselle.



  • Religieuze / universitaire titels

Titels en beroepen worden met een kleine letter geschreven: le sermon sera prononcé par le père Durand; dom Mabillon (maar: le P. Durand en D. Mabillon!!).



  • Zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden van geografische oorsprong

Bewoners van een land, regio, stad etc. worden met een hoofdletter geschreven: les Européens; les Français; les Bretons; un Parisien.

Talen worden met een kleine letter geschreven: il parle l’anglais. Ook materiële zaken worden met een kleine letter geschreven: L’allemande est une danse du XVIIe siècle; un bordelaise est une bouteille de 75 centilitres.

Bijvoeglijke naamwoorden worden met een kleine letter geschreven: le peuple allemande; l’esprit parisien.


  • Geografische namen

Geografische namen worden met een hoofdletter geschreven: L’Europe; l’Italie etc.

Als er sprake is van een bijvoeglijk naamwoord bij de geografische naam met daartussen een verbindingsstreepje, dan krijgt ook het bijvoeglijk naamwoord een hoofdletter: les Etats-Unis; la Nouvelle-Calédonie; la Seine-Maritime; les Alpes-de-Haute-Provence. Hetzelfde geldt voor gebergtes: l’Anti-Atlas; l’Anti-Liban.

Als het verbindingsstreepje ontbreekt, dan zijn de regels ingewikkelder: wel l’Asie Mineure; le Grand Nord, maar als het adjectief alleen dient om de situatie te preciseren, dan wordt weer een kleine letter gebruikt: le Bassin aquitain; le Massif central; la basse Normandie; la basse Seine.

Als het bijvoeglijk naamwoord hoort bij een erg algemeen woord als mer; golfe; mont etc., dan krijgt alleen het bijvoeglijk naamwoord een hoofdletter: la mer Caspienne; le golfe Persique; les montagnes Rocheuses; le mont Blanc. Als er daarentegen geen sprake is van de mont Blanc als bergtop, maar van de gehele keten met die naam, dan spreekt men van de Mont-Blanc of van le massif du Mont-Blanc. Op dezelfde manier is er onderscheid tussen mont Athos (de berg) en Mont-Athos (de monnikenrepubliek), en tussen haute Egypte (regio) en Haute-Egypte (tijdperk).




  • Stedennamen met lidwoord

Le, la en les als onderdeel van een plaatsnaam worden met een hoofdletter geschreven: La Haye, Le Havre. Zodra het lidwoord echter de vorm du, au, des, aux krijgt, vervalt de hoofdletter: Je vais au Havre, je viens du Havre.


  • (Aanhangers van) stromingen

Met een kleine letter: les catholiques; les chrétiens; les musulmans; les bouddhistes; les marxistes; les socialistes; les épicuriens; les platoniciens.

NB: als het daarentegen over de Franse Revolutie gaat, worden sommige groeperingen wel met een hoofdletter geschreven: Les Montagnards; les Jacobins; les Feuillants; les Girondins.

Ook de stromingen zelf worden met een kleine letter geschreven: le christianisme; le jansénisme; le classicisme; le zen.


  • Religieuze ordes

Als het om de gehele orde gaat, dan wordt een hoofdletter gebruikt: les Dominicains luttèrent contre l’héresie cathare.

Als het gaat om de leden van de orde, dan wordt een kleine letter gebruikt: Le jésuite monta en chaire; les jésuites sonts d’excellents latinistes.




  • Windrichtingen

Windrichtingen worden met een kleine letter geschreven: le vent du nord; l’orient; la Provence s’étend à l’est du Rhône.

Uitzonderingen waarbij wel een hoofdletter gebruikt wordt, zijn de volgende gevallen:



  1. De uitdrukkingen le pôle Nord, le pôle Sud, l’hémisphère Nord, l’hémisphère Sud.

  2. Als de windrichting ‘zelfstandig’ gebruikt wordt om een deel van een continent, land, regio of provincie aan te duiden: aux Etats-Unis, les avanturiers de l’Ouest sont devenus des héros de légende. Bordeaux est la grande métropole du Sud-Ouest. L’accent du Midi. Zo ook: L’antagonisme entre l’Est et l’Ouest a dominé la politique internationale depuis 1945; le fatalisme propre à l’Orient. Echter, als er een supplement volgt, dan wordt wel weer een kleine letter gebruikt: le nord de la France, le sud-ouest des Etats-Unis, le sud de l’Italie.

  3. Als de windrichting betrekking heeft op een geographisch gebied dat politiek of physiek gezien bij elkaar hoort: L’Afrique du Nord fut longtemps sous la domination française; l’Allemagne de l’Est et l’Allemagne de l’Ouest; l’Afrique du Sud.




  • Benamingen van (overheids-)instellingen

In principe wordt er geen hoofdletter gebruikt voor dit soort instanties: le conseil municipal de Marseille, Montesquieu fut conseiller au parlement de Bordeaux, la cour d’assises de Versailles. Als er echter sprake is van een specifieke instelling met een erg algemene naam, dan wordt ter verduidelijking een hoofdletter gebruikt: l’Assemblée nationale, la Cour des comptes, le Conseil d’Etat.

Verder: l’Université, la Faculté. Maar: l’université de Lyon, la faculté des lettres.




  • Benamingen van tijdperken

In het algemeen krijgt dit soort woorden een hoofdletter: l’Antiquité, la Renaissance, le Moyen Age, le Siècle d’or, les Temps modernes, la Belle Epoque, le Siècle des lumières. Maar: le trecento en le quattrocento.


  • Het woord empire

Als empire gevolgd wordt door een bijvoeglijk naamwoord, dan wordt het met een hoofdletter geschreven: l’Empire romain, l’Empire ottoman. Als het gevolgd wordt door een zelfstandig naamwoord, dan wordt empire met een kleine letter geschreven: l’empire de Russie, l’empire du Soleil-Levant.

