Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Levensbeschouwing, mens en markt

Dovnload 0.51 Mb.

Levensbeschouwing, mens en markt



Pagina1/17
Datum01.08.2017
Grootte0.51 Mb.

Dovnload 0.51 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17

Levensbeschouwing, mens en markt


Samenvatting van Marie Torrelle en Julie Somers, a.d.h.v. samenvatting op Weducforum.
2014-2015

Inhoudstafel

Inhoud


Levensbeschouwing, mens en markt 1

Inhoudstafel 1

Voorwoord 2

Hoofdstuk 1: Westerse tradities 4

Inleiding 4

1.Jodendom 4

1.1 Verspreiding, oorsprong en strekkingen 4

1.2Godsbeeld 5

2.3 Teksten 6

1.4 Religieuze praktijk 6

1.5 Beladen verleden en gecontesteerd heden 9

2. Christendom 11

2.1 Verspreiding 11

2.2 ‘Joodse sekte’ 12

2.3 Geloofsleer 13

2.4 Religieuze praktijk 14

2.5 Eerste grote splitsing: katholieke versus orthodoxe Kerk in 1054 16

2.6 Tweede grote schisma: de reformatie en de Church of England 18

3. Islam 22

3.1 Verspreiding, oorsprong en strekkingen 22

3.2 Leer en praktijk 25

3.3 ‘De islam’ bestaat niet 29

Hoofdstuk 2: Oosterse tradities en atheïsme 35

Inleiding 35

1. Hindoeïsme 36

1.1 Verspreiding en vedische oorsprong 36

1.2 Algemene kenmerken 37

1.3 Het kastensysteem 39

2.Boeddhisme 40

2.1 Verspreiding 40

2.2 Het leven van Boeddha 41

2.3 De boeddhistische leer (dharma) 41

2.4 Boeddhistische strekkingen 42

3.Sikkhisme 44

4.Jaïnisme 45

5.Atheïsme 46

5.1 Niet-geaffilieerden 46

5.2 Terminologische verheldering 46

5.3 Historiek 49

5.4 Is atheïsme een levensbeschouwing? 50

Hoofdstuk 3: Religie en levensbeschouwing in België 51

1 Historische achtergrond 51

1.1 Kerstening, middeleeuwen en kloosterleven 51

1.2 Reformatie en Nederlandse opstand 52

1.3 Contrareformatie en Verlichting 54

1.4 Belgische onafhankelijkheid 55

2 Kerk-staat verhouding in België 56

2.1 Het Belgische kerk-staat model 56

2.2 Hoe neutraal is het Belgische kerk-staat model? 57

3 Levensbeschouwing en onderwijs 58

3.1 Eerste Schoolstrijd (1878 – 1884) 58

3.2 Tweede Schoolstrijd (1950-1958) en het schoolpact 59

3.3 Grondwet 1988 en bijkomende erkende levensbeschouwingen 60

3.4 Huidige situatie 60

4 Het gewijzigde levensbeschouwelijke landschap 61

4.1 Secularisering en ontkerkelijking 61

4.2 Ontzuiling 63

4.3 Diversiteit 64

Hoofdstuk 4: Kleine geschiedenis van religieuze(in)tolerantie 67

1 Inleiding 67

2 De tweezwaardenleer 67

2.1 Machtsstrijd 67

2.2 Res mixtae 68

2.3 Bevoegdheidsverdeling is geen scheiding van kerk en staat 68

3 Tolerantie in de Middeleeuwen 68

3.1 Ketters en ongelovigen 69

3.2 De legitimiteit van dwang en geweld 69

3.3 Tolerantie als second best opinion 69

4 Het einde van de reconquista 70

5 Erasmiaanse tolerantie 71

6 Doorbraak van het protestantisme 72

6.1 Vrede van Augsburg en Westfalen 72

6.2 Edict van Nantes 73

7 De weg naar godsdienstvrijheid als individueel recht 74

7.1 Locke 74

7.2 Spinoza en Bayle 75

7.3 De politiek volgt 75

7.4 Mill: Over de vrijheid 75

8 Conclusie 77

Hoofdstuk 5: Hedendaagse politiek liberalisme 77

Hoofdstuk 6: Wetenschap en zingeving 78

1 De cognitieve en manipulatieve interesse van de mens 78

1.1 Praktisch belang van kennis 78

1.2 ‘We know more than we can tell.’ 78

1.3 Wetenschap en techniek 78

1.4 Definitie van wetenschap 79

1.5 Het mythische denken 79

1.6 Het moderne wetenschappelijke denken 79

1.7 De morele waarde van kennis 80

1.8 Kennis om de kennis 80

2 De zingevende interesse van de mens 81

2.1 Wetenschap en leefwereld 81

2.2 Wetenschap is zelf ingebed in een ruimer geheel 81

2.3 Erklären – Verstehen 81

2.4 Zinvragen 82

2.5 Zin ervaren, niet creëren 82

2.6 Zingeving en wetenschap 83

2.7 Het (ongelijk) van Wittgenstein, deel 1 83

2.8 Comtes wet van de drie stadia 84

2.9 Het (on-)gelijk van Wittgenstein, deel 2 85

3 Wetenschap en religie – kenmerken van een moeilijk debat 86

3.1 Is ‘wetenschap vs. religie’ gelijk aan ‘ongelovigen vs. gelovigen’? 86

3.2 Splijtzwam Darwin? 86

3.3 Naturalisme en macht 87

Gastcollege 1: India 88

De Indiase religie 88

Gastcollege 2: China 94


Voorwoord

Levensbeschouwelijke landschap in West-Europa is sterk gewijzigd:



  • Seculariseringtendens (=afname in de invloed van religie)

    • gepaard met vorm van (mentale) ontzuiling

  • Toegenomen levensbeschouwelijke diversiteit

  • Aanhoudend maatschappelijk debat over religie in de publieke ruimte


Actief pluralisme ( UA):
geen levensbeschouwing, maar een houding t.a.v. levensbeschouwingen.
Reflectiecentrum opgericht door UA: Pieter Gillis.

  • Dit centrum wil bijdragen aan een elementaire levensbeschouwelijke geletterdheid die nodig is om genuanceerd om te gaan met levensbeschouwelijke thema

  • Studenten uitnodigen om levensbeschouwelijke zaken bespreekbaar te maken en erover na te denken

Levensbeschouwingen spelen in op zinvragen en existentiële vragen die mensen zich stellen




Marxisme, anarchisme, nationalisme en socialisme

  • bezig met samenleven, niet met het mysterie van het zijn en de (on)zin van ons bestaan

  • niet verder besproken

Religiewetenschapper Ninian Smart: 7 dimensies



  • Ritual

  • Doctrinal

  • Mythical or narrative

  • Experimental or emotional

  • Ethical or legal

  • Organisational or social

  • Material or artistic

Elke religie is een particuliere combinatie van enkele of meerdere van deze dimensies
Godsdiensten:
vooral element van verticale transcendentie en dragen een moment van heteronomie in zich

  • bovennatuurlijk beginsel buiten en boven de mens(heid)

  • Atheïsme
    bevraagt, verwerpt of acht onmogelijk het bestaan van dergelijk bovennatuurlijk beginsel

  • Boeddhisme en jaïnisme
    geen godsidee = eerder levenswijzen dan godsdiensten


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   17

  • Voorwoord

  • Dovnload 0.51 Mb.