Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Taak 5 Bewegend beeld door Gonny van der Zwaag en Mia Verhagen

Dovnload 63.19 Kb.

Taak 5 Bewegend beeld door Gonny van der Zwaag en Mia Verhagen



Datum22.06.2017
Grootte63.19 Kb.

Dovnload 63.19 Kb.

Taak 5 Bewegend beeld

door Gonny van der Zwaag en Mia Verhagen




Inleiding

Voor taak 5 hebben we als doelgroep de studenten van de cursus Kijken naar Amerika (OU, studie Algemene Cultuurwetenschappen) gekozen. We hebben een voorbeelduitwerking geschreven voor de bijzondere verplichting die bij deze cursus hoort.

De cursus Kijken naar Amerika behandelt de Amerikaanse cultuur en de wijze waarop bepaalde aspecten daarvan, bijvoorbeeld de ‘American Dream’ invloed hebben gehad op de eigen samenleving en op andere culturen. In Leereenheid 7 van de cursus, Hollywood, de economie van Utopia, komen de typische cultuuraspecten in Amerikaanse films echter nauwelijks aan bod. Daarom hebben wij gekozen om dit onderwerp in de volgende voorbeelduitwerking te analyseren. We hebben hiervoor twee Amerikaanse films gekozen en deze in de context geplaatst van het tijdsbeeld: The Ice Storm (1997) van Ang Lee en American Beauty (1999) van Sam Mendes.

Onze onderzoeksvraag is: Wat zijn de kenmerken van de maatschappij in de betreffende tijdsperiode die in de films zijn uitgewerkt? Tevens onderzoeken we de motieven die de regisseurs voor ogen stonden bij het maken van hun film en we beschrijven hoe de film ontvangen is bij publiek en critici.

UITWERKING

Inhoudsopgave:

1. Introductie

2. Typering van het tijdsbeeld

3. De aanleiding tot het maken van de film

4. De motieven van de filmmakers

5. De aanpak van de film

6. De inhoud van de film

7. De thematiek in de film

8. De receptie van de film door publiek en critici

9. Het resultaat

10. Conclusie



1. Introductie


Dit essay is een voorbeelduitwerking van de bijzondere verplichting die onderdeel uitmaakt van de cursus Kijken naar Amerika van de OU-studie Algemene Cultuurwetenschappen. Die bijzondere verplichting houdt in dat geschreven of gefilmd origineel Amerikaans materiaal over de Amerikaanse samenleving moet worden geanalyseerd. Wij hebben gekozen voor het bestuderen van bewegend beeld in de vorm van twee films die - ieder op een andere manier - een visie laten zien op verschillende aspecten van de Amerikaanse samenleving.

De twee films die zullen worden geanalyseerd zijn de films The Ice Storm (1997) van Ang Lee en American Beauty (1999) van Sam Mendes. Filmbeelden geven vaak een duidelijk tijdsbeeld van de cultuur waar ze uit voortkomen. In dit geval betreft het de historische context de Amerikaanse samenleving van de jaren 70 in The Ice Storm en de jaren 90 in American Beauty.

Onze onderzoeksvraag is: Wat zijn de kenmerken van de maatschappij in de betreffende tijdsperiode die in beide films zijn uitgewerkt? Tevens onderzoeken we de motieven die de regisseurs voor ogen stonden bij het maken van hun film en we beschrijven hoe de film ontvangen is bij publiek en critici.

2. Typering van het tijdsbeeld



The Ice Storm speelt in de jaren 70 in Amerika waar zich grote veranderingen in de samenleving voltrekken. Het is de periode waarin de ‘American Dream’ weer een opleving maakt, het geloof dat je in een vrije stimulerende omgeving alles kunt bereiken. Iedereen moet succesvol zijn, of het nu de familie, werk of persoonlijke ontwikkeling betreft. Voor alles bestaat een nastrevenswaardig perfect model, denk aan uitdrukkingen als de ‘all American family’, de ‘all American girl’ of de ‘all American housewife’.

Er is in de jaren 60 en 70 grote politieke en sociale onrust: het is de tijd van het Watergate-schandaal, de Vietnam-oorlog is net voorbij en men verliest langzamerhand het vertrouwen in de regering. Nixon doet wanhopige pogingen de zaak te redden, maar dat lukt niet meer. Het is ook de tijd van de economische stagnatie en de energiecrisis en dat doet het geloof in de regering ook geen goed.

De rol van de media wordt in deze periode op allerlei gebied invloedrijker, of het nu de opvoeding betreft of de informatie die de samenleving door de politici krijgt voorgeschoteld. Beeldvorming gaat in de politiek in toenemende mate een rol spelen en de macht van de illusie wordt groter: er ontstaat een steeds steviger verstrengeling van illusie en realiteit (zie 2, pagina 11). De familie- en gezinswaarden staan al sinds de sixties onder grote druk; veel huwelijken stranden en kinderen vragen zich af of dat ook in hun gezin gaat gebeuren. Relatietherapie, familietherapie en zelfhulpgroepen zijn niet weg te denken, de eigen persoonlijkheidsontwikkeling wordt steeds belangrijker gevonden. Het is tevens de tijd van het opkomend feminisme; de vrouw maakt zich los uit het vaste rolpatroon. Oude waarden worden losgekoppeld door het veranderende morele klimaat vanuit de jaren 60; de seksuele revolutie vindt plaats, men verkent grenzen en partnerruil is hip. De tijd van het patriarchale vaderschap is voorbij. Het is de tijd waar kinderen hun ouders gaan opvoeden, want de ouders zijn zo met zichzelf bezig dat de kinderen verantwoordelijkheid moeten nemen voor hun eigen ontwikkeling Er is weinig oog voor traditie of historisch bewustzijn. Echte communicatie is een probleem geworden en er wordt in toenemende mate geëxperimenteerd met drugs en ook het drankgebruik, vooral bij jongeren, neemt toe.
American Beauty schept een tijdsbeeld van een periode die twee decennia later ligt: de jaren 90. Het is een tijd waarin de vrouwenemancipatie zijn beslag heeft gehad: van zowel mannen als vrouwen wordt verwacht dat zij een succesvolle carrière opbouwen. Aan vrouwen wordt echter nog steeds de eis gesteld dat zij een goede moeder zijn en dat zij voldoen aan het schoonheidsideaal, waardoor de druk op vrouwen sterk is toegenomen.

