Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Teelthandleiding pootaardappelen De morfologie (vorm en bouw) van de aardappelplant

Dovnload 26.65 Kb.

Teelthandleiding pootaardappelen De morfologie (vorm en bouw) van de aardappelplant



Datum14.09.2017
Grootte26.65 Kb.

Dovnload 26.65 Kb.









Kenniscentrum

::

Teelt

Teelthandleiding pootaardappelen - De morfologie (vorm en bouw) van de aardappelplant


Waar gaat dit hoofdstuk van de teelthandleiding over?

De aardappel maakt, evenals tomaat, zwarte nachtschade, aubergine, tabak, Spaanse peper en petunia, deel uit van de Solanaceae-familie. De geslachtsnaam waaronder de aardappel thuishoort is Solanum. Onder dit geslacht horen ook tomaat en bitterzoet. De volledige soortnaam van de cultuuraardappel is Solanum tuberosum L. De aardappelplant bestaat uit stengels, wortels en knollen.




Praktijkonderzoek Plant & Omgeving BV

Auteur/teeltdeskundige: ir. C.B. Bus
Datum: juli 1996
Projectnummer: -




Inhoudsopgave

1. Loof
2. Knollen

3. Wortels
4. Bloei en besvorming






1. Loof


De stengels van de aardappel zijn driekantig en hol, behalve het onderste deel dat rond en massief is. Op elke knoop staat een blad met enkele okselknoppen ingeplant. Een hoofdstengel is een knoldragende stengel die rechtstreeks uit de moederknol is gegroeid of hiervan een ondergrondse zijstengel is. Ook uit bovengrondse okselknoppen kunnen zijstengels ontstaan.

De bladeren zijn samengesteld en bestaan uit een bladsteel met daaraan de zijblaadjes en een topblaadje. Tussen de blaadjes worden secundaire en soms tertiaire blaadjes gevormd waarvan de grootte afhankelijk is van het ras. Zowel aan de boven als onderzijde van de blaadjes zitten huidmondjes. Het overgrote deel zit evenwel aan de onderkant. De huidmondjes dienen voor de uitwisseling van gassen, waarvan kooldioxide, zuurstof en waterdamp de belangrijkste zijn.

Nadat een aardappelstengel ongeveer 17 bladeren heeft gevormd, wordt aan de top een bloeiwijze gevormd. Twee vertakkingen uit de okselknoppen van de bladeren die het dichtst onder de bloem liggen nemen dan de loofgroei over. Nadat aan de vertakkingen 5 à 8 bladeren zijn gegroeid, wordt ook aan deze vertakkingen een bloeiwijze gevormd. Er kunnen dus meerdere bloei-etages ontstaan. Het aantal gevormde etages hangt onder andere af van het ras, de stengeldichtheid, de vochtvoorziening en de stikstofbemesting.

De bloeiwijze van de aardappel wordt gevormd door een tros van bloemen. De kleur van de bloemen kan variëren van wit tot diep- of roodpaars. Na de bloei kunnen groene bessen met daarin zaden worden gevormd. Zowel de mate van bloei als de mate waarin na de bloei bessen worden gevormd is sterk afhankelijk van het ras en de omstandigheden.


Afbeelding 1: Bloemen van het ras Desirée.







2. Knollen


Uit de okselknoppen van het ondergrondse deel van de stengels kunnen stolonen groeien. Stolonen zijn stengeldelen die in het donker horizontaal groeien en zich, net als stengels, vertakken.

Aan de uiteinden van de stolonen worden de knollen aangelegd. We spreken van knolaanleg zodra de zwelling aan het uiteinde van de stoloon twee maal zo dik is als de stoloon zelf. Het uiteinde van de knol dat is verbonden met de stoloon heet het naveleind, het andere uiteinde met de meeste ogen heet het topeind. Op de knol zijn de onontwikkelde blaadjes en okselknoppen te herkennen als de oogwallen en de ogen. In ieder oog zijn een hoofdknop en twee bijknoppen aanwezig. Voor de gasuitwisseling zitten er lenticellen in de schil die vergelijkbaar zijn met de huidmondjes van het blad. Met name onder natte omstandigheden zijn de lenticellen goed te zien als witte propjes op de knol.

In een dwarsdoorsnede van top naar navel zijn de inwendige onderdelen van de knol te herkennen. De schil bestaat uit een aantal lagen verkurkte cellen. Deze bestaat bij een afgerijpte knol uit 5 tot 15 cellagen en beschermt de knol tegen micro-organismen en vochtverlies. Vlak onder de schil zit het delingsweefsel dat de verkurkte cellen heeft geproduceerd: het kurkcambium. Onder het kurkcambium ligt de schors waarin zetmeel ligt opgeslagen. Na de schors volgt de vaatbundelring. Deze ring loopt vanaf het naveleinde door de hele knol en heeft vertakkingen naar alle ogen. Door de ring verloopt het transport van water, mineralen en koolhydraten. Tijdens de groei verloopt het transport vanuit de stoloon de knol in, tijdens de kieming verloopt het transport via de ogen naar de kiemen, de knol uit.

Wanneer een knol wordt beschadigd, wordt op de plaats van beschadiging een nieuwe kurklaag gevormd om de bescherming van de knol te herstellen. Dit proces van wondheling verloopt het best bij een temperatuur van 12 tot 18° C, hoge relatieve luchtvochtigheid en de aanwezigheid van voldoende zuurstof.

Een aardappelknol die in licht te kiemen wordt gezet vormt zogenaamde lichtkiemen. De kiemen zijn het begin van de stengels en ze bezitten reeds de meeste onderdelen en eigenschappen van een stengel. Zo zijn op een lichtkiem reeds kleine blaadjes met daarin okselknoppen zichtbaar. Aan de basis van de kiem kan de aanleg van wortels zichtbaar worden. Lichtkiemen bezitten een aantal per ras kenmerkende eigenschappen. Dit zijn onder andere kleur, mate van beharing en de mate waarin knoppen en blaadjes op de kiem reeds uitgroeien. Aan de hand van de kenmerken van de lichtkiem zijn de knollen van verschillende rassen van elkaar te onderscheiden.




3. Wortels


Uit de okselknoppen van de ondergrondse delen van de stengels en stolonen ontstaan bijwortels. Alleen een plantje dat uit zaad opgroeit heeft ook een hoofdwortel.

Het wortelstelsel van de aardappelplant is relatief zwak ontwikkeld. Vaak is de bewortelingsdiepte beperkt tot 40 à 50 cm. De bewortelingsdiepte wordt sterk beperkt door storