Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Katedra nederlandistiky

Dovnload 0.81 Mb.

Katedra nederlandistiky



Pagina1/4
Datum28.10.2017
Grootte0.81 Mb.

Dovnload 0.81 Mb.
  1   2   3   4

FILOZOFICKÁ FAKULTA UNIVERZITY PALACKÉHO V OLOMOUCI

KATEDRA NEDERLANDISTIKY

Nizozemština pro hospodářskou praxi

Studijní rok 2013/2014



BAKALÁŘSKÁ PRÁCE

Spreken is Zilver... of Schola Ludus

Vedoucí práce: Drs. Bas Hamers

Vypracovala: Markéta Šemberová

Olomouc 2014

Verklaring

Ik verklaar dat ik mijn bachelor scriptie zelfstandig heb geschreven en dat ik alle bronnen vermeld heb.

In Olomouc, 23.4.2014

Markéta Šemberová



Prohlášení

Prohlašuji, že jsem svou bakalářskou práci vypracovala samostatně a uvedla v ní všechny použité zdroje.

V Olomouci, dne 23.4.2014

Markéta Šemberová



Na tomto místě bych chtěla upřímně poděkovat vedoucímu své bakalářské práce Drs. Basu Hamersovi, za vedení mé práce, ochotu, kritiku, trpělivost a podporu. Dále bych ráda poděkovala Sielu van der Ree, který mi poskytl cenné informace týkající se tématu této práce. Dále bych ráda poděkovala ochotným pracovníkům na pedagogické fakultě, kteří mi poskytli potřebnou literaturu. V poslední řadě bych ráda poděkovala své rodině a přátelům za podporu.

Ik wil graag mijn dank uitspreken aan de begeleider van mijn bachelorscriptie Drs. Bas Hamers voor begeleiding, bereidwilligheid, kritiek, geduld en steun. Verder dank ik ook Siel van der Ree, die waardevolle informatie aan mij heeft gestuurd. Mijn dank gaat ook uit naar de behulpzame medewerkers van de pedagogische fakulteit voor de nodige materialen en literatuur. Ten slotte wil ik mijn familie en vrienden bedanken voor hun steun.

