Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Regenerative medicine 2015

Dovnload 12.69 Mb.

Regenerative medicine 2015



Pagina1/23
Datum17.10.2018
Grootte12.69 Mb.

Dovnload 12.69 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23

Regenerative medicine 2015.

#1 introductie college. 02-02-2015

Regenerative medicine is een multidisciplinair vak. Het betrekt moleculaire celbiologie, materiaalkunde, biomechanica, weefselontwikkeling en herstel, ontstekingen en immunologie. Het werd vroeger, en soms nog steeds, ook wel tissue engineering genoemd.



Regeneratie is het vermogen van een organisme/orgaan/weefsel om zijn originele structuur en functie terug te krijgen.
Geneeskunde nu.

De huidige geneeskunde wordt voornamelijk uitgevoerd door middel van operaties en medicijnen. Veel van deze medicijnen zijn monodrugs – 1 pil met 1 werking. Hierdoor zijn er soms heel veel medicijnen nodig.


Transplantatie.

Iets wat een belangrijke rol speelt in de geneeskunde zijn transplantaties. Dit kan om ledematen gaan of organen, tegenwoordig kan bijna alles getransplanteerd worden. Ook al lijkt dit soms wel het geval, transplantatie is geen oplossing, maar een vorm van tijd rekken. Iemand met een getransplanteerd orgaan moet aan de immunosupressors – Medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken. Dit moet omdat het immuunsysteem zorgt voor de afstoot reactie op lichaamsvreemde stoffen/materialen. Dit verkleint de kans op afstoting van het nieuwe orgaan, maar heeft daarbij ook zo zijn nadelen. Er kunnen sneller (ernstige) infecties in het lichaam optreden en er is een (bijna 100%) kans op kankervorming.



Transplanteren kan met twee types weefsel:

Autoloog – Weefsels/cellen afkomstig van jezelf

Allogeen – Weefsel/cellen van een andere donor.
TED talk.

Een TED talk over regenerative medicine. Hierin wordt verteld dat er tegenwoordig al heel veel kan en wordt geëxperimenteerd. Het is echter nog lang niet allemaal klinisch toepasbaar. Een interessant voorbeeld is de salamander, die bij het verliezen van een ledemaat gewoon een nieuwe aan laat groeien. De vraag is waarom kan de mens dit niet? Nou dat kan de mens wel, maar dan alleen over kleine afstanden. De diffusie afstand van regeneratie in de mens is niet zo groot. Hier bij zijn stamcellen, zuurstof en voedingsstoffen van belang.

Simpele organen, zoals de blaas, kunnen al ‘gekweekt’ worden en gebruikt worden in de mens. Hiervoor wordt een soort ‘mal’ (=matrijs = scaffold). Bedekt met de juiste type cellen waardoor er een blaas ontstaat. Complexe organismen zoals lever en hart kunnen we nog niet namaken omdat hier ook een heel netwerk aan zenuwen en bloedvaten doorlopen.
Weefselontwikkeling.

Bij het ontwikkelen van weefsels spelen moleculen een belangrijke rol. Voornamelijk de communicatie doormiddel van moleculen. Dit kan bijvoorbeeld door chemoattractantia – moleculen die cellen kunnen aantrekken door aan te grijpen op cel receptoren.



Regulatoire moleculen – Deze zorgen voor communicatie door signalen af te geven die andere cellen kunnen aanzetten tot; proliferatie, differentiatie en functionaliteit.

Adhesie moleculen – Deze moleculen zijn ook belangrijk in de weefselontwikkeling om dat zij zorgen voor; ondersteuning, instructie signalering, vastleggen van regulatoire moleculen.
Doel van RM.

Tissue engineering zou je de voorloper van regenerative medicine kunnen noemen. Hieruit is de RM ontstaan. Er kleeft een lange definitie aan RM met als belangrijkste punten:

Het is een interdisciplinair veld met focus op herstel, vervanging of vernieuwing van cellen/weefsels/organen. De aanpak stimuleert en ondersteunt de capaciteit van het lichaam om zichzelf te genezen/repareren.

