Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Organiseer géén inspraakbijeenkomst

Dovnload 44.78 Kb.

Organiseer géén inspraakbijeenkomst



Datum05.12.2018
Grootte44.78 Kb.

Dovnload 44.78 Kb.

Participatie bij gebiedsprocessen
Organiseer géén inspraakbijeenkomst

Maar:


• houd vier keukentafelgesprekken in de vier uithoeken van het beheersgebied met een met zorg gekozen divers gezelschap;

of:


• laat bewoners en stakeholders in een gebiedsschouw aan het bestuur zien hoe het water er volgens hen bij staat;

• vraag in een enquête naar de mooiste en de lelijkste sloot in het gebied (en waarom);

• organiseer een prijsvraag voor het beste idee om het water in het gebied schoner te maken.

Zorg daarbij voor een goede terugkoppeling. Maak participatie inspirerend zodat de meerwaarde beter zichtbaar wordt.


Zie participatie van bewoners en stakeholders bij de gebiedsprocessen voor de waterbeheerplannen en krw niet als een verplichting. Natuurlijk, het is niet meer dan normaal dat bewoners en stakeholders de kans krijgen in een vroeg stadium hun ideeën en visie op plannen van een overheid in te brengen.

Maar participatie biedt vooral kansen en meerwaarde: kans op een beter en completer beeld van waterproblemen in het gebied, kans op nieuwe ideeën voor maatregelen en projecten, kans om aandacht van burgers en stakeholders te krijgen voor waterkwaliteit en waterbeheer, kans om als waterschap op een goede manier in beeld te komen.

En participatie kan leuk en inspirerend zijn zonder dat het een ellenlang en uitgebreide proces hoeft te zijn. Mits je kiest voor het juiste moment, de juiste mensen en de juiste middelen.
Advies 1: zorg voor verrassende gesprekspartners of verrassende combinaties

Advies 2: maak een heel goede actorenanalyse (doe dat samen met de provincie en rws)

Advies 3: organiseer in elk geval één ‘ongebruikelijke’ activiteit

Advies 4: doe het in 2 stappen: eerst de opgave (foto van het gebied) en dan de maatregelen (gebiedsagenda)

Advies 5: inbreng is belangrijke dan representativiteit in deze fase

Advies 6: wees heel zorgvuldig met terugkoppeling


• tenminste één project waarbij burgers/boeren worden ingeschakeld (meetnet, onderhoud, etc)

*** pm: inbreng van hogere schaalniveau’s


In gesprek in 2013

Participatie bij gebiedsprocessen is niet meer -en ook niet minder- dan een gesprek aangaan met het gebied. Met burgers en met stakeholders zoals bedrijven, maatschappelijke organisaties en mede-overheden. Dat gesprek aangaan kan op een eenvoudige manier of meer uitgebreid. Maar het is essentieel dat de waterbeheerders dat gesprek aangaan en wel in 2013.


Waarom dat gesprek met burgers en stakeholders in 2013?

• Gebruiken van resultaten: participatie levert een completer beeld op van problemen en aandachtspunten/uitdagingen in het gebied, het levert ideeën voor maatregelen en projecten en levert een beeld van wat men belangrijk vindt, waar prioriteiten moeten liggen. In 2013 kunnen deze goed worden meegenomen in de planvorming, bij de inspraak in 2015 is daar nauwelijks tijd meer voor. De maatschappelijke wensen zijn expliciet benoemd als input voor de gebiedsprocessen (zie notitie gebiedsprocessen).

• Vanuit burgers en stakeholders gezien geldt hetzelfde: in 2013 is de beleidsruimte en daarmee de kans op invloed flink groter dan bij de formele inspraak in 2015.

• Participatie bij de gebiedsprocessen is een goed middel om de relatie met stakeholders en burgers verder te verbeteren. Het is een investering die zich in een latere fase uitbetaalt.


