Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Opzet is niet zomaar meer leerstof, ook niet zomaar herhaling, maar een ander format. Lees en discussie-sessies

Dovnload 40.42 Kb.

Opzet is niet zomaar meer leerstof, ook niet zomaar herhaling, maar een ander format. Lees en discussie-sessies



Datum23.10.2018
Grootte40.42 Kb.

Dovnload 40.42 Kb.

Verdiepende sessies
Opzet is niet zomaar meer leerstof, ook niet zomaar herhaling, maar een ander format. Lees en discussie-sessies.
Doel: kennismaken met enkele klassieke teksten uit de antieke filosofische traditie. Teksten waarin de filosofie zich nog aan het uitvinden is.
Reflectie over geschiedenis van de antieke wijsbegeerte als discipline. Wat is het belang van de geschiedenis van de wijsbegeerte.
Thema: de verhouding van filosofie tot haar verleden.

Opzet per college:

1 introductiesessie – discussiesessie

2 teksten op voorhand lezen m.b.v. ‘leeswijzer’

3 discussie adhv vooropgestelde vragen en vragen van studenten
1 april: gastlezing door prof. Mauro Bonazzi (univ. Milaan)
Examen:
1 vraag over de gelezen teksten. Centrale vraag: wat is antieke filosofie, waarom is dat relevant?
Hoe weten we wat Plato heeft gedacht? We hebben teksten van Plato, maar die zijn overgeschreven, niet de originelen, kopieren, opeenstapeling van fouten. Als we die dialogen hebben, wat weten we dan van wat Plato heeft gedacht? Welke gedachten zijn van Plato, welke van de gesprekspartners.

Genreproblematiek.


Ander soort bronnen, hoe weten we wat socrates dacht? Die heeft helemaal niets geschreven.
Bij pre-socratici, stoïcijnen vaak alleen fragmenten in polemische context. Heel moeilijk om oorspronkelijke gedachten dan te reconstrueren.
Theofrastus, doxografie, de meningen van de fysici compileren. Die compilaties zijn schatkamers, maar ook die zijn vaak niet meer beschikbaar, uit latere doxografieën dan weer wat uit te leiden etc.
Ander genre: leerdicht. Poëtisch gehalte kan moeilijkheden stellen aan interpretatie.
In de latere oudheid het genre van de commentaar, is meer dan alleen een uitleg van de tekst, maar ook aanleiding om eigen filosofie te ontwikkelen die zich aansluit bij de klassieke tekst.
Gaat niet alleen om filosofie, natuurfilosofie, astronomie etc. zullen behandeld worden. Scheidslijnen heel vaag.
Pierre Hadot: antieke filosofie is niet in de eerste plaats een geheel van doctrines, maar een manier van leven. Wie was de grootste filosoof in de oudheid? Degene die het best slaagde in het leven naar aanleiding van zijn opvattingen. Daarom Socrates de grootste, tot in de dood leven volgens zijn principes. Cinici propageerden eigenlijk alleen een levenshouding, hadden niet echt doctrines ofzo. Waren wel een filosofische school. Dat zegt iets over waar het over gaat. Pythagorici als bepaalde sekte (je mag geen bonen eten).
Antieke filosofie is een samengestelde discipline. Conceptuele analyse komt daar voor. Bronnenkritiek ook. Tekstinterpretatie, hermeneutiek, resultaten van andere filosofische disciplines interpreteren. Zowel filosofie als geschiedsschrijving.


Michael Frede

Wat is antieke wijsbegeerte? Waarom moet ons dat interesseren als filosofen?

Frede begint met onderscheid tussen twee verschillende manieren waarop we een filosofische mening kunnen behandelen.

Eerste de filosofische benadering, naar argumenten en redenen kijken. Tweede is kijken hoe het komt dat die filosoof die positie verdedigt, wat voor historische, sociale, economische redenen.

Als tegenstander, of medestander of aan de andere kant als historisch feit. Dat hoeft niet eens het verschil te zijn tussen historische posities en hedendaagse posities.

