Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Rouwverwerking “Als afscheid voor altijd is…”

Dovnload 244.89 Kb.

Rouwverwerking “Als afscheid voor altijd is…”



Pagina1/3
Datum22.10.2018
Grootte244.89 Kb.

Dovnload 244.89 Kb.
  1   2   3






Rouwverwerking
Als afscheid voor altijd is…”

I.S. van der Cammen
000502816


VT langstudeerder

06-05-2014

Hogeschool van Amsterdam, Lerarenopleiding Basisonderwijs
OBS de Merseberch in Maarsbergen
Rouwverwerking


Miriam Klamer

Inhoud
1. Inleiding blz. 3

1.1 Aanleiding en context blz. 3

1.2 Doelstelling blz. 4

2. Onderzoeksvragen

2.1 Hoofdvraag blz. 5

2.2 Deelvragen blz. 6
3. Theoretisch kader blz. 7

3.1 Inleiding theoretisch kader blz. 7

3.2 Aanleiding van het onderzoek blz. 7

3.3 Doelstelling van het onderzoek blz. 7


4. Onderzoeksopzet blz. 18

4.1 Onderzoeksmethode blz. 18

4.2 Onderzoekspopulatie blz. 18
5 Resultaten blz. 19

5.1 Samenvatting van de resultaten deelvragen blz. 19


6 Conclusies en aanbevelingen blz. 21

6.1 Antwoord op mijn hoofdvraag blz. 21


6.2 Aanbevelingen blz. 21
7 Evaluatie en reflectie blz. 23
7.1 Doelstellingen voor de school blz. 23

7.2 Persoonlijke doelstellingen blz. 24


8 Nawoord blz. 25
Bronnenlijst blz. 26
Bijlagen blz. 28

Inleiding
1.1 Aanleiding en context
Ik heb mijn scriptie geschreven over rouwverwerking bij kinderen.

Dit idee kwam bij me op toen ik in de zomervakantie voordat ik stage moest gaan lopen hoorde dat er een moeder van een meisje uit mijn klas waar ik zou gaan stagelopen was overleden, heel plotseling. Op de pabo hebben we het er al wel veel over gehad, wat je dan zou kunnen doen en hoe je er bijvoorbeeld mee om moet gaan. Ook heb ik het er over gehad met collega’s op school en hoorde ik dat het toch altijd anders is. Dat je er altijd anders mee om gaat. Het kan gaan over een kind zelf dat is overleden, of een moeder of vader van een kind, of een broertje of zusje. Dit zijn allemaal verschillende situaties waar je op verschillende manieren tegen aan kan kijken.


Ook heb ik er persoonlijk veel mee te maken. Mijn moeder is ernstig ziek. Bij mijn moeder is toen ik een jaar of 11 was geconstateerd dat ze MS heeft. Vanaf toen is de dood dichtbij gekomen in mijn leven. Gelukkig leeft mijn moeder nog steeds maar is de band tussen mijn moeder en mij totaal veranderd. En dat is ook een soort rouwproces. De afgelopen jaren ben ik langzaam mijn “echte” moeder kwijtgeraakt. Toen dat besef kwam was ik heel verdrietig. Ik ben dus eigenlijk al jaren afscheid aan het nemen van mijn moeder.

Dit is een andere vorm van rouwverwerking maar ik vind rouwverwerking heel interessant.

Daarom ben ik tot dit onderwerp gekomen om mijn scriptie over te schrijven.
Mijn scriptie gaat dus over de rouwverwerking bij kinderen en hoe je daar als leerkracht invulling aan kan geven. Hij is dan ook bedoeld voor leerkrachten die te maken krijgen met rouwende kinderen. Ook wil ik graag zelf inzicht krijgen hoe om te gaan met een kind die een dierbare heeft verloren.
Ik had een aantal vragen in mijn hoofd die ik wilde gaan behandelen in mijn scriptie.

Om tot antwoorden te komen moest ik eerst het een en ander onderzoeken.


