Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Standaardvertalingen en vertaalsuggesties

Dovnload 432.79 Kb.

Standaardvertalingen en vertaalsuggesties



Pagina1/5
Datum20.06.2017
Grootte432.79 Kb.

Dovnload 432.79 Kb.
  1   2   3   4   5


Standaardvertalingen en

vertaalsuggesties

Samengesteld uit de BBTM-lijst, de BBT-lijst uit mei 1995 en aanvullingen voornamelijk voortkomend uit het werk aan de tweede vertaling van Bhagavad-gîtâ zoals ze is (aug. 1998-aug. 2003).

Samengesteld door Rûpa Sanâtana Dâsa (last modified: 14.10.2005)



A

(are) all auspicious voorspellen al het goede (~ zeer veel goeds), brengen alle voorspoed, zijn algoed. Zie ook: auspicious.

abode 1. woonplaats (v.), woning (v.); 2. verblijf (o.), verblijfplaats (v.).

abominable weerzinwekkend, af-schuwelijk, afschuwwekkend, ver-foeilijk.

absolute Truth Absolute Waarheid (m.).

absorb (to ~ oneself) opgaan in, zich verdiepen in. Zie: absorbed2.

absorbed 1. als een fysisch proces of toestand: geabsorbeerd, absorptie (‘materiële natuur geabsorbeerd in Mahâ-Vishnu’); 2. als een psycho-logisch proces of toestand: verdie-pen, verzonken, opgaan in, in beslag genomen worden door, vervuld zijn van iets, geheel bezighouden, aandacht wijden aan, ernstig bezighouden met, dieper in zich opnemen, opnemen.

accepting that ervan uitgaande dat

accompanied by vergezeld van.

accomodate tegemoet komen aan (“to accomodate the inclinations of the living entities” – ‘om tegemoet te komen aan de neigingen van de levende wezens’ — Bg. 9.8, comm.)

accompany (to) tot gezelschap dienen van, meegaan met, begeleiden.

act (to) iets doen, handelen, optre-den, fungeren.

administrator bestuurder (m.), lei-der (m.).

admitted by onderkennen/erken-nen.

adopt (to) toepassen, aannemen, overnemen, gebruiken, aanvaarden.

affection (veelal) beïnvloeding (de toestand van beïnvloed zijn), (daarnaast natuurlijk ook) liefde, affectie genegenheid, etc.

 [C:] (Dhyanakunda dd): So I have a piece of info which may be useful. S’rîla Prabhupâda often uses the word “affection” meaning not “love/attachment” but “the state of being affected.” In several cases throughout the 1st Canto Dravida and/or Gopîparânadhâna Prabhu authorized translating “affection” accordingly. Beware particularly of “material affection”! It means “being influenced /contaminated by matter.”



affected beïnvloed. Zie: Affection.

affinity neiging (v.).

age tijdperk (o.).

age of quarrel (and hypocrisy)

tijdperk van strijd (en schijnhei-ligheid (o.)).



agitate ophef maken, opschudding veroorzaken.

agitation (upheaval) ophef (m.), opschudding (v.), opwinding (v.).

all-attractive Al-aantrekkelijk (bn.).

all glories to alle eer aan.

all I survey alles binnen mijn be-reik. Zie: Survey — all I survey.

all-pervading alomtegenwoordig (bn.), aldoordringend (bn.).

all-pervasive 1. [m.b.t. Paramâtmâ en Bhagavân] alomtegenwoordig (bn.); 2. [m.b.t. Brahman en brahmajyoti] aldoordringend (bn.).

aloof (to remain, the Lord is)

afzijdig, los van, buiten staan.

keep aloof from — verheven zijn boven, zich afzijdig houden van.

ancestors voorouders. Zie: Forefathers.

ancient eeuwenoud, (antiek, klas-siek).

animal slaughter het slachten van dieren.

animalistic dierlijk (bn.), beestach-tig (bn.).

anthropology* antropologie, evo-lutieleer.

