Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


In de spiegel kijken: van de 18de-eeuwse briefroman naar de hedendaagse (auto)biografische roman

Dovnload 17.34 Kb.

In de spiegel kijken: van de 18de-eeuwse briefroman naar de hedendaagse (auto)biografische roman



Datum12.05.2019
Grootte17.34 Kb.

Dovnload 17.34 Kb.

In de spiegel kijken: van de 18de-eeuwse briefroman naar de

hedendaagse (auto)biografische roman.

I. Wat betekent ‘in de spiegel’ kijken? Hoe reflecteert literatuur de werkelijkheid? Probleem van representatie: uitbeelding van de werkelijkheid. Omschrijving van begrippen zoals “mimesis”, “referentialiteit”, “weerspiegeling”.




  1. I am silver and exact. I have no preconceptions.

Whatever I see I swallow immediately

Just as it is, unmisted by love or dislike.

I am not cruel, only truthful-

(S. Plath, ‘Mirror’, in: Crossing the Water)





  1. Plus il fictionnalise, plus il exprime le vrai.

(P. Mertens, L’agent double. Bruxelles: Ed. Complexe, 1989, p.11)

II. Deze problematiek is gekoppeld aan de ‘authenticiteitsvraag’. Vertrekkend van een hedendaagse roman, een geromanceerde biografie, De Kameleon van Paul Claes over een 18de-eeuwse figuur vragen we ons af hoe in de 18de-eeuwse briefroman de werkelijkheid weerspiegeld wordt: werken van Richardson; Pamela, Rousseau; Julie, Choderlos de Laclos; Les liaisons dangereuses worden van dichterbij bekeken. Goethe’s Aus Meinem Leben, Dichtung und Wahreit vormt een leidraad.


1. -Ik heb gezworen in deze memoires alleen de waarheid te vertellen. (p.9) -Ten slotte leverde ik mijn manuscript in bij de drukker … Mijn requisitoir kreeg als titel: Persoonlijke Brieven, Gedenkschriften en Onderhandelingen van Ridder d’Eon . (p.163)

-Monsieur de la Fortelle … bood aan om voor een bescheiden bedrag mijn biografie te schrijven. (p.216)

-Ik, die net als een romancier mijn leven altijd meer als een verhaal dan als geschiedenis heb gezien … (p.220)

(P. Claes, De Kameleon. Amsterdam : De Bezige Bij, 2001)





  1. Je forme une entreprise qui n’eut jamais d’exemple, et dont l’exécution n’aura point d’imitateur. Je veux montrer à mes semblables un homme dans toute la vérité de la nature; et cet homme, ce sera moi.

(J.J. Rousseau, Les Confessions (1765-1770)

  1. Nous croyons devoir prévenir le Public, que, malgré le titre de cet Ouvrage et ce qu’en dit le Rédacteur dans sa Préface, nous ne garantissons pas l’authenticité de ce Receuil, et que nous avons même de fortes raisons de penser que ce n’est qu’un Roman.

(Pierre Choderlos de Laclos, Les liaisons dangereuses (1782)



    1. Deze speciale band tussen fictie en feit, deze gevaarlijke verbintenis, “une liaison dangereuse” wordt ook het kenmerk van de hedendaagse, ‘postmoderne roman’ waarin ‘faction’ een eigenzinnige rol speelt, vooral in de al dan niet (auto) biografische roman. Hoe verschijnt Flaubert in het werk Flauberts papegaai van J. Barnes? Waarom kan volgens A. de Botton Proust ons leven veranderen? Hoe kunnen we met G. Perec zeggen : Ik ben geboren? Is Sleuteloog van H. Haasse een sleutelroman? Wat vertellen de recent uitgegeven brieven –Een aangename postumiteit van H. de Coninck ons? Hoe ziet I. Kertesz het ‘Ik’ in Ik, de ander? Hoe autobiografisch is de roman van Amos Oz, Een verhaal van liefde en duisternis?




