Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Pedagogisch-didactische wenken en bijkomende informatie

Dovnload 1.98 Mb.

Pedagogisch-didactische wenken en bijkomende informatie



Pagina5/28
Datum04.04.2017
Grootte1.98 Mb.

Dovnload 1.98 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   28



  1. Feedback

Leerlingen die moeite ondervinden bij luisteren en lezen zullen vooral voordeel halen uit feedback waarbij niet alleen belang gehecht wordt aan de ‘juiste antwoorden’, maar ook en vooral aan het proces (stapsgewijze en strategische aanpak). Het is dus belangrijk dat je de leerlingen laat verwoorden hoe ze te werk zijn gegaan en verwijst naar de geëigende strategieën. Deze laatste fase in de OVUR-aanpak, namelijk het reflecteren, wordt vaak verwaarloosd, maar is eigenlijk essentieel. (zie ook 2.1.3 Hoe leer je leerlingen luisteren en lezen?)



2.1.8 Hoe kun je bij leerlingen luister- en leesstrategieën ontwikkelen?



  1. Luisteren

Goed luisteren is niet altijd vanzelfsprekend maar kun je leren. Een eerste vereiste is een veelvuldige blootstelling aan de taal, daarom is het ook noodzakelijk dat je constant Frans spreekt tijdens de les. Waar nodig reik je compensatiestrategieën aan voor de zwakkere "luisteraars".

Ook nadenken over de manier waarop men luistert, is leerrijk: probeert men elk woord apart te verstaan?, of tracht men eerst de algemene teneur van de tekst te begrijpen? Vele leerlingen doen het eerste, met als gevolg dat ze door de bomen (de woorden) het bos (de tekst in zijn geheel) niet meer zien. Dat verkaart wellicht waarom tal van leerlingen opzien tegen luisteroefeningen. Met het inzetten van de gepaste strategieën, leer je de leerlingen beter en efficiënter luisteren (zie ook 2.1.7 Hoe kun je differentiëren en laten oefenen?).
Strategieën

De leerlingen worden gewezen op de strategieën van de goede luisteraar.



  • Een eerste vereiste is om een holistisch beeld van de tekst te hebben, d.w.z. een idee van de betekenis van de tekst in zijn geheel. Op basis daarvan worden belangrijke gegevens gemakkelijker herkend, en in zekere mate ook andere elementen. Als de luisteraar bv. weet dat het gaat over het belang van water voor de mens, dan weet hij ook dat hij begrippen zoals environnement, écologie, réchauffement climatique kan verwachten.

  • Een tweede vereiste is voorspellend luisteren. De goede luisteraar loopt vooruit op wat hij hoort. Dat wil zeggen dat hij op basis van het begin van een zin al meteen een vervolg zal bedenken. Als hij hoort ‘Il va à … ’ dan denkt hij binnen een bepaalde context automatisch aan het vervolg, bijvoorbeeld " l'école, la gare, la mer…’’. Ervaren luisteraars denken dat vervolg er automatisch bij, eerder nog dan dat ze het horen. Ook dat is iets waar je leerlingen in kunt oefenen door bv. beginzinnen te geven en ze te laten aanvullen. Het laat hen toe bij het luisteren meer zaken te herkennen i.p.v. alles te moeten “ontdekken”. Zeker voor snel ingesproken teksten kan dat goed vooruithelpen. Zie ook 2.1.3.

  • Voorspellend luisteren wordt ook gedaan voor het geheel van de tekst: je kunt de leerlingen luisterhypothesen leren formuleren (Lu 11) door hen een stukje (bv. 30 seconden) van de tekst te laten horen en op basis daarvan hypothesen laten vormen over het vervolg. Zeker voor videofragmenten is dat heel zinvol en haalbaar. Het belangrijkste is dan niet of de hypothesen correct blijken of niet, wel of ze plausibel, aannemelijk zijn op basis van de informatie, ook non-verbaal, die aan bod kwam in het beluisterde fragment. Een volgende stap kan dan zijn de luisterhypothesen op hun juistheid te toetsen door de rest van de tekst te beluisteren en ze waar nodig bij te sturen.

Onder 2.1.7 benadrukten we al de meerwaarde van individueel luisteren.



  1. Lezen

Als men nadenkt over de eigen manier van lezen, komt men te weten wat verbeterd kan worden om efficiënter te lezen en een betere "lezer" te worden. Door adequate strategieën aan te wenden, verbetert men dan ook hoe men leest.


Strategieën

De leerlingen worden gewezen op de strategieën van de goede lezer.



  • Een eerste aandachtspunt is oog hebben voor de titel, de ondertitel, de illustraties en daaruit een aantal leeshypotheses afleiden.

