Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Samenvatting cultuurgeschiedenis reader

Dovnload 68.78 Kb.

Samenvatting cultuurgeschiedenis reader



Datum17.11.2017
Grootte68.78 Kb.

Dovnload 68.78 Kb.

Samenvatting cultuurgeschiedenis reader




Artikel 1 Over cultuur Remieg Aerts

Het onderwerp of terrein van de cultuurgeschiedenis spreekt niet voor zich. Het verandert met de betekenis die aan cultuur gehecht wordt.



  • Cultuurgeschiedenis begon in de 18e eeuw als het trotse verhaal van de toenemende beschaving van de mensheid.

  • Vanaf de negentiende eeuw ging de cultuurgeschiedenis zich tot taak stellen afzonderlijke volken of tijdperken in hen eigenaardigheid te karakteriseren. Het ging niet mee allereerst om een oordeel over het beschavingspeil, maar om begrip van culturen in hun eigenheid.

  • De afgelopen 20 zijn historici aspecten van cultuur gaan bestuderen, maar dan ook elk denkbaar aspect. Misschien is cultuurgeschiedenis gewoon politieke, sociale, economische en kunstgeschiedenis, maar dan bezien naar de voorstellingen en interpretaties waardoor mensen zich laten leiden, of de manier waarop zij op elk van die gebieden zin, orde en waarden aanbrengen.

Eerst was er de cultuur in normatieve zin. Toen kwamen er culturen als integrale eenheden opgevat. En nu is er cultuur, als een magazijn vol van schitterende kralen in een veelheid van kleuren en materialen. De ontwikkeling en toepassing van de beschavingsgedachte, de voorstelling van cultuur als een zelfstandige grootheid en de geleidelijke gelijkstelling van cultuur met maatschappij, deze begripsgeschiedenis is verweven met de Europese cultuurgeschiedenis zelf en vormt tevens de sleutel tot de benaderingen van cultuurgeschiedenis als discipline.

Vroege vormen van de beschavinggedachte


De Grieken beseften zelf dat ze beschaafd waren, maar er bestond geen begrip voor beschaving als collectieve toestand en als geheel waarvan deze verworvenheden deel uitmaken.

individuele beschaving ( paideia) Plato

Ieder mens moet door opvoeding zo dicht mogelijk worden gebracht bij zijn persoonlijke, in de natuurorde vastliggende bestemming en leren handelen in overeenstemming met de universele natuurorde.

Het woord cultuur komt van het Latijn



  • cultura wat bewerking en onderhoud van grond betekent. Cicero gebruikte het als metafoor voor de ontwikkeling van de mens. Cultura was niet bij voorbaat een positief woord.

  • Civilis en civilitas hadden betrekking op het burger zijn. Dit woord was altijd positief.

Evenmin als de Grieken hebben de Romeinen zich een voorstelling gemaakt van cultuur als een collectieve verworvenheid of een allesomvattend geheel.
17e eeuw humanisme terugkeer van het begrip cultura.

Cultuur werd nog niet zelfstandig gebruikt er was altijd sprake van het cultiveren van iets.

Matthew Arnold (1822-1888) Culture and Anarchy

Hij beval cultuur aan als een persoonlijk en vervolgens ook collectief streven naar harmonische vervolmaking vanuit het innerlijk.



Uitbreiding en verzelfstandiging van cultuur


Expansie van het cultuurconcept midden van de 18e eeuw(Eng. Fr. DL.)

Oorzaken



  • groeiend burgerlijk zelf bewustzijn

  • het ideaal van verlichting

  • een grotere kennis van het verleden en vreemde volken

  • men leerde ook vreemde samenlevingen kennen buiten Europa die niet onbeschaafd waren

  • secularisering van de visie op de geschiedenis (geschiedenis mensenwerk)

  • toenemend vertrouwen in wetenschap als instrument om de natuur en het leven te beheersen

  • men begon het begrip cultuur ook toe te passen op collectieven

  • het ging steeds meer omvatten ( het geheel van menselijke activiteiten en verworvenheden)

  • het begrip ging zowel het proces als het resultaat ervan omvatten.

Rond 1800 werd cultuur voorgesteld als de inhoud of bedoeling van het universele geschiedproces.

Frankrijk Voltaire (1694-1778)

Behandelde de geschiedenis als beschavingsgeschiedenis. De natuur was universeel, maar de cultuur vormde de verscheidenheid van geschiedenis en mensheid.

