Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Opgave 1 Wasmachine H97-ii-1

Dovnload 36.49 Kb.

Opgave 1 Wasmachine H97-ii-1



Datum14.09.2017
Grootte36.49 Kb.

Dovnload 36.49 Kb.

Natuurkunde Havo 1997-II


Opgave 1 Wasmachine H97-II-1

De familie Dijkstra koopt een nieuwe wasmachine. In de handleiding staat dat de wasmachine aangesloten moet worden op 230 V. Het elektrisch vermogen, dat de wasmachine afneemt, is dan maximaal 3200 W. De machine wordt aangesloten op een groep die beveiligd is met een zekering (smeltveiligheid) van 16 A. Op deze groep zijn verder nog een diepvrieskist en een gloeilamp aangesloten.

Het vermogen van de diepvrieskist is 300 W en dat van de lamp 75 W. De diepvrieskist staat aan en de lamp brandt. Vader Dijkstra zet nu de wasmachine aan.
3p 1  Leg met behulp van een berekening uit of onder deze omstandigheden de zekering zal doorsmelten.
De wasmachine wordt gevuld met 16 liter leidingwater met een temperatuur van 18 °C. Het verwarmingselement van de wasmachine levert een vermogen van 3,0 kW.

De machine wordt ingesteld op 60 °C.

4p 2  Bereken hoeveel tijd nodig is om het water tot de ingestelde temperatuur te verwarmen.
Na het wassen wordt het water uit de machine gepompt. Daarbij wordt het water in 90 s door een slang gepompt. De slang heeft een doorsnede waarvan het oppervlak 2,5 cm2 is. Neem aan dat 1,0 liter water in het wasgoed achterblijft.

3p 3  Bereken de gemiddelde snelheid waarmee het water door de slang stroomt.


Daarna wordt het wasgoed gecentrifugeerd. De trommel heeft een diameter van 45 cm en maakt 1100 omwentelingen per minuut. Een sok is tegen de wand van de trommel gedrukt.

3p 4  Bereken de baansnelheid van de sok.



Opgave 2 Zoomlens H97-II-2

Veel fototoestellen hebben tegenwoordig een zogenaamde zoomlens. Dat is een lenzenstelsel waarvan de brandpuntsafstand gevarieerd kan worden. In deze opgave beschouwen we het lenzenstelsel telkens als één lens.

Willemijn heeft een fototoestel met een zoomlens. De brandpuntsafstand van deze zoomlens kan gevarieerd worden van 30 mm tot 80 mm.

Op vakantie wil ze een veraf gelegen bergtop zo groot mogelijk op de foto hebben.


3p 5  Leg uit of ze de zoomlens moet instellen op een grote brandpuntsafstand of op een kleine brandpuntsafstand.
Even later wil ze een foto maken van een plant. De hoogte van de plant is 23 cm. Ze wil de plant zo groot mogelijk op de foto hebben. De afstand van de plant tot de lens is 40 cm. De negatieven op het filmrolletje zijn 24 mm bij 36 mm.

4p 6  Bereken de brandpuntsafstand waarop de zoomlens in dit geval moet zijn ingesteld.




In figuur 1 is een dwarsdoorsnede van Willemijns fototoestel vereenvoudigd getekend, bij een bepaalde instelling van de lens. Door het optisch middelpunt van de lens is een stippellijn getrokken. A'B' is de scherpe afbeelding op de film van een voorwerp AB dat voor de lens staat. De beide brandpunten van de lens zijn aangegeven met F. Figuur 1 staat ook op de bijlage.

4p 7  Construeer in de figuur op de bijlage de plaats van de punten A en B en teken het voorwerp.

Bijlage:





Opgave 3 Parachutespringen H97-II-3



Bij parachutespringen wordt het gedeelte van de sprong waarbij de parachute nog dicht is de 'vrije val' genoemd. Zie figuur 2.

Nora laat zich uit een stil hangende helikopter vallen. In figuur 3 is het (v,t)-diagram van haar vrije val getekend.