Ieder kind rouwt op zijn of haar eigen manier. Om te zorgen dat een kind er later geen psychische schade aan overhoudt is een specifieke, kindgerichte ondersteuning heel erg belangrijk.

Als toekomstig leerkracht wil ik mij hierin gaan verdiepen, want dan kan ik als leerkracht de ondersteuning bieden die het kind op dat moment nodig heeft.

In de klas worden heel veel ervaringen gedeeld. Zoals de geboorte van een broertje of een zusje, vakantiebelevenissen, nieuw speelgoed, verdriet, goede prestaties. Maar als het om de dood gaat geven veel leerkrachten aan hier weinig vanaf te weten. Misschien niet zo raar, omdat je het (gelukkig) niet zo veel meemaakt als leerkracht. Veel leerkrachten praten ook niet over de dood met kinderen terwijl dit juist misschien wel goed is om te doen. Dit kan zijn omdat ze er zelf niet goed raad mee weten en het een moeilijk onderwerp vinden om over te praten.

Voor die leerkrachten kan mijn scriptie een handreiking zijn.


Om een niet al te breed onderwerp te nemen heb ik me voorgenomen om mij te beperken tot de rouwverwerking van het kind in de leeftijd van de basisschool, in groep 1-2. Dus in de leeftijd van vier tot zes jaar. En met betrekking op de rouwverwerking van een persoon dat overleden is.
Uiteraard valt scheiden en verhuizen en nog talloze verschillende onderwerpen ook onder rouw (wat overigens ook heel interessant is) maar deze laat ik buiten beschouwing omdat het anders een te breed onderwerp wordt.

1.2 Doelstelling

Bij het opstellen van het onderzoek heb ik onderscheid gemaakt in doelstellingen die ik heb voor de school, wat ik wil bereiken met mijn onderzoek. Ook heb ik mezelf persoonlijke doelstellingen gegeven die ik wil behalen tijdens dit afstudeerproject.

Doelstellingen voor de school:


  • het verschaffen van informatie over rouwverwerking bij kinderen d.m.v. literatuuronderzoek;

  • een beeld schetsen van het huidige beeld van rouwverwerking bij jonge kinderen;

  • achter de oorzaak komen voor het geringe aanbod van informatie op school;

  • mening van de leerkrachten peilen, is er draagvlak voor verbetering;

Persoonlijke doelstellingen:

  • leren onderzoeken, hoe ik een onderzoek moet opstellen;

  • zakelijk schrijven, de schrijfstijl van mijn scriptie;

  • plannen, hoe plan ik mijn onderzoek in zodat ik op tijd kan afstuderen;

  • hoe werk ik toe naar een eindproduct.

 

2 Probleemstelling/onderzoeksvraag

2.1 Hoofdvraag

Aan de hand van een probleemstelling maak ik de opzet voor het onderzoek. Mijn onderzoeksvraag die ik heb gekozen is als volgt:

Mijn onderzoeksvraag is:
“Wat hebben de leerkrachten van de Merseberch in Maarsbergen, specifiek groep 1-2 aan kennis en vaardigheden nodig om kinderen te begeleiden bij rouwverwerking?”

Om antwoord te krijgen op deze vraag moet ik eerst een aantal deelvragen onderzoeken om een duidelijk antwoord te krijgen op mijn probleemstelling.




2.2 De deelvragen:

Theorie:


- Wat is de definitie van rouwverwerking?
- Wat is in de theorie bekend over de wijze waarop kleuters omgaan met het verlies van een dierbare?

- Welk cognitief stadium hebben kleuters volgens Piaget en wat heeft dat te maken met de wijze hoe ze omgaan met het verlies van een dierbare?

- Op welke manieren kunnen leerkrachten leerlingen begeleiden die een traumatische gebeurtenis hebben meegemaakt?

- Op welke wijze wordt er in methodes voor sociaal emotionele ontwikkeling aandacht besteed aan rouwverwerking?

Praktijk:

- Hoe maken de leerkrachten in groep ½ van de Merseberch het thema “de dood” bespreekbaar in de klas?