* prabhupÂdaism.

 BBTM, p. 58: “This word refers to the theorie of evolution.”

appearance (“. . . .My appearance and activities. . . .” – Bg. 4.9) verschijnen (‘...Mijn verschijnen en activiteiten...’ – Bg. 4.9).

argument argument (o.), bewering (v.).

without ~ zonder te argumenteren of zonder verzet/ weerstand/ tegenstand/ oppositie / protest.



arrange instellen, (volgens het plan), regelen, organiseren, plannen.

arrangement plan (o.), maatregel(en) (m.), regeling (v.), opstelling(v.).

arrangement (higher, KŠa’s) regeling (v.), schikking (v.).

artificial 1. onnatuurlijk (bn.); 2. ge-dwongen; 3. onecht; 4. krampach-tig; 5. gemaakt; 6. gewrongen; 7. geforceerd; 8. gezocht; 9. gekun-steld; 10. kunstmatig (bn.); 11. na-maak (bn.).

artificially kunstmatig (voordoen als), namaak-, (soms: gekunsteld, geaffecteerd).

ascending process opklimmende methode (v.). Zie ook: Descending process, process(es).

assembled (assembly) aanwezig (bn.), kwamen bijeen.

associate (noun) vertrouweling (m.), vriend (m.), iemand die verbonden is met, (metgezel (m.) = reisgenoot (m.)).

associate (to) omgaan met, (iem. gezelschap zoeken).

associate(s) volgelingen (Heer Cai-tanya etc.), metgezellen, vertrouwe-lingen.

association gezelschap, omgang. Niet(!): associatie.

at all überhaupt, enigszins.

at all times te allen tijde.

atomic atomisch.

atomic soul atomische ziel (v.).

atone (to) (Sanskriet: prâya-citta) boete doen, goedmaken, boeten voor, verzoenen, vergelden.

atonement (Sanskriet: prâya-citta) boetedoening (v.), vergelding (v.), vergoeding (v.).

attachment gehechtheid (v.).

attitude standpunt (o.).

condemning an attitude Bg. 2.32, purp.: ‘standpunt verwerpen’.



attitude of service dienstbaarheid (v.), dienstwilligheid (v.), (instel-ling/houding van dienstbaarheid (v.), mentaliteit van ~ (v.).

attribute attribuut (o.).

aural reception 1. mondelinge overdracht (v.); 2. [naar context] door te luisteren naar/ aanhoren.

submissive ~ in alle ontvanke-lijkheid aanhoren



auspicious gunstig (bn.), heilzaam (bn.), zegenrijk (bn.), positief, veelbelovend, voorspoedig, goeds voorspellend, (voorspellen veel goeds), goed zijn voor, gunstig gezind, komen ten goede aan. Zie ook: (are) all auspicious.

 BBTH, p. 139: “Sometimes S’rîla Prabhupâda uses ‘auspicious’ to translate the Sanskrit word subha. S’rîla Prabhupâda also often spoke of ‘auspicity’ and ‘inauspicity’. Because ‘auspicity’ is not a dictionary word and ‘auspiciousness’ is cumbersome, the editors often render this as ‘good fortune.’”



austerities (and penances) ascese (v.). Zie ook: Penance(s).

 [Q:] (Aleksandar Uskokov): In Macedonian there is only one proper synonym for both austerity and penance. Can I translate them with one word when Prabhupâda is using them together? [A:] (Vaidyanath das): It is a common phe-nomenon in English. The similar examples are famous parts and parcels, rules and regulations, etc. Both words are there to express one meaning, so there should not be a problem to translate it by one word only. More over, I’d say it is more proper unless a similar expression is also there in your language. [A:] (Gopîparânadhâna das): I would say you can safely do this in many instances, but sometimes you may have to deal with special complications in SP’s use of these two words. [A:] (Bhakta Roland): This “common fenomenon” is called Hen-diadys. It is an old artistry used to stress that one word by making two out of it. Translation teachers give examples how to deal with such a thing. I know it for German language and probably it’s also applicable for other languages. Of course you always have to decide what to do in a specific case. Examples: fog and mist; heavy fog; care and attention; careful attention; aches and pains; heavy pains; exact and scientific; scientific precision.