Experimenteren met seks wordt door de komst van seksueel overdraagbare ziektes als AIDS niet meer geaccepteerd. Wel worden er nog steeds drugs gebruikt, maar dit vindt plaats in een minder open sfeer dan in de jaren 70. Drugsgebruik is een individueel genoegen, geen groepsbezigheid.

Wat materialisme betreft bevindt de samenleving zich in de naweeën van de jaren 80. Het gezin staat centraal, maar het gevoelsleven en de interesse in elkaar is verdwenen. De kinderen zijn vaak op zichzelf aangewezen, opnieuw omdat de ouders teveel met zichzelf bezig zijn. In dit tijdperk zijn ouders echter niet bezig met relatietherapie, zelfontplooiing of het ontdekken van hun gevoelens, maar alles is gericht op geld verdienen en carrière. Ook de zelfhulpprogramma’s zijn erop gericht om anderen te beïnvloeden en te krijgen wat je wilt.

Homoseksuele relaties zijn nog steeds een taboe. Sommigen durven er openlijk voor uit te komen en zijn zelfs trots op hun geaardheid, terwijl er tegelijkertijd nog veel verborgen verlangens zijn, mensen die niet durven toe te geven aan hun gevoelens omdat homoseksualiteit feitelijk nog niet is geaccepteerd.


3. De aanleiding tot het maken van de film
Ang Lee wilde met The Ice Storm een film maken die geheel anders was dan zijn vorige film, Sense and Sensibility, die handelde over het 19e eeuwse Engeland. Hij verlegde zijn focus naar de Amerikaanse buitenwijken rond het jaar 1973 door het lezen van het boek The Ice Storm van Rick Moody (4) dat een scherp, haast wrang beeld geeft van het leven in de jaren zeventig.

Het boek is door screenwriter James Schamus verwerkt tot een filmscript. Hij heeft de volgorde van het boek gewijzigd, maar een grote hoeveelheid dialogen van Rick Moody zijn letterlijk in het filmscript en in de film opgenomen. Bij de omzetting van boek naar script moest de structuur veranderd worden, want een aantal zaken uit het boek waren filmisch gezien niet haalbaar.

Ang Lee was zeer geïntrigeerd door het boek. Hij wist meteen toen hij het had gelezen, dat hij het wilde verfilmen. Daarbij wilde hij vooral de emotionele kern van het boek behouden, omdat dit voor hem de hoofdreden was om de film te maken. De scène (aan het eind van het boek) waar Paul Hood door zijn familie wordt opgewacht, gaf de doorslag. Dat hoopvolle beeld raakte hij niet meer kwijt. Ang Lee heeft de film minder grof en een stuk vriendelijker gemaakt, omdat hij meer distantie tot deze periode had dan Rick Moody.

Ang Lee had met Sense and Sensibility aan zijn geldschieters bewezen dat hij een grote Engelstalige film aankon. Daardoor gaf men hem veel creatieve vrijheid en hij kon daardoor ook rekenen op grote sterren als Sigourney Weaver en Kevin Kline. De film had een budget van $18 miljoen.

Regisseur Ang Lee is geboren in Taiwan en sinds 1978 woonachtig in de VS. Hij is bekend van The Wedding Banquet (1993, Gouden Beer op Filmfestival Berlijn), Eat Drink Man Woman (1994) en Sense and Sensibility (1996).

In het boek A History of Narrative Film van David Cook (5) wordt Ang Lee een van de prominente vertegenwoordigers van The New Taiwan Cinema genoemd.


De Britse regisseur Sam Mendes maakte met American Beauty zijn debuut als filmmaker. Daarvoor was hij actief in de theaterwereld: hij was onder andere regisseur van de Royal Shakespeare Company en produceerde de musical Cabaret in Londen en op Broadway. Door zijn reputatie had hij vaak filmscripts aangeboden gekregen, meestal kostuumdrama’s. Mendes wilde echter iets anders: “I wanted to do something contemporary, and I wanted to do something original” (13).

Sam Mendes ontving het script voor American Beauty door bemiddeling van Steven Spielberg en producers Dan Jinks en Bruce Cohen. Mendes was meteen gecharmeerd van het knap geconstrueerde verhaal en stemde toe. De filmopnames startten op 9 december 1998. Nog geen jaar later, op 8 september 1999, ging de film in de Verenigde Staten in première.


Alan Ball, de scriptschrijver en co-producter van American Beauty, speelt een belangrijke rol bij de totstandkoming van de film. Hij is eveneens afkomstig uit de theaterwereld. Daarna schreef hij voor een aantal sitcoms, waaronder Grace under fire en Cybil. De frustratie over het feit dat zijn scripts steeds werden herschreven vormde de aanleiding om American Beauty te schrijven: “I longed for the chance to write something that I was deeply invested in, and that--plus my anger and rage at my working situation--just sort of channeled into American Beauty.” zegt Ball in een interview met Amazon.com (8). Hij baseerde zich daarbij op een waargebeurd verhaal, de zaak Joey Buttfuoco/Amy Fisher.

Ball was zeer tevreden met regisseur Sam Mendes. Hij begreep het script meteen op de juiste manier. Het filmverhaal wijkt dan ook nauwelijks af van het originele script. Eén aspect is uit het verhaal verdwenen: in eerdere versies van het script zouden Jane en Ricky aan het eind van de film wegens tijdens hun vlucht worden gearresteerd wegens moord. Uiteindelijk was het Ball zelf die dit gedeelte verwijderde, omdat het verhaal anders te zwartgallig zou worden. Er is nu volgens Ball een betere balans ontstaan tussen cynisme en romantiek.