INHOUD

INLEIDING

1

  1. INLEIDING TOT SPREKEN IS ZILVER…

3

    1. Waarom is Spreken is Zilver... ontwikkeld?

    2. Waarom is het boek ontwikkeld voor buitenlanders?

    3. Wat maakt Spreken is Zilver... verschillend van de andere leerboeken?

    4. Waarom is Spreken is Zilver... spannend en interessant?

    5. Wat maakt de lessen verschillend van de traditionele lessen?

3

4
4

5

6

  1. JAN AMOS COMENIUS

    1. Wie is Jan Amos Comenius?

    2. Visie van Comenius op pedagogie

      1. Er zijn drie doelen / perioden die Comenius heeft beschreven

      2. Comenius heeft ook een systeem voor het onderwijs gemaakt (Didactica Magna)

      3. De principes van Comenius

    3. Belangrijkste didactische ideeën en boeken van J.A. Comenius

    4. Comenius´ laatste jaren in Amsterdam

    5. Schola Ludus seu encyclopaedia viva

    6. Ideeën en grote invloed op het huidige onderwijs

    7. Comenius´ principes en Spreken is Zilver

7

7

8
8
8

9

9



10

12

12

13

  1. ANALYS VAN DE OEFENINGEN GEBRUIKT IN SPREKEN IS ZILVER

    1. Methoden bepalen de soort oefeningen

      1. Methode met gebruik van grammatica en vertalingen

      2. Directe methode

      3. Audio-Orale methode

      4. Audio-Visuele methode

      5. Communicatiemethode

      6. Audio-Lexikale Methode

      7. Verschillende typen oefeningen

        1. Imitatieoefeningen

        2. Substitieoefeningen

        3. Dialoog oefeningen

        4. Linkmethode

        5. Antoniemen, Synoniemen, Logisch verbinding

    2. Herhaling van oefeningen

      1. Oefenen van het fonologische systeem

      2. Oefeningen gebaseerd op de linguistische structuren

      3. Oefeningen voor herhaling van woordenschat

      4. Oefeningen gebaseerd op uitspraak

      5. Luisteroefeningen

      6. Lezen

    3. Docentenhandleiding – adviezen en praktische informatie over Spreken is Zilver


15

15

16

17



18

19

21



21

22

23



23

25

26



27

28

28

29



30

30

31



32
32

  1. TAALLEREN EN TAALACTIVATIE

    1. Strategieën van het proces van taalleren

      1. Geheugenstrategie

      2. Cognitieve strategie

      3. Compensatiestrategie

      4. Metacognitieve strategie

      5. Affectieve strategie

      6. Sociale strategie

    2. Hoe kunnen we de taal verbeteren?

      1. NVT – Nederlands als Vreemde Taal

      2. N2T – Nederlands als Tweede Taal

    3. Activatie en oefenen van de taal

      1. Luisteren

      2. Spreken

      3. Schrijven

      4. .Lezen

      5. Woordenschat

      6. Vertalen

    4. Als we de taal willen oefenen, gebruiken we drie activiteiten

      1. Oefenen

      2. Productie

      3. Begrip van de vreemde taal

37

37

37

37



38

38

38



39

39

39

40



41

41

41



42

42

42



43

43

44

44



44

CONCLUSIE

Literatuurlijst

Bijlages

Resumé v češtině

English Abridgement

ANOTACE

Krátká charakteristika

46

48

50

54

55

57

57

INLEIDING

In de loop van de tijd ben ik al met veel talen begonnen en dus ken ik verschillende methoden van het taalleren. Meestal gebruiken de docenten in de scholen methoden zoals zo genoemde ‘uit het hoofd leren’-methoden die vermoeiend en langzaam kunnen zijn. Andere docenten gebruiken visuele methoden, meestal met behulp van het internet of kleine films met de inhoud van het curriculum, dat de docent moet volgen. Het kan interresant zijn, aan de andere kant hebben de studenten dan de docenten niet nodig. De bedoeling van de methode van Spreken is Zilver... is anders, want niemand hoeft iets uit het hoofd te leren en bovendien gaat alles heel snel en de samenwerking tussen de docent en studenten is een hoofdfactor van leuke lessen. Maar toch is het afhankelijk van de studenten, want elke student heeft een ander type geheugen.

In deze scriptie zal ik me in het eerste hoofdstuk bezighouden met de inleiding tot het Nederlandse leerboek Spreken is Zilver.... Dit leerboek werd ontwikkeld voor immigranten in Nederland die snel Nederlands willen leren. Één van de auteurs van Spreken is Zilver... is Siel van der Ree, en ik zal de achtergrond en ontwikkeling van het boek bespreken. Ik zal vragen stellen zoals ‘Waarom is Spreken is Zilver... ontwikkeld? Waarom is het ontwikkeld voor buitenlanders?’ Verder zal ik me bezighouden met de vragen: ‘Waarom is het verschillend van andere leerboeken voor immigranten? Wat maakt het speciaal?’ En ten slotte interesseer ik me in: ‘Wat maakt de lessen spannender dan traditionele taallessen ?’

Het leerboek wordt gebruikt aan de Palacky Universiteit op de afdeling neerlandistiek en daarom ben ik er ook in geïnteresseerd om onderzoek te doen naar de geschiedenis en ontwikkeling van Spreken is Zilver....

In het tweede hoofdstuk ga ik me richten op de pedagogische methoden die in Schola Ludus gebruikt worden. Het boek Schola Ludus, van Jan Amos Comenius, dat 350 jaar oud is, maar waarvan de methoden die erin uitgelegd worden vergelijkbaar zijn met moderne didactische methoden. Jan Amos Comenius was de eerste pedagoog die het onderwijs wilde veranderen en die nieuwe moderne methoden van leren geïntroduceerd heeft. Daarom zal ik de ideeën en principes van Jan Amos Comenius vergelijken met de ideeën van het team van Siel van der Ree en er een analyse van maken. Ik zal me focussen op de typische oefeningen van Spreken is Zilver..., zoals antoniemen vs. synoniemen, het dramatiseren van de oefeningen, enz. En dit zal ik ook vergelijken met de ideeën van Schola Ludus. Maar Schola Ludus is niet de hele naam van dit boek, want de juiste naam is Schola ludus seu Encyclopaedia viva‘. De naam zegt het al, Comenius heeft een school geïntroduceerd, waar studenten leren met behulp van toneelstukken.

In het derde hoofdstuk zal ik de didactische methoden van Spreken is Zilver... analyseren. Ik zal me bezighouden met de verschillende oefeningen uit het leerboek en ik zal ze analyseren. Ik zal uitleggen waarom studenten zo snel een passieve kennis van het Nederlands verkrijgen en welke oefeningen de passieve kennis helpen op te bouwen. Ik zal me bezighouden met didactische methoden zoals het dramatiseren, luisteren met de ogen dicht naar een docent die een lange tekst leest, gebaren en ten slotte luisteroefeningen met native speakers gecombineerd met afbeeldingen in een plaatjesboek. In het laatste deel hou ik me bezig met hulpadviezen van de docentenhandleiding en praktische verduidelijkingen.

