Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Station Haarlem Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Dovnload 51.78 Kb.

Station Haarlem Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie



Datum02.09.2018
Grootte51.78 Kb.

Dovnload 51.78 Kb.

Station Haarlem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Station Haarlem is het belangrijkste spoorwegstation van Haarlem, gelegen aan de spoorlijn Amsterdam - Rotterdam (de Oude Lijn), de spoorlijn Haarlem - Uitgeest en de spoorlijn Haarlem - Zandvoort.

Geschiedenis


Het eerste station Haarlem werd geopend op 20 september 1839, als een van de drie stations van de spoorlijn Amsterdam – Haarlem, de eerste spoorlijn van de HIJSM en tevens de eerste Nederlandse spoorweg (Amsterdam – Halfweg – Haarlem), nu deel van de Oude Lijn.

In Haarlem kwam het eerste treinstation juist buiten de Amsterdamse Poort te liggen. Op deze plaats bevindt zich sinds 1844 het terrein van de Hoofdwerkplaats Haarlem van NedTrain.





Figuur 1. Gevel van het hoofdgebouw van het oude station uit 1842.

In 1842 werd het tijdelijke treinstation even buiten de Amsterdamse Poort vervangen door een station op de definitieve locatie aan de noordkant van de binnenstad. Toen kwam ook de overbrugging van het Spaarne in gebruik. Het is een van de weinige 19e-eeuwse stations in Nederland die binnen een 17e-eeuwse omwalling werden gelegd.

In hetzelfde jaar werd de spoorlijn verlengd van Haarlem naar Leiden. Aanvankelijk was de spoorlijn uitgevoerd in breedspoor, met een spoorwijdte van 1945 mm. In 1865 werd het spoor versmald tot normaalspoor (1435 mm). In 1867 kwam de spoorlijn Haarlem - Uitgeest in gebruik. In 1881 kwam de spoorlijn Haarlem - Zandvoort er bij. De tegenover het treinstation gelegen fabriek van Beijnes kreeg in 1891 een spooraansluiting, die in 1952 is vervallen. In 1912 werd station Haarlem aangesloten op de Haarlemmermeerspoorlijnen. Tegelijkertijd kreeg Haarlem een tweede treinstation erbij, station Rijksstraatweg aan de Haarlemmermeerspoorlijnen, dat gesloten werd in 1936. Niet ver daarvandaan werd in 1998 station Haarlem Spaarnwoude geopend.

Stationsgebouw


Het oorspronkelijke stationsgebouw werd in 1906-1908 vervangen door een nieuw gebouw van D.A.N. Margadant aan de nu hooggelegen spoorlijn. Kenmerkend zijn de twee verschillende in- en uitgangsgebouwen en de situering van de wachtkamers en restauratie op het eilandperron. Het is het enige treinstation in Nederland in de Art Nouveau of Jugendstil-stijl, en een van de markantste gebouwen in de stad Haarlem. In het gebouw zijn vele tegeltableaus aangebracht (zie afbeelding).

Een van de weinige grote veranderingen sinds de bouw van het stationsgebouw is de aanleg van het derde perron langs spoor 8 in 1953, waarvan de architectuur contrasteert met de rest van het gebouw.

Het treinstation is meerdere keren gebruikt voor filmopnamen, zoals voor Als twee druppels water van Fons Rademakers in 1963, voor Zwartboek van Paul Verhoeven in 2005 en voor de Amerikaanse actiefilm Ocean's Twelve van Steven Soderbergh in 2004, waarin het Haarlemse perron station Amsterdam Centraal moest voorstellen.

In de gebouwen op het grote middenperron bevonden zich, naast dienstruimten, ook wachtzalen en andere reizigersfaciliteiten, waaronder twee zalen voor de stationsrestauratie. Een van deze gebouwen is sinds 2011 in gebruik als een kleine bibliotheek met wachtruimte en koffieautomaat.



Op 15 september 2008 was er een groot feest ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van het huidige stationsgebouw van Haarlem.



Figuur 2. Stationsoverkapping



Figuur 3. Een van de drie uitgangsgebouwen



Figuur 4. Tegeltableau 100 jaar spoorwegen; 1839-1939 door Zenith Gouda

Spoorlijnen


In 1912 kwam de spoorlijn Aalsmeer - Haarlem in gebruik, onderdeel van de Haarlemmermeerspoorlijnen. Hiervoor werd de brug over het Spaarne van een derde spoor voorzien. Sinds de opheffing van de lijn naar Hoofddorp in 1936 is dit spoor in gebruik gebleven als verbinding met de Hoofdwerkplaats Haarlem.

De sporen in station Haarlem werden in 1927 geëlektrificeerd als onderdeel van de elektrificatie van de Oude Lijn. Ook de lijn naar IJmuiden werd toen elektrisch. De lijn naar Zandvoort werd in 1935 geëlektrificeerd. Het locomotievendepot werd datzelfde jaar opgeheven.

Tot 1986 was Haarlem een belangrijk treinstation in Nederland. Sinds de opening van de Schiphollijn rijden echter de meeste doorgaande treinen naar Rotterdam, Zeeland en België via station Schiphol.

Lange tijd stopte aan het derde perron (spoor 8) de intercity uit Limburg naar Zandvoort. Vanaf 1996 was dit het aankomst- en vertrekspoor voor de Intercity's naar Heerlen en Maastricht, maar sinds december 2006 stopt de trein van Amsterdam naar Zandvoort op dit spoor en sinds december 2011 ook die naar Uitgeest. De Intercity's van de Oude Lijn stoppen nu in beide richtingen aan het grote middenperron (sporen 3 en 6).



Sinds in 1986 de Schiphollijn volledig in gebruik werd genomen, was Haarlem geen stopplaats meer voor de Intercity's tussen Amsterdam en Rotterdam. Sinds de invoering van de dienstregeling 2012 rijden veel doorgaande Intercitytreinen Amsterdam - Den Haag / Rotterdam weer de oude route (van voor 1986) over Haarlem, onder meer om ruimte te maken voor Fyra-treinen op het traject Amsterdam Centraal - Schiphol. Ook de treinen Haarlem - Alkmaar - Hoorn hebben nu de benaming Intercity, zodat het aantal Intercity's in dit spoorwegknooppunt sterk is gestegen.

  • Geschiedenis
  • Stationsgebouw
  • Spoorlijnen

  • Dovnload 51.78 Kb.