Duitsland J.G. Herder (1784-1803)

Cultur maakt een drieledige ontwikkeling door


  1. primair geestelijke vorming naar het geheel van menselijk verworvenheden

  2. van individuele cultivering naar de cultuur van gemeenschappen

  3. van het proces naar het resultaat ervan.

Cultuur was het geheel van traditioneel gegroeide en voor een volk karakteristieke zeden en gebruiken, socio-politieke instellingen, vormen van kunst, wetenschap, religie, recht en Bildung. > volksziel

Zo bestond cultuur sinds de late achttiende eeuw dus gelijktijdig op verschillende niveaus



  • in zekere mate bij elk volk

  • als beschavingscyclus

  • bij afzonderlijke volken

  • als veranderlijk maar doorlopen wereldhistorisch proces

het woord civilisation deed zijn intrede in verschillende landen

  • Frankrijk

Het woord impliceerde (het had alleen op collectieven betrekking)

        • Het feit van beschaafde zeden

        • Een welbestuurde, intellectueel, religieus en zedelijk hoogontwikkelde samenleving

        • Het proces van algemene beschaving

Het franse civilisatiebegrip had iets nationalistisch, juist door zijn universele pretenties.

  • Engeland

Het begrip had een politiek-sociale oriëntatie en was statisch gedacht

Pas laat in de 19e eeuw begon men civilization ook actief en mobiliserend te gebruiken in een nationalistisch Britse of algemeen-imperialistische ideologie.


Tot 1914 liepen de betekenisverschillen niet duidelijk lang nationalistische lijnen. De begrippen gaven uiting aan een nieuwe inzicht in de samenhang van menselijke verworvenheden en aan een nieuw Europees of westers zelfbewustzijn (superioriteitsgevoel).

Nationalisering en democratisering van cultuur


Het nieuwe beschavingsconcept van de 18e eeuw kon betrekking hebben op de ontwikkeling van de mensheid en op de eigenaardigheid van afzonderlijke volken. Na 1800 mengde het opkomende nationaal besef zich in het cultuurbegrip.

De 19e eeuw 3 voorstellingen van cultuur



  • nationale cultuur als programma (volksgeist)

  • elk volk in zekere zin cultuur heeft

  • beschaving als een bovennationaal, universeel vooruitgangproces, geleid door Europa.

Cultuur werd geleidelijk een neutraal te gebruiken verzamelbegrip: het geheel van de in een bepaalde samenleving aanwezige instellingen, gebruiken, waarden en verworvenheden.

E.B. Tylor (1832-1917) Primitive culture (1871)

De eerste met een neutrale definitie van cultuur: ‘culture or civilization, taken in its wide ethnographic sense, is that complex whole which includes knowledge, belief, arts, morals, law, custom and any other capabilities an habits acquired by man as a member of society’. Hij kende de verschillende culturen wel andere waarden toe.

De laatste decennia maakt de gedachte van de beschaving als wereldhistorisch ideaal plaats voor de relativistische voorstelling van een veelheid aan grotere en kleinere culturen, waarvan de onderlinge “waarde’ niet te vergelijken valt. Het cultuurbegrip werd gedemocratiseerd.Cultuur is ongeveer hetzelfde geworden als sfeer, stijl, traditie, gewoonte of code. Hier kwam kritiek op:



  • de democratisering van cultuur leid uiteindelijk slechts tot democratisering van etnocentrisme, groepsdwang en cultureel isolationisme

  • cultuur is weliswaar nooit een eenduidig concept geweest, maar een steeds verdere betekenisvervaging vermindert de gebruikswaarde van het begrip


vijf interpretaties van cultuur

  1. humanistische interpretatie

Cultuur is persoonlijke, geestelijk-zedelijke zelfvervolmaking. Het humanistische cultuurbegrip is uitgesproken normatief.

  1. civilisatorische interpretatie (ontstaan in de 18e eeuw)

Beschaving, die zich uit in sociaalgedrag. Deze cultuuropvatting impliceert verbetering en vooruitgang. Universele beschaving is het doel dus de norm. Deze opvatting is normatief.

Omvat


  • het proces van beschaving

  • het resultaat van het proces

  • persoonlijke beschaving

  • collectieve beschaving

  • (uiteindelijk zelfs universele beschaving)

Uit de combinatie van de humanistische en civilisatorische cultuurbegrippen ontstaat de nu nog gebruikelijke betekenis van cultuur: het algemene intellectuele, morele, materiële en organisatorische peil van een hele samenleving.