  • Een tweede punt is aandacht hebben voor de boodschap van de tekst in zijn geheel. Zoals bij luisteren, denken leerlingen vaak dat je elk woord moet verstaan. Dat is echter een ontmoedigende aanpak. Vragen zoals ”zijn er nog woorden die je niet begrijpt?” zijn dan ook contraproductief omdat ze leerlingen net doen focussen op het verstaan van elk woord. Je vraagt best eerst : “Waarover gaat het?", of nog beter: " Wat heb je er al over vernomen?”. En je leert de leerlingen virtueel te schrappen wat niet relevant is voor de leestaak: ze dienen eigenlijk enkel datgene proberen te begrijpen wat ze nodig hebben voor de opdracht. Ze moeten dus over bepaalde zaken heen kunnen lezen zonder die echt te willen begrijpen. Als een narratieve tekst bv. een beschrijvende paragraaf bevat die niet relevant is voor het verhaal, en de leerlingen merken dat van bij het begin, dan kunnen ze heel snel over die paragraaf lezen, of hem zelfs overslaan. Het zijn vaak dergelijke stukken tekst die heel wat ongekende woordenschat bevatten.

Dat veronderstelt ook dat je je eerst richt op de tekst in het algemeen en dus ook een algemene opdracht geeft, en pas daarna overgaat naar scanopdrachten en opdrachten voor gedetailleerd tekstbegrip.

  • Bovendien zal een geoefend lezer voorspellend lezen. Hij loopt vooruit op wat hij leest. Dat wil zeggen dat hij op basis van het begin van een zin of een paragraaf, al meteen een vervolg zal bedenken. Ervaren lezers denken dat vervolg er automatisch bij, eerder nog dan dat ze het lezen.

Bovenstaande strategieën zijn erg belangrijk. Je moet er je leerlingen mee vertrouwd maken. Ze zijn fundamenteel om van leerlingen betere lezers te maken. Tegelijkertijd is het noodzakelijk dat lezers voldoende woordenschat hebben om op die manier taalvaardiger te worden.

2.1.9 Hoe werk je met artistiek-literaire teksten?
a Waarom bied je artistiek-literaire teksten in M.V.T.-onderwijs?

Vanaf de 1ste graad worden artistiek-literaire teksten opgenomen in de leerplandoelen voor luisteren en lezen. Zij bekleden een bijzondere plaats in het M.V.T-onderwijs. Waarom? Artistiek-literaire teksten:



  • zijn niet tijdsgebonden en bevatten en schat aan historische en culturele informatie;

  • dragen bij tot interculturele vorming van de lezer die participeert vanuit zijn eigen leescultuur;

  • bevatten emoties, gedachten, meningen en appreciaties die de lezer kunnen doen reageren;

  • zijn niet eenduidig en nodigen de lezer uit tot kritische en creatieve analyse;

  • zijn een bron van leesplezier en/of esthetische beleving die de liefde voor een vreemde taal kunnen bevorderen.

Om het potentieel van het artistiek-literaire aanbod optimaal te benutten, zal je veel aandacht schenken aan de keuze van teksten en de manier waarop je ze benadert en behandelt. We gaan hierna eerst in op het tweede punt.

b Hoe pak je artistiek-literaire teksten aan?

De leerplandoelen stellen voor artistiek-literaire teksten dezelfde luister- en leestaken voorop als voor de andere tekstsoorten, nl. het globale onderwerp bepalen, de hoofdgedachte achterhalen, de gedachtegang volgen, relevante informatie selecteren, cultuuruitingen herkennen en opzoeken die specifiek zijn voor de francofone wereld, de informatie op overzichtelijke en persoonlijke wijze ordenen en een oordeel vormen.



Je vindt deze taken terug in de typologie uitgewerkt door Puren12 waarin hij 7 taken onderscheidt:

  • paraphraser

  • analyser

  • interpréter

  • extrapoler




  • comparer

  • réagir

  • transposer




In onderstaande tabellen, lees je een omschrijving van de taken en voorbeelden van instructies.


Paraphraser

Analyser

Definitie

On explique le sens littéral d’une partie du texte en la reformulant.

On explique le texte par lui-même; par une mise en rapport entre eux d’éléments différents du texte.

Voorbeelden van taken

Quel dessin correspond au texte?

Remettez ces phrases dans le bon ordre pour restituer la chronologie de l’histoire.

L’objectif du texte est de ... Cochez a bonne réponse.

Entourez les quatre mots qui vous semblent essentiels pour comprendre le texte.

Comment le personnage A s’adresse-t-il au personnage B? En quels termes le personnage B s’adresse-t-il au personnage A? Qu’en concluez-vous sur leurs rapports?

Lisez le texte et soulignez toutes les expressions de temps. Résumez ensuite les étapes de cette anecdote et montrez qu’il y a une progression.