4. De motieven van de filmmakers
Voor regisseur Ang Lee waren er verschillende motieven om The Ice Storm te maken. De jaren 70 waren een periode die nog vers in ieders geheugen lag, maar waarover toch maar weinig films zijn gemaakt. Ook sloot The Ice Storm goed aan bij Ang Lee’s eerdere oeuvre: hij had al eerder familiedrama’s geregisseerd.

De sociale cultuur in de jaren 70 was hip en bevrijdend. De personages in het verhaal begonnen zich hier onbehaaglijk bij te voelen; het was dus een goed moment om zich te bezinnen op de samenleving in die periode, want het is de start voor de wereld van nu geweest. “We kunnen er veel van leren, ook al is het soms gênant,” zegt hij hierover in een Director’s Chair interview (7). Het was een uitdaging en ook een risico om een film te maken over een periode die veel mensen zich uit eigen ervaring konden herinneren.

Daar kwam bij dat het fenomeen van een ijsstorm nog nooit door iemand in een film was toegepast. De vreemde, destructieve geluiden van een ijsstorm waren uitnodigend voor de filmmaker.

Het verhaal bestaat als het ware uit ijssplinters: verschillende deeltjes en observaties, als in een schilderij. Ang Lee vond het een uitdaging om hier een samenhangend geheel van te maken.

Het mixen van de satire, de comedy en het dramatische, zelfs tragische deel van het verhaal in de film was zeer spannend, want er moest een gevoelige snaar geraakt worden.
De bioscoopbezoekers van American Beauty zullen de jaren 90 allemaal van nabij hebben meegemaakt. Voor regisseur Sam Mendes was het belangrijkste motief om de film te maken de mogelijkheid om een verhaal te vertellen: “Het is een verhaal, dat ik vertel en waarvan ik hoop dat iedere kijker iets eigens eruit haalt” (10). Mendes was niet van plan met de film een boodschap uit te dragen: “Als je krampachtig probeert iets belangrijks te zeggen, sla je volgens mij de plank altijd mis” (10) en “It’s not a public statement, it’s a very private, interior film” (11). Is American Beauty het definitieve portret van de witte Amerikaanse middenklasse, zoals sommigen beweerden? Dat is een gedachte waarvan Mendes zich nadrukkelijk distantieert: “Elke kunstenaar vertelt een verhaal op zijn eigen manier. En als filmmaker zou je je niet met iets definitiefs bezig moeten houden” (10).

Het was voor zowel de regisseur als de scriptwriter geenszins de bedoeling om een populaire, mainstream film te maken. Voor scriptwriter Alan Ball was het schrijven van het script een manier om zijn boosheid te kanaliseren. Daarnaast kon hij veel van zichzelf in het verhaal verwerken: “Through Lester I got to say everything I've always wanted to say.” Maar behalve met Lester identificeert hij zich ook met andere karakters in de film: “I definitely equate myself with him. I’m like half Lester, half Ricky. I’m sure there are parts of me in every character, but they all exist on their own.” (8).


5. De aanpak van de film
Ang Lee woonde in Taiwan in de jaren 70, de periode waarover The Ice Storm gaat. Hij heeft daarom sterk geleund op wat het boek van Rick Moody uitstraalde, maar ook de suggesties van de screenwriter James Schamus en van zijn crew die de tijd zelf hadden meegemaakt gaven hem het vertrouwen de periode raak neer te kunnen zetten. Bijvoorbeeld gaven ze advies over het type speelgoed dat gebruikt werd in het decor. Of, wat nog belangrijker voor hem was: over het gedrag en de uitingen van de kinderen in de film. Ang Lee kon zich niet voorstellen dat de 14-jarige dochter Wendy tegen haar moeder zegt:” Mom, are you all right?” of dat de kinderen niet gehoorzamen wanneer Ben tegen zijn kinderen zegt dat ze om 10 uur naar bed moeten.

Verder luisterde Ang Lee naar muziek uit de jaren 70 en hij huurde een onderzoeker in die hem vertelde wat er in die tijd speelde, zoals de vrouwenbeweging. Hij verzamelde foto’s, kranten, modetijdschriften en dergelijke om een goed gevoel voor de periode te krijgen. Hij bekeek weinig films uit die tijd want hij wilde niet op de zeventiger jaren manier filmen. Ang Lee houdt van dramatisch materiaal, omdat dat de beste manier is om te onderzoeken wat de mensheid beweegt.

Met de kostuums en decors uit de jaren 70 heeft hij zich erg ingehouden, hoewel hij zich wel uitgedaagd voelde om karakteristieke zaken te gebruiken, zoals het waterbed, de jumpsuit, de tapijten etc. Bij de gekozen filmlocaties in New Canaan ontstond echter een probleem: toen de mensen het boek lazen trokken ze hun toezegging om hun huizen te gebruiken in. Ze wilden niet op deze manier geportretteerd worden.

Ang Lee wil geen filmbeelden die artificieel zijn. Hij gelooft dat er een zeker realisme nodig is om de aandacht van het publiek te trekken.


In tegenstelling tot Ang Lee hoefde Sam Mendes zich niet te informeren over het tijdperk waarin American Beauty speelt. Mendes was vanwege zijn werk op Broadway al regelmatig in de Verenigde Staten geweest en maakte de periode van de jaren negentig bewust mee. Scriptwriter Alan Ball is Amerikaan van geboorte en was als schrijver van sitcoms al vertrouwd met de clichés over de Amerikaanse cultuur die in deze televisieseries worden verwerkt. Zie bijvoorbeeld het boek Honey, I'm home! sitcoms, selling the American dream, door Gerard Jones (3).