Kans voor maatschappelijke benadering

In gesprek gaan is ook essentieel om invulling te geven aan aan de maatschappelijke benadering van waterkwaliteit en KRW. Zowel bestuurlijk als ambtelijk wordt het belang van de maatschappelijke benadering sterk benadrukt, onder andere op de bestuurlijke symposia van 21 juni en 5 september. De gebiedsprocessen bieden hiervoor een uitgelezen kans.


Participatie levert input op voor de besluitvorming over maatregelenpakketten en waterbeheerplannen, voor prioriteitsstelling en ambitieniveau en voor afspraken met stakeholders over projecten en instrumenten. Ook als er gesproken wordt over verder faseren van maatregelen of verlaging van het ambitieniveau is het van belang hierover met stakeholders en burgers te spreken. Bovendien is de vraag aan de orde of en in hoeverre enkele nieuwe thema’s een plaats moeten gaan krijgen in de plannen. Een discussie over microplastics en zwerfafval zal zeker op de agenda komen en het opnemen van nieuwe stoffen als medicijnresten vraagt om aandacht.
In gesprek met stakeholders

Het zal in 2013 in de eerste plaats gaan om participatie van stakeholders: maatschappelijke organisaties, bedrijven en mede-overheden. Dat levert niet alleen inzicht op in draagvlak en wensen, maar ook project-ideeën, bijvoorbeeld voor een verdere nutriëntenaanpak.

Aanbevelingen:

• Een goede actorenanalyse is een succesfactor voor participatie. Kijk in de eerste fase ook naar anderen dan de vaste gesprekspartners. De checklist actorenanalyse biedt hiervoor een hulpmiddel.

• Nodig potentieel interessante organisaties/bedrijven/personen gericht uit, wacht niet af of ze zichzelf aanmelden. Denk bijvoorbeeld aan recreatie-ondernemers of -organisaties of actieve plaatselijke groeperingen.

• Zoek ook nadrukkelijk naar personen in het gebied die een interessante inbreng kunnen leveren, ook als deze niet verbonden zijn aan een “vaste” stakeholder. Nodig ze persoonlijk uit.

• Maak een afweging of een bilateraal gesprek wenselijk is of dat een aanpak waarbij verschillende belangen samen worden betrokken meer kans op succes heeft. Een bilaterale aanpak heeft het voordeel dat een gesprek gerichter kan verlopen. Een multilaterale aanpak geeft een beter zicht op de verschillende belangen die in een gebied of project spelen en op de afweging van die belangen.

• Benutten van bestaande, vaste overleggen met stakeholders: gebruiken, maar pas op voor routine: nodig ook anderen uit, kies een andere werkvorm voor het overleg, zorg voor aandacht voor waterkwaliteit.

• Zorg in elk geval aan het eind van het proces voor een activiteit waarbij de verschillende stakeholders/belangen elkaars inbreng zien. Dat is van groot belang om begrip te krijgen voor de afweging die waterbeheerders zullen moeten maken.
Mogelijke methoden:

Bijeenkomst, bijvoorbeeld projecten/ideeënmarkt, workshop, atelier of rondetafelbijeenkomst.

Werkgroep gericht op bepaald thema of stakeholder (tip: houd aantal bijeenkomsten beperkt, zorg voor scherpe formulering opdracht/eindresultaat).
In gesprek met burgers

Geïnteresseerde burgers moeten in elk geval in 2013 de kans krijgen hun inbreng te leveren. Waarschijnlijk zal slechts een heel kleine groep hiervoor interesse hebben, de aanpak kan daardoor (veel) minder intensief zijn dan voor stakeholders, maar er is wel íets nodig. In sommige gevallen kan voor een deel van het gebied een intensievere aanpak wenselijk zijn (bijvoorbeeld als daar een groot project speelt of gaat spelen).