Verschillende manieren dus om aan geschiedenis van filosofie te doen.

In analytische traditie wordt er ook aan ancient philosophy te doen, maar zij zeggen vaak dat filosofie helemaal geen geschiedenis heeft, filosofie gaat om problemen. Die analyticus zal Plato als tijdsgenoot beschouwen.

Hier gaat het vooral om Thales as a historical fact, ipv de geschiedenis van de filosofie.


Vergelijking met andere historische feiten die we proberen te begrijpen. Werk van de historicus van de filosofie is dan niet fundamenteel anders dan een andere geschiedkundige studie.
Principle of charity. Als we een tekst uit het verleden lezen, dan gaan we ervan uit dat de auteur een groot filosoof was. Dat hij goede redenen had en dat we die redenen moeten proberen te begrijpen (eventueel reconstrueren).
Wat als er geen goede redenen zijn? Wat doet de historicus van de filosofie dan? In eerste instantie op zoek naar redenen die wij zouden kunnen accepteren, en daarna zoeken naar redenen die wij niet zouden accepteren, daar maakt hij nog een tweedeling in. In laatste instantie gaat men op zoek naar maatschappelijke vooroordelen, dingen die toen evident waren. Maar er zit nog iets tussen die twee. Frede: beste we hebben goede redenen, 2 we hebben geen goede redenen, maar we kunnen een geheel van vooronderstellingen construeren waarvan we kunnen begrijpen dat mensen ze hebben. 3 historische verklaring. De reden is dan niet alleen niet een goede reden voor ons, maar we zouden ze niet eens als potentieel goede redenen beschouwen.

Bijvoorbeeld.

1 Stel dat de prof de opvatting verdedigt dat de prof 6,5 miljard jaar oud is. Goede redenen zijn metingen, extrapolatie etc. ik zie dat dat goede redenen zijn, daar kan ik in mee gaan.

2 Andere wetenschapper maakt een foutje in zijn berekeningen, en komt uit op 6,3 miljard jaar. Voor de hand liggende denkfout, die ik ook zou kunnen hebben gemaakt. Of net iets andere parameters. Redenen waar we niet mee akkoord gaan, maar die we wel als mogelijke goede redenen beschouwen.

3 Ander zegt dat aarde 6000 jaar oud is, omdat dat in bepaalde boeken staat. Ik kan die opvatting begrijpen, maar ik kan dat geen goede redenen noemen. Kan ik alleen verklaren door te verwijzen naar culturele, historische achtergrond. Zoektocht naar goede redenen opgegeven.

Aristoteles

Context bij de tekst.

De eerste antieke tekst die we lezen, dus ook iets over antieke teksten als dusdanig.
Tekst is eerste boek van metafysica. Metaphysica A.
Dit zijn geen lectuurcolleges zoals in de master, we kunnen niet uitvoerig op alle details van de tekst ingaan. Het is een inleiding op de klassieke wijsbegeerte. Teksten die geselecteerd zijn met het oog op het thema geschiedenis van de filosofie.
Metapysica a is één van de belangrijkste bronnen voor presocratici, een eerste ‘geschiedenis van de filosofie’ en inleiding tot de ‘eerste’ filosofie.

Oorsprong van onze traditie van metafysica.

Bespreking van eerdere auteurs is uiteraard gekleurd.
Hij onderzoekt tot op welk punt zijn onderzoek al is gebracht door voorgangers. Dus het is duidelijk bedoeld als inleiding op zijn eerste filosofie. Wat wij vandaag metafysica noemen. Dit is het object van het eerste boek van de metafysica.

Hij bespreekt tot en met Plato, vanuit die systematische interesse.

Hij past zijn eigen begrippenapparaat toe op de pre-socratici. Dat gebruikt hij als criterium voor zijn voorgangers.

Tekst staat aan de oorsprong van onze traditie van eerste filosofie, van metafysica.