Voor Mendes was er sprake van verwondering waarom juist hij deze film zou mogen maken: “In terms of being an outsider in America and having a certain type of objectivity to a degree, there were a few times I thought to myself: what on earth am I doing here? I’m a Brit making a movie so firmly set in the States!” (11). Het feit dat hij een buitenstaander is, ervaart Mendes echter ook als een voordeel. In diverse interviews noemt hij andere typisch Amerikaanse films die hij bewondert en die ook door buitenlanders zijn gemaakt: Chinatown (1974, Roman Polanski, Pools/Frans), Midnight Cowboy (1969, John Schlesinger, Brits) en The Truman Show (1998, Peter Weir, Australiër). Daarnaast was Mendes verwonderd dat productiemaatschappij Dreamworks het aandurft om een totaal onervaren filmmregisseur zoveel vrijheid te geven met zulk riskant materiaal: “I still can’t believe it. Although there was something about the fact that it was a first-time writer, a first-time producer, and a first-time director all at the same time.” (12).

Vanwege het – voor Hollywood-begrippen - beperkte budget van de film ($15 miljoen) moesten sommige sequenties herschreven worden om ze goedkoper te maken. Ter vergelijking: The Sixth Sense, een enigszins vergelijkbare film die in hetzelfde jaar werd uitgebracht, kostte $55 miljoen.

Het maken van de film was voor Mendes een compleet nieuwe ervaring. Het maken van een theaterstuk is een organisch gebeuren, dat langzamerhand groeit, terwijl het maken van een film fragmentarisch plaatsvindt. Door een aantal beginnersfouten bleef het materiaal van de eerste draaidagen daardoor grotendeels ongebruikt.

Aanvankelijk wilde Mendes van American Beauty een comedy-achtige film maken, maar tijdens de montage ontstond een veel diepgaander, emotioneler werk. Met The Ice Storm was iets vergelijkbaars aan de hand: bij de eerste test-viewings van The Ice Storm merkte Ang Lee dat het publiek aan het begin van de film te hard lachte. Daarom heeft hij er veel humor uitgehaald en gewerkt aan een betere balans tussen humor en tragedie.

6. De inhoud van de film




In The Ice Storm spelen Kevin Kline en Joan Allen de rollen van Ben en Elena Hood. Ze hebben twee kinderen: Wendy (Christina Ricci) en Paul (Tobey Maguire) Hood. Naast hen woont de familie Carver: Sigourney Weaver is Janey Carver; haar man Jim Carver wordt gespeeld door Jamey Sheridan. Hun kinderen zijn Micky en Sandy Carver, respectievelijk gespeeld door Elijah Wood en Adam Hann-Byrd.


Ang Lee koos Kenin Kline bewust voor de rol van de vader “because he is silly and pathetic and still gets to your heart”. De rest van de acteurs is daaromheen gecast.
The Ice Storm gaat over twee middlenklasse families, Hood en Carver, in een buitenwijk van New Canaan, Connecticut,(New England). Het speelt zich af in het Thanksgiving-weekend van 1973.

De film begint met dezelfde beelden als die van de slotscene, waarin Paul Hood in de trein op weg is van New York naar New Canaan. De trein heeft stilgestaan vanwege bevroren hoogspanningskabels, door de ijsstorm die die avond heeft gewoed. De conducteur meldt dat de trein weer gaat rijden. Paul leest intussen de strip “The Fantastic Four”, waarvan het verhaal een metafoor lijkt te zijn voor wat er in het leven van zijn eigen familie gebeurt. Wanneer Paul uitstapt, staan zijn ouders en zusje op het perron om hem af te halen.

Ben Hood twijfelt over zijn promotiekansen op het werk, maar daarover denkt hij liever niet na. Hij heeft al geruime een tijd een affaire met Janey Carver, de buurvrouw. Ben’s vrouw Elena, de ‘all American housewife’, heeft genoeg van zijn leugens en probeert met zelfhulpboeken een uitweg te zoeken. Drank, sex, winkeldiefstal en drugsgebruik zijn de vluchtwegen die door beide generaties worden toegepast. Wendy, de 14-jarige dochter is ongeremd en speelt seksuele spelletjes met beide buurjongens.

Op de avond van de ijsstorm gaat Paul naar New York om een rijk klasgenootje te bezoeken. Dat blijkt een teleurstelling: zij heeft nog een andere jongen uitgenodigd. De jongeren gaan zich te buiten aan drank, drugs en pillen. De Hoods gaan die avond naar een ‘key-party’ (een vorm van partnerruil) waar de Carvers ook zijn. Dochter Wendy gaat naar het huis van de Carvers, waar ze alleen het jongere broertje Sandy aantreft en troost bij hem zoekt in bed. Zijn oudere broer Mickey is een wandeling in de ijsstorm gaan maken.

Ondertussen vindt op de ‘keyparty’ partnerruil plaats, met desastreuze gevolgen voor de betrokkenen. We zien Jim Carver en Elena Hood samen eindigen, Janey Carver komt gedesillusioneerd terug van haar escapade en Ben Hood zit stomdronken op het toilet. Ook in New York gaat het mis: het klasgenootje ziet Paul meer als een broer en is high van de slaaptabletten die Paul in haar drankje heeft gedaan. Paul haalt nog net de laatste trein terug naar huis.

Als de ijsregen (de ergste sinds in 30 jaar) is gestopt, is Mickey omgekomen door een hoogspanningskabel en wordt hij gevonden door Ben Hood die op weg is naar het huis van de Carvers. Hij brengt de dode Mickey naar huis en iedereen treurt. De trein waar Paul in zit begint weer te rijden en als hij aankomt in New Canaan staat zijn familie op hem te wachten. Niets zal meer hetzelfde zijn als vroeger.