In het laatste hoofdstuk hou ik me bezig met taalleren en taalactivatie. Deze twee zijn de belangrijkste aspecten voor Spreken is Zilver... .Ik hou me bezig met aspecten zoals welke strategieën tijdens taalleren gebruikt worden en wat kan verschil maken tussen NT2 en NVT. Met NT2 en NVT bespreek ik ook verschillen tussen hun taalactivatie en welke aspecten gebruikt worden tijdens het activeren van de vreemde taal. Ten slotte beschrijf ik hoe we de vreemde of tweede taal kunnen oefenen en verbeteren.


  1. INLEIDING TOT SPREKEN IS ZILVER... 1

1.1 Waarom is Spreken is Zilver... ontwikkeld?

Spreken is Zilver... werd ontwikkeld uit noodzaak in het begin van de 80-er jaren. In deze periode waren er in Nederland veel buitenlandse kinderen. Speciaal voor deze kinderen heeft Siel van de Ree met zijn team Spreken is Zilver... geschreven. De kinderen van de immigranten hadden moeilijkheden in het vervolgonderwijs en dus grotendeels ook om samen te werken met native speakers. Siel van de Ree begon met een onderzoek, op basis waarvan hij het volgende heeft ontdekt:

Het accent van het leren was gelegd op de snelheid van het leren dus hoe snel de kinderen Nederlands kunnen spreken. Maar leerlingen hadden daarom een probleem met het begrijpen van uitdrukkingen van de native speakers en natuurlijk ook met de inhoud daarvan. Ze konden geen Nederlands begrijpen, ze konden gewoon de geleerde zinnen nazeggen.

De kinderen van immigranten hadden ook moeilijkheden met integratie in een klas. Hun ouders kwamen meestal uit Azië of Afrika en hebben dus een andere culturele achtergrond. Daarom moesten ze ook de culturele achtergrond leren kennen. Ze moesten ook de gebaren en goede manieren begrijpen, anders kunnen ze niet integreren in de maatschappij. De leerlingen hadden ook heel vaak moeilijkheden met grammatica. Ze kenden wel de regels, maar ze konden ze eigenlijk niet gebruiken. Er was meer aandacht voor hoe de taal in elkaar zit, dan voor het gebruik ervan. De leerlingen moesten veel woorden uit het hoofd leren maar soms begrepen ze de betekenis niet. Daarom hadden ze iets geleerd dat ze niet konden gebruiken.

Het resultaat van het onderzoek was de ontwikkeling van een nieuw systeem voor het zinvolle leren en studies. Siel van de Ree heeft ook met andere collega’s samengewerkt en heeft besloten een audio-lexicale methode te ontwikkelen.



1.2 Waarom is het boek ontwikkeld voor buitenlanders?

Eerst was Spreken is Zilver... ontwikkeld voor kinderen, gastarbeiders en later ook voor immigranten, dat betekent dat het boek een echte NT2-methode2 was geworden. Siel van de Ree zei, dat je de doeltaal op een makkelijke manier kan leren in het land, waar de taal de voertaal is. ‘Dan is de taal een dagelijks onderdeel van het leven geworden.’(zie privé mail van Siel van der Ree, bijlage nummer 1) zei de auteur over taalleren. Later werd de methode ook voor academische doeleinden gebruikt. Studenten uit andere landen hebben interesse getoond en daarom wordt Spreken is Zilver... gebruikt in Moskou, Indonesië (Surabaya en Jakarta), Brazilië (Castrolanda), België, de Nederlandse Antillen, Duitsland (Gronau), Engeland (London en Ipswich), Spanje (Alicante), Polen (Zary – daar wordt de Duitse versie van Spreken is Zilver... gebruikt – Reden ist silber) en Tsjechië (Olomouc).



1.3 Wat maakt Spreken is Zilver... verschillend van de andere leerboeken?

De verschillen zitten vooral in de vorm, die het boek heeft. De uitgangspunten zijn de werkvormen en gekozen oefeningstypen. De uitgangspunten tijdens de ontwikkeling van Spreken is Zilver... waren de leerlingen en hun vermogens. ‘ Hoe snel kunnen de leerlingen de taal en de cultuur leren?’ was de belangrijkste vraag voor de ontwikkeling van de methode.