Term die niet zelf door aristoteles is bedacht.
Is waarschijnlijk als inleiding bedoeld, zorgvuldig geschreven.

Eerste zin: alle mensen streven van nature naar kennis.

Filosofie sluit aan bij natuurlijk streven van de mens. Het hoogste is kennis van de hoogste principes. Filosofische verwondering als ander thema.
Een van de meestbesproken, meestbediscussieerde teksten van de filosofie.
Elke tekst die we hebben uit de oudheid is min of meer toevallig tot ons gekomen.

Plato en Aristoteles zijn de eerste waar we hele teksten van hebben. Twee filosofen die in de traditie voortdurend als klassiek beschouwd werden, elke generatie heeft het de moeite waard gevonden om die teksten over te leveren.


Deze specifieke tekst:

P. Donini: ‘Aristoteles heeft nooit geweten dat hij de Metafysica heeft geschreven.’

Verschillende allusies in die zin, de term metafysica stamt niet van Aristoteles, maar ook het boek is zo niet door Aristoteles bedoeld.
Verschil tussen esoterische en exoterische werken van aristoteles.

Plato heeft zijn dialogen publiek toegankelijk gemaakt, Aristoteles heeft ook dialogen geschreven, maar die zijn onherroepelijk verloren.

De enige werken die we van aristoteles hebben zijn niet voor publicatie bedoelt (dus niet de exoterische werken), maar ze waren lesnotities, in scholaire context tot stand gekomen. Niet helemaal gepolijst. Soort cursus over een bepaald onderwerp. We hebben alleen de esoterische werken.
In de 1e eeuw voor christus heeft iemand het nodig gevonden om van alle werken die men nog van aristoteles had uit te geven. Andronicus van Rhodus. Die editie vormt de basis voor onze lectuur van Aristoteles.

De metafysica is niet anders dan 14 boeken die volgens Andronicus over hetzelfde onderwerp handelen. De eerste filosofie, thematische eenheid.

In die systematische volgorde werd die door andronicus geplaatst na de fysische werken.

De werken die na de fysische werken komen. Meta ta fusica.


Later dacht men: niet slecht gekozen, want het gaat over dat gene wat na het fysische komt, wat aan het fysische ten grondslag ligt.
Eerste filosofie als wetenschap van zijnde als zijnde, maar hij beschrijft het ook als een theologie, leer van het hoogste zijnde.
Maar ook die hebben we niet rechtstreeks, overgeschreven en overgeschreven.

Maar elke keer dat het werd overgeschreven zullen er kleine fouten in geslopen zijn.

Wat moeten wij dus doen? Eerst zorgen dat wij een tekst hebben die we kunnen lezen.

Eerst oplijsting maken van alles versies, alle manuscripten, die we hebben.

Dan begint het detectivewerk: wie heeft van wie overgeschreven, wie heeft welke fouten van wie overgenomen. Zo kunnen we een stemma codicum maken. Ontstaansgeschiedenis reconstrueren.

Zo kunnen we zo goed mogelijk het oorspronkelijke reconstrueren.

Je leest dus een vertaling van een reconstructie van een kopie van een klassieke tekst.

Inhoudelijk:

Aristoteles introduceert het onderzoek dat hij zal uitvoeren: onderzoek naar de eerste oorzaken.

Wijsheid, wat heeft dat als object? Wijsheid als hoogst mogelijke kennis van de mens? Wat is het object daarvan? Kennis van oorzaken.

Wat kennis moet zijn is niet weten dat iets het geval is, maar weten waarom iets het geval is: zoeken naar oorzaken.

Waar zoekt degene die zoekt naar wijsheid dan naar? Eerste oorzaken.


Conceptueel apparaat van de vier oorzaken.

Dat zijn de vier oorzaken die we hebben onderscheiden, we gaan kijken naar de voorgaande filosofen en kijken wat zij hebben gevonden. Conclusie zal zijn: verschillende filosofen hebben verschillende dingen gevonden, maar geen van hen heeft ze alle vier gevonden.


