Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Les 1 Inleiding

Dovnload 376.79 Kb.

Les 1 Inleiding



Pagina1/13
Datum21.09.2017
Grootte376.79 Kb.

Dovnload 376.79 Kb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13


Pedagogische basisbegrippen en contexten

Bruno Vanobbergen







les 1

Inleiding


  • “Hoe je naar de pedagogiek als wetenschap kijkt, bepaalt de wijze waarop je erover schrijft”

  • Wat zou dit kunnen betekenen?

  • De bril die je opzet bepaalt de wijze waarop je naar een realiteit gaat kijken

  • Je kan op verschillende manieren naar de onderwerpen die binnen de pedagogiek van belang zijn kijken

  • Opvoeding en onderwijs

  • Jeugdhulp, kindbeelden

  • Welzijn

  • Volwassenen, ouders, professionals

  • Pedagogiek?

  • Pedagogische theorievorming = de wetenschappen die dienstbaar willen zijn ten aanzien van pedagogische processen

  • Binnen onderwijs, opvoeding, welzijn, werken met vluchtelingen…

  • Theorievorming creëren waar de pedagogische processen iets mee zijn

  • Hoe deze ‘dienstbaarheid’ vorm krijgt, kan sterk verschillend zijn, en hangt af van 2 zaken

  1. De gekozen invalshoek (verschillende ‘subpedagogieken’)

  • Vb. orthopedagogiek: aandacht voor mensen met een beperking

  • Vb. Sociale pedagogiek: wat is nu de betekenis van die pedagogiek binnen processen van sociale cohesie, burgerschapsvorming…

  1. De wetenschapsopvatting

  • Wetenschappelijke paradigma’s

  • Je kan op verschillende manieren naar wetenschap kijken

  • Vb. adoptie: je bent geïnteresseerd in het onderzoeken van kinderen en jongeren die geadopteerd zijn. Welke onderzoeksvraag kun je stellen? Hoe kan je dat gaan onderzoeken?

  • Hoe beleven kinderen zelf hun adoptie?

 Praten, peilen naar de ervaring, kiezen voor een meer kwalitatieve onderzoeksbenadering

  • Zijn kinderen na adoptie gelukkiger?

 2 groepen maken en deze vergelijken, een soort test afnemen en dus niet zozeer gaan peilen naar beleving/ervaring, maar veel meer empirische feiten proberen te verzamelen op een objectieve manier

 Hoe we dus over pedagogiek gaan schrijven, zal dus mee afhankelijk zijn van de wijze waarop wij onze onderzoeksvraag gaan formuleren en de wijze waarop wij gaan zeggen het is belangrijk om dat soort wetenschappelijke kennis te verkrijgen.



  • Van een normatieve pedagogiek naar een wetenschappelijke pedagogiek

  • Is alles wat over onderwijs en opvoeding geschreven word nu pedagogisch wetenschappelijk kennis?

  • Is niet zo

  • Doorheen de tijd zie je wel hoe we van een normatieve pedagogiek naar een meer wetenschappelijke pedagogiek zijn gegaan



  • Alledaagse normatieve pedagogiek

  • Vuistregels voor de dagelijkse omgang met kinderen

  • Ook aandacht voor kinderen die min of meer afwijkend gedrag vertonen

  • Combinatie van gezond verstand en overgeleverde ‘opvoedingswijsheid’

  • Basis voor heel wat adviesliteratuur

  • Common-sense-adviezen fluctueren naar tijd en cultuur

  • Vb. De Supernanny

  • Komt binnen in een huishouden waar het compleet vierkant draait, en zij slaagt erin om ouders op heel korte tijd volledig te reformeren, vanuit een aantal basisregels van opvoeding. “Gezond verstand regels”

  • Vb. Magazine Het Rijk Der Vrouw

  • Kind kind laten zijn

  • Kind is niet volmaakt



Voorwetenschappelijke/Wereldbeschouwlijke normatieve pedagogiek

  • Explicietere pedagogische theorievorming dan de alledaagse normatieve pedagogiek