De werkvormen waren een beetje breder. De bedoeling van Spreken is Zilver... was ook om teamwork te leren. Daarom ontstond ook het idee om muziek, drama en oefeningen op basis van grammatica te gebruiken. De auteurs hebben inspiratie van James Asher3, USA, gekregen. Asher heeft TPR, de zo genoemde Total Physical Response, geïntroduceerd en Van der Ree’s team heeft dit dan ook gebruikt. TPR betekent leren door luisteren en meedoen. Daarom is ook één van de oefeningen, genoemd Gebaren, gebruikt op deze manier. De docent zegt bijvoorbeeld ‘Psssst’ en legt een vinger op zijn lippen en de studenten herhalen het na hem.

De oefeningtypen vloeien voort uit de werkvormen. In tabel 1.1 zien we de verschillende oefeningen gebruikt in Spreken is Zilver... met voorbeelden van de oefeningen.4



Tabel 1.1:

Lexiconstructuur – oefeningen

  • Begrip van de betekenis

Antoniemen, Synoniemen, gemeenschappelijke kenmerken, samenstellingen, afleidingen

Lexicale combinatie – oefeningen

  • Gebruik in een zin

Voorspelbaarheid, valentie, vaste verbindingen, verbindingswoorden, woordvormen: verbuiging & vervoeging

Contextstructuur – oefeningen

  • Gebruik in een tekst

Combineerbaarheid, sequenties, verbindingswoorden, soorten zinnen, soorten teksten

Het verloop van receptief naar productief

Gedemonstreerd met een oefentype

Werk voor meer gevorderen

Voorbeelden van moeilijker taalgebruik

Doel was zo snel mogelijk de taal te leren zonder uit het hoofd te leren met het accent op begrip.

1.4 Waarom is Spreken is Zilver...spannend en interessant?

De docent is natuurlijk de hoofdfactor van de hele les, maar studenten moeten veel vaak samenwerken en dat maakt lessen spannend. Als studenten bijvoorbeeld een verhaal moeten dramatiseren, kan dat de les interessant maken. Ook de muziek gebruikt in de les maakt de lessen spannender, want de leerling kan de melodie van het nieuwe liedje thuis zingen en wil natuurlijk ook de woorden kennen.



1.5 Wat maakt de lessen verschillend van de traditionele lessen?

Docenten hebben de Docentenhandleiding en als ze zich hieraan houden dan gaat de les in een andere richting dan de traditionele lessen. De docent kan bijvoorbeeld het huiswerk controleren als hij het laat doornemen door de studenten en gewoon luistert naar de fouten, die hij natuurlijk uitlegt. Hij moet ook discussies stimuleren, zoals over zijn weekend en wat hij gedaan heeft, dan wil hij ook weten wat studenten hebben gedaan en met behulp van ‘Brainstorming’ leren de studenten nieuwe woorden en spreekwoorden. Hij gebruikt ook veel drama en muziek. Dat gebeurt in de traditionele lessen niet. Normaal gezien praten de docenten in de traditionele les niet over hun weekend met de studenten. Ze doen grammaticaoefeningen of oefeningen met nieuwe woorden, of ze luisteren naar de luisteroefeningen die meestal gaan over eten, drinken, films, muziek of plannen voor het weekend. Aan de andere kant hebben de docenten met Spreken is Zilver... samen met de studenten discussies, die meer natuurlijk zijn en die iets te maken hebben met het echte leven.



2. JAN AMOS COMENIUS

In mijn scriptie houd ik me bezig met de analyse van specifieke oefeningen van Spreken is Zilver...behulp van de methoden van Comenius. In dit hoofdstuk wilde ik graag schrijven over het leven van Comenius, zijn belangrijkste ideeën, boeken en principes, die hij heeft geïntroduceerd. Ten slotte wilde ik graag ook bespreken welke invloed Comenius op Spreken is Zilver... heeft wat betreft didactische methoden en principes.