Daarnaast is het gebiedsproces een kans om het belang van waterbeheer en waterkwaliteit nadrukkelijker onder de aandacht te brengen, dus om naast participatie ook te zorgen voor informatie.

• Zorg in elk geval voor een reactiemogelijkheid, maak deze goed bekend en verbind er een duidelijke deadline en terugkoppeling aan.

• Een inloopbijeenkomst of een informatiemarkt zijn goede methoden om burgers te informeren en reacties op te vangen. Zorg hierbij voor korte enquêtes, reactieformulieren en gerichte vragen.

• Eenvoudige of meer uitgebreide onderzoeken kunnen een heel goede manier zijn om te peilen wat burgers belangrijk vinden. De uitkomsten leveren vervolgens input voor gesprekken met stakeholders en in het bestuur. In verschillende andere landen in Europa, bijvoorbeeld Frankrijk, wordt hier nadrukkelijk gebruik van gemaakt. Zoals gezegd hoeven onderzoeken niet heel omvangrijk te zijn, mits de juiste methoden en vragen worden gebruikt. Af te raden is een online enquête die uitsluitend op de site van de waterbeheerder wordt geplaatst. Suggestie: ontwikkelen van een kleine standaard-enquête die de verschillende waterschappen in verschillende onderzoeken of bestaande panels kunnen invoegen.


Raamwerk met twee stappen

Uitgangspunt is een gerichte en compacte aanpak van participatie als onderdeel van het gebiedsproces.

Het gesprek met het gebied kent in essentie twee stappen: luisteren en praten, oftewel inventariseren wat er leeft en vragen van reactie op voorstellen en maatregelen. Dat leidt tot een raamwerk met twee stappen die op verschillende manieren kunnen worden ingevuld:

Stap 1: de opgave (foto van het gebied): in beeld brengen wat stakeholders zien als problemen en ideeën die aandacht verdienen en hun reactie op de stand van zaken/probleemanalyse van de waterbeheerder. Vraag ook naar positieve punten.

Stap 2: maatregelen en prioriteiten (gebiedsagenda): wat vinden stakeholders/burgers van voorgestelde maatregelen, wat vinden ze van ambitieniveau en vooral: waar leggen ze prioriteiten?

Bij deze stappen zijn verschillende invalshoeken mogelijk:

• algemeen: bijeenkomsten of andere activiteiten voor het hele beheergebied;

• regionaal: één of meer deelgebieden worden intensiever benaderd, bijvoorbeeld vanwege projecten die daar zijn voorzien of problematiek die er speelt;

• sectoraal: activiteiten gericht op specifieke maatschappelijke sectoren, bijvoorbeeld landbouw of terreinbeheerders.

Een goede combinatie is maatwerk afhankelijk van gebied, problematiek en stakeholders. De benodigde tijd voor elke stap kan beperkt blijven, waarbij tussen beide stappen een periode met weinig externe activiteit kan zitten.


Aanbevelingen:

• Organiseer in elk geval tenminste één activiteit voor het hele gebied, zodat eenieder die dat wil de kans krijgt om inbreng te leveren. Ook al is het aantal deelnemers misschien beperkt, dit zijn wel gemotiveerde betrokkenen en het helpt zure reacties in de volgende fase te voorkomen. Bovendien vestigt het de aandacht op waterkwaliteit en het werk van de waterbeheerder.

• Er hoeft in het gebiedsproces geen 100% perfect of alomvattend plan te liggen, dat is voor een latere fase. Het gaat om bouwstenen voor dat plan, en om een algemeen beeld van opgaven en ambities.

• Benut kansen: biedt bijvoorbeeld aan maatschappelijke organisaties aan om een presentatie of lezing te houden op een ledenbijeenkomst. Door gebruik te maken van bestaande bijeenkomsten kan menskracht efficiënt worden ingezet. En gebruik die bijeenkomsten dan ook om te luisteren: de pauzes en borrel na afloop zijn vaak heel goede gelegenheden om te horen wat er leeft!