    1. The past is autobigraphical fiction prentending to be a parliamentary report … I’m not sure what I believe about the past. (p.90-91)

(Julian Barnes,Flaubert’s Parrot. London: Picador, 1985)
2. I wished my biography to be exhaustive and yet it struck me that this would require not just the past, but the particular way in which the past coexisted with and emerged from the present. (p.19)

To answer those holding that the nobility of biography and the baser realm of human attachment should never be mixed, one may suggest a connection between attachment and the biographical impulse, that is, an impulse to know another fully . (p.43)

(Alain de Botton, Kiss and Tell. London: Macmillan, 1995)
3. Ik besef allang dat de verzonken wereld van mijn jeugd voor een groot deel illusie is geweest. Alle stadia van afscheid nemen en ontwennen heb ik doorlopen. Wat ik in mijn geboorteland zintuiglijk en emotioneel beleefd heb, ligt verankerd op de bodem van mijn bewustzijn, het bepaalt mij, maar ik kan er niet meer bij. Dat ik nergens ooit helemaal thuishoor heb ik aanvaard als mijn natuurlijke staat van zijn. Dat geeft me vrijheid, en het vermogen me aan te passen, of juist op afstand te blijven, al naar het uitkomt. (p.7)

(Hella Haasse, Sleuteloog. Amsterdam: Querido, 2004)


4. Jullie verlangen toch niet dat ik een identiteit heb?

Ik zal jullie één ding zeggen: ik heb maar één identiteit, een schriftelijke. (Een zichzelf schrijvende identiteit). Wie ik overigens ben? Wie zou dat kunnen weten?

(Imre Kertesz, Ik, de ander (Amsterdam: Van Gennep, 2001)
5. Je me suis soudain senti triste et impuissant devant ce brusque témoignage du passage du temps. […]mais l’expérience concrète […]de me sentir moi-même partie prenant du temps et de son cours […] avait été atténuée par le fait que j’écrivais, écrire étant en quelque sorte une façon de résister au courant qui m’emportait, une manière de m’inscrire dans le temps, de marquer des repères dans l’immatérialité de son cours, des incisions, des égratignures.(p.119-120)

(Jean-Philippe Toussaint, Autoportrait. Paris: Ed. de Minuit, 2000)




  1. Nur keine Angst. In jener anderen Sprache, die ich im Ohr, noch nicht auf der Zunge habe, werde ich eines Tages auch darüber reden. Heute, das wusste ich, wäre es noch zu früh. Aber würde ich spüren, wenn es an der Zeit ist ? Würde ich meine Sprache je finden ? Einmal würde ich alt sein. Und wie würde ich mich dieser Tage erinnern ? (p.7)

(Christa Wolf, Was bleibt. Frankfurt: Luchterhand Literaturverlag, 1990)



    1. Opvallend is ook het feit dat de laatste 5 jaren heel veel aandacht geschonken wordt aan de positie van de (auto)biografie . We denken aan het werk van C.Parke Biography. Writing Lives (2002), P. France en W. St. Clair Mapping Lives. The Uses of Biography (2003).




  1. cf. V. Woolf, “The New Biography”: ‘the granite solidity of truth and the rainbow-like tangibility of personality […] in one seamless whole’

2. The tradition that might be usefully taught and studied. No critical account of modern ideas about biographical narrative could ignore Julian Barnes’s Flaubert’s Parrot.

V. Wat betekenen al die (geromanceerde) levens voor ons? Hoe spiegelen we ons eigen ik aan dat van het andere? Wat is werkelijkheid? Wat is fictie? Hoe kameleontisch verhouden we ons niet tot de werkelijkheid? Wat betekent de uitspraak “ kunnen we ons vermommen, zo dat we niet verkleed lijken”? Hoe belangrijk is taal in de opbouw van ons identiteit? Is dat niet “Was bleibt” zoals Christa Wolf het heeft mogen ervaren?

Martine de Clercq

K.U. Brussel

20 december 2005






  • (auto) biografische roman

  • Dovnload 17.34 Kb.