Centraal in American Beauty staat het gezin van Lester Burnham (Kevin Spacey), zijn echtgenote Carolyn (Annette Bening) en hun dochter Jane (Thora Birch). Zij wonen in een typische Amerikaanse buitenwijk. Lester is verkoper bij een tijdschrift, Carolyn is makelaar en alleen maar bezig met het najagen van een carrière en materieel bezit. Haar grote voorbeeld en concurrent is de succesvolle makelaar Buddy Kane (Peter Gallagher). Naast de Burnhams woont de familie Fitts, bestaande uit zoon Ricky (Wes Bentley), zijn autoritaire vader, Colonel Fitts (Chris Cooper) en zijn zwijgzame moeder Barbara (Allison Janney). Verderop in de straat woont een homosexueel koppel, Jim Olmeyer (Scott Bakula) en Jim Berkley (Sam Robards). Angela Hayes (Mena Suvari) is een klasgenootje en beste vriendin van Jane.

Kevin Spacey en Annette Bening waren de eerste keus voor regisseur Sam Mendes.


Lester Burnham bevindt zich op een keerpunt in zijn leven. Hij is niet tevreden met zijn baan en heeft het contact met zijn vrouw en dochter verloren. Beiden vinden hem een mislukkeling.

Wanneer Lester en Carolyn naar een cheerleader-optreden van Jane gaan kijken, ontmoeten ze Jane’s vriendin Angela. Lester is meteen gefascineerd door Angela en besluit zijn leven te veranderen. Hij neemt ontslag, gaat fanatiek sporten, koopt een sportauto en zal later ook drugs gaan gebruiken, die hij koopt van buurjongen Ricky. Ricky heeft een hardhandige vader die zijn zoon de discipline van het leger probeert bij te brengen. Ricky is echter een dromer, een artistiekeling, die alle vormen van schoonheid die hij ervaart op video vastlegt. Na verloop van tijd raken Ricky en Jane bevriend.

Lester probeert de relatie met zijn vrouw te verbeteren, maar ze reageert kribbig en Lester besluit om voortaan alleen nog maar dingen te doen waar hij zelf zin in heeft. Als Ricky op een avond wordt opgepiept door de buurman en een joint voor hem draait, denkt Ricky’s vader dat hij een homoseksuele relatie met Lester heeft. De vader is woedend en zet Ricky het huis uit. Ricky en Jane besluiten daarop te vluchten naar New York, om daar een eigen leven op te bouwen. Vervolgens volgen de gebeurtenissen elkaar in snel tempo op: Jane breekt met vriendin Angela, Lester ziet er vanaf om seks met Angela te hebben, als hij ontdekt dat zij nog maagd is, Ricky’s vader blijkt verborgen homoseksuele gevoelens te hebben en zoent Lester in de garage, Carolyn is in labiele staat en met een pistool in haar dashboardkastje op weg naar huis. De film eindigt met het doodschieten van Lester, die zijn dood aan het begin van de film al had aangekondigd via een voice-over. Vervolgens zien we Ricky’s vader met een bebloed shirt en een wapenkast waar een pistool ontbreekt.
7. De thematiek in de film

Het hoofdthema van The Ice Storm is volgens ons de ondergang van het traditionele gezin. Er is weinig contact en de communicatie tussen de personages stelt niet zoveel voor. De teksten in het stripboek van Paul Hood onderstrepen dit. In het begin van de film zegt Paul: “Je familie is de leegte waarin je geboren wordt en waarin je terugkeert als je sterft. Dat is de paradox: hoe meer je terugdeinst voor die leegte, des te dieper je erin verdwijnt.”


In het gezin Hood heeft vader Ben Hood geen autoriteit meer. Ben toont een dubbele moraal met voorlichtingspraatjes tegen zijn beide kinderen, terwijl hij zelf met buurvrouw Janey Carver vreemdgaat. Tegen Wendy zegt hij over Mickey: “Ik heb er geen probleem mee; maar hij is niet de ware; soms heb je daarover een voorgevoel.” Zijn vrouw Elena heeft ontdekt dat hij vreemdgaat en zij pikt zijn leugens niet langer. Ze eindigt met Jim Carver op een keyparty en hebben onbevredigende sex in de auto. Het lijkt dat, wat er in de sixties in Californië gebeurde, nu is aangekomen bij de middenklasse families aan de oostkust.

Tijdens het Thanksgivings-diner wil Ben het ideale familiegevoel creëren en vraagt Wendy het dankwoord uit te spreken. Zij verstoort de idylle vlijmscherp door haar gebed: “Dank u voor de vakantie, voor alle materiële bezittingen, dank u dat blanken indianen mogen uitroeien en alle spullen mogen stelen, en wij ons mogen volvreten terwijl in Vietnam…”

Gedurende de hele film volgen Paul en Wendy nauwlettend hoe de relatie van hun ouders zich ontwikkelt.

Ook in familie Carver is de zeggenschap over de kinderen nihil. Janey kan niets met het vreemde, agressieve gedrag van Sandy dat hij uit met zijn spelletjes met soldaatjes en schietwapens en met Mickey, die met eenwoordszinnen antwoordt. Op het moment dat Wendy en Mickey een talkshow bekijken, vraagt ze of ze geen huiswerk hebben, om vervolgens tot de ontdekking te komen dat de kinderen vakantie hebben. De kinderen weten niet dat vader Jim op reis is geweest en antwoorden op zijn vraag hoe het met hen en met hun school gaat, dat ze het niet weten. De onmacht van Janey om Wendy aan de hand van volwassenwordings-rituelen op Samoa, uit te leggen dat ze als 14-jarig meisje geen seksuele handelingen met haar zoontje Sandy mag verrichten, is schrijnend.

De jeugd wordt in de film getoond terwijl ze met dezelfde zaken als hun ouders experimenteren. De kinderen in de film hebben seksuele ervaringen, nemen drugs en drinken wodka. Mickey zoekt de eenzaamheid en het gevaar op; tijdens de ijsstorm zien we hem balanceren op een verijsde duikplank in een leeg zwembad.