hendiadys: de; -sen 1832 me. Lat., gevormd van Gr. hen (één) + dia (door) + dis (tweemaal); 1. stijlfiguur waarbij een samengesteld begrip door twee substantie-ven wordt aangeduid, waarvan er één de betekenis van adjectief heeft, b.v.: ‘zand en heide’ voor ‘zandige heide’; ‘kruid en kleur’ voor ‘kleurig kruid’ (Van Dale).

authoritative gezaghebbend (bn.), betrouwbaar, (toonaangevend, ge-biedend, gemachtigd).

authority autoriteit (m.), gezag (o.).

automatically vanzelf.

awe and reverence eerbied en ontzag.




B

back to home, back to Godhead terug naar huis, terug naar God.

baffled 1. [v. hoop/verwachtingen] teleurgesteld, (gefrustreerd); 2. te boven gaan/tarten (“baffled all description”); 3. [v. pogingen] verhinderen, verijdelen; 4. in de war brengen.

bargain onderhandeling (v.), tot een overeenkomst komen.

make the best use of a bad~ — van de nood een deugd maken.

facis de necessitate virtutem — ‘je maakt van de nood een deugd’ (Hieronymus, Adversus Rufinum 3, 2).

battle of Kurukshetra Slag van Kurukshetra.

beast viervoeter (verschilt van het alg. ‘dier’).

become one with the Lord (to) één worden met de Heer.

beg, borrow or steal bedel, leen of steel.

 “The principles of beg, borrow or steal are very appropriate in this material world. When one is in want, he begs, borrows or steals. If begging is unsuccessful, he borrows. If he cannot pay, he steals, and when he is caught, he is insulted. This is the law of material existence. No one can live here very honestly; therefore by trickery, cheating, begging, borrowing or stealing, one tries to satisfy his senses. Thus no one in this material world is living peacefully.” (Bhâg. 5.13.12). [A:] (Govinda Madhava das): That is interesting. It confirms my feeling that we should preserve this term in our translations.



began to say zei.

 Vertalen als ‘said’, zie: Words to skip. In: The BBT Handbook, p. 150-1 (Words to Skip), quoted in The BBT Manual.



benediction gunst (receive a), gave (have a), zegen, geschenk.

beneficiary genieter.

benefit(s) gunstige resultaten

beyond daarbuiten, naast, voorbij, verder dan. Ook: 1. buiten (staan)

(“He is beyond the material world”); 2. te boven gaan (“It is beyond our power of observation”); 3. voorbij (“Beyond these planets is the spiritual world”).



Bhaktivedanta purports commentaren van S’rî S’rîmad A.C. Bhakti-vedanta Swami Prabhupâda.

Thus end the ~ of the ... Chapter of the ... in the matter of ... — Zo eindigen de commentaren van S’rî S’rîmad A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupâda bij het ... hoofdstuk van de ..., getiteld ‘...’.

 [A:] (Jayadvaita Swami): The “Bhakti-vedanta purports” means “the purports by Bhaktivedanta.” This is a typical English construction. (And since the purports are by Bhaktivedanta, we understand that they will be full of knowledge & devotion.)

birds of the same feather lieden van hetzelfde allooi.