  1. holistische cultuur opvatting (18e eeuw)

In de 18e eeuw begon men onder cultuur ook een collectief resultaat te verstaan. Het begrip werd een equivalent van natie, volk en imperium. De romantiek had aan cultuur een nieuw element toegevoegd: noodzakelijke samenhang. Cultuur werd een karakteristiek, organisch en bezield geheel van geestesuitingen, omgangsvormen, volksgebruiken, materiële verworvenheden, instellingen, kunsten en kennisvormen van een gemeenschap. Ontwikkelden zich in de inheemse traditie. (Hegel, volksgeest, tijdgeest wereldgeest) de holistische cultuuropvatting is normatief: een herkenbare stijl, organische samenhang, collectief karakter gelden als criterium van cultuur. Tegeljk is deze opvatting democratisch: elk zich onderscheidende gemeenschap kan als cultuur erkend worden.

  1. neutrale sociaal-wetenschappelijke opvatting (20e eeuw)

Antropologen en sociologen gebruikten cultuur als de levensstijl of vormgeving van een gemeenschap, de formatie van materiële elementen, het geheel van traditioneel overgedragen ideeën, waarden en gewoonten. Elke groep heeft of is in deze zin een cultuur, maar is niet in de vroegere zin een beschaving. Ook dit cultuur begrip verondersteld samenhang, maar is niet normatief.

  1. hedendaagse cultuuropvatting

cultuur heeft de betekenis gekregen van representatie, dat wil zeggen de voorstelling, verbeelding en betekenisgeving waardoor de werkelijkheid eigenlijk pas gevormd wordt. Cultuur is zowel de activiteit van dat vormgeven als het geheel van onze betekenisgeving, representatie en communicatie.

Artikel 2 De taak der cultuurgeschiedenis Johan Huizinga

Drie tegenstellingen betreffende de aard en de taak van de historische werkzaamheid



De historische sensatie


  • Domineert in de historische geesteswerkzaamheid het moment van navoelen en herbeleven of dat van samenvatting en constructie?

Lamprecht stelde de eis, dat elke geschiedbeoefening moest uitmonden in het opstellen van algemene begrippen, waarin de kennis van het bijzondere feit opging en haar zelfstandige betekenis verloor. Dan alleen zou de geschiedenis een wetenschap kunnen zijn.

Windelband en Richert bewezen, dat ook een kennis van het bijzondere evengoed wetenschap kon zijn, hierbij stond het aanschouwelijk karakter van de geschiedenis op de voorgrond. (nacherleben)

Er is in het historisch beseffen een zeer gewichtig element, dat nog het best valt aan te duiden met het woord historisch sensatie. De historische sensatie wordt men zich niet bewust als een herbeleven, maar als een begrijpen. Klaarblijkelijk is deze historisch sensatie zo essentieel, dat zij steeds weer als het eigenlijke moment van de historiekennis is gevoeld.

Het herbeleven is maar een deel van het historisch verstaan. Vaak is niet het doen ondergaan van stemmingen het doel, maar het doen begrijpen van samenhang.

De geschiedenis schept het besef van te begrijpen hoofdzakelijk door het zinrijk rangschikken van feitelijkheden, slechts in zeer beperkte zin door het vaststellen van strikte oorzakelijkheden.

Psychologie of morfologie?


De historische wetenschap heeft aan zulke eisen van historische psychologie nimmer voldaan en kan er niet aan voldoen. Gebeurtenissen worden niet alleen door mensen beïnvloed, maar ook door omstandigheden. Het psychologisch vormen wordt als een onderdeel van het historisch vormen verstaan.

De geschiedenis spreekt vooral in vorm en functie en bij cultuurgeschiedenis heeft men nog veel vormen moeten formuleren.



Morfologie en mythologie


  • Ontkomt de cultuurgeschiedenis, die voor de vormen, waarin zij het beschavingsproces ziet, de namen grotendeels zelf heeft te scheppen, aan het gevaar, dat haar morfologie ontaardt in mythologie?

Het gezicht op de aardse samenhangen van de historie versteent in elke gerede antropomorfische verbeelding.




Algemene vormleer of bijzondere vormenleer


Dankzij de nieuwe theorie van de kennis, weet de historie haar eigen volwaardigheid en onaantastbaarheid thans beter dan voorheen. Juist in haar inexact karakter, in het feit, dat zij nimmer normatief kan zijn, noch behoeft te zijn, ligt haar veiligheid.