In de man/vrouw-relaties in de film zit iedereen in de val; iedereen wil veranderen, maar niemand weet hoe; niemand is blij en gelukkig. Janey is ontevreden met haar man Jim en haar minnaar Ben. Elena, Ben’s vrouw, zoekt haar vrijheid als ze merkt dat Ben haar bedriegt, maar is ontevreden met het resultaat daarvan. Als Ben aan het eind van de film totaal ontgoocheld is door de dood van Mickey en blij is dat zijn eigen zoon veilig is teruggekeerd, maakt ze een verzoenend gebaar naar hem dat door de kinderen onmiddellijk wordt opgemerkt.

De televisie is op verschillende momenten in de film aanwezig. Wendy is de enige persoon die in politiek geïnteresseerd is, de overige personen zijn alleen met zichzelf bezig. Wendy kijkt naar politieke programma’s en steekt haar opinie over Nixon, de leugenaar, niet onder stoelen of banken. Haar ouders reageren daar niet op, de enige met wie ze erover kan praten is haar broer. We zien Nixon op tv zeggen dat hij elke avond een bandje in spreekt en dat zal een accurater verslag van de geschiedenis zijn.
American Beauty heeft een tweeledig thema: enerzijds de teloorgang van de American Dream, anderzijds het vinden van schoonheid op plaatsen waar je ze niet verwacht. Dochter Jane is in het begin van de film een onopvallend meisje. Ze is onzeker over haar uiterlijk en over haar talenten. Haar vriendin Angela laat haar telkens op subtiele wijze merken dat ze knapper, volwassener en populairder is. Na verloop van tijd verandert dit beeld: de op het eerste gezicht mooie Angela blijkt een uitermate oppervlakkig en middelmatig meisje terwijl Jane zich veel meer ontwikkeld tot een interessante en intelligente persoon, die beter begrijpt waar het werkelijk in het leven om gaat.

Volgens scriptwriter Alan Ball ligt het voor de hand om in eerste instantie te deken dat Angela de verpersoonlijking van schoonheid is: “But it's not Angela--it's that plastic bag. It's the way of looking at the world and seeing what incredible beauty there is in the world. And I think that's something that we're born with that gets ironed out of us by our culture and by experience and by conformity. I think there’s a part of everybody that yearns to get that back.” (8)

“I think you have to have a deep and fundamental acceptance of mortality to really be able to see what's beautiful in life, because beauty and truth are inextricably connected.” (8)

American Beauty is, net als The Ice Storm, een film over een ontwricht gezien: een man die een midlife-crisis doormaakt, een rebellerende tiener en een hysterische moeder. Kortom, de belofte van de American Dream valt aan diggelen.

Alan Ball: “Lester's a man who in midlife has completely lost his passion about living, as do many people who have mind-numbing corporate jobs. And he knows that he needs to get back in touch with that passion, and Angela is the catalyst for that. But he thinks she's the goal and she's really just the knock on the door. At the risk of sounding incredibly lofty and pretentious, he needs to get back in touch with his spiritual connection to living. And he does, you know, right before he dies. Better then than never!” (8)

Maar bij nadere beschouwing is er meer aan de hand. De ondertitel van de film is niet voor niets: Look closer. We zien deze tekst ook terugkomen in de film: het is opgeplakt in de cubicle van Lester, samen met een filmposter van The Usual Suspects, een film waarin Kevin Spacey een van de hoofdrollen vertolkte.

Scriptwriter Alan Ball: “If there's any theme to this movie, it's that nothing is what it appears to be on the surface. That there is a life behind things and it's much more interesting and real than the veneer of reality that we all sort of tacitly agree to accept.” (8)

In de film zijn een aantal intertekstuele verwijzingen te herkennen: Lester valt voor de charmes van Angela, hetgeen op een aantal punten aan Lolita van Nabokov doet denken en de scène in de eetkamer bij de Burnhams blijkt te zijn afgekeken van de film Ordinary people (1980, Robert Redford). In American Beauty speelt de angst om ‘doorsnee’ te zijn een belangrijke rol. Angela zegt: “I don't think that there's anything worse than being ordinary”, terwijl Lester bij zijn ontslag zegt: “I'm just an ordinary guy with nothing to lose.”
8. De receptie van de film door publiek en critici
Het Amerikaanse publiek was tijdens de eerste vertoning van The Ice Storm zeer stil; niemand lachte op het cruciale moment dat Mickey werd geëlectrocuteerd, men was zeer betrokken. Sommigen huilden, anderen lachten waar het hoorde, dus men begreep de film erg goed. In Cannes werd de film zeer enthousiast ontvangen. Over het algemeen heeft het publiek een déjà vu als ze zelf de zeventiger jaren hebben meegemaakt.

De film werd vooral gedraaid in alternatieve filmhuizen en kreeg verschillende nominaties en kleinere filmprijzen op verschillende festivals. In Cannes werd de prijs voor het beste screenplay (adapted) door James Chamus gewonnen. Sigourney Weaver won de BAFTA Award voor de beste actrice in een ondersteunende rol. Daarnaast won de film de prijs als beste buitenlandse film op twee buitenlandse filmfestivals.


De receptie van American Beauty was nog overweldigender: de film haalde in 1999 alle belangrijke Oscars binnen: voor beste film, beste script, beste regisseur, beste camerawerk en beste mannelijke hoofdrol. Daarnaast werd de films op talloze andere filmfestivals genomineerd en bedolven onder prijzen.

Ook door pers en publiek werd de film op een ongelooflijk enthousiaste manier ontvangen. Productiemaatschappij Dreamworks en regisseur Sam Mendes hadden een dergelijk succes nooit verwacht. Voordat de film gereleased werd, noemde Mendes American Beauty een duistere film, die allerminst het mainstream publiek zou aanspreken. Uiteindelijk bleek American Beauty toch, op haar manier, een kaskraker te zijn. De kosten van de film zijn ruimschoots terugverdiend en de film trok een groot, gemengd publiek. Dat is waarschijnlijk te danken aan de gelaagdheid van de film: veel mensen zullen zich herkennen in de persoon Lester Burnham, anderen zullen American Beauty zien als een film die de Amerikaanse cultuur op de hak neemt, of als een film met een kritische boodschap. Tenslotte valt er voor de echte diepgravers nog veel meer te analyseren, zoals de symboliek en de parallellen met en verwijzingen naar andere films. Slechts een klein deel van de toeschouwers zullen de film opvatten als een film over verborgen schoonheid, zoals de makers het bedoeld hebben.


9. Het resultaat
Zowel Ang Lee als Sam Mendes voelen zich niet een mainstream filmmaker en houden zich het liefst afzijdig van het grote geld in Hollywood.

Ang Lee zegt in een interview dat The Ice Storm de eerste film is waar hij erg trots op is. Het is een film waar mensen heel divers op reageren, hetgeen bij zijn eerdere films niet het geval was. Hij hoopt dat mensen de film als een tragedie zouden zien, niet als een film waarin de personages worden afgestraft voor hun gedrag. Hij hoopt ook dat de mensen hem niet kwalijk zouden nemen dat hij als vreemdeling nu juist ‘the most embarrassing moment in American History’ had gekozen. Zo wordt de periode rond 1973 vaak genoemd, vanwege het Watergate-schandaal, het toegeven van de nederlaag in Vietnam, stagnatie in de economie en de energiecrisis.

Wat American Beauty betreft, zijn Alan Ball als Sam Mendes zijn uitermate trots op het resultaat. Door de film heeft Mendes zijn naam gevestigd als een van de meest talentvolle nieuwe filmmakers. Zelf vat hij het succes nuchter op: “My life hasn’t really changed at all. In two months’ time it’ll all be quiet.” Dat bleek echter niet het geval: mede door zijn relatie met actrices Calista Flockhart, Rachel Weisz en Kate Winslet bleef de aandacht op Mendes gericht. De verwachtingen waren dan ook hoog gespannen toen zijn tweede film, Road to Perdition, in 2002 uitkwam. Mendes voelt zich niet, zoals Ang Lee, bezwaard dat hij als buitenlander een kritisch portret van de Amerikaanse maatschappij heeft afgeleverd. Waarschijnlijk komt dat, omdat het cultuurverschil voor hem minder groot is dan voor Ang Lee. Mendes keek, in tegenstelling tot Ang Lee, veel naar andere films, met name films over de Amerikaanse cultuur van niet-Amerikaanse filmmakers. Van de andere kant moeten we de film volgens Mendes ook niet als uitsluitend Amerikaans opvatten: “In the way I wanted it to be a story about human beings escaping imprisonment. It sounds very pretentious, but it's a rite-of-passage story that isn't just about America but about human beings living together.” (12).


10. Conclusie


In beide films wordt een scherp beeld neergezet van een tijdsperiode. Niet alle aspecten van de Amerikaanse cultuur komen daarin aan bod. De fanatieke betrokkenheid van Amerikanen met religie en sport, zoals die in het cursusboek Kijken naar Amerika worden beschreven, zijn duidelijk onderbelicht. Dit hoeft volgens ons geen bezwaar te zijn, zolang de weergave van het tijdsbeeld genoeg herkenbare aanknopingspunten biedt.

De makers van beide films hebben een tijdsbeeld gegeven, zonder daarbij in overdrijvingen of karikaturen te vervallen. Voor de kijker is het daardoor gemakkelijker om zich met een van de karakters in de film te identificeren. Vooral in American Beauty zijn alle karakters goed uitgewerkt: elke persoon voegt daadwerkelijk iets toe aan het verhaal en roept zowel medelijden als sympathie op. In The Ice Storm is daarentegen wat minder op individuen, maar meer op relaties tussen de personen gericht. De persoonlijkheidsontwikkeling speelt daardoor een minder belangrijke rol.

De vormgeving van beide films is zeer verschillend: terwijl The Ice Storm een langzaam gefilmd verhaal in een dromerige sfeer is, onderscheidt American Beauty zich door een flitsende, soms zelfs videoclip-achtige vorm. De kleuren in The Ice Storm zijn flets en de (gamelan)muziek draagt bij aan de lyrische sfeer die met name tijdens de ijsstorm heerst. In American Beauty zijn de kleuren fel, bestaan de opnames uit veel ‘mooie plaatjes’ en draagt vrolijke popmuziek bij aan de snelheid van het verhaal.
De titel The Ice Storm refereert niet alleen aan de ijsstorm die iedereen verrast, maar is ook een metafoor voor Ang Lee om zijn ideeën over het Amerikaanse gezinsleven diepgang te geven. De ijsstorm verandert het zicht op de familierelaties definitief, alle geheimen komen aan de oppervlakte, er wordt gepraat, gevochten en er gebeuren ongelukken.

De titel American Beauty vergt meer uitleg. In de eerste plaats verwijst het naar een type roos. Carolyne kweekt rozen in haar perfectionistisch gearrangeerde tuintje, in vrijwel elke ruimte in het huis van de Burnhams staat een boeket rozen op tafel en telkens wanneer Lester droomt verschijnen er rozenblaadjes in beeld. Rode rozen staan symbool voor liefde en passie; terwijl dat in de film nu juist ontbreekt. Eerder zijn al de felle kleuren genoemd. De voordeur van de Burnhams is felrood. Een afbeelding van deze deur komt een aantal keren terug in de film, bijvoorbeeld op een schilderij tijdens de makelaardij-borrel waar Ricky cateringmedewerker is. De rode kleur, die ook overvloedig voorkomt aan het eind van de film (bloed), kan zowel verwijzen naar liefde, erotiek als de dood.