Dus eerst het onderzoek naar oorzaken bij voorgangers, daarna:

Een kritiek op de voorgangers. Hoofdstuk 8 en 9. Die hoeven niet in detail bekeken te worden.

Aristoteles is niet bezig met een historische interesse in filosofie, zijn interesse is systematisch, hij kijkt naar voorgangers: in welke mate kunnen ze mij helpen?

Teleologische visie op de ontwikkeling van de wijsbegeerte projecteren op zijn voorgangers.


Tekst moet gelezen worden tot en met hoofdstuk 7.

Ook vragen maken die op toledo staan. Voor 11 maart de eerste 3 a 4 hoofdstukken bestuderen.



Eerste hoofdstukken

Gemaakt om gelezen te worden.

Dus anders dan andere teksten van aristoteles.

Functie van eerste twee hoofdstukken is een definitie van de eerste filosofie geven.

Eerste filosofie is wat hij hier wijsheid noemt, wat wij metafysica noemen.

Aristotelische gedachte: de filosofie die vooraf gaat aan de deelwetenschappen, dat is eerste filosofie. Die bestudeert principes waar alle andere wetenschappen op zijn gebaseerd. Zo probeert aristoteles de wijsheid definieren.

9: wat het is te zijn vorm – stof – beweging veroorzakend – doel

10: stof


11: stof -- verstand in de natuur

12: een stof kan zijn verandering niet in zich dragen.

13: het goede (vriendschap) als bewegingsoorzaak

14:verstand als deus ex machina, ad hoc, niet consequent

Empedocles ook niet consequent: vriendschap zorgt voor scheiding.

15: getallen – tegenstellingen


------25-3


Laatste keer aristoteles.

Heel wat van die tekst hebben we al in de les gezien. Als bronmateriaal.

Vandaag vooral structuur van die tekst, ipv de presocratici zelf, die zijn echter wel belangrijk, omdat ze in de les naar voren komen.
Deze tekst is in de traditie platgeïnterpreteerd.
Metafysica introduceren als discipline die op zoek gaat naar eerste oorzaken. Aristoteles begint met preliminaria. Sofia, wijsheid, welk soort kennis valt daaronder? Wat is die wijsheid voor iets, waar moet die eerste filosofie zich mee bezig houden? Oorzakelijke kennis van de werkelijkheid.

Eerste, meest algemene principes.


Doorheen die argumentatie heeft hij klassieke thema’s doorweven.
Vier oorzaken als kader om andere filosofen te bekijken.

Doel van die introductie is kader om filosofen die voor hem zijn gekomen te bespreken. Hebben we met die leer van 4 oorzaken alles gevonden? Hebben andere filosofen nog andere principes gevonden?


Noodzakelijke progressie, die door de zaak zelf wordt gestuurd. (hegeliaans?)
Parmenides, geen materieel oerprincipe, maar het principe van het zijnde. Ontkent alle oorzakelijkheid, bewerkende oorzaak moeten we zoeken in zijn natuurfilosofie, weg van de mening. Monisten hebben moeilijkheden om bewerkende oorzaak te vinden, voor pluralisten is dat makkelijker.
Hierna opnieuw door de werkelijkheid gedwongen om een nieuw beginsel te ontdekken. Finale oorzaak, voorzover die geïmpliceerd is in de bewerkende oorzakelijkheid. Als intellect, principe van orde, goedheid, doeloorzaak.

Conclusie: diegenen hebben iets geponeerd dat tegelijk de doeloorzaak en bewegingsoorzaak is.


Eerste filosofen zijn niet zo conceptueel helder en onderscheiden.

Kritiek op empedocles en anaxagoras: kritiek op de naieve manier waarop zij de bewerkende oorzaak hebben gedacht.


