Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Module: burgelijke cultuur Merel Wansink Toneelstuk Lucifer Joost van den vondel abv3

Dovnload 23.64 Kb.

Module: burgelijke cultuur Merel Wansink Toneelstuk Lucifer Joost van den vondel abv3



Datum21.09.2017
Grootte23.64 Kb.

Dovnload 23.64 Kb.

Module: burgelijke cultuur Merel Wansink

Toneelstuk Lucifer Joost van den vondel ABV3

Studentenummer: 2218943 upc 33950 email: merelestherwansink@gmail.com
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/affiche_lucifer_-_holst.jpg/220px-affiche_lucifer_-_holst.jpg

Lucifer is een door Van vondel geschreven toneelstuk met poëzie en zang dat in première ging op 2 februari 1654. Het toneelstuk speelt zich af in de hemel. En gaat over de val van de engel lucifer, maar ook over de val van de mens. (het verlaten van het paradijs). Al heeft hij over adem en eva 10 jaar later nog een toneelstuk geschreven namelijk Adam in ballingschap. Het toneelstuk lucifer bestaat uit vijf bedrijven en is in het Nederlands geschreven. (oud Nederlands)


Samenvatting toneelstuk:

Eerste bedrijf

De engelen wachten op de terugkeer van Appolion die door lucifer naar het hof van eden (aarde) is gestuurd om te kijken wat god de mens (adam) allemaal geschonken heeft. Het blijkt dat de aarde nog mooier is dan dat van de engelen. En dat buiten Adam ook een vrouw is eva zodat de mens zich kan voortplanten. Gabriel komt vervolgens met het nieuws dat god besloten heeft dat de mens boven de engel zou komen te staan en de engel nu in dienst staan van de mens.
Tweede bedrijf

Lucifer de engel de stedehouder niet is verwoord wat dit besluit van god voor de engelen betekend. Zij zouden de nu de slaven van de mensen zijn. Gabriel staat er op dat lucifer Gods oordeel moet vertrouwen. Lucifer zegt echter dat hij het een scande vind voor god. De engel balzebub stookt lucifer nog meer op tegen het besluit van god.


Derde bedrijf

De ontevreden engelen aangevoerd door balzebub klagen tegen de trouwen engelen over dat wat god hen heeft aangedaan. De onrust word alleen maar erger totdat de engelen geen andere optie meer zien dan in opstand te komen en geweld te gebruiken. Michael scheidt de trouwe engelen van de opstandige engelen. Lucifer wordt door balzebub in de positie als leider van de opstand geplaatst ook al twijfelt hij zelf nog aan de keuze of hij dit wel wil. Balzebub laat elke engel een eed afleggen zodat ze niet meer terug kunnen.


Vierde bedrijf

Gabriel geeft Michaël de opdracht om met zijn leger van engel naar lucifer op te trekken. Rafael probeert nog met een laatste poging lucifer tot inzien te laten komen. Lucifer die twijfelt en wanhopig is weet dat hij mede door de eed en de vernedering nu niet meer terug kan.


Vijfde bedrijf

Uriel brengt verslag uit van de strijd. En verteld dat de het leger van Michaël gewonnen had. Lucifer werd getroffen door de bliksem van Michaël en samen met zijn aanhangers verdwenen de engelen in de diepte en veranderde ze in 7 dieren en monsters. (7 zonde) Helaas komt tot slot Gabriel met het slechte nieuws dat lucifer een engel naar het hof van eden hat gestuurd om eva te verleiden. Een vrucht uit de verboden boom te nemen. Zo word de mens uiteindelijk als nog uit het paradijs gezet.