Het doel van RM zie je eigenlijk al in de definitie. Er moeten nieuwe therapieën ontwikkeld worden voor patiënten met verwondingen of chronische ziekten, door de lichaamseigen reactie van herstel te versterken. Een voorbeeld van gevallen waarbij RM een grote rol speelt/kan spelen zijn: brandwonden, hartfalen, alzheimer, diabetes etc.


Bouwen.

Om iets te bouwen heb je een structuur, bouwstenen en cement nodig. Daarnaast moet het geheel worden aangestuurd. Dit is bij het bouwen van bijvoorbeeld een orgaan niet anders.

Hier gebruiken we een matrijs/matrix/scaffold als basis structuur. De bouwstenen hieromheen zijn de cellen. En om alle cellen bij elkaar te houden zijn de adhesie moleculen van belang. Om dit geheel aan te sturen zijn er groeifactoren. Daarnaast speelt de omgeving een belangrijke rol.

Dit is ook wel de RM ‘trinity’.



RM ‘trinity’- De 3 belangrijke onderdelen in RM zijn de cellen, de matrijs en moleculen.

We gaan in deze cursus dan ook vooral in op de ‘cel gebaseerde RM’.


Cellen.

Welke cellen gebruik je om een RM ontwikkeling te maken. Autoloog of allogeen. Eigen cellen lijken altijd beter, maar dat gaat niet altijd op. Het is per geval belangrijk om de voor en nadelen af te wegen.



Autoloog.

Deze cellen komen van de patiënt zelf en komen uit biopsies of bloed. Ze zijn lichaamseigen en kunnen dus niet worden af gestoten. Ze zijn geschikt voor permanent herstel. Het nadeel is dat ze door een (aangeboren) afwijking aangetast kunnen zijn. Je kunt ze maar in kleine aantallen afnemen en ze moeten persoonlijk gekweekt worden wat het duur maakt. Dit kan geen algemene geneesmiddelen vormen.



Allogeen.

Deze cellen kunnen van bloed/beenmerg/vet en nog meer bronnen komen. Zijn het best te gebruiken voor tijdelijk herstel. De voordelen zijn dat je ze in grote nummers kan kweken en opslaan. Hierdoor zouden ze ook ‘off-the-shelf’ kunnen zijn omdat één soort voor veel patiënten gebruikt kan worden. Het nadeel is natuurlijk de kans op rejectie waardoor immunosuppressie nodig kan zijn.



Stamcellen.

Stamcellen spelen een sleutelrol in de cel RM. Deze cellen zijn ongespecialiseerd en kunnen nog (eindeloos) delen. Daarnaast hebben ze nog geen functie en kunnen ze nog tot verschillende types differentiëren.



Embryo stamcellen – Cellen afkomstig van het blastoom van de embryo. Dit is een ethisch gevoelig onderwerp, maar deze cellen zijn nog het meest potent (pluripotent) van alle stamceltypes. Ze moeten dan gecontroleerd zich ontwikkelen tot de gewenste cel. Dit is een uitdaging omdat de cel uit zich zelf zó veel kanten op kan.

De nadelen zijn wel dat ze genetisch instabiel kunnen zijn en teratomen (kankergezwellen) kunnen ontwikkelen.



Volwassen stamcellen – Deze cellen zijn natuurlijk niet ‘volwassen’ maar afkomstig van een volwassene. Deze zijn multipotent dus bepaalde cellen kunnen zich nog tot veel ontwikkelen maar niet meer tot alle types. Daarom zijn ze ook makkelijker om door te laten differentiëren, ze zijn immers al op weg. Deze cellen kunnen zich echter minder goed vernieuwen en worden sneller af gestoten wanneer afkomstig van een andere patiënt.
Vormen van stamcellen.

Het creëren van celtypes uit een stamcel gebeurt met eiwitten zoals groeifactoren. Ook de omgeving, dus het substraat speelt een hele belangrijke rol. Dit vormen kan op 3 hoofdmanieren.


  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   23

  • Regeneratie is het vermogen van een organisme/orgaan/weefsel om zijn originele structuur en functie terug te krijgen.
  • Embryo stamcellen

  • Dovnload 12.69 Mb.