  • Presenteert zich als één samenhangend betoog

  • Methode = deductie

  • Een bepaalde wereldbeschouwing/religieuze overtuiging geldt als vertrekpunt

  • Vb. In Vlaanderen lange traditie van een katholieke pedagogiek

  • Heel veel (katholieke) pedagogen in 20ste eeuw zijn opgestaan en mooie zaken hebben geschreven  pedagogiek krijgt vorm vanuit hun levensbeschouwing

  • Vb. In die periode: kinderen = erfgenamen van de erfzonde

  • Normatieve opvatting over opvoeding wordt daaruit afgeleid

  • Vaak bindend en dogmatisch karakter

  • Pedagogiek aat weinig marge, gesloten, alles hang direct vast aan de levensbeschouwing

  • Vb. Frans De Hovre

  • Frans De Hovre (1884-1956)

  • Werkte katholieke pedagogiek uit in vooral de eerste helft van de 20ste eeuw

  • Formuleert de ‘grondwet’ der opvoedkunde:

  • Alle pedagogiek berust op levensbeschouwing.

  • Echte pedagogiek op de algehele levensbeschouwing.

  • Ware pedagogiek op de ware levensbeschouwing.

  • Wetenschap die zichzelf neutraal noemt, is onwetenschappelijk bezig omdat ze zich van de eigen levensbeschouwelijke veronderstellingen niet bewust is

  • Als het over opvoeding gaat, hebben we dan niet allemaal een gekleurde kijk hierop?

  • Beknopte Theoretische Pedagogiek – Martinus Langeveld (1905-1989)

  • Martinus Langeveld

  • Nederlander

  • Kort na 2de WO faam verworven als één van de eerste belangrijke pedagogen in Vlaanderen en Nederland met een grote invloed

  • Ambitie om wetenschappelijke pedagogiek te ontwikkelen

  • Starten vanuit de praktijk

  • Pedagogiek zie je in het dagelijkse leven

Vb. tram is pedagogische plek: interactie tussen kinderen en jongeren onderling en tussen volwassenen en kinderen en jongeren

  • Opvoeding in onderwijs dient zich aan

  • Laat ons onze ervaringen bij elkaar leggen en laat ons op die manier zoeken naar “waarover gaat dit nu eigenlijk?” “Wat is de kern van de pedagogische relatie?” “Wat is nu zo bepalend voor die ouder-kind relatie in opvoeding?”

  • “Wij gaan dus in het geheel niet uit van een ‘algemeen begrip’ maar van het verschijnsel zelf zoals het in die ervaring wordt aangetroffen, welke wij allen kunnen delen als wij slechts bereid en in staat zijn die ervaring te laten gelden en dus niet reeds in deze fase van ons onderzoek vooruitlopen op de beschikbare inzichten”

  • Ambitie om het object van de pedagogiek (de opvoeding) duidelijk te definiëren

  • Als we er in slagen om door te dringen tot de kern van de opvoeding, gaan we ook nuttig kunnen zijn voor de pedagogische praktijk

  • Voor ouders, leerkrachten, opvoeders,… want we gaan hen nieuwe inzichten kunnen bijbrengen

  • Streven naar een systematische ordening van kennis om zo tot een samenhangend, gesloten raamwerk te komen dat richtinggevend is voor elke opvoeder

  • Begrijpen wat opvoeding is, is onlosmakelijk verbonden met het begrijpen van wat opvoeding behoort te zijn

  • Traditie van de geesteswetenschappelijke pedagogiek (die vooral wilt begrijpen)

  • Bepaalt de manier waarop je naar opvoeding gaat kijken

  • Pedagogiek van Langeveld is de theorie van de praktijk

  • Geen wonderen en recepten maar een spiegel

  • Opvoeders gaan bij zichzelf kijken wat herkenbaar is en wat niet, je houdt een spiegel voor

  • Verzelfstandigen van de pedagogiek als wetenschappelijke discipline

  • Nicht einmal darüber, ob Pädagogik überhaupt eine Wissenschaft ist, besteht Einigkeit

  • Provocerende uitspraak

  • Ook al zie je figuren als Langeveld heel duidelijk de ambitie formuleren om een wetenschappelijke pedagogiek te ontwikkelen, zullen ook hier binnen voortdurend discussies ontstaan over wat nu een wetenschappelijke pedagogiek is

  • Discussie is interessanter dan het eigenlijke antwoord

  • Pedagogiek in meervoud

  • Geschiedenis van de wetenschappelijke pedagogiek kenmerkt zich door

  1. Discussie over hoe opvoeding best kan worden beschreven

  2. Hoe ze het best bestudeerd kan worden

  3. Welke rol zij vervult voor de opvoedingspraktijk

Drie vragen die keer op keer opduiken en ook heel belangrijk zijn
Hoe moet ik mij daar nu in positioneren?