Personages:

Lucifer

Hoogste rang van de engelen. Lucifer twijfelt tussen het goed en het kwade en heeft de volgende eigenschappen

Hoogmoed, verhevenheid en staatszucht
Gabriel

strijder van god vertolkt wat god zegt


Michaël

veldhouder van god


Rafael

Beschermengel


Üriel

schildknaap Michaël


belzebub

heer der vliegen. Duivelse /slechte engel


kostuum en decor

Over het originele kostuum en decor is niet heel veel bekend. Er wordt gezegd dat er een decor was geschilderd wat er voor zorgde dat personages konden afdalen uit het hemels geschilderde decor. Ook over de kostuums is niet veel bekend


In later opvoeringen zijn er verschillende kostuums gebruikt

kostuumontwerp voor gabriel in lucifer (joost van den vondel)https://www.modemuze.nl/sites/default/files/styles/wysiwyg/public/image-collection/theatercollectie_bijzondere_collecties_uva_stichting_tinkt00783.000.jpg?itok=hr1w-mzuhttp://www.cultuurpodium.nl/images/2011-01/dsc_3352_kopie.jpg

invalshoek esthetica

Tijdens de burgerlijke cultuur waren er volgers van de klassieke esthetica waardes. In theater kwam dit neer op de estheticus waardes en regels van Aristoteles en de opbouw van het klassieke drama.


In lucifer kun je de klassieke esthetica duidelijk terug zien. Zo heeft het de opbouw van een klassiek drama bestaand uit vijf aktes:

Bedrijf een: uitzetting uitleg wat ging vooraf etc. (om alles te kunnen begrijpen)

Bedrijf twee: een verwikkeling waardoor spanning gecreëerd.

Bedrijf drie: climax spanning wordt nog veder opgevoerd.

Bedrijf vier: spanning bereikt het hoogte punt (catastrofe)

Bedrijf vijf: de afronding en de conclusie (peripetie)


Regels van Aristoteles

Volgens de klassieke regels van Aristoteles zou er een drie eenheid moeten bestaan in eenheid van handeling, tijd en plaats. Nou is in het stuk lucifer hier nogal wat discussie over. Zo speelt het gehele toneelstuk zich wel af op een plaats namelijk de hemel. Vandaar dat ze ook de verslaglegging van het hof van eden doen in plaats van daadwerkelijk Adam en eva laten zien. Maar de hemel is eindeloos. Het is dus niet een kamer het is veel groter dan dat en kan niet gevat worden in een plaats. Ook geld volgens het geloof dat de hemel tijdloos is. Er is dus geen sprake van tijd dat is iets wat alleen op aarde bestaat. En niet in de goddelijke wereld. Tot slot zou er dan ook nog een eenheid van handeling moeten zijn. Er zou spraken moeten zijn van één duidelijke hooflijn. Sommige critici zeggen dat dit het geval is omdat het duidelijk over lucifer gaat. Anderen zeggen dat ook het verhaal van adem en eva en de val van de mens als een groot belangrijk verhaal kan worden gezien. Vondel zelf heeft hier nooit echt een uitspraak over gedaan.


Aristoteles stelt ook dat de hoofdpersoon niet alleen maar goed of slecht moet zijn maar juist tussen goed of slecht moet zitten. Lucifer is duidelijk niet alleen maar goed maar ook niet alleen maar slecht. Hoe je dit terug kunt zien in het stuk is bijvoorbeeld door het feit dat hij twijfelde of hij wel het juiste doet en dat hij het juiste wil doen voor god. Hij doet het niet om kwaad te doen hij doet het omdat hij denkt dat het juiste is om te doen. De slechte keuzes worden erg beïnvloed door de engel balzebub en zijn eer.

Invalshoek Religie en levensbeschouwing.

De protestantse kerk was eigenlijk tegen theater. Dit om meerdere redenen. Religieuze theater stukken zouden onwaarheden vertellen en tussen de directe aanbidding van de mens tot god staan. Mensen moesten zich direct tot god richten en niet een toneelstuk aanbidden. Een andere reden is dat de protestantse kerk voor een sober leven stond. Hierbij was vermaak door theater een afleiding van de taak die god jou gegeven had. Om zo goed mogelijk te leven in de door god gegeven plaats in het leven. De kerk verantwoorde dat theater slecht was doordat het niet in de Bijbel voorkwam en daardoor een zonde was. Om dit te versterken legende ze het verbanden met het katholieke carnaval. Dat een theater stuk in vermomming was en wat gepaard ging met tal van zondes. Deze link werd versterkt doordat het katholiek werd aangehangen door de voormalige heersers van Nederland de Spanjaards. Het stuk lucifer werd dan ook niet goed onthaald door de protestantse kerk. Hoe durfde een mens een kijkje te nemen in de hemel en weer toegeven wat er daar gebeurde. De kerk drong aan bij de stadsgemeente om dit toneelstuk te verbieden. Officieel was de schouwburg van de gemeente en ging zij over wat er opgevoerd werd. Maar de druk en de macht van de kerk was in Nederland nog heel groot. Na de tweede voorstelling werd het stuk verboden en ook het boek mocht officieel niet meer gepubliceerd worden.