2.1 Wie is Jan Amos Comenius?

Jan Amos Comenius was een pedagoog uit Tsjechië. Hij werd geboren op 28 maart 1592 in Komna, in Oost-Moravië. Hij is één van de grootste en meest belangrijke Tsjechen. Zijn vader was van beroep molenaar en dus was zijn familie financieel veilig. Hij was ook lid van de protestantse Moravische Gemeenschap. Toen Jan Amos Comenius 12 was, stierven zijn ouders en dus werd hij wees. Zijn familie in Straznice heeft hem opgenomen en hij ging in Prerov studeren. Daarna werd hij door de Universiteiten in Herborn en Heidelberg aanvaard, waar hij theologie en filosofie heeft gestudeerd. Na vier jaren van studies in Duitsland keerde Jan Amos Comenius terug naar Tsjechië, waar hij eerst rector in Prerov werd en in 1618 leraar in het Silesische Fulnek. In 1620, door de situatie veroorzaakt door de Slag bij de Witte Berg, moest Jan Amos Comenius zich schuilhouden. Hij was een strenge protestant en hij wiegerde om het katholicisme te accepteren. In 1621 is zijn vrouw met twee kinderen gestorven en daarom heeft Comenius de negatieve dossiers zoals Het labyrint der wereld en het paradijs des harten en Diepe Veiligheid geschreven. In 1624 trouwde hij opnieuw en kreeg drie dochters en een zoon. In 1628 is Comenius in Leszno, Polen, in ballingschap gegaan. Leszno werd het grootste centrum van de protestantse gemeenschap. Hier werd Comenius bisschop en schriftgeleerde , later werd hij ook assistant van de rector van een gymnasium. Daarom begon Comenius zich te interesseren in pedagogie. In deze periode heeft hij zijn belangrijkste werken geschreven: Didactica Magna, Via Lucis en Pansofia in het Latijns en verder Tsjechische didactiek, Poort van de Talen ontgrendeld en Informatorium van de Kleuterschool. Comenius werd bekend in Europa en werd vaak uitgenodigd door universiteiten om lessen te geven. Meestal weigerde hij de uitnodigingen, maar toch accepteerde hij een uitnodiging van het Engelse Parlement. Daarna begon hij naar verschillende landen in Europe te reizen. Toen hij in Polen was, heeft hij Schola Ludus geschreven. De hele naam is Schola ludus seu encyclopaedia viva. In 1656 heeft hij besloten in Amsterdam te blijven met zijn vriend en collega Louis de Geer5. Hij heeft veel werken tijdens zijn laatste 14 levensjaren geschreven en ook veel lessen op de universiteit gegeven. Zijn collega´s waren Rembrandt van Rijn en Nicolaes Tulp. Op 15 November 1670 is Comenius gestorven in Amsterdam en begraven in Naarden.



2.2 Visie van Comenius op pedagogie

Comenius vond onderwijs één van de belangrijkste delen van de opleiding en opvoeding van kinderen.

2.2.1 Er zijn drie doelen / perioden die Comenius heeft beschreven:

  1. Kennis van zichzelf en de wereld – periode waarin Comenius over sociale en culturele zaken heeft geschreven. In de werken van deze periode zijn wiskunde, kunst en ambacht het belangrijkste.

  2. Koelbloedig blijven – Met behulp van de werken van deze periode moesten de studenten een moreel niveau opbouwen.

  3. Opstijgen tot God – In deze periode heeft Comenius de focus gelegd op de religie.

2.2.2 Comenius heeft ook een systeem voor het onderwijs gemaakt (Didactica Magna):

  • Kinderen tot 6 jaar – Ze blijven thuis en ouders kunnen veel van de tips in Informatorium van de Kluiterschool gebruiken.

  • Van 6 tot en met 12 – Kinderen gaan naar een algemene school, die in elk dorp en stad moet zijn. Deze scholen zijn zowel voor jongens als meisjes, en ze leren lezen, schrijven, rekenen, religie en geografie. Ook kunnen ze zingen en handwerk leren.

  • Van 13 tot en met 18 – De jeugd studeert aan Latijnse scholen, die ook in elk dorp en stad moeten zijn. Hier studeren ze de ´zeven vrije kunsten´ (astronomie, geometrie, rekenkunde, grammatica, retoriek, conversatie en muziek), natuurwetenschap, geografie, geschiedenis, wiskunde en Latijns en Grieks.

  • Van 19 tot en met 24 – De laatste opleiding is de Akademie, waar studenten programma´s zoals geneeskunde, recht, filosofie en theologie kunnen kiezen. Hij noemde deze scholen Akademie omdat de Hogescholen katholiek waren en hij wilde deze twee religies onderscheiden.

2.2.3 De principes van Comenius

1. Principe van illustraties

2. Principe van systematische samenhang

3. Principe van activiteit

4. Principe van duurzaamheid

5. Principe van toereikendheid
  1   2   3   4


Dovnload 0.81 Mb.