De periodisering van de geschiedenis J. Huizinga





  • De grondslag voor de indeling in wereldhistorische tijdperken leverde het denkbeeld van de vier wereldrijken. Tot in de 16e eeuw.

  • Eind 17e eeuw oiv het humanisme dringt het drieledige schema oudheid-middeleeuwen-nieuwere tijd, door in de geschiedbeoefening.

  • 18e eeuw teruggrijpen op de ME, romantiek

De meeste historici erkennen in beginsel zowel de gebrekkigheid als de praktische onmisbaarheid van enig schema van indeling.

De moeilijkheid ligt in wat alle cultuuruitingen van een tijdperk onderling verbindt en ze homogeen maakt.



Artikel 3 De herkomst van het begrip cultuurwetenschappen K. van Berkel

Fundering van de eigen aard van de niet-natuurwetenschappen

Neokantianisme

Hoe is wetenschap eigenlijk mogelijk? Kennis is geen afbeelding, maar vormgeving.



  • Zuidwestduitse school

Ze legden de nadruk op de verschillen tussen de wetenschapsgebieden.

Wilhelm Windelband

Hij betoogde dat er wezenlijke verschillen bestonden tussen de natuurwetenschappen en de niet-natuurwetenschappen. De niet-natuurwetenschappen zijn itt natuurwetenschappen bezig met de beschrijving van het unieke. Idiografische wettenschappen

Heinrich Rickert (historiseren en individualiserend)



  • De natuurwetenschappen zijn generaliserend, streven naar de opstelling van algemene wetten en formules en bestuderen zin ledige werkelijkheden;

  • De cultuurwetenschappen daarentegen zijn individualiserend, streven naar de beschrijving van het bijzondere en het eenmalige en bestuderen werkelijkheden waarin waarden zijn geconcretiseerd.

  • Het zijn niet de waarden van de historicus die de selectie van zijn gegevens moeten bepalen, maar de waarden van de mensen die hij bestudeert. Universele waarden.

  • Cultuur is uiteindelijk ook zelf een norm, een buiten de geschiedenis staande samenballing van universele waarden.

Aby Warburg (generaliserend en psychologiserend)

    • Kulturwissenschaftliche Bibliothek Warburg.

    • Het bestuderen van symbolen die steeds op nieuw opdoken. Die symbolen zouden wijzen op steeds dezelfde psychische gesteldheden.

Johan Huizinga

Combineren van individualiserende element uit Rickerts theorie en element van intergratie uit Warburgs methode.



Een ruimer cultuurbegrip K. van Berkel

Heeft het zin om bij de bepaling van de eigen aard van de cultuurwetenschap nog terug te grijpen op de ideeën van Rickert?

Mentaliteitsgeschiedenis is de geschiedenis van de min of meer duurzame geestesgesteldheid van groepen in de samenleving.

Achter de opkomst van de mentaliteitsgeschiedenis en de geschiedenis van de volkscultuur gaat nog een veel wezenlijker verschuiving schuil: de verruiming van het cultuurbegrip zelf. Tylor

De hedendaagse cultuurwetenschap wordt gedragen door het ruime, antropologische cultuurbegrip. Het is een teken van beschaving een ruim cultuurbegrip te hebben.

Antropologie



  • Tussen antropologie van cultuurwetenschap bestaat een structurele overeenkomst, bij beide wetenschappen is niet de afstand in tijd of ruimte van belang maar de culturele afstand. Bij de verruiming van het cultuurbegrip groeiden de 2 wetenschappen naar elkaar toe.

  • Antropologie is radicaal van karakter veranderd door af te zien van de pretentie vaste ontwikkelingswetten te kunnen vinden. Het dus een cultuurwetenschap geworden zoals Rickert zich voorstelde.

  • De verruiming heeft er toe geleid dat de conceptie van Rickert van de cultuurwetenschap eerder versterkt is dat verzwakt.



Artikel 4 Unity and variety in cultural history Peter Burke




Classical culture


Wat is cultuur?

  • cultuur was iets wat sommige samenlevingen hadden en andere niet. (burckhardt en Huizinga)

vijf bewaren op deze kijk van de cultuur geschiedenis

    • Het negeert de samenleving en de economische structuur. (sociale geschiedenis, marxisten)

    • Het gaat uit van een culturele eenheid (Zeitgeist, Hegel)

Het probleem is dat culturele eenheid moeilijk is om te vinden en te rechtvaardigen.