- Op welke wijze wordt er op de Merseberch, specifiek in groep 1/2 , omgegaan met de dood van een dierbare?

- Welke kennis hebben de leerkrachten van de Merseberch over rouwverwerking bij kleuters?


- Welke vaardigheden beheersen de leerkrachten van de Merseberch, specifiek groep 1/2, over rouwverwerking bij kleuters?

- Welke methode gebruiken ze op de Merseberch bij het bespreken van het verlies van een dierbare?


Om antwoord te krijgen op mijn verschillende vragen wil ik verschillende bronnen raadplegen.

Naast alle literatuur die er te vinden is over dit onderwerp wil ik op zoek gaan naar antwoorden in het werkveld. Op mijn stageschool wil ik leerkrachten vragen naar hun ervaringen maar ook mijn eigen ervaring straks op school.



3 Theoretisch kader


3.1 Achtergrond van het onderzoek
In de afgelopen jaren is er veel onderzoek geweest naar hoe kinderen rouwen en wat erbij komt kijken. Op scholen is hier nog te weinig over bekend of mist er een protocol hoe om te gaan met kinderen die iemand hebben verloren.
3.2 Aanleiding van het onderzoek
De leerkrachten op de Merseberch in Maarsbergen weten weinig over rouwverwerking en wilden hier meer informatie over hebben. Ik wil ze meer inzicht geven over rouwverwerking bij kinderen, specifiek gericht op jonge kinderen.
Er is geen protocol op school.
3.3 Doelstelling van het onderzoek

Het doel van het onderzoek is het maken van een analyse van de kennis en vaardigheden die leraren op de Merseberch in Maarsbergen nodig hebben om kinderen te begeleiden bij rouwverwerking, teneinde adviezen te kunnen geven op dit gebied.



Wat is de definitie van rouwverwerking?

“Rouwverwerking is de manier waarom iemand na een ingrijpende, verdrietige ervaring tot rust probeert te komen.


Dit proces kan optreden bij het verlies van een baan, een geliefde, een woning, ouders of kinderen of een wedstrijd. De psychologische effecten zijn het sterkst bij het overleiden van een geliefd persoon.” (http://www.encyclo.nl/begrip/rouwverwerking)
Wat is rouw?

Rouwen is een manier om je verdriet om een dierbare die je bent verloren een plek te kunnen geven in je leven. Het is belangrijk dat dit verlies verwerkt wordt. Dit is een lang proces, het kan veel pijn doen en vraagt veel energie.


Vooral bij kinderen is het belangrijk dat dit verdriet goed verwerkt wordt.
Als het verdriet niet goed verwerkt wordt, komen er vroeg of laat problemen in de ontwikkeling van het kind.

Rouw is geen ziekte, het is de normale aanpassing aan een verlies van een dierbare.


Je moet je toekomst anders indelen, de wereld om je heen ziet er anders uit.
Je moet je prioriteiten verschuiven, wat eerst belangrijk leek te zijn, wordt vaak van minder groot belang. Iedereen rouwt op zijn eigen manier, het is een gevoel wat je niet kunt beschrijven. Rouw is niet tijdgebonden. Sommigen zeggen dat er ongeveer een jaar voor staat om het een plek te kunnen geven, maar dit is vaak niet realistisch.

Rouwen is ook het opnieuw indelen van je leven van de relaties met de andere belangrijke mensen in je leven. Rouwen is zowel een denk- als een emotioneel proces dat plaatsvindt in een omgeving waarvan ook de overledene een deel uitmaakt. Het is een proces dat je voor de rest van je leven op verschillende momenten raakt.


Een verlies in je omgeving verandert jou maar ook je omgeving. Een deel van die verandering is een andere, maar blijvende relatie met de overledene.

Rouwverwerking bij kinderen

Om een kind op te laten groeien tot een gezonde volwassene is het belangrijk dat het verlies van een dierbare een plaats krijgt in het leven van het kind.


Hierbij is het noodzakelijk dat het kind hulp krijgt het een plaats te kunnen geven.
Dit kan zijn door de familie, leerkrachten of hulpverleners.