Tijdens een val ondervindt een parachutist een wrijvingskracht Fw ten gevolge van de lucht. Hiervoor geldt:


Fw = kAV2
Hierin is:

  • v de snelheid van de parachutist (in m/s)

  • A de grootte van het oppervlak dat wrijving ondervindt (in m2)

  • k een evenredigheidsconstante (in kg/m3).

Vanaf een zeker tijdstip valt Nora met een constante snelheid. Zie figuur 3.

Haar massa, inclusief de bepakking, is 67 kg. De grootte van het oppervlak dat wrijving ondervindt, is in haar geval 0,62 m2.

4p 8  Bepaal de waarde van de constante k. Geef de uitkomst in twee significante cijfers.


Kees is tegelijk met Nora uit de helikopter gesprongen. Hij wil langer in de lucht blijven dan Nora. Om zijn wrijvingsoppervlak groot te maken, laat hij zich zo plat mogelijk naar beneden vallen. Kees en Nora hebben vrijwel dezelfde massa. Figuur 3 is ook op de bijlage afgedrukt.

3p 9  Schets op de bijlage de grafiek die de snelheid van Kees, in de periode van t = 0 tot t = 24 s, zo goed mogelijk weergeeft.

De helikopter bevindt zich steeds op een hoogte van 1800 m boven de grond.

Op t = 24 s trekt Nora aan het koord van haar parachute, waardoor deze opengaat.

4p 10  Bepaal met behulp van figuur 3 op welke hoogte boven de grond Nora zich op dat moment bevindt. Geef de uitkomst in twee significante cijfers.
Bijlage:





Opgave 4 Betonnen pijlers getest H97-II-4

Lees onderstaand artikel.

artikel 1

Een bedrijf in Californië heeft een ultrasoon systeem ontwikkeld om de kwaliteit van betonnen pijlers te testen.


Het systeem bestaat uit een stel ultrasone bronnen, die aan één zijde van de pijler worden aangebracht, en een serie ontvangers, die zich aan de andere zijde bevinden. De ontvangen signalen worden door een computer geanalyseerd. Een relatief lange tijd tussen het zenden en ontvangen van een signaal geeft aan dat er een onregelmatigheid in het beton zit.

Naar: Technisch Weekblad, mei 1995

Ultrasone golven zijn geluidsgolven met frequenties die boven de gehoorgrens liggen. Voor het testen van beton maakt men gebruik van ultrasone golven met een frequentie van 500 kHz.


3p 11  Bereken de golflengte van deze ultrasone golven in het beton.
Een onregelmatigheid bestaat uit een 5,8 cm ruimte waar geen beton zit, maar water, lucht of iets anders. In de afgebeelde pijler zit een onregelmatigheid met een lengte van 5,8 cm. Zie figuur 4 en 5.

Bij het testen blijken de golven, die deze onregelmatigheid passeren, 2,610 5 seconde langer onderweg te zijn dan de golven die alleen maar door beton gaan.

4p 12  Bereken de snelheid van de ultrasone geluidsgolven in deze onregelmatigheid.
Golven kunnen door onregelmatigheden ook worden verstrooid. Als men geluidsgolven gebruikt met een lage frequentie kunnen kleine onregelmatigheden minder goed worden waargenomen.

2p 13  Leg uit hoe dit komt.



Opgave 5 Supercondensator H97-II-5

Lees onderstaand artikel.

artikel 2

PARIJS. Twee Franse bedrijven hebben een zogenaamde supercondensator ontwikkeld.
Deze condensator kan een hoeveelheid energie opslaan van 490 kJ. Een elektrische auto van 670 kg kan hiermee in 4 seconden vanuit stilstand optrekken tot een snelheid van 50 km per uur.
Een gewone condensator bestaat in zijn eenvoudigste vorm uit twee geleidende platen, die elektrische lading kunnen opnemen. De beide platen zijn van elkaar geïsoleerd.