~ flock together — soort zoekt soort.



birth, repeated herhaalde geboorte. Zie ook: REPEATED BIRTH AND DEATH

black ointment (for the eyes) ogenzwart (o.), kohl (m.).

bliss geluk (o.), vreugde (v.), gelukzaligheid, gelukzalig (bn.)

bodily conception of life lichame-lijke levensopvatting (v.).

bodily designations lichamelijke aanduidingen.

bodily identification vereenzelvi-ging met het lichaam (v.), identi-ficatie met het lichaam (v.).

bogus vals, nep (bn.).

bold(ly) stoutmoedig (zie: Bg. 9.31), (dapper, moedig).

bonafide bonafide (bn.), authen-tiek, echt (bn.).

Brahman effulgence Brahman-gloed (m.).

Brahman realisation de Brahman-realisatie (v.).

brahminical brahmaans (bn.).

broad-minded ruimdenkend (bn.).

C

Causal Ocean Oceaan van Oorzaken (m.).

cause oorzaak (v. – allemaal).

efficient — werkzame.

immediate — rechtstreekse, directe, onmiddellijke ~ (VD).

material — materiële.

original — oorspronkelijk.

remote — uiteindelijke ~ (m.b.t.

Krishna, achterliggende ~ (m.b.t. karma etc.).

root — grondoorzaak.



cause of all causes oorzaak van alle oorzaken.

causeless mercy grondeloze ge-nade (v.).

ceremony ceremonie (v.) (mv. ceremonieën).

chant (to) chanten (japa), zingen (kîrtana), reciteren, aanroepen, verkondigen, uitspreken, uitroepen. Zie ook: Process of chanting.

chant the glories of (to)

verheerlijken, bezingen (van heer-lijkheden). Zie ook: Congregatio-nal chanting.



charity* vrijgevigheid (v.), schen-kingen doen, (naar context) lief-dadigheid (v.); liefdegaven (de).

* Zie: Nectar of Diction.

 zich vrijgevig tonen/opstellen tegenover, vrijgevig zijn tegenover (direct aan de persoon), ~ bedoeld voor (indirect).

 vrijgevig schenkingen doen Zie ook: charity, giving in ~.



vrijgevig liefdegaven schenken.

charity, giving in ~ zich vrijgevig tonen/opstellen tegenover; vrijgevig liefdegaven schenken. Zie ook: charity.

chewing the chewed kauwen wat al uitgekauwd is; herkauwen van iets wat al uitgekauwd is

city of nine gates de stad met negen poorten.

class (of men) groep, klasse (van mensen).

clutches greep (m.). Zie ook: From the clutches, in the clutches of.

from/in the ~ of — uit/in de greep van, (gevangen zitten in).



code (spiritual, moral, etc.) voor-schrift (o.), regel (m.), (code (m.)).

commentator(s) commentator (m.), (schrift)uitlegger (m.), interpreet (m.), exegeet (m.).

common man/men gewoon mens (m.); doorsnee mens (m.); gemiddelde mens (m.); gewoon persoon (m.); doorsnee persoon (m.); gemiddelde persoon (m.); de mens(en) in het algemeen.

communion nauw contact hebben met (rechtstreekse omgang, in direct contact staan met).

compassion mededogen (o.).

complete form complete gedaante (v.)/vorm (m.)

His complete form — Zijn complete gedaante (of: Zijn Beeldgedaante).



complete whole complete geheel, volkomen geheel.

concentrate (to) zich concentreren.

concentrate the mind on de geest concentreren op.

conception (under the ~ of) in de veronderstelling dat, (menend dat...).

conception of Brahman/-Paramâtmâ. . . het begrip van, het begrijpen van Brahman/-Paramâtmâ ...

conchshell hoornschelp (v.).

conclusive beslissend, doorslaggevend, (afdoend).

concoct (to) verzinnen.

concoction verzinsel (o.), (mv. ver-zinsels), bedenksel (o.).

