Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Joost vertelt: Water in Ruurlo Project Water, groep 5/6, Rehobothschool Ruurlo Water is Berkelland

Dovnload 17.81 Kb.

Joost vertelt: Water in Ruurlo Project Water, groep 5/6, Rehobothschool Ruurlo Water is Berkelland



Datum31.07.2017
Grootte17.81 Kb.

Dovnload 17.81 Kb.

Joost vertelt:

Water in Ruurlo

Project Water, groep 5/6, Rehobothschool Ruurlo




Water is Berkelland
Ruurlo heeft altijd veel met water van doen gehad. Ook in de tijd waarin ik leefde, nu 400 jaar geleden. Ik zal je iets vertellen over toen en nu.
Ruurlo ligt tegenwoordig in de gemeente Berkelland. Het ‘land van de Berkel’, de rivier die boven Ruurlo langs loopt, door Borculo en langs Lochem. Wist je dat het logo van de gemeente Berkelland een stukje watermolen heeft? Kijk maar eens goed: het is een watterrad. Zo’n rad was vroeger te zien bij de watermolen van het kasteel Ruurlo. Het waterrad werd zo’n 170 jaar geleden gesloopt. Er was niet meer genoeg water om de molen te draaien. De twee watermolengebouwen staan er nog wel. Heb je ze wel eens gezien bij het kasteel? Ze liggen nu een beetje verstopt in het bos, aan de rechterkant van het kasteel. Die watermolengebouwen zijn van 1783, dus zo’n 225 jaar oud. De gemeente heeft nét het plan bedacht om een nieuw waterrad tussen de huisjes te zetten. Precies zoals vroeger, in mijn tijd!
Water is natte voeten


In mijn tijd hadden we nog niet veel beken, sluizen en gemalen (=pompen). Soms hadden we te weinig water, maar vaak hadden we juist veel teveel water. In mijn tijd waren sommige wegen in de winter helemaal niet begaanbaar. Zo hadden we een zomerroute (over de Wiersse) en een (langere) winterroute naar Vorden. Tegenwoordig krijg je niet zo gauw meer natte voeten. Ruurlo heeft genoeg water om op het land bijvoorbeeld mais te verbouwen en de koeien te laten grazen. Er liepen in mijn tijd twee grotere beken langs Ruurlo. De Baaksche beek aan de linkerkant, en de Groelose Slinge (Lebbinkbeek) aan de rechterkant. Tegenwoordig kent Ruurlo b.v. ook de Meibeek en Van Heeckerenbeek (sinds 1967).


Het Ruurlose broek, het grote gebied onder Ruurlo (waar nu Zieuwent ligt), stond in mijn tijd in de natte maanden, dus in de herfst en winter, bijna helemaal onder water! Dat kwam omdat het gebied in een soort kom ligt. Er ligt ook oer in de grond, zodat het water niet makkelijk weg kan. Kijk maar eens op het landkaartje. Ruurlo ligt midden in de cirkel. Onder het midden kon bijna niemand wonen. De meeste boerderijen die nu zuidelijk van Ruurlo liggen, bestonden nog niet eens. Die boerderijen staan er nog maar zo’n 90 jaar. We konden dit gebied wel gebruiken, maar alleen in de zomer.We kapten er dan hout voor de verwarming in de winter.We gingen er jagen, we hadden er een eendenkooi, hielden er bijen en we lieten onze varkens er eikels eten.




Water is veiligheid
Water is handig om de vijand tegen te houden. Vaak is water dan ook een grens tussen twee landen. Of tussen twee gebieden. En waar geen water is, bouw je een fort of burcht om je grens te verdedigen. Maar met water hoeft dat niet. Daarom is kasteel Ruurlo ook geen fort. Het is gewoon een mooi huis, dat gemakkelijk verdedigd kon worden omdat er zoveel water in de buurt was. Het water in de slotgracht rond het kasteel komt trouwens uit de Baaksche beek.

Het Ruurlose Broek was ook een grens tussen twee grote gebieden. Aan de ene kant het land van de hertog van Gelre, mijn landheer. Aan de ene kant het land van de bisschop van Munster. Ruurlo ligt dus precies óp die oude grens.


In mijn tijd woedde de Tachtigjarige oorlog, tegen de Spanjaarden. Toen we in 1627 Groenlo wilden bevrijden, hebben de soldaten een dijk dwars door het water in de Broek aangelegd. Die dijk heet nu de Bedelaarsdijk. Dat komt omdat de soldaten arme mensen lieten werken aan de dijk, voor een beetje eten.
Water is macht
We hadden helaas vaak ruzie om water. Wie water heeft, heeft de macht. In mijn tijd was de koning van Spanje, Philips II de machtigste man van het westelijk halfrond. Hij had in Nederland de hertog Alva als baas aangesteld. Alva had een kapper. In mijn tijd heette dat een ‘barbier’. Barbier Lambert Noey. Barbier Lambert wilde in 1572 het Ruurlose Broeck voor veertig jaar huren. Want hij had een wild plan. Hij wilde een kanaal graven naar de Berkel, zodat het water altijd direct weg kon. Als het Broek dan het hele jaar droog stond, kon hij mooi gewassen op het droge land verbouwen. En daarmee flink geld verdienen! Ik heb daar eventjes een stokje voor gestoken, samen met mijn broer. Waarom? Omdat we dan niet meer genoeg water hadden om de watermolen bij het kasteel te laten draaien!
Dat het bezit van water macht betekent, kun je nu nog zien in jouw buurt. Bijna alle kastelen en landhuizen rond Ruurlo liggen aan het water. Ze zijn daar expres gebouwd. De  Baakse Beek loopt langs Huize Ruurlo, dan langs "De Wiersse" en "Het Medler" en komt dan in Vorden voorbij Kasteel Vorden en stroomt dan naar Kasteel Hackfort. Bij Kasteel Hackfort is nu nog een watermolen die nog echt graan tot meel maalt. Daar kun je brood van bakken , maar ook pannekoeken. Die Vordenaren zijn een beetje eigenwijs, want als de beek bij hun dorp langs stroomt noemen zij de beek  "Vordense Beek".  Later bij Kasteel Hackfort is het weer "De Baakse Beek".