Als de getallen principes zijn van de werkelijkheid, dan moeten de elementen van getallen dat ook zijn.
Principes waaruit alle getallen bestaan, moeten de principes zijn waaruit de hele werkelijkheid is opgebouwd.
Eenheid is 1, even noch oneven, begin van de reeks.
Wat aristoteles concludeert is dat p 57, getallen daar materiele oorzaken zijn.
Eleaten. Horen hier niet thuis, passen niet goed in zijn verhaal. Lijkt niet op de natuurfilosofen die ook monisten zijn. (ioniërs) deze eleaten doen dat niet, ander standpunt. Eleaten beweren dat het heelal onbeweeglijk en onveranderlijk is.

Tenzij we ons richten op het tweede deel van parmenides, weg van meningen, waarin hij een kosmologie ontwikkelde.




Gastcollege, skeptische akademie.

Mauro Bonazzi, published a lot on Plato, sophists and especially the platonic tradition in the ancient tradition. One of his main books is on this topic, sceptic academy. Sceptic interpretation of Plato in the academy.

We don’t know much about hellenistic academy.


  1. The two most important decided not to write, because they followed socrates. So there is no text.

  2. Hellenistic academy, when you talk about that you talk about scepticism. What is interisting is that they were teaching in the school founded by Plato. This is also a problem. We don’t usually see plato as a sceptic, they claimed they were following pplato and socrates.

We will concentrate on the problem of knowledge. This is the most interesting topic for the hellenistics.


For plato and aristoteles knowledge was taken for granted. For the hellenistic academy there is a preliminary problem: is it possible to know? That is not a problem for plato and aristoteles. But this question was raised later.

We must demonstrate that we can rely on something that is certainly true. This is the kriterion. Criterium to judge what is true and what is false.



  1. Is there a kriterion to determine what is true and false?

  2. What is this kriterion?

Academics don’t claim to have any knowledge (like socrates), so they critisise others, the other schools. So we can label them sceptics.
For us sceptic means that nothing can be known. Then the sceptic can’t defend or attack any position. In the ancient world sceptics didn’t claim that knowledge is impossible, they just haven’t attained it, so they are searching. They need to search (that’s what skepte means).
Epicureans and stoics claim they have found a criterium, academy wants to check if this criterium is valid.

You can consider the TAK, s knows p if he has JTB of p.

What is anadequate justification?

We must find something that is immediately known.

This something, foundation is for stoa and epicurism sensation.

They diverge on what this exactly means.


Epicurean thesis appears too radical. Unless we accept sense-impressions, we can’t be certain, so it must be true. If there is knowledge, it must come from sense-impressions, if we don’t accept that, we must dismiss all knowledge. Then we end in scepticism. So we must accept sense-impressions.

This argument has no value for the sceptic.

Epicureans must believe in alle sense perceptions, hallucinations, bend by water, etc.
With the stoics the academics debate.

Stoics: some impressions are true. This sensation they call cognitive impressions, something we grasp, comprehensive impressions. Impressions capable to grasp objects. See this as a table. There is a evidence in the object, through mediation of senses the object impresses itself on the soul.

Stoics do not claim that all impressions are true, but they say some impressions are true.

3 points:



  1. It has to arise from what is, it cannot arise from what is not. It must have a real object as it’s cause, it must reproduce exactly that object, and only that object.

Cognitive impressions are by definition true, so it cannot be disputed that they are true.

Where then is the attack? How do you distinguish between cognitive impressions and impressions that seem cognitive, but aren’t true?
Is it possible to distinguish these two?
Academics: it is impossible to distinguish these two. Identical twins: two impressions that are the same, but caused by different objects. So two different object scan produce impressions that are the same in every aspect.

Hallucinations: impressions from what is not, but still have power to impose on the subject the idea of a cognitive impression. Impression arises from what is not as well as from what is. They are equally self-evident and striking.

Dreams and waking, in both cases a man enjoys drinking to quench thirst.

So cognitive impressions are indistinguishable from impressions arising from what is not.


Sensations are our messengers, in order to be sure about reality, we must trust these messengers. You cannot trust a messenger who once told a lie. There are probably cognitive impressions, but we cannot distinguish them, so we cannot be sure of reality. Then the academics go further.