 (‘bedenkselen’: zie: Prediker 7:29).



condemn verwerpen.

being condemned more and more — er komt een steeds grotere doem op te rusten.



conditioned geconditioneerd (bn.).

condition (stage) of life levens-toestand (m.) (neologisme).

conditioned life geconditioneerd bestaan (o.).

conditioned soul geconditioneerde ziel (v.).

confidential vertrouwelijk (bn.).

confluence samenloop (m.).

congenial bevorderlijk, gunstig, aangenaam, ideaal.

not very congenial — niet erg ide-aal.  zie: Bg. 14.17, comm.



congregational chanting geza-menlijk zingen.

conjugal love* amoureuze liefde (v.).

* PrabhupÂdaism.

 Literally: “love within marriage”. How-ever, it pertains to both the love between spouses and that between lovers. Derives from yugala-prîti– amourous love.

constitution gesteldheid (v.), (aard, natuur).

constitutional position wezenlijke positie (v.), natuurlijke positie (v.).

contaminated onzuiver, bevuild, besmet door, behept met, (onrein, besmet).

materially ~ onzuiver door mate-

riële invloeden



Zie ook: contamination(s), uncontaminated.

contamination(s) onzuiverheid (v.), ~heden, bevuiling (v.), veront-reiniging (v.), besmetting (v.).

~ of the material world — ~ van de materiële wereld).



Zie ook: contaminated, uncontaminated.

continued to say zei.

 Vertalen als ‘said’, zie: Words to skip. In: The BBT Handbook, p. 150-1 (Words to Skip), quoted in The BBT Manual.



control1 (to) beheersen, meester zijn, besturen.

control2 (to), be under the ~ of

bestuurd worden door, in de macht zijn van.



controller bestuurder (m.).

cosmic manifestation kosmische manifestatie (v.)/ manifestatie (v.) van de kosmos. Zie ook: Manifestation, material manifestation, temporary manifestation.

material cosmos — materiële kos- mos (m.).

cosmic manifestation — kosmi- sche manifestatie (v.).

manifested cosmos — gemanifes-teerde kosmos (m.).

manifested world — gemanifes-teerde wereld (de).

the cosmos — de kosmos (m.).

the universe — het universum (o.).

counteract (to) tegengaan, neutraliseren.

covered bedekt, versluierd (bn.).

cowherd boy koeherdersjongen (m.).

cowherd girl koeherdersmeisje (v.).

cowherd man koeherder (m.).

cowherd woman koeherderin (v.).

create (to) scheppen, creëren, ma-ken.

creation schepping (v.).

criterion criterium (o.), maatstaf (m.), standaard (m.).

cult (of bhakti) cultus (m.) (mv. culten).

cultivate (to) cultiveren, ontwikke-len.

culture of knowledge kennis op-doen/cultiveren.


D

deerskin hertenhuid (v./m.).

defect(s ) tekortkoming(en) (v.), gebrek(en) (o.).

degradation achteruitgang, (dege-neratie).

degrade (in/to) vervallen tot, ont-aarden in, (degenereren).

deity godheid (m./v.).

presiding deity — heersende godheid (m./v.) [Sûrya is de godheid die over de zon heerst].

worshipable deity 1. onder- werp van verering (o., bij verwijzing m./v.); 2.vererens-waardige godheid.

Deity Beeldgedaante / Godsge-daante (m.v.), (“We aanbidden de ~ in de tempel”)..

worshipable Deity — vererens-waardige gedaante (van God) in de tempel 1. onderwerp van verering (o., bij verwijzing m./v.).; 2. vererenswaardige Godheid (m./v.).