Vroeger stonden bij de landhuizen allemaal watermolens. De boeren moesten dan dáar hun graan laten malen tot brood. En dat betekende geld voor de landheren. Doordat de Baaksche beek steeds minder water vervoerde zijn de molens nu bijna allemaal verdwenen.


In het begin hebben mijn voorvaderen geulen aangelegd naar de watermolen bij het kasteel Ruurlo. Dan hadden we altijd voldoende water. Het was dus schrikken dat rond 1600 Groenlo een eigen kanaal wilde graven direct naar de Berkel. Dan konden ze met bootjes hun handel vervoeren via de Ijssel zo de zee op. Ik was er opnieuw hartstikke tegen, want als het kanaal er was gekomen dan was mijn molen droog komen te staan. Door de Tachtigjarige oorlog (tegen die Spanjaarden Filips II en Alva) is het gelukkig nooit wat geworden met dit wilde Groenlose plan!
Eind 19e eeuw, zo’n 120 jaar geleden, hadden de mensen in Ruurlo veel last van overstromingen. Als het veel regende dan liep het gebied steeds onder water. In Zelhem hadden ze er ook last van. De mensen in Zelhem staken dan ’s nachts stiekem de dijken door, zodat het water wegliep tot aan Ruurlo. De Ruurloërs maakten de gaten snel dicht. Maar ’s nachts werden de gaten er net zo vlug weer ingestoken. Je kunt je voorstellen dat we dus vaak ruzie om water hadden.

Water is samenwerken
Het Ruurlose broek was dus heel lang een nat, niet-toegankelijk gebied. Op een gegeven moment gingen de mensen beter samenwerken. Ze richten het Waterschap De Baaksche Beek op. Dat is een organisatie die ervoor zorgt dat het water schoon blijft en iedereen niet teveel en niet te weinig water heeft.Dat was in 1918, bijna 90 jaar geleden.
Een dokter uit Zelhem, meneer Brants, vertelde aan iedereen dat er een waterschap moest komen. Hij liet de mensen twee schilderijen zien. Eentje van de Ruurlosche broek als er een Waterschap zou zijn en eentje zonder een Waterschap. Wat zie je op de tekeningen? Welke tekening hoort bij het land waar het water goed wordt verzorgd?






Het kantoor van het Waterschap Baaksche Beek stond in Ruurlo. Weet je nog waar vroeger het kinderdagverblijf de Ukkie was? Dát was vroeger het waterschapsgebouw. Later zat het Waterschap in villa Quisiana (tot 1984) en vervolgens nog in het oude gemeentehuis aan het Kerkplein, waar nu de VVV is (de Marke). De Ukkie en het gebouw op het Kerkplein zijn inmiddels gesloopt. Mijn achter-achter-achter –(etc) kleinkind Willem baron van Heeckeren van Kell was dertig jaar lang de ‘watergraaf’ (1934-1967) van het Waterschap. ‘Watergraaf’ is een sjieke naam voor als je de baas bent. In zijn tijd werd door het aanleggen van beken en kanalen het Ruurlose broek drooggemaakt. Toen konden er dus mensen gaan wonen. Wie van jullie woont er nu in de buurt?


Het huidige Waterschapsgebouw staat trouwens in Doetinchem omdat die stad zo'n beetje midden in het gebied ligt. Het heet het Waterschap Rijn en Ijssel. Nu zijn er meestal geen ridders of baronnen meer de baas in het waterschap. Deze bestuurders worden nu gekozen door de mensen die in het gebied van het waterschap wonen. Dit jaar, 2008,  kunnen alle mensen weer kiezen voor het bestuur van het waterschap.
De waterzuiveringsinstallatie in Ruurlo is ook van het Waterschap. Deze zuivering kan het afvalwater van 9.000 personen schoonmaken. De installatie kan maximaal 410.000 liter afvalwater per uur reinigen. Het afvalwater is afkomstig uit Ruurlo en een deel van het buitengebied van Hengelo Gld. In totaal heeft het waterschap 14 rioolwaterzuiveringsinstallaties waarmee het afvalwater van ruim een half miljoen inwoners en 18.000 bedrijven gezuiverd wordt.

Water is plezier
Het zwembad De Meene kennen jullie natuurlijk wel. In mijn tijd was dat er natuurlijk nog niet. Ik zwom in de beekjes en soms in de kasteelgracht, maar alleen toen ik nog jong was. Ruurlo heeft tegenwoordig de grootste supersnelle duo-waterglijbaan van Europa. Bijzonder is verder dat het een zwembad met zout water is. Er wordt gewoon keukenzout in het water gedaan om het bad schoon te houden.

  • Water is natte voeten
  • Water is veiligheid
  • Water is macht
  • Water is samenwerken
  • Water is plezier

  • Dovnload 17.81 Kb.