Verwerkingsniveau

Beschrijvend

Structurerend en beoordelend



réagir

transposer

Definitie

On explique le texte

  • en explicitant ses propres réactions, impressions, jugements

  • par rapport au texte, hors-texte correspondant, ou à la relation entre ces deux.

Ces réactions, impressions et jugements peuvent être à la fois

  • subjectifs: l’élève réagit en tant que lecteur

  • objectifs: il se base sur une connaissance du vécu des personnages

On explique sa propre lecture du texte en transposant texte et hors-texte correspondant dans son propre référentiel culturel.

Voorbeelden van taken

Réactions, impressions, jugements subjectifs:

A qui aimeriez-vous bien lire ce texte? Pourquoi?

Vers 6: Quel compliment le poète donne-t-il à se bien-aimée? Aimeriez-vous faire/recevoir un tel compliment?

Réactions, impressions, jugements objectifs:

Relisez le texte entier. Choisissez


La même aventure vous serait arrivée, comment auriez-vous réagi?

Avez-vous vécu de telles situations? racontez.

Pourriez-vous imaginer une scène semblable dans votre quotidien? Pourquoi (pas)?

(Tristan et Iseut) est un mythe universel. Vous connaissez sans doute d’autres histoires qui mettent en scène (un amour tragique et impossible). Racontez.

Verwerkingsniveau

Beoordelend

Beoordelend



interpréter

extrapoler

Definitie

On explique le texte en faisant appel à des données extratextuelles

  • déjà connues de l’élève

  • ou apportées par le manuel ou l’enseignant

On explique en explicitant comment et dans quelle mesure ces éléments sont représentatifs de réalités extratextuelles.

Voorbeelden van taken

Vous venez de lire la scène d’exposition de la pièce. Quel est le but d’une telle scène dans une pièce de théâtre? La scène que vous venez de lire, respecte-t-elle cette convention?

Quel code social n’a pas été respecté dans cet extrait? Quelles conséquences peut avoir ce non-respect pour la suite de la relation entre les personnages?



Comment ce texte vous aide-t-il à comprendre l’engagement des philosophes au XVIIIe siècle?


Verwerkingsniveau

Beoordelend

Beoordelend



comparer

On explique le texte en établissant explicitement des correspondances entre

  • des données étrangères extratextuelles interprétées ou extrapolées à partir du texte.

  • et des données dont on dispose déjà (dans la même culture étrangère, dans une autre culture étrangère, dans sa culture maternelle, dans son expérience personnelle)

Un passage important de texte concerne (les Tziganes). Que savez-vous sur eux?

Ce passage correspond-il à l’image que vous avez d’eux?

Beoordelend

Nog enkele tips bij de aanpak van artistiek-literaire teksten:

  • «Faites le pont!»: Maak een brug met andere kunsten (muziek, schilder- en beeldhouwkunst …)

  • Denk eraan om visueel materiaal te gebruiken ter ondersteuning (clips, filmfragmenten, foto’s …)

c Zijn taaltaken op basis van artistiek-literaire teksten mogelijk?

Zoals bij andere tekstsoorten, kunnen art.-lit. teksten geïntegreerd worden in een taakgerichte aanpak.


Voorbeelden van creatieve opdrachten

  • een nieuwe omslag voor het boek ontwerpen zodat een toekomstige koper duidelijke informatie krijgt over de sfeer van het verhaal;

  • een reclamespotje maken om het boek te promoten;

  • een interview met het hoofdpersonage/de hoofdpersonages van het boek simuleren;

  • het dagboek van een personage bijhouden (beperkt in de tijd);

  • deelnemen aan een forum met medeleerlingen waarin iedereen zijn mening over het boek neerschrijft;

  • een strip maken van een passage van het verhaal;

  • een krantenartikel schrijven naar aanleiding van het verhaal of een passage uit het verhaal;

  • een horoscoop voor enkele personages van het boek opstellen;

  • een andere titel voor het boek verzinnen en uitleggen waarom;

  • een interview met de auteur van het boek voorbereiden;

  • een filmaffiche ontwerpen op basis van het boek;

  • dialogen of een scène uit het boek spelen;

  • een passage uit het boek omzetten in een dialoog en deze spelen;

  • een kaart maken met de belangrijke plaatsen waar het verhaal zich afspeelt bv. om een reis voor te bereiden;

  • één of twee favoriete passage uit het boek citeren en uitleggen waarom;

  • 5 voorwerpen uit het verhaal kiezen en vertellen waarom deze belangrijk zijn voor het verhaal;

  • een minitentoonstelling met afbeeldingen van schilderijen, beeldhouwwerken… die de sfeer van het boek helemaal weergeven (met onder elk kunstwerk een korte uitleg);

  • een beknopte fotoroman maken op basis van het boek;

  • een concert (met opnames of met echte muzikanten) bedenken met muziekstukken die belangrijke passages van het boek vertolken en de muziekstukken aan elkaar praten;



Dergelijke opdrachten kunnen een klassieke leestest perfect vervangen.
Voorbeelden van instructies:


Vous venez de lire un roman/une pièce de théâtre. Vous avez été sélectionné(e) par une maison d’édition pour créer une nouvelle couverture pour l’œuvre que vous avez lue. Qu’allez-vous proposer?