    • Het gaat uit van traditie; wat ontvangen was hetzelfde was als wat geven werd. (culturele erfgoed)

Dit werd ondermijnd door Aby Warburg: traditie is een conflict tussen wat er overgedragen wordt door de vorige generatie en de veranderde omstandigheden.

Eric Hobsbawm beargumenteerde dat sommige tradities die al heel oud gezien worden, eigenlijk nog maar net in gebruik waren.



    • Het idee van cultuur is te krap; cultuur is hoge cultuur.

    • Het klassieke idee van cultuur geschiedenis past niet meer bij deze tijd

Er is niet meer een cultuur die beter is dan de andere. Historici behoren de verschillende culturen te beschrijven zonder waarde oordeel.

Anthropological history


Een nieuwe vorm van culturele geschiedenis: antropologische geschiedenis.

De geschiedenis wordt nu door een grote groep historici bekeken als een ander land.

De verschillen tussen de antropologische, de marxistische en de klassieke kijk


  • De antropologische historici gaan er niet vanuit dat alle culturen gelijk zijn, maar geven geen waarde oordeel over de superioriteit van de een over de ander.

  • De term heeft een wijdere betekenis gekregen: het dagelijks leven.

In deze wijde betekenis wordt nu gebruikt om economische en politieke gebeurtenissen te verklaren.

  • Het idee van traditie heeft alternatieven gekregen;

culturele reproductie (Bourdieu), een exacte kopie.

De tegenhanger is het ontvangers idee. Wat overgedragen wordt, wordt geïnterpreteerd door de ontvanger.



  • De grens tussen cultuur en samenleving werd verlegd (de uitvinding van collectieve verbeelding)


Problems

Hoe succesvol is de nieuwe culturele geschiedenis?

Het probleem voor culturele historici is hoe fragmentatie te voorkomen zonder terug te keren naar de aanname van de homogenialiteit van een samenleving in een periode.


Artikel 5 Ways of doing cultural history Keith Thomas

Waarom gebruikt Engeland het woord culturele geschiedenis niet?

In Engeland werd sociale structuur het organisatieprincipe achter antropologie.

drie lagen:



  • De bevolking en zijn rede om te bestaan.

  • De sociale en politieke structuur

  • Religie, kunst en ideeën.

Zijn mentale factoren belangrijker dan materialistische?

Economie is een grote kracht, maar die wordt gedreven door de materiele behoeften van de bevolking die cultureel gevormd zijn.


De switch van de studie van unieke gebeurtenissen naar grotere patronen.

De intellectuele invloeden



  • de studie naar het leven van elke dag, vooral die van de arbeiders (de Engelse History Workshop movement)

vooral geïnspireerd door marxisten en feministen.

  • De studie van populair culture

  • Het concept van mentaliteit die er vanuit gaat dat alle mensen hetzelfde denken

Al deze bewegingen hebben dezelfde onderliggende ideeën

  • een democratische reactie op de traditionele elite cultuur

  • cultureel relativisme, het accepteren van de gelijke waarde van andere culturen.




Cultuur geschiedenis als terugblikkende etnografie ( geschiedenis als een ander land benaderen)

Culturele geschiedenis bestudeert de geschiedenis als geheel.

Hoe kan de geschiedkundige deze terugblikkende etnografie bereiken: door zoveel mogelijk materiaal te lezen uit de periode die onderzocht wordt.


Cultuur geschiedenis is het fundamentele middel om de verschillen tussen mensen en de historische veranderingen te begrijpen. Culturele geschiedenis onderscheid zich van andere vormen van geschiedenis niet door andere onderwerpen, maar door de andere benadering.



Artikel 7 Cultuur en mentaliteit: over sporen, tekens en bronnen Willem Frijhoff

We zijn gaan inzien dat cultuur geen onafhankelijke variabele is aan de top van het maatschappelijk bestel en dat ze al evenmin een simpel derivaat van de sociaal-economische verhoudingen is.

Sporen

Dingen die overblijven uit het verleden. Gebruiksvormen van tekens zijn sporen in een dubbele zin (vb een verouderd indelingsysteem van de bib)



Sporen die overleven vormen getuigen van de kracht van een oude habitus.

