Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Rechtenvrij Interview september 2010 Ernst Jansz zingt Bob Dylan in het Nederlands

Dovnload 14.25 Kb.

Rechtenvrij Interview september 2010 Ernst Jansz zingt Bob Dylan in het Nederlands



Datum28.03.2019
Grootte14.25 Kb.

Dovnload 14.25 Kb.

Rechtenvrij Interview september 2010

Ernst Jansz zingt Bob Dylan in het Nederlands
‘Er zitten veel liefdesliedjes tussen, dat is de romanticus in mij’

Voor zijn liedjesprogramma Dromen van Johanna vertaalde Ernst Jansz (ex-Doe Maar) twaalf liedjes van Bob Dylan naar het Nederlands. Tijdens de voorstelling worden ze afgewisseld met verhalen over hoe de vertalingen tot stand kwamen. ‘Mijn eerste gedachte was: daar zit niemand op te wachten.’


Nee, het was niet altijd al Dylan, vertelt Ernst Jansz (1948) voorafgaand aan een optreden van Dromen van Johanna. Eerst was het Chopin, op de middelbare school volgde een periode jazz (‘daar moest ik erg aan wennen’) en toen kwamen The Beatles (‘daar moest ik wéér vreselijk aan wennen, in die dingen liep ik altijd achteraan’). Pas daarna, het was begin jaren zestig, kwam Bob Dylan en Dylan is gebleven. ‘Een man op een akoestische gitaar die folk- en bluesliedjes zong,’ zegt Jansz. ‘Ik had geen idee waar hij het over had, ik vond het gewoon mooi.’

Aanvankelijk ging het hem om de muzikaliteit van de nummers, pas later kreeg hij oog voor de songteksten. Jansz: ‘In de tijd van Doe Maar heb ik wel liedjes geschreven die door Dylan waren geïnspireerd. “Ik ben de man niet die jij wel zou willen / ik ben de man niet die jij zoekt” is rechtstreeks te herleiden tot Dylans regels uit It Ain’t Me, Babe: “I’m not the one you want, love / I’m not the one you need”.’

Een paar jaar geleden vertaalde Jansz min of meer per ongeluk een Dylan-nummer naar het Nederlands. ‘Tijdens een etentje vroeg mijn zus waar ik mee bezig was. Ik liet het haar horen. “Daar moet je wat mee doen,” zei ze. Mijn eerste gedachte was: daar zit niemand op te wachten.’
Toch is er nu een programma en ligt er een cd met als ondertitel ‘Ernst Jansz zingt Bob Dylan, vertaald’.

‘Het vertalen van dat ene liedje was me erg goed bevallen. Toen ik eenmaal begonnen was, raakte ik een beetje verslaafd. In brieven aan mijn jeugdvriend Huib Schreurs beschreef ik welke vertaalproblemen ik tegenkwam. Als tieners luisterden we samen naar Dylan. Die brieven zijn gebundeld in een boek. Ze vormen de basis van de verhalen die ik in de voorstelling vertel.’


Dylans teksten staan bekend om hun raadselachtigheid. Is hij wel te vertalen?

‘Ik pretendeer niet dat ik de enige juiste vertaling van zijn teksten heb gemaakt. Na het vertalen begreep ik sommige nummer nog steeds niet. Ik ben zelf liedjesschrijver. In je teksten verwerk je geheimen die je in het gewone leven niet kunt verwoorden. Het is moeilijk om de geheimen van een ander in een vertaling mee te nemen. Maar zoals Huib zegt: “Een lied is pas een goed poplied als je het op tienduizend manieren kunt interpreteren.” Een nummer over een ruzie wordt pas interessant als je er iets groters van maakt waardoor het niet meer alleen over die ene specifieke ruzie gaat. Hoe groter het lied, hoe meer mensen zich erin kunnen herkennen. Dylan was een meester in het schrijven van ongrijpbare teksten waarin heel veel mensen zich herkenden.’


Wat herken jij er zelf in?