Stoic: sage will not have opinions, he can have real knowledge of the world, so he cannot hold any opinion.

Academics: only possible solution for the sage is to suspend judgement. On everything. The sage will not claim averything.
These are the 2 important theses of the academics: perhaps there are true impressions, but we cannot distinguish them.

Secondly: we cannot take anything fors ure. Because of the foregoing.


This is a friendly reply to the stoic. Is this also a academic position?

This is a problem. They only said that the stoic is wrong.


Stoics didn’t accept the academic reply, they see that the academic cannot live: how can the sceptic go to the toilet? If the academic is right, then we cannot live, they argue for a thesis that they do not follow. Life is possible, so the sceptic is wrong. We go to the toilet, so sceptic is wrong.
Sceptics can counter that it is not their fault that everything is uncertain. But this is not the answer of the academics.

They argued that this argument is not correct.

We don’t have proof of the truth or falsity, but that doesn’t mean that his impressions are different from those of other people. If you know this appears as a door, then you can use it as a door. You don’t have to belief that there is a real door.
We don’t need perfect knowledge to live, it is sufficient to follow what is convincing, (probable in cicero’s translation, but for us probable is associated tot statistics, but here it means, what appears to be convincing)
We can test, we can evaluate what is convincing, if we have the time.

We will however never know truth.

Impressions are entirely subjective, even impressions that seem true, can appear to be false. Evidence is found out tob e subjective and we cannot bes ure of what is surrounding us.

We do not have knowledge, but then we can still live.

Academics must always suspend judgement.
There is another view, philo, another interpretation.

Wider application of the principle, outside domain of practical action, we must admit that any of our views might be mistaken. This is another, weaker scepticism. First said we don’t have any knowledge, but we follow what is persuasive in practical affairs, in order to live.

But you can extend this position to philosophical theses: i don’t know if this is precisely the case, but i can see what is more probable.

I don’t know i fit is true or not, but i can approve this thesis, because it seems more convincing. We must admit that we can be mistaken.


Philosopher can accept theories, but he must admit that he cannot know with certainty.

This is a minor version of scepticism, we can prefer one theory over another one.

Akatalypsia: the necessity to keep on searching, because we are not able to distuingish.
Then 2 versions of scepticism, we suspend judgement on everything except practical life.

Second, fallibilism, i am not sure if this is the correct theory, but it is more likely.

Problems:

Who is the winner of the discussion?

You can understand what is on stake, the naturalistic assumption, most important for the stoics. You must live according to nature, but for that we must know something about nature.

What is the connection with plato: human beings are not perfect, they cannot know reality perfectly. Nature has made us able to live, but fort hat we don’t need perfect knowledge.

What do they have in common? Almost nothing, that is the common answer. This idea lasted for centuries, the academics claimed that they were the decents of plato. There is a common anti-empiricism. We cannot have knowledge because of senses.

There are many dialogues that end in aporia. By these dialogues they can claim a connection with Plato. Open endings. But in many other dialogues it seems that plato has dogma’s.

Most important connection: not in the case of arkisus, suspension of judgement is too far from plato, but the wider version of scepticism, fallibilism, is a very interesting interpretation of all the dialogues of Plato. You can read them as a fallibilist epistemology. JTB, in hellenistic centuries, the only solution seems tob e foundationalism, but in modern alternatives we have coherentism. I can build a theory of knowledge, by a series of reasons. However, we will never bes ure that we have obtained real truth. This position is compatible with philo and with plato’s dialogues.

Plato: ideas, but proper knowledge of these ideas is not possible for humans.



We can never say this is the final truth, truth in dialogues is what defies refutation, but that doesn’t imply that tomorrow there can’t be new arguments. In this way the academics could claim tob e heirs to Plato.

  • Michael Frede
  • Aristoteles
  • Eerste hoofdstukken
  • Gastcollege, skeptische akademie.

  • Dovnload 40.42 Kb.