  • Grote diversiteit aan pedagogisch-inhoudelijke en wetenschapstheoretische ideeën

  • Klassieke pedagogische driestromenland refererend naar de verschillende paradigma’s waarmee je naar de pedagogiek kan kijken

  1. Geesteswetenschappelijke Pedagogiek (Dienstbaarheid)

  • Langeveld als voorbeeld

  • Proberen begrijpen en op die manier dienstbaar proberen zijn voor de pedagogische praktijk

  1. Empirisch-analytische Pedagogiek (Waarheid)

  1. Kritisch-emancipatorische Pedagogiek (Rechtvaardigheid)

  • Focust vooral op rechtvaardigheid

  • In welke mate moet pedagogiek bijdragen tot het veranderen van de samenleving

  • Vb. In welke mate draagt onderwijs bij tot gelijke kansen?

  • Scherpe debat tussen denkscholen is verstomd

  • Dominantie positivistische wetenschapsbenadering in de pedagogiek / dominantie van empirisch-analytische traditie

  • Vb. daarom is statistiek zo ‘belangrijk’

  • Klemtoon op wetenschapstheoretische beweringen en niet op pedagogisch-inhoudelijke overwegingen

  • Vervagende grens tussen pedagogiek en ontwikkelingspsychologie

  • Als het gaat over opvoeding speelt de impact van ontwikkelingspsychologie een zeer grote rol

  • Vb. het concept hechting tussen moeder/vader en kind: zeer grote invloed op de wijze waarop we over opvoeding gaan spreken  jeugdopvoeding: slechte hechting kan motief zijn om een kind uit een gezin te verwijderen

  • Toegenomen pragmatiek in onderzoeksmethodes

  • Kwantitatief met kwalitatief gaan combineren

  • Eerst bevraging (kwantitatieve onderzoekstechniek), dit daarna verfijnen met focusgroepen (kwalitatieve onderzoekstechnieken)

  • Het ongrijpbare van de pedagogiek (cfr. Rizoom)

  • Pedagogiek staat voor heel veel:

  • = begrip dat we ontlenen uit de filosofie < Deleuze

  • Wetenschappelijke pedagogiek van vandaag is geen logisch geordend algoritme

  • Je hebt verschillende wortels en hieruit krijg je een netwerk van vertakkingen waarbij alles met elkaar verbonden is

  • Pedagogiek

  • Historisch groeiende discipline, verankerd in een rijke traditie

  • Laat ons kijken naar wat kan en niet naar wat moet

  • Maar zonder verplichtend raamwerk dat scherp afbakent wat wel en niet pedagogisch mag en kan zijn

  • Veelvormigheid in de pedagogiek:

  • Aandacht voor pedagogische basisbegrippen

  • Wat speelt daar (in opvoeding en onderwijs) dan?

  • Verantwoordelijkheid

  • Gezag

  • Autoriteit

  • Pedagogische relatie



  • In een tweede fase gaan kijken naar wat zijn breder maatschappelijke contexten die van belang zijn op momenten dat we over opvoeding en onderwijs spreken

  • Burgerschap, kinderrechten…

  • Vluchtelingenproblematiek, armoedeproblematiek…

  • Welk verhaal kan de pedagogiek daarover vertellen?

  • Pedagogiek als discipline met een bredere methodologische onderzoeksoriëntatie

deel 1, basisthema’s en begrippen in de pedagogiek
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   13

  • Alledaagse normatieve pedagogiek
  • Voorwetenschappelijke/Wereldbeschouwlijke normatieve pedagogiek
  • Nicht einmal darüber, ob Pädagogik überhaupt eine Wissenschaft ist, besteht Einigkeit ”
  • Dienstbaarheid
  • Rechtvaardigheid

  • Dovnload 376.79 Kb.