  • Le clip

Vous venez de lire un roman/une pièce de théâtre. Vous avez été sélectionné(e) par une maison d’édition pour créer un clip audiovisuel pour présenter l’œuvre que vous avez lue. Qu’allez-vous proposer?

  • Le salon littéraire

Vous venez de lire un roman au choix. Votre professeur vous propose de présenter votre livre aux élèves d’une autre classe. Ce sera comme un salon littéraire; deux élèves viendront écouter votre présentation.

Organisez-vous. De quels aspects allez-vous parler? Que prévoyez)-vous comme support visuel?

  • L’exposition

Vous venez de lire une œuvre littéraire. Votre professeur vous propose de créer une œuvre artistique qui correspond à l’œuvre par le sujet, l’intrigue, le thème, les personnages ...

Choisissez une forme artistique qui vous convient.

  • Le poème

Vous avez lu une série de textes sur la Première Guerre mondiale. Bientôt vous visiterez Flanders Fields et vous assisterez au Last Post. Quels sentiments, émotions, réactions vous inspirent les textes que vous avez lus?

Créez un poème que vous lirez près de la tombe d’un soldat inconnu anglais, français ou allemand lors de votre visite.

d Hoe kies je artistiek-literaire teksten voor je leerlingen?

Stel je de vraag hoe je zelf een boek, een gedicht, een toneelopvoering kiest. Welke criteria spelen daarbij een rol? Laat deze criteria een bron van inspiratie zijn bij de keuze van een tekst voor je leerlingen.

Laat hen zoveel mogelijk zelf hun keuze bepalen. Dat kan bijvoorbeeld door een lijst aan te bieden van romans met een korte omschrijving; of nog beter, door de boeken mee naar de klas te brengen of een bibliotheekbezoek te organiseren. Vraag op voorhand welk genre de leerlingen graag lezen.

Bij de keuze van kortere teksten (fragmenten, gedichten, chansons …) kun je je laten leiden door de actualiteit van het onderwerp, de interesse voor het thema, de link met teksten die in je les of voor andere talen op dat moment gelezen worden.

Veel uitgeverijen geven haalbare en toch ook boeiende boeken uit voor jongeren die Frans leren. Zij vermelden het ERK-niveau en voegen soms ook taalactiviteiten toe, eventueel op een aparte site voor leerkrachten. Interessant zijn uitgaven waarbij de roman ook op een audio-cd staat; voor dyslectici, maar ook voor andere leerlingen, een ongelooflijk hulpmiddel.

In de 3de graad mag je echter verwachten dat de leerlingen boeken in hun oorspronkelijke versie lezen (version intégrale); er zijn immers heel wat romans die echt wel haalbaar zijn voor hen.

Enkele uitgeverijen zijn gespecialiseerd in jeugdliteratuur:


Uitgeverij

Reeks

url

10-18

10-18

www.10-18.fr

Actes Sud

Actes Sud Junior

Babel


Poche/Babel

www.actes-sud.fr

Albin Michel

Bibliothèque Albin Michel Poche

www.albin-michel.fr

De Boeck

Lire et s'entraîner

www.deboeck.com

Gallimard

Folio

www.folio-lesite.fr

Hatier

Classiques et Cie

Œuvres et thèmes



www.editions-hatier.fr

J'ai Lu

J'ai Lu

www.jailu.com

L'Ecole des Loisirs

Classiques abrégés

Classiques



www.ecoledesloisirs.fr

Le Livre de Poche




www.livredepoche.com

Librio

Librio

www.librio.net

Magnard

Classiques et Contemporains

Classiques et Patrimoine



www.magnard.fr

Mijade




www.mijade.be

Nathan

Carré Classiques

Les Grands Classiques



www.nathan.fr

Pelckmans

Le plaisir de lire

www.pelckmans.be

Pocket




www.pocket.fr

Rouergue

La Brune

www.lerouergue.com

Thierry Magnier

Nouvelles

Romans adolescents



Romans adultes

www. editions-magnier.com
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   28

  • 2.1.8 Hoe kun je bij leerlingen luister- en leesstrategieën ontwikkelen L uisteren
  • Strategieën
  • Voorspellend luisteren
  • Paraphraser
  • Voorbeelden van instructies : La couverture
  • Uitgeverij Reeks url

  • Dovnload 1.98 Mb.