Wanneer een kind een belangrijk persoon voor hem of haar verliest is het belangrijk dat het kind hierom rouwt.


Het is belangrijk om een rouwproces te doorlopen, hierdoor kun je weer een goede manier vinden je dagelijkse leven in te delen.
Rouwen is niet leeftijdgebonden maar ik richt mij tot de jonge kinderen in de leeftijd van vier tot zes jaar.

Jonge kinderen staan er niet bij stil dat er iemand zomaar uit hun leven kan doodgaan. Ze weten dat mensen en dieren dood kunnen gaan maar het definitieve karakter van het woord dood begrijpen ze nog niet. Het is daarom vaak totaal onverwacht en onbegrijpelijk. De hevigheid van het rouwen bij kinderen doet niets onder voor die bij volwassenen. Kinderen uiten het alleen anders dan volwassenen.


Ze willen na een paar weken dat de overledene gewoon weer terugkomt, voor hun heeft het nu wel lang genoeg geduurd.
Voor volwassenen is het vaak moeilijk te zien aan kinderen wanneer zij rouwen.
Daarom is het belangrijk dat de leerkracht weet hoe hij of zij een kind kan begeleiden in het rouwproces. Het moet niet blijven bij alleen herkenning, er moet ook begeleid worden.
Als dit niet goed gebeurd, kan het kind een blijvende schade oplopen. Dit is niet bevorderlijk voor de ontwikkeling.

Kinderen rouwen niet anders dan volwassenen. Kinderen hebben ook emoties en reacties, net als volwassenen. Ze hebben verdriet en kunnen huilen, maar laten dit misschien niet altijd zien. Ze maken zich ook zorgen over alles wat er door het verlies allemaal verandert.

Er komen allerlei gevoelens bij kijken: boosheid, verdriet, onmacht, hoop en nog veel meer.
Deze gevoelens komen vaak op onverwachte momenten.
Kinderen beseffen vaak niet wat de consequenties zijn van dood en zij weten niet hoe hiermee om te gaan. Ze begrijpen vaak niet wat er gebeurt of wat er gebeurd is.. Dat de overledene nooit meer terugkomt bijvoorbeeld. Ze hebben vaak veel vragen over de dood. Wat gebeurt er als iemand dood is? Waar ga je dan naar toe? En wat betekent ‘nooit meer’? En waarom doet het gemis zo’n pijn?

Het verdriet van kinderen is net zo hevig en intens als bij volwassenen. Ook al denken kinderen nog eenvoudig, het gemis doet pijn.

Kinderen verwerken hun verdriet wel anders dan volwassenen. Kinderen zijn eerlijk en spontaan en zo ook tijdens de rouwverwerking. De vragen van kinderen over de dood zullen daarom ook spontaan komen. Ze hebben de behoefte om hele concrete en praktische vragen te stellen. Ze zijn vaak nieuwsgierig naar de dood.



De vijf fasen van rouwverwerking

Ondanks dat iedereen op een eigen, persoonlijke manier aan rouwverwerking doet, is er volgens Kübler-Ross wel een vast patroon te onderscheiden. In haar omgang met terminale patiënten, ontdekte zij dat deze rouwverwerking vrijwel bij iedereen op dezelfde manier verloopt. Daardoor is de theorie zeer goed van toepassing bij traumatische ervaringen zoals verlies van een dierbare. In eerste instantie krijgt de persoon na het horen van het slechte nieuws een schok. Vanuit deze schok treedt al snel de eerste fase in werking:


  1   2   3

  • Rouwverwerking “ Als afscheid voor altijd is…” I.S. van der Cammen 000502816 VT langstudeerder 06-05-2014
  • 1. Inleiding blz. 3
  • 4. Onderzoeksopzet blz. 18
  • 8 Nawoord blz. 25 Bronnenlijst blz. 26 Bijlagen blz. 28 Inleiding
  • 2 Probleemstelling/onderzoeksvraag
  • 3 Theoretisch kader
  • Wat is de definitie van rouwverwerking

  • Dovnload 244.89 Kb.