• Zorg voor transparantie: geef duidelijk en openlijk aan met wie en wanneer je in gesprek bent, en hoe de procedure is, dat helpt scheve gezichten te voorkomen.

• Geef van te voren kaders aan voor de discussie maar timmer het niet dicht. Een open houding is een succesfactor.

• Zorg voor goede informatie, vooral op internet: gegevens over waterkwaliteit, stand van zaken maatregelen etc.

• Besteed nadrukkelijk aandacht aan online communicatie en participatie. Zorg dat de gegevens (bijvoorbeeld toestand waterkwaliteit, stand van zaken maatregelen, afspraken sgbp-1, uitkomsten onderzoeken) goed op de site te vinden zijn (liefst een aparte pagina). Zorg voor de mogelijkheid online te reageren (en zorg voor een goede verwerking van de reacties). Maak ook online duidelijk hoe het proces loopt en wanneer er (besloten of open) bijeenkomsten zijn.

• Gebruik niet alleen de eigen site, maar zoek ook online de plaatsen waar de doelgroepen zijn en waar de gesprekken plaatsvinden. Benut de sites en discussieplatforms van stakeholders en gemeenten (met hun toestemming), lever daarvoor bouwstenen aan en neem deel aan discussies.

• Stel goede vragen, zowel in informatiemateriaal, in enquêtes als op bijeenkomsten. Dat levert meer op dan een algemene vraag: wat vindt u ervan?

• Wees creatief en maak het leuk en inspirerend!
Let op valkuil: Een goede actorenanalyse is een succesfactor voor participatie en een basis voor maatwerk. Als hulpmiddel is een lijst opgesteld van mogelijke gesprekspartners bij gebiedsprocessen (zie “Overzicht mogelijke actoren gebiedsprocessen”). Vermijd de volgende, veel voorkomende valkuilen bij actorenanalyses:

1. Te smalle, oppervlakkige analyse (alleen reeds bekende stakeholders en belangengroepen).

2. Alleen intern uitvoeren (check altijd -echt altijd- in het veld).

3. Uitsluitend kijken vanuit perspectief voor- en tegenstanders.

4. Alleen georganiseerde belangen in beeld.

Otto Cox heeft voor een andere gelegenheid een factsheet actorenanalyse gemaakt. Op aanvraag te verkrijgen.


Suggesties voor activiteiten, middelen en werkvormen

• Inloopbijeenkomst (bij voorkeur op plaats waar veel mensen komen), met kaart(en) van beheergebied foto’s en feitelijke info op wanden of panelen, reactie/ideeënformulieren.

• Huiskamerbijeenkomst (past goed bij regionale aanpak. Ook 2 of 3 huiskamerbijeenkomsten van een uur kunnen veel nuttige informatie opleveren omdat je intensiever in gesprek bent).

• Internetpanel (bijvoorbeeld gebruik van bestaande burgerpanels van gemeenten of van een waterschap).

• Gebiedsschouw: enkele bestuurders en medewerkers gaan gebied in en in gesprek.

• Idee voor werkvorm bijeenkomst: kijk met verschillende kleur brillen naar het water: waar liggen bijvoorbeeld kansen, waar gaat het goed, waar liggen bedreigingen?

• Werkvorm voor bijeenkomst of markt: kaart ophangen en speldje laten prikken waar waterkwaliteit ok is of niet ok.

• Onderzoek: kwalitatief of kwantitatief onderzoek onder bewoners kan een goed beeld opleveren hoe men tegen waterkwaliteit aan kijkt en wat men belangrijk vindt. Kan eenvoudig of uitgebreid. Af te raden: enquête op eigen website (levert te beperkt beeld).

• Benut kansen om op open dagen of informatiemarkten aandacht te vragen voor waterkwaliteit en kleine enquêtes te houden. 3 of 4 wat prikkelende vragen die mensen aan het denken zetten kunnen veel opleveren.