‘Ik hoor een wanhopige stem die roept om erkenning. Als hij zingt “I believe in you” hoor ik: “Geloof in mij!” Bij Dylan heeft zijn carrière altijd op de eerste plaats gestaan. Hij is wereldberoemd, maar wie zo groot is, is ook eenzaam. Ik herken die situatie uit de Doe Maar-jaren. Mensen plaatsen je op een voetstuk, ze zien je zoals ze je willen zien. Op een gegeven moment ben jij de enige die nog weet wie je werkelijk bent. Op het podium zijn al die gillende en joelende mensen heel strelend en na afloop van een concert gonst het in je kop, maar eenmaal in je eentje op je hotelkamer ben je de eenzaamste mens ter wereld. Dat fascineert me aan Dylan. Hij heeft de mensen die hem echt kenden achter zich gelaten. Daardoor mist hij het vermogen om te delen, terwijl hij daar ontzettend naar verlangt, dat hoor je in zijn liedjes – ieder mens verlangt daarnaar.’



Wat bepaalde je keuze van de liedjes?

‘Ik heb voornamelijk nummers vertaald die ik uit mijn eigen jeugd ken, die staan het dichtst bij me. Er zitten veel liefdesliedjes tussen, dat is de romanticus in mij. Maar ze moesten wel te zingen zijn. I Want You is een van mijn favoriet nummers, maar “Ik wil je” klinkt niet. In plaats van een refrein hebben Dylans liedjes vaak een zin die steeds terugkomt. Als ik met een vertaling begon, had ik een vondst nodig van waaruit ik verder kon werken. Lukte het niet zo’n terugkerende zin naar tevredenheid te vertalen, dan was het zinloos verder te proberen.’


Hoe letterlijk ben je bij het vertalen te werk gegaan?

‘Zo letterlijk mogelijk. Dylan schreef alles op wat hem inviel. In de jaren zestig was dat misschien omdat hij stoned was, maar zelfs dan schrijf je woorden niet zomaar op. Zoals hij een beeld gebruikt, zo wil ik dat ook doen. Ik zit vast aan metrum en ritme, maar als Dylan rijmt, rijm ik ook, waar hij uit de bijbel citeert, ben ik ook in de bijbel gedoken. Eén zin uit A Hard Rain’s Gonna Fall heeft me jaren beziggehouden: “I met a white man who walked a black dog”. Dat lijkt een simpele regel, maar zodra ik de woorden “hond uitlaten” opschreef klopte het niet meer. Bij Dylan heeft die zin iets heel straks – van tják, tják, tják. Uiteindelijk werd het “een gitzwarte hond aan een blanke man’s hand.”


En als je er echt niet uitkwam?

‘Dan stond ik mezelf toe woorden te verschuiven of zinnen om te draaien – zolang het gevoel van het liedje maar hetzelfde bleef. Nadat ik een nummer vertaald had, verdiepte ik me in de verhalen er omheen. Just Like a Woman zou bijvoorbeeld geschreven zijn voor Edie Sedgewick, een meisje uit de kliek rond Andy Warhol’s factory. Ik heb de documentaire Factory Girl bekeken en een boek gelezen met interviews met mensen die haar hebben gekend voor ze stierf. Pas als mijn vertaling na het checken van die informatie nog steeds klopte, was -ie goed.’


Hoe reageert het publiek op jouw teksten?

‘Veel Dylan-fanaten zijn behoorlijk enthousiast, ik heb hen kennelijk hun eigen interpretaties niet ontnomen. Dat is het grootste compliment dat ik kan krijgen.’


Probeer je Dylan ook qua zang te evenaren?

‘Nee. Dylan kan heel mooi zingen, maar ook vreselijk lelijk, met van die kraakgeluiden. Hij heeft weleens gezegd dat hij geen goede stem heeft, maar wel een waarmee hij alles kan doen wat hij wil. Ik kan hem dat helaas niet nazeggen, qua stem ben ik maar zeer beperkt – ik kan alleen zingen als mezelf.’


Dovnload 14.25 Kb.