Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Onderwerp Bronvermelding

Dovnload 110.39 Kb.

Onderwerp Bronvermelding



Datum14.03.2019
Grootte110.39 Kb.

Dovnload 110.39 Kb.



www.handschriftontwikkeling.nl platformhso@home.nl
Publicaties neurowetenschappelijke onderzoeken m.b.t. schrijven
           Onderwerp                                              Bronvermelding


De motorische handeling van schrijven heeft effect op de leesvaardigheid.
Met de hand leren schrijven levert meer letter- en tekstbegrip op dan typen, dank zij ‘embodied cognition’.

Francken, J. (2013). Schrijven versus typen: Wat zegt de neuro-wetenschap?

Zie: 4w.kennisnet.nl/2013/10/15


Hulshof, C. (2013). Leren schrijven met de hand is essentieel. De kracht van ‘embodied cognition’.

Zie: onderzoekonderwijs.net/2013/leren-schrijven-met-…



Het schrijven van letters met de hand activeert meer gebied in de hersenen dan door typen, of de door de lettervorm met de vinger te volgen.

James, K.H., & Engelhardt, L. (2013). The effects of handwriting experience on functional brain development in pre-literate children. Trends in Neuroscience and Education, 1, 32-42. http://dx.doi.org/10.1016/j.tine.2012.08.001

Doing = knowing; eerst zintuig-lijke ervaring opdoen, al-vorens gebruik van de i-pad te maken. Embodiment-theorie

Kiefer, M., & Trummp, N.M. (2013). Embodiment theory and education: The foundations of cognition in perception and action. Trends in Neuroscience and Education, 1, 15-20. http://dx.doi.org/10.1016/j.tine.2012.07.002

Leerlingen uit leerjaar 4, 6 en 8 schrijven meer tekst met pen dan op toetsenbord.

Schrijven activeert grote hersen-

gebieden m.b.t. denken, taal en werkgeheugen.


Schwarz, J. (2009). The pen may be mightier than the key-board.

Zie: washington.edu/news/2009/09/16/the-pen-may-be-mightier-than-the-keyboard/


Zie ook:

Bounds, G. (2010). How Handwriting Trains the Brain. Forming Letters Is Key to Learning, Memory, Ideas.

Hoe schrijven het brein traint. In bundel 24, hfst. 10.


Je leert beter waarnemen en letters onderscheiden als je schrijft. De letter wordt opgesla-gen in een motorprogramma in de hersenen.

James, K.H., & Engelhardt, L. (2012). The effects of handwriting experience on functional brain development in pre-literate children. In: Trends in Neuroscience and Education, 1(1), 32-42.

Over hoe wij ons verstand kapot maken door intensief gebruik van computers.

Manfred Spitzer. Digitale dementie (2013)

ISBN: 979-90-450-2433-2




Invloed van bewegen op het jon-ge brein.
De menselijke hand is een wonder van biomechanica, een van de opmerkelijkste aanpas-singen in de evolutie.

Farmer, J. (1999) Handwriting – Path to Literacy. In bundel 18, hfst. 2.
Zie ook:

Wilson, F. (1998). The Hand, How its use shapes the brain, language, and human culture. In bundel 18, hfst. 2.



Onderzoek laat zien dat de manuele handeling bij cursief schrijven bevorderlijk is voor de ontwikkeling van het brein.

Farmer, J. & Green, L. (2012). Why handwriting is important in school. In bundel 30, hfst. 12.

www.Retrain the brain.com/penman-ship.hotmail



Cursief activeert de hersenen, activeert delen van het brein.

Sortino, D. (2011). Intelligence and the Art of Cursive Writing. In bundel 27, hfst. 10.

Cursief verandert de hersenen.

Hatfield, I. (z.j.). Why Teach Cursive Writing? 

In bundel 44, hfst. 2.



Onderzoekt hoe het menselijk brein de wereld waarneemt, leert, en bewegingen beheerst. Cursief schrijven verandert de hersenen.

R. Shadmehr, R. John Hopkins University, PET-scans www.shadmehrlab.org

cholcomb@jhu.edu



Handschrijven – hersenscans – meer activiteit bij gebieden voor taal, motoriek en gebaren die met spraak te maken hebben.

Mangen, A. & Velay, J.-L. (2013 ) Why Does Writing Make us Smarter?

Waarom schrijven ons slimmer maakt? In bundel 37, hfst. 16.



Schnürlischrift legt nadruk op linker hersenhelft (mannelijk, analytisch). Basisschrift accen-tueert rechter hersenhelft (vrouwelijk, synthetisch).

Grämiger, I. (2012).Neuestes zu den beiden Basisschriften. Het nieuwste over de twee basisschriften. In bundel; 31, hfst. 18.


Schrijven is een zeer complexe vaardigheid, veel ingewikkelder voor de hersens dan het lees-proces. Zwakke schrijfvaardig-heid kan alle schoolvakken negatief beïnvloeden.

T.J. Hopkins, T.L. (2004). Special Education – Handwriting Problems.

Dertienjarige jongen met dysgrafie.

In bundel 16, hfst. 18.



Schrijven is een zeer ingewikkel-de motorische verrichting, waar-bij een groot aantal spieren in actie komt die, via daarvoor be-stemde zenuwbanen, worden bestuurd vanuit de hersenen.

Beuger, H. (1962)

Mogelijkheden en grenzen bij het beoordelen van kinderhand-schriften. Bundel 13, hfst. 2.




Schrijven is een complexe

vaardigheid. Schrijven met de hand is de meest complexe neu-romusculaire vaardigheid waar menselijke wezens gebruik van maken.