De capaciteit van een condensator is recht evenredig met de oppervlakte van de platen en omgekeerd evenredig met de afstand tussen de platen. Daarom bestaat een gewone condensator uit twee grote platen op een kleine afstand van elkaar. Om te zorgen dat het volume van de condensator klein blijft, gebruikt men in de praktijk twee van elkaar geïsoleerde laagjes aluminiumfolie die worden opgerold.


Een supercondensator heeft een capaciteit die gemiddeld ongeveer tweehonderdduizend keer zo groot is als de capaciteit van een gewone condensator.

Een van de redenen daarvoor is dat in de supercondensator de oppervlakte van het materiaal dat de elektrische lading opneemt, veel groter is. Dat materiaal is in de supercondensator poreuze koolstof Iedere gram koolstof vertegenwoordigt een oppervlakte van duizend tot tweeduizend vierkante meter.


Naar: Technisch weekblad, augustus 1995

In het begin van artikel 2 worden enkele gegevens van een elektrische auto vermeld.

Neem aan dat de auto tijdens het optrekken eenparig versneld beweegt.

4p 14  Bereken met behulp van de gegevens uit het artikel de afstand die de auto, bij het optrekken vanuit stilstand, na 4,0 s heeft afgelegd.


Tijdens het optrekken wordt elektrische energie van de condensator omgezet in bewegingsenergie van de auto. Het rendement van deze energie-omzetting is 72%.

4p 15  Bereken hoeveel elektrische energie nog in de condensator zit opgeslagen op het tijdstip 4,0 s na het optrekken vanuit stilstand. Geef de uitkomst in twee significante cijfers.


In artikel 2 staat aangegeven hoe een condensator is opgebouwd en hoe zijn capaciteit afhangt van de oppervlakte en de afstand van de platen. In formulevorm kan men dit als volgt schrijven:
C = pA / d
Hierin is:

  • C de capaciteit van de condensator (in F)

  • A de effectieve oppervlakte van een 'plaat' (in m2)

  • d de afstand tussen de 'platen' (in m)

  • p een constante met de waarde 1,810 10 (in F/m)

Ook voor de supercondensator geldt bovenstaande formule.

We beschikken over een supercondensator met een capaciteit van 8,5 F.

De afstand tussen de platen bedraagt 0,15 mm.


3p 16  Bereken de effectieve oppervlakte van een plaat van deze condensator.
De supercondensator wordt opgeladen tot een spanning van 350 V.

3p 17  Bereken hoeveel lading dan in deze condensator is opgeslagen.


Om de supercondensator te testen wordt de schakeling van figuur 6 gemaakt.

Nadat de condensator is opgeladen, wordt op t = 0 de schakelaar gesloten. De spanning over de condensator als functie van de tijd is weergegeven in figuur 7.

De RC tijd is de tijd die verloopt tussen t = 0 en het tijdstip, waarop de spanning is gedaald tot 37% van de beginwaarde.


4p 18  Bepaal de grootte van de weerstand, waarover de condensator ontladen wordt. Geef de uitkomst in twee significante cijfers.



Opgave 6 Lussen in de weg H97-II-6

Om automatisch gegevens van passerende auto's te kunnen registreren, zijn in het wegdek van sommige snelwegen draadlussen aangebracht. Zie figuur 8.




Met twee van deze lussen kan men de snelheid van passerende auto's meten. Als de snelheid van een auto te hoog is, wil men van die auto een foto maken.

Als een auto lus 1 passeert, zorgen verwerkers er voor dat een kort hoog signaal S1 wordt afgegeven. Als de auto daarna lus 2 passeert, wordt ook daar op dezelfde manier een kort hoog signaal S2 afgegeven. Deze twee signalen worden toegevoerd aan de (nog onvolledig getekende) schakeling van figuur 9.

F
iguur 9


De pulsgenerator is ingesteld op 89 Hz. De afstand tussen de lussen is 12 meter. Voor een bepaalde auto worden, tussen het passeren van lus 1 en lus 2, door deze schakeling 32 pulsen geteld.
4p 19  Bereken de snelheid van deze auto in km/h.
Van auto's die zo snel rijden dat er in de hierboven beschreven situatie minder dan 32 pulsen worden geteld, moet een foto worden gemaakt.