 BBTH, p. 139: “S’rîla Prabhupâda usually uses this word to mean ‘the mûrti in the temple.’ Sometimes he uses ‘Deity’ in the sense of ‘form of God’ (e.g., Lord Ramâcandra is the worshipable Deity of Hanumân). He sometimes uses ‘deities’ to refer to demigods or the guna-avatâras

delusion verblinding, verwarring, waanidee, waandenkbeeld, onwer-kelijk, denkbeeldig, illusie, verdwa-zing, verdwaasdheid (Zie: Prediker 3:4).

demigod halfgod (m.).

demon demon (m./v.).

demoniac1 demonisch (bn.).

demoniac2 (the) 1. demonen; 2. personen met een demonische mentaliteit.

dependant (one’s) 1. afhankelijke (m./v.); 2. ondergeschikte (m./v.).

derive (pleasure , ...) from krijgen, halen uit, (plezier) ontlenen aan, putten uit.

descending knowledge neerdalen-de methode (v.). Zie ook: Ascending process, descending process, process(es).

descending process neerdalende methode (v.). Zie ook: Ascending process, descending knowledge, process(es).

described (as) (soms) aangeduid als, beschreven als.

designation(s) aanduiding(en) (v.), benaming(en) (v.), (bepaaldheid/-heden (v.)), namen waarmee (...) wordt aangeduid.

desirable wenselijk, verlangd.

desire tree wensboom (m.).

detach (to) onthechten, terugtrek-ken, loslaten.

detached order of life teruggetrok-ken levensorde (v.).

detachment onthechting (v.).

develop (to) opwekken / ontwikkel-en.

• ~ desire — ~ van verlangen.

•~ taste for something — smaak krijgen voor.

• ~ qualities — ~ van kwaliteiten.



deviate1 afwijken van, afdwalen van.

to be deviated (lijd. vorm) — (als: “be swayed”) op andere gedachten gebracht worden of ergens vanaf gebracht worden, overgehaald worden tot iets anders, afdwalen, afleiden van, met verdeelde aandacht (zie: Bg. 12.6). Antonymisch: met onverdeelde aandacht.



deviation (without deviation) af-dwaling (v.), (zonder af te dwalen).

devoid (of) vrij zijn van, (verstoken van).

devotee toegewijde (m./v.).

devotion devotie (v.).

devotional devotioneel (bn.).

devotional process methode van devotionele dienst (v.).

devotional scriptures devotionele teksten (m.), (in verzen kan: devotionele geschriften). Zie ook: Revealed scriptures, scripture.

devotional service* devotionele dienst (m.).

* PrabhupÂdaism.

 “Prabhupâda galvanizes his readers theologically by harnessing the twin phra-ses, ‘Supreme Personality of Godhead’ and ‘devotional service,’ his unique translations for the two Sanskritic terms, bhagavân and bhakti. Ordinarily, we expect translation to be a step down from the originalwith something being lost, but in translating these terms, Prabhupâda accelerates their mean-ing, and in doing so, establishes them as the governing principles of his theology. (...) The second phrase, devotional service, Prabhupâda’s translation for bhakti—which others simply translate as ‘devotion,’ ‘worship,’ or ‘love’—is considered by Prabhupâda to be synonymous with dharma. Dharma is normally understood as ‘religion,’ ‘law,’ or ‘duty,’ but Prabhupâda explains it as the essential irreducible quality of the living being, i.e., service [see: Bhagavad-gîtâ 18-20; footnote in original, RV] ‘This ontological sense of the word dharma as “service” is related to the translation of the important word bhakti as “devotional service”: When a person’s natural inborn quality of service is transformed back into one’s original manifestation of service to God, this is called bhakti’ (Schweig 1995). By emphasizing that that every living being can achieve perfection through devotional service to the Supreme Personality of Godhead, Prabhupâda is able to convey to his community of believers the universal nature of Krishna consciousness. At the same time, these twin phrases themselves proclaim the kerygmatic (proclaiming) nature of scripture that presupposes a new event of understanding as the ultimate goal of its reading.” (Zie ook: Supreme Personality of Godhead)

In: Tamal Krishna Goswâmî. (1998).’Tensions in Scriptural Transmission”. In: Journal of Vaishnava Studies, vol. 6, nr. 2, spring 1998 (ISSN: 1062-1237), pp. 67.

  1   2   3   4   5


Dovnload 432.79 Kb.