Manley, E. (2013). A Short Story About Handwriting.

Zie http://www.chch.com/teach-teach-cursive-classroom/

Een kort verhaal over handschrift.

In bundel 40, hfst. 1.




Schrijven creëert spierherinne-ring in het brein; hersenscans tonen meer activiteit bij kleuters die schrijven dan bij kleuters die letters zien; schrijven helpt herin-neren.


Blumenfeld, S. (2005).The Benefits of Cursive Writing.

In bundel 26, hfst. 2.

Zie ook:


Harman James, K. (2012). Printing, cursive, keyboarding: What's the difference when it comes to learning? 

Blokschrift, lopend schrift, typen: Wat is het verschil als het op leren aankomt? In bundel 30, hfst.  19.



Schrijven vergroot de neurale

activiteit, is een van de moeilijk-ste neuromusculaire taken.


Meer hersenactiviteit als wordt geschreven.

Harmal, F. (2012). Cursive Writing and its Importance.  In bundel 30, hfst. 10.
Zie ook:

Green, L. (2012). Waarom schrijven op school belangrijk is.

In bundel 30, hfst. 12


Het brein wil zijn energie in stand houden en selecteert daartoe aandacht en inspanning als acti-viteit.

Judy Willis, J. (2011). Writing and the Brain: Neuroscience shows the pathways to learning.

Schrijven en het brein: Neurowetenschap toont de wegen naar leren. In bundel 28, hfst. 17.



Het corpus callosum is bij jongens kleiner dan bij meisjes. Cursief stimuleert synchroniciteit van het brein (rechts/visueel, links/ver-baal en ruimtelijke gebieden).

Sortino, D. (2013). Brain Research and Cursive Writing. Hersenonderzoek en cursief schrijven.

In bundel 39, hfst. 5.

http://davidsortino.blogs.pressdemocrat.com/10221/brain-research-and-cursive-writing/


Cursief bevordert de hersenfunc-tie inzake zelfcontrole en geeste-lijke organisatie. Schrijven leidt tot bredere en intensievere her-senactiviteit; nieuwe letters en hun richtingsverloop worden be-ter onthouden.

Université de Montreal (2013). Learning Cursive in the First Grade Helps Students.

Leren van cursief helpt leerlingen in het eerste leerjaar.

In bundel 45, hfst. 10.








Bij schrijven wordt een uniek neurologisch circuit automatisch geactiveerd.

Konnikova, M. (2014). What’s Lost as Handwriting Fades.

Wat verloren gaat als schrijven verdwijnt. In bundel 45, hfst. 19.




Cursief schrijven maakt sterkere zenuwbanen (anders dan typen), helpt concentreren, helpt het emotionele brein tot rust bren-gen. Meer dan 3.000 zenuwuit-einden in elke vingertop zijn di-rect verbonden met de hersens, en worden bij verbonden schrij-ven geactiveerd.
Pen en stylus – verbinden de

handbeweging met taalcentra; bij typen lichten die taalcentra niet op.


Handmatig letters maken acti-veert een duidelijk neuraal pad, dat tot succes leidt bij leren en onthouden.
Technologie lijkt cursief niet te hebben “gedood”, maar is eerder aanleiding geworden voor voort-gaande discussie.
Een Australisch hersenexpert heeft ontdekt: er zijn meer dan genoeg redenen waarom de klassieke manier van schrijven niet overbodig moet worden ge-maakt.
Het menselijk brein is een com-plex systeem, dat automatische en bewuste gedragingen, multi-zintuiglijke waarneming, emotie, en vernieuwende functies aan-stuurt.
Er is niets verkeerds aan om kin-deren te leren omgaan met de technologie van een toetsen-bord, maar we moeten niet denken dat dit hetzelfde is als schrijven; we moeten goed be-seffen wat we nog meer weg-gooien als het gaat om leren, als we schrijven afschaffen.
Moeten wij, gezien de groeiende hoeveelheid kennis over de unie-ke bijdrage van schrijven aan de menselijke ontwikkeling, litera-tuur, het leven van de geest, en sociale betrokkenheid, het on-derwijs van onze kinderen riske-ren door schrijven te negeren?

Charal. E. (2013). Cursive Writing: Positive Strokes.

Cursief schrift: positieve streken.

In bundel 42, hfst. 2.

Zie ook:


Yank, J. (2013). Another point …

Iets anders … In bundel 42, hfst. 16.


Aguirre, C. (2015) Hoe schrijven met de hand je verstand scherpt.

In bundel 54, hfst. 18.

Ramachandran, Vignesh (2013)

Has technology killed handwriting? Bundel 54, hfst. 5

Christian, Natasha (2015)

Think you don’t need handwriting in the modern World? You may want to think again

Ze citeert Dr. Jenny Brockis uit Perth (Brain Fit en Future Brain) Bundel 56, hfst. 4

Caligiuri, M. en Mohammed, L. (2012)

The neuroscience of handwriting. Bundel 57, hfst. 11


Compernolle, Th. (2014)

Ontketen je brein. Bundel 52, hfst. 6

American Handwriting Analysis Foundation (AHAF) (2016)

The truth about cursive handwriting: Why it matters in a digital age. In bundel 61, hfst. 1



Met ‘bundel’ wordt bedoeld: Over kinderhandschrift, schrijfopvoeding en schrijfonderwijs gesproken, D. Schermer. Bijdragen zijn – vertaald – op te vragen via het mailadres: dick.schermer@upcmail.nl


Platform Handschriftontwikkeling,
’s- Gravenhage/ Nieuwleusen/Zevenaar, 14 juni 2016


Dovnload 110.39 Kb.