De cultuurgeschiedenis is een dimensie van de andere subdisciplines, die op hun beurt als een dimensie van de cultuurgeschiedenis zouden kunnen worden beschouwd.


De verbreding van het aandachtsveld schept nieuwe problemen en verwarring. Verwarring nog groter > mentaliteitsgeschiedenis
Probleem: bronnen

Niet objectgericht onderzoek, maar probleemgericht onderzoek

Cultuurhistorische vraagstellingen verplichten ons niet alleen tot constructie van ons object, maar ook van onze bron.
Constructie is mogelijk


  • de praktijken (het terrein van het menselijk handelen) (naamgeving)

  • de tekst

  • artefact (kerkscheepje)

de twee beste ingangen voor cultuurhistorici


Artikel 8 Ideologie en volkscultuur: het internationale debat Herman Roodenburg

Volkscultuur is de cultuur van alledag, de wijze waarop mensen vorm en betekenis geven aan hun dagelijks bestaan.



Volk en authenticiteit


De ontdekking van het volk: de plotselinge aandacht onder intellectuelen voor de achtergebleven groepen.

Intellectuelen als Macpherson (schotse gezangen), Rousseau en Herder zochten naar authenticiteit. Juist onder het eenvoudige volk zouden het zuivere en oorspronkelijke nog gevonden kunnen worden.

Volks cultuur <>geletterde cultuur

Volk en nationale identiteit


Volk verwees naar

  • het oude en oorspronkelijke

  • lagere klassen in de samenleving

  • het eigene of etnische

Herder

Er waren een veelvoud van naties die ieder als uiting van een eigen volksgeest een eigen volkspoëzie bezaten, maar zich tevens verbonden voelden in christelijke noties van menselijke waardigheid en humaniteit.


Authenticiteit werd meer in nationalistische termen gevat

Gevolgen (jonge naties)



  • samenvoegend: de gebieden die een natiebesef hadden, maar nog geen eigen staatsvorm.

  • Uit elkaar drijvend: gebieden die zich in meer of mindere mate uit een bestaande staatsvorm probeerde los te maken.

Frankrijk

Natiebesef ontwikkelde zich rond de staat en de hoge cultuur.

Duitsland

Natiebesef beriep zich op de taal en de volkscultuur

In de periode rond 1800 zochten de Europese naties naar een eigen, historisch gewortelde identiteit. Iedere natie zocht en construeerde een verleden waarvan ze eigenwaarde en legitimiteit kon ontlenen.
De ideeën van Herder en de Grimms sloegen in sommige landen beter aan dan in andere.

Het onderscheid tussen oude en jonge naties.

De jonge naties richtten zich op de eigen etnogeschiedenis, de oude volksverhalen en volksliederen. Die gaven hun een politiek perspectief, ze moesten inspiratie bieden voor een nieuwe nationale toekomst.

Relict en reddingsgedachte


De volkscultuur bezat slecht betekenis zover het verleden in zich droeg.

Tussen voortijd en heden werd, als anonieme drager van de ‘volksgeest’, een haast onveranderlijke volkscultuur gepostuleerd.

Aan het oorsprongsdenken verbond zich onvermijdelijk de overtuiging dat men moest redden wat er nog te redden viel.

Achter de reddingsgedachte zien we opnieuw de romantische identificatie tussen onszelf en een als zuiver en natuurlijk opgevatte cultuur, een authenticiteit die ook in onszelf verloren dreigt te gaan.



Survivals en etnografie


Wilhelm Mannhardt

Hij was geïnspireerd door Grimm, maar hij verkoos een brede empirische aanpak. Hij bood ook ruimte voor niet Germaanse invloeden, terwijl hij zijn twijfels uitte over de ononderbroken lijnen die de romantische volkskunde tussen relict en voortijd had aangebracht. Ook hij was alleen geïnteresseerd in de eigentijdse boerenbevolking voor zover de daar aanwezige ‘survivals’.

Hoe konden tussen de meest uiteenliggende samenlevingen toch culturele overeenkomsten worden aangetroffen?

Adolf Bastiaan

De psychische eenheid van de mens

Diffusionisten

Zij wilden wel van verspreiding en migratie weten, maar hun theorieën waren ook op het verleden gericht.
VS

In het onderzoek dat zich richtte op de VS zelf raakte kon men moeilijk uit de voeten met de notie van een inheemse, voorouderlijke restcultuur.

William Wells Newell

Hij definieerde folklore als: oral tradition and belief handed down from generation to generation without the use of writing.