NB: Als het ‘los’ voorkomt, en met een hoofdletter gespeld is, dan wordt er of het heilige Roomse rijk mee bedoeld, of het premier Empire (Napoleon I) of het second Empire (Napoleon III). Een enkele keer komt het voor in de context van het Engelse of Franse koloniale rijk.




Als het betreffende zelfstandige naamwoord niet gevolgd wordt door enige ‘verduidelijking’, dan krijgt het een hoofdletter: la Libération (maar: la libération de la France), la Révolution (maar: la révolution de 89). Als het woord gevolgd wordt door een bijvoeglijk naamwoord, houdt het zijn hoofdletter: la Révolution française, le Front populaire.


  • Benamingen van oorlogen

Het woord guerre zelf wordt altijd met een kleine letter geschreven (enige uitzonderingen: la Grande Guerre, la Première / Seconde Guerre mondiale). Als guerre samen met (een) zelfstandige naamwoord(en) de naam van een specifieke oorlog vormt, dan worden die zelfstandige naamwoorden met hoofdletters geschreven: la guerre de Cent Ans, la guerre de la Succession d’Autriche. Daarentegen wel gewoon: les guerres puniques, la guerre franco-allemande.

Het woord bataille wordt nooit met een hoofdletter geschreven.




  • Data

Normaalgesproken worden namen van dagen en maanden met een kleine letter gespeld: il naquit le 14 juillet 1896. Mon congé prend fin le 24 janvier.

Als er echter sprake is van een datum waarop een historisch feit plaatsgevonden heeft, en het jaar waarin dat gebeurde wordt niet genoemd, dan wordt er wel een hoofdletter gebruikt in de datum: le 9-Thermidore mit fin à la Terreur (Maar: la dictature de Robespierre prit fin le 9 thermidor an II).

Ook als de datum dient om een feest aan te geven, wordt een hoofdletter gebruikt: le 14-Juillet est une fête populaire.


  • Feesten

Christelijke en joodse feesten, en ook moslimfeesten worden geschreven met een hoofdletter: demain, c’est Noël, la Toussaint, l’Ascencion, la Saint-Jean, la messe de Pâques (maar: la pâque juive), le Yom Kippour, le Mouloud.

Heidense feesten uit de oudheid worden daarentegen meestal met een kleine letter geschreven: les saturnales, les panathénées.




  • Titels van boeken e.d.

Als titels van boeken geciteerd worden, dan wordt een bepaald lidwoord dat aan het eerste woord vooraf gaat, met een kleine letter gespeld, terwijl het eerste woord een hoofdletter krijgt: Avez-vous lu la Débâcle de Zola? Je vais vous prêter les Ames mortes de Gogol. Als het eerste woord daarentegen voorafgegaan wordt door een onbepaald lidwoord, dan krijgt alleen het lidwoord een hoofdletter: Une ténebreuse affaire.

Als de titel bestaat uit twee zelfstandige naamwoorden die verbonden worden door ou, dan krijgen beide zelfstandige naamwoorden een hoofdletter: le Défi ou l’Audace récompensée.

Als het eerste zelfstandig naamwoord voorafgegaan wordt door een bijvoeglijk naamwoord o.i.d., dan krijgen beide woorden een hoofdletter: son dernier livre s’intitule Haute Mer. Avez-vous lu les Grandes Familles de cet auteur?

In gevallen van langere, lopende titels, krijgt alleen het eerste woord een hoofdletter: A la recherche du temps perdu. Les dieux ont soif. Hetzelfde geldt voor titels waarvan het eerste woord geen bepaald lidwoord, geen zelfstandig naamwoord, en geen bijvoeglijk naamwoord is: Mes voyages. Comment devenir riche sans travailler. Sachez chasser.


Minder voorkomende gevallen:


  • Persoonsnamen die tot typeringen geworden zijn

Un appolon, un adonis


Uitzonderingen: gevallen als: un don Quichotte / un don quichotte, un don Juan / un don juan (vrije keuze)


  • Namen van de wind

Met een kleine letter: le mistral, le foehn.

Als de wind echter gepersonifieerd is, dan natuurlijk wel een hoofdletter gebruiken: Alors Borée souffla.




  • Deviezen

Als het devies bestaat uit twee (of meer) zelfstandige naamwoorden, dan worden die zelfstandige naamwoorden met hoofdletters geschreven: Honneur et Patrie, Liberté, Egalité, Fraternité.


  • Namen van sterren en sterrenbeelden

Met een hoofdletter, op terre, lune en soleil in normaal dagelijks gebruik na.


  • Productnamen van geografische oorsprong

Met name kaas, wijn, tabak, porcelein en papier worden vaak genoemd naar de regio van oorsprong. Ze worden met een kleine letter geschreven: du champagne (= vin de la Champagne), du bordeaux, un verre de saint-émilion, un camembert, du brie, une collection de vieux japons et de vieux chines.


  • Namen van dieren, planten en mineralen

In het dagelijks gebruik worden deze woorden net als in het Nederlands met een kleine letter geschreven. In wetenschappelijke teksten daarentegen wordt een hoofdletter gebruikt: le Chien, le Chêne etc.; tenzij deze naam voortdurend herhaald wordt in de tekst. Dan wel weer een kleine letter.

Als er in een Franse tekst Latijnse familiebenamingen gegeven worden, dan gelden dezelfde afspraken als in het Nederlands: de familienaam met een hoofdletter, de soortnaam met een kleine letter. Le nom scientifique du chien est Canis familiaris.

  • Un appolon, un adonis

  • Dovnload 31.8 Kb.