• Ideeënbus of projectenmarkt (evt via internet), mogelijkheid is bijvoorbeeld kaartjes van het beheergebied (op A4) te verspreiden met de vraag een waterprobleem aan te kruisen en een idee voor oplossing aan te geven.

• Werkgroep met stakeholders om vorstellen te formuleren voor een specifiek probleem, instrument of deelgebied. Belangrijk: gerichte opdracht/vraag en beperkt aantal bijeenkomsten. Zorg dat resultaten van een werkgroep ook naar andere partijen bekend worden gemaakt.

• Besteed ook aandacht aan de maatschappelijke betekenis, bijvoorbeeld door verhalen te plaatsen van betrokken burgers, agrariërs, terreinbeheerders etc. Dat kan door interviews, maar bijvoorbeeld ook door ze te vragen youtubefilmpjes te maken. Er loopt een landelijk pilotproject waarin youtubefilmpjes worden gemaakt en beschikbaar gesteld.


Vooral voor stap 2:

• Bijeenkomst, zoals inloopbijeenkomst, debatbijeenkomst (bijvoorbeeld met stemming over stellingen), huiskamerbijeenkomst, workshop/atelier (met kaart op tafel), rondetafelbijeenkomst.

• Projecten- of maatregelen markt

Afrader: de traditionele inspraakbijeenkomst met plenaire presentatie en vragen uit de zaal.

• Voorbeelden werkvormen voor bijeenkomsten: stickeren, aandelen- of puntensysteem, CODC-box, scorekaart.

• Internetpanel (tip internetgebruik: ga niet uit van de eigen site van waterschap of provincie. Ga naar social media en fora op internet waar mensen toch al komen en stel daar de vragen).

• Prijsvraag

• Klankbordgroep of focusgroep.


Tip: speel met de tijd van een bijeenkomst. Het hoeft niet altijd om 20.00 te beginnen, soms zijn bijeenkomsten aan het eind van de middag (bv 17.00) erg succesvol.
Terugkoppeling

Het is heel belangrijk om aan burgers en stakeholders terug te melden wat er met hun inbreng is gebeurt en waarom punten niet zijn overgenomen. Erg belangrijk voor draagvlak en verdient dus aandacht.

Een aandachtspunt is de betrokkenheid van leden van DB en AB bij participatie. Het is goed als zij niet alleen de resultaten zien maar ook activiteiten meemaken.
Keuze voor aanpak

Maak werkplan participatie als onderdeel plan voor gebiedsproces. Geef aan:

• Wie? Met welke burgers en stakeholders willen we in gesprek?

• Hoe benadrukken we de maatschappelijke betekenis?

• Waar? Alleen activiteiten voor hele beheergebied of regionaal toegepitst?

• Wat? Wat voor resultaat verwachten we? Welke vragen gaan we stellen?

• Met wie? (hoe) werken we samen bij participatie met de andere waterbeheerders, overheden en stakeholders?

• Hoe? Welke aanpak, welke activiteiten en werkvormen?

• Welke inzet van mensen en middelen is nodig? Is dat haalbaar?

• Wanneer? Houd de tijd voor participatie compact, dat is zowel voor de organisaties als voor stakeholders en burgers prettig en het is beter mogelijk aandacht te vragen. Het is waarschijnlijk wel nodig om enige ruimte in te bouwen tussen beide stappen, omdat er zaken moeten worden uitgewerkt. Je komt dan bijvoorbeeld op een periode van 3 weken voor informatie en activiteit(en) voor stap 1, dan 2 of 3 maanden uitwerking en 4 weken voor stap 2.


Samenwerking waterschappen-provincies-Rijkswaterstaat

Waterschappen zijn de trekkers van het gebiedsproces en daarmee ook van de participatie. Er zijn afspraken nodig met provincie, Rijkswaterstaat en gemeenten over informatievoorziening, vragen en discussiethema’s, deelname aan activiteiten en het doorgeven/verwerken van resultaten.