In de VS voltrok zich een andere ontwikkeling dan in Europa. Er was sprake van een opkomende etnografische stroming in het vak.

Receptie en toe-eigening


Ook in Europa was er kritiek op het oorsprongsdenken (19e eeuw)

John Meier

Hij wist aan te tonen dat vermeende volksliederen niet aan een anonieme volksgeest ontsproten waren.

Hoffmann-Krayer

Hij trachtte helderheid te scheppen in de verschillende betekenissen die volkskundigen sinds Herder aan het volk gegeven hadden. En wees op de creatieve inbreng van het individu. De volkskunde zou zich op moeten richten op wat er geproduceerd werd niet gereproduceerd.

Naumann


De boeren bevolking had op veel terreinen van alles overgenomen van de elite. Het volk kon slechts passief reageren.
Een discussie ronde begrippen volkscultuur en toe-eigening in de jaren 80

Robert Muchembled

Hij koos voor het meest eenzijdige model: dominante en een niet-dominante cultuur, waarin de laatste slechts ontvanger was.

Peter Burke

Hij liet ruimte voor talrijke wisselwerkingen tussen de elite- en volkscultuur.

Pierre Bourdieu

Habitus: de resultante van de wijze waarop groepen bepaalde gedragsmodellen internaliseren, tot hun gewoonten en lichamelijke disposities aan toe.

Roger Chartier

Cultuurgoederen worden voortdurend toegeëigend en worden ze door hoog en laag van nieuwe en eigen betekenissen voorzien.

Het oude onderzoek naar elite- en volkscultuur heeft plaatsgemaakt voor onderzoek naar communicatie en receptie in het algemeen.



Volkscultuur en de moderne volkskunde


De volkscultuur werd niet langer buiten de eigen, moderne tijdsorde gebannen, maar ze werd daarin teruggeplaatst. De cultuurgeschiedenis werd weer terug gegeven aan de historici.
Besluit

De volkskunde was een relictenkunde. Dit relictenonderzoek is in de jaren zestig en zeventig afgeschaft. Volkscultuur in de nieuwe opvatting was de cultuur van de lagere groepen in de samenleving, in de jaren 80 verbreedde het begrip zich tot de cultuur van alledag.

De etnologie richt zich bewust niet op groepen of groepsculturen, maar op cultuurverschijnselen die ze telkens in hun historisch, sociale en geografische dimensies onderzoekt.


Artikel 9 Globalised culture: the triumph of the west? John Tomlinson




Global and globalised culture


Er zijn verschillende gedachten van een globale cultuur geweest

  • imperialistische politiek zoals Rome

  • de wereld religies

  • de socialisten

  • de wereldvrede bewegingen

Een geglobaliseerde cultuur wordt tegenwoordig eerder als een bedreiging gezien dan als utopie. Angst voor culturele dominantie.

Globalised culture as westernized culture


De globalisering van cultuur is de wereldwijde installatie van één cultuur, de westerse.

Wat is verwesterlijking?



  • De consumptie maatschappij van het westerse kapitalisme

  • De verspreiding van Westerse talen, gebruiken, levensstijl etc.

De bewaren tegen het idee van verwesterlijking

  • Het is een generalisatie

  • Verwesterlijking suggereert een eenrichtingsverkeer van uit het westen. Dit is niet correct.

Niemand kan ontkennen dat het westers kapitalisme een enorme macht heeft, maar het is ook niet zo dat de westerse cultuur langzaam en onherroepelijk opkomt en uiteindelijk de wereld gaat domineren. Globalisering heeft eerder het tegenovergestelde effect.
Globalisation as the decline of the west

Globalisatie betekent niet de opkomst van een globale cultuur, maar het geeft het patroon van connecties en de afhankelijkheid tussen de verschillende landen over de hele wereld aan.

Globalisatie


  • vertegenwoordigt een snel groeiende globale afhankelijkheid wat ons nu al met elkaar verbind

  • een aspect is een groeiende sociaal-culturele bewustwording van de globale afhankelijkheid

Giddens

Globalisatie haalt juist de westerse cultuur onderuit. Door de globalisering van de westerse instituties, onderscheid het westen zich niet meer van sommige niet-westerse landen.

Kapitalisme heeft geen loyaliteit met het westen en geeft geen garantie dat het westen dominant blijft.

Het verschil tussen global en universal (Zygmunt Bauman)

Universal, was een, door de verlichting geïnspireerde, missie en global is een gehoorzame aanvaarding van wat er in de wereld gebeurt.