Auto's waarvoor, tussen het passeren van de lussen, 32 of meer pulsen geteld worden, mogen niet worden gefotografeerd.

Er wordt een foto gemaakt als de uitgang F hoog is. Figuur 9 staat ook op de bijlage.

3p 20  Teken in de figuur op de bijlage, in de met een streepjeslijn aangegeven rechthoek, één of meer verwerkers zodat aan de genoemde eisen wordt voldaan.


De maximaal toegestane snelheid op deze snelweg wordt verlaagd.

Auto's die sneller rijden dan de nieuwe maximale snelheid moeten weer gefotografeerd worden. Daarvoor wordt de frequentie van de pulsgenerator anders ingesteld, terwijl de rest van de schakeling hetzelfde blijft.

2p 21  Beredeneer of de pulsgenerator nu op een hogere of lagere frequentie moet worden ingesteld.


Bijlage:



Let op: de laatste opgave van dit examen staat op de volgende pagina.


Opgave 7 De zon H97-II-7

In de zon vindt voortdurend kernfusie plaats. Bij één van de mogelijke fusiereacties fuseren een deuteriumkern en een tritiumkern. Deuterium is een waterstofisotoop met één neutron in de kern; tritium is een waterstofisotoop met twee neutronen in de kern. Bij de fusie komt één neutron vrij.


3p 22  Geef de reactievergelijking van deze fusiereactie.
Ook de fusie van twee deuteriumkernen is mogelijk.Daarbij ontstaan één 3He kern en één neutron.

In tabel 1 zijn de massa's van een deuteriumkern en een 3He kern in atomaire massaeenheden gegeven.

tabel 1





massa (u)

Deuteriumkern

2,01355

3He-kern

3,01493

3p 23  Bereken de hoeveelheid energie die bij de fusie van twee deuteriumkernen vrijkomt.


Geef de uitkomst in drie significante cijfers.
Op dit moment straalt de zon een vermogen uit van 3,91026 W.

4p 24  Bereken hoe groot de massa is die in de zon in één jaar in stralingsenergie wordt omgezet.


De zon zendt fotonen met allerlei verschillende golflengtes uit. Sommige daarvan veroorzaken ionisaties in de hogere luchtlagen boven de aarde (de ionosfeer). Daar worden onder andere moleculen van het gas stikstofmono oxide (NO moleculen) geïoniseerd. De ionisatie-energie van een NO molecuul is 1,4810 18 J.

4p 25  Beredeneer aan de hand van een berekening of een foton met een golflengte van 120 nm in staat is om een NO molecuul te ioniseren.


Behalve elektromagnetische straling zendt de zon ook geladen deeltjes uit, zoals protonen en elektronen. In de buurt van de aarde komen deze protonen en elektronen in het magnetische veld van de aarde.

In figuur 10 staat de richting van het aardmagnetisch veld loodrecht op het papier en wijst het papier in.



In de figuur is de richting van de snelheid, waarmee een elektron of proton het magnetisch veld binnenkomt, aangegeven. Tevens zijn in figuur 10 vier kromme lijnen getekend die schematisch banen van geladen deeltjes kunnen voorstellen. Zo'n kromme lijn is een deel van een cirkel. Een elektron en een proton komen met dezelfde snelheid het magnetisch veld binnen.
5p 26  Beredeneer welke van de vier getekende kromme lijnen de baan is van het elektron en welke lijn de baan is van het proton.

Einde.

  • Opgave 2 Zoomlens H97-II-2
  • Opgave 3 Parachutespringen H97-II-3
  • Opgave 4 Betonnen pijlers getest H97-II-4
  • Opgave 5 Supercondensator H97-II-5
  • Opgave 6 Lussen in de weg H97-II-6
  • Opgave 7 De zon H97-II-7

  • Dovnload 36.49 Kb.