Vanuit de stakeholder/burger gezien heeft één adres waar men kan reageren de voorkeur, maar dan moeten er goede afspraken zijn over het doorgeven van de reacties en de beantwoording. Formeel staat het stakeholders en burgers natuurlijk altijd vrij om direct te reageren naar een waterschap, provincie of Rijkswaterstaat, maar daarin kan wel wat gestuurd worden.

Samenwerken met gemeente biedt kansen om gemeentelijke informatiekanalen te gebruiken, en bijvoorbeeld ook om vragen voor te leggen aan bestaande burgerpanels van gemeenten.


Twee voorbeelden

Ter oriëntatie twee voorbeelden van een mogelijke aanpak:



  1. Minimaal

Stap 1: Inloopbijeenkomst voor hele beheergebied. Centrale plaats, veel aandacht uitnodigen. Mogelijkheid voor schriftelijke/digitale reacties op bijeenkomst en binnen 3 weken daarna.

Stap 2: Prioriteitenbijeenkomst voor hele beheergebied. Na presentatie mogelijke maatregelen werkvorm waarin deelnemers prioriteiten kunnen aangeven. Mogelijkheid voor schriftelijke/digitale reacties na bijeenkomst.

Stappen begeleid met goede informatiecampagne


  1. Wat uitgebreider

Stap 1: Onderzoek naar beleving waterkwaliteitsproblemen, daarna rondetafelbijeenkomst met stakeholders over uitkomsten onderzoek en kaders voor aanpak (bv krw, landelijke kaders etc). Levert agenda voor volgende stap.

Stap 2: sectorale werkgroep met stakeholder werkt deelprobleem uit; enkele huiskamerbijeenkomsten voor deelgebied. Uitkomsten van werkgroep en huiskamerbijeenkomsten presenteren in workshop/atelierbijeenkomst, dan werkvorm om prioriteiten aan te geven.

Daarna terugkoppeling van uitkomsten participatieproces.

Maar zoals gezegd: het is maatwerk.


Succesfactoren voor participatie

Er is veel literatuur over en onderzoeken naar participatie. Hieruit komen als succesfactoren onder andere naar voren:

• goede omgevingsanalyse

• helderheid over doel proces, verloop proces en spelregels, wederzijdse verwachtingen

• duidelijke communicatie in 2 richtingen

• goede terugkoppeling van uitkomsten

• betrokkenheid van (aantal) bestuurders, medewerkers en stakeholders

• beleidsruimte

• voldoende tijd (hoeft geen maanden te duren, maar burgers/stakeholders moeten wel de kans krijgen een mening te vormen en met elkaar te praten. Burgers houden overigens ook niet van langdurige procedures)

• goede regie van het proces.


En tot slot een paar algemene adviezen voor een succesvolle samenwerking:

• Geef mensen ruimte

• Maak van mijn taak onze taak

Zorg voor gezonde, inspirerende ruimtes

• Vier successen (is zuurstof voor je vuurtje)

• Kom uit de loopgraven, denk toekomstgericht

• Begin!
Meer informatie

Waterschapshuis http://www.hetwaterschapshuis.nl/participatiewijzer/ (werkvormen, afwegingsschema, checklisten, gemaakt door Otto Cox)


Vragen over aanpak participatie, onderzoeksmethoden en -vragen: bel of mail: Otto Cox, wijzer@xs4all.nl 071 5727105

  • In gesprek in 2013
  • In gesprek met stakeholders
  • In gesprek met burgers
  • Raamwerk met twee stappen
  • Suggesties voor activiteiten, middelen en werkvormen
  • Terugkoppeling
  • Keuze voor aanpak
  • Succesfactoren voor participatie
  • Meer informatie

  • Dovnload 44.78 Kb.