Politieke kritiek

Lucifer en het hiërarchieën systeem in de hemel staat bij vondel symbool voor de op dat moment politieke systeem in de wereld en in Nederland. De val van lucifer en zijn hoogmoed verwijzen naar de staatszucht en het zoeken naar de ultieme macht van koningen. Een motief waaraan je dit kunt zien is het eerstgeboorte recht. Lucifer en de engelen zijn eerder geboren dan de mens. Zo zou lucifer dan ook boven de mens moeten staan. Zoals de koning/heerser boven zijn onderdanen staat en de koning niet het volk dient (de slaaf van de mens is) maar het volk de koning want hij is verkozen door god. (net als lucifer, hij werd gezien als de lievenlings engel van god) Vondel stuurt dus een waarschuwing aan koningen en heersers om te waken voor hoogmoed, maar ook te zorgen dat je Gods werk blijft doen en in hem blijft geloven. Hiermee verwijst hij onder andere naar de geloofsoorlog. Dit kan je zien aan het feit dat de winnende engelen vochten in de Driehoeks formatie. Terwijl de verliezende engelen vochten in halve maan formatie. De halve maan wordt ook wel gezien als het symbool voor de islam. Tot slot is er in lucifer duidelijke kritiek op de samengang van politiek en geloof. En de vraagstelling wat de plaats van geloof in politiek is.


Invalshoek kunst en vermaak

Lucifer is niet alleen bedoeld voor vermaak. Het was een drama en is vooral bedoeld als waarschuwing naar de wereld om te waken voor hoogmoed. Echter was er natuurlijk wel enige mate van vermaak in het spel zo zou vondel oorspronkelijk ook onderdelen van ballet in lucifer verwerken. Helaas was de regisseur het hier niet mee eens en is dit uiteindelijk nooit gedaan.

bronnen

http://www.geheugenvannederland.nl/?/indonesie_onafhankelijk_-_fotos_1947-1953/items/TIN02:T00001650.000/&st=Vondel%2C%20Joost%20van%20den&sc=(cql.serverChoice+all+(Vondel++AND+Joost++AND+van++AND+den))%27



http://plato.stanford.edu/entries/aristotle-ethics/

http://www.imagi-nation.com/moonstruck/spectop007.html

https://www.kb.nl/themas/nederlandse-poezie/dichters-uit-het-verleden/joost-van-den-vondel-1587-1679

http://www.kunstcontext.com/ckv/inv2.htm

https://books.google.nl/books?id=pcMyAQAAQBAJ&pg=PA4&lpg=PA4&dq=lucifer+play+originally+banned+after+two&source=bl&ots=T2hYLUEVH1&sig=_PC5zaSsp2Jb6PFtZOGw3fDkMi4&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwjOv8Htl-nLAhVE3g4KHU0PA_gQ6AEIKjAC#v=onepage&q=lucifer%20play%20originally%20banned%20after%20two&f=false

http://cf.hum.uva.nl/dsp/ljc/vondel/lucifer/inleidin.html

https://nl.wikipedia.org/wiki/Lucifer_(toneelstuk)#Opvoeringsgeschiedenis

belangerijkste bron deze tekst:



http://www.oapen.org/search?identifier=402001

  • Samenvatting toneelstuk
  • Invalshoek Religie en levensbeschouwing.
  • Politieke kritiek
  • Invalshoek kunst en vermaak

  • Dovnload 23.64 Kb.