De titel ook naar Angela, de vriendin van Jane. Zij is de typische Amerikaanse schoonheid: een blondharige cheerleader die vanaf haar twaalfde door mannen wordt bewonderd vanwege aan sexy uitstraling. Maar dingen zijn niet zoals ze lijken: ware schoonheid zit in een plastic zakje, dat wordt voortgeblazen door de wind, en de ware held van de film blijkt niet Lester, maar Ricky, iemand die trouw is aan zichzelf en ware schoonheid herkent.
Wat genre betreft, kunnen we concluderen dat The Ice Storm een periodefilm en een psychologisch drama is: de film typeert heel duidelijk de veranderende samenleving en hoe de familie daardoor in de problemen zit. De film is vaak satirisch (bijv. mannen die met dezelfde regenjassen en krantjes op weg naar het werk in the City zijn) en soms ook grappig in wat we zien en horen.

Wij vinden nu de jaren 70-inrichting van de huizen, de kleding en de kapsels enigszins lachwekkend, maar ze zijn zeer raak getypeerd. Ook de boeken op de boekenmarkt met titels van Doris Lessing of The power of your subconscious mind, of Albert Camus en andere existentialisten zijn raak getroffen.


American Beauty is een satire op de Amerikaanse maatschappij. Vooral Carolyn laat op overdreven en soms hilarische wijze zien waar de ‘American Dream’ voor staat: succesvol zijn, jezelf inprenten dat je iets zal lukken, luisteren naar zelfhulp-tapes, die eindeloos blijven herhalen dat je met ‘me-centered action’ kunt bereiken wat je maar wilt. Carolyn denkt dat ze pas succesvol kan zijn als ze het perfecte huis, de perfecte tuin en de perfecte carrière heeft. Van concurrent Buddy Kane leert ze: “In order to be successful, one must project an image of success at all times.” Het gaat dus niet om de werkelijkheid, maar om het ophouden van de schijn.

Ook Angela gelooft in de American Dream. Ze voldoet ze aan het ideaalbeeld: ze is blond, mooi en heeft een sexy uitstraling. Ze is aanvoerder van de cheerleaders, het hoogst bereikbare voor een ‘all-American girl’ van haar leeftijd. Haar levensdoel is al evenzeer een cliché: ze wil model worden en denkt dat te bereiken door sex met invloedrijke personen en bekende fotografen. Sam Mendes laat zien dat die droom flinterdun is.
Onze conclusie is dat in beide films de tijdsperiode goed is uitgebeeld. Het is beide regisseurs gelukt om de kenmerken van de maatschappij treffend en overtuigend over het voetlicht te brengen. De vorm sluit goed aan bij de specifieke boodschap die de regisseurs wilden overbrengen.
Bronnen:

1. Open Universiteit Nederland, Kijken naar Amerika; Twintigste-eeuwse Amerikaanse cultuur in de Verenigde Staten en in Nederland, 2000, Open Universiteit Nederland

2. Janny Groen, Amerika: De kleur van ketchup, Amsterdam, 1993, Nijgh & Van Ditmar

3. Gerard Jones, Honey, I'm home! Sitcoms, selling the American dream, 1992, New York Grove Weidenfeld

4. Rick Moody, The ice storm, Great Britain, 1994, London Abacus

5. David Cook, A History of Narrative Film, derde druk, Londen, 1996


Interviews:

6. Stranger in a strange land, een interview met Ang Lee door Jennie Yabroff (Salon,17 oktober 1997)

7. Ang Lee on directing in an Ice storm, door Mary Hardesty in DGA magazine in de serie

The Director’s Chair interviews

8. Alan Ball Interview, op Amazon.com, overgenomen door http://www.spiritualteachers.org

9. On the Ball; A Talk with the Screen writer of American Beauty, door Hazel Ellis, Reel.com

10. American Beauty; Regisseur Sam Mendes im Gespräch, door Zoran Gojic op de Duitse website http://www.artichock.de.

11. A private, interior film door Stephen Short op Time Asia (www.time.com)

12. Sam Mendes; The Englishman behind American Beauty, door J. Sperling Reich, op Reel.com

13. An interview with Sam Mendes, door Amazon.com, op Playcenter.com (http://www.playcenter.com/Movies/interviews/sam_mendes.htm).
Films:

American Beauty, USA, 1999

Engelstalig, Nederlandse ondertiteling


The Ice Storm, USA, 1997

Engelstalig, Nederlandse ondertiteling



Einde uitwerking




Verantwoording

We hebben de volgende films gezien:


American Beauty, USA, 1999

Video-opname op 7 november 2002

Engelstalig, Nederlandse ondertiteling

121 minuten


The Ice Storm, USA, 1997

1997 Fox searchlight pictures

Columbia tristar home video CVT 29110

Engelstalig, Nederlandse ondertiteling



112 minuten
We hebben beide films gekozen nadat we diverse films over de Amerikaanse cultuur en de ‘American Dream’ hadden bekeken, waaronder de Truman Show en Happiness. Aanvankelijk was de bedoeling om drie of vier films te analyseren, maar dit bleek een te ambitieus project. Daarom hebben we de keuze gemaakt om de analyse tot twee zeer verschillende films te beperken. Bij nadere bestudering bleken deze toch een aantal onverwachte interessante parallellen te bevatten.
Voor de informatie over de films hebben we gebruik gemaakt van de International Movie Database (IMDB.com) en de genoemde interviews, die we via zoekmachines hebben gevonden.
Mia Verhagen zorgde voor de analyse van The Ice Storm, Gonny van der Zwaag leverde de analyse van American Beauty. Het algemene gedeelte van de opdracht is door beide studenten gemaakt.

  • UITWERKING
  • 1. Introductie
  • 2. Typering van het tijdsbeeld
  • 6. De inhoud van de film
  • 10. Conclusie
  • Einde uitwerking

  • Dovnload 63.19 Kb.