Mensen hebben niet meer het gevoel een westerse cultuur te hebben, en zijn er al helemaal niet trots op. Deze neergang van het westers culturele zelfvertrouwen hangt samen met de globalisering van de moderniteit.



Conclusion


Culturele identiteit in de geglobaliseerde wereld

De neergang van het westen betekent niet de opkomst van een andere dominante macht.

De globalisering is niet een proces dat in handen is van het westen en de globale toekomst ligt open.


Artikel 10 History in images/ history in words Robert A. Rosenstone

Over de mogelijkheid van geschiedenis in de film.

Tegenwoordig is voor de meeste mensen de grootste bron van de geschiedenis de visuele media.
Is het mogelijk om geschiedkundige verhalen te vertellen via de film zonder de professionaliteit te verliezen?

Siegfried Kracauer

Vond dat de historische film niet wankel of theatraal was. Het publiek wist dat wat er op het beeld kwam niet het verleden was, maar een imitatie van het verleden.

R.J. Raack

Is voor de verfilming van geschiedenis. Alleen de film kan het verleden zo construeren dat het publiek zich in kan leven met de personen uit die tijd.

Ian Jarvie

Geschiedenis bestaat niet uit een beschrijving wat er precies gebeurde, maar uit een debat tussen historici over wat er gebeurde. In de film kon hij geen voetnoten plaatsen en kritiek leveren op de oppositie. De film simplificeert en overdrijft.

Het argument dat er een debat moet zijn, moet de verfilming van geschiedenis niet uitsluiten.

Historisch drama

Het is best mogelijk een drama af te laten spelen in de geschiedenis mits er binnen de grenzen van de geschiedkundige voorzichtigheid gebleven wordt. Het historische drama op film heeft een aantal voordelen op de geschreven tekst.

De historische documentaire

De documentaire is een gevormd verhaal die de betekenis van het materiaal overbrengt. De waarheden in een documentaire zijn nooit weergegeven, maar gecreëerd.



Het voordeel van de documentaire is dat het een direct beeld geeft van het verleden, maar hierin ligt ook het gevaar.
Verhalende geschiedenis

  • Zowel mensen als naties beleven geen verhaal. Vertelling worden gecreëerd door historici

  • Geschreven geschiedenis is een representatie van het verleden, niet de geschiedenis zelf

  • De vorm van de vertelling is gevormd naar het genre die de historicus gebruikt

  • Taal is niet transparant en kan de geschiedenis niet vertellen zo als het echt was.

Als dit geld voor geschreven geschiedenis geld dit ook voor visuele geschiedenis. Bij de film komen alleen andere dingen aan de orde die de representatie van de geschiedenis beinvloeden, zoals de bewegingen van de historische figuren.
De afgelopen jaren is er een nieuwe manier gekomen om geschiedenis in de film de representeren. de films zijn geschiedkundige werken die ons veel vertellen van het verleden.
Film is nog steeds een uitdaging voor geschiedkundigen. Hoe kunnen ze het medium gebruiken. Film geeft nieuwe mogelijkheden om het verleden te representeren.




  • Vroege vormen van de beschavinggedachte
  • Uitbreiding en verzelfstandiging van cultuur
  • Nationalisering en democratisering van cultuur
  • Artikel 2 De taak der cultuurgeschiedenis Johan Huizinga
  • Psychologie of morfologie
  • Morfologie en mythologie
  • De periodisering van de geschiedenis J. Huizinga
  • Artikel 3 De herkomst van het begrip cultuurwetenschappen K. van Berkel
  • Een ruimer cultuurbegrip K. van Berkel
  • Artikel 4 Unity and variety in cultural history Peter Burke
  • Artikel 5 Ways of doing cultural history Keith Thomas
  • Artikel 7 Cultuur en mentaliteit: over sporen, tekens en bronnen Willem Frijhoff
  • Artikel 8 Ideologie en volkscultuur: het internationale debat Herman Roodenburg
  • Volk en nationale identiteit
  • Relict en reddingsgedachte
  • Receptie en toe-eigening
  • Volkscultuur en de moderne volkskunde
  • Artikel 9 Globalised culture: the triumph of the west John Tomlinson
  • Globalised culture as westernized culture
  • Artikel 10 History in images/ history in words Robert A. Rosenstone

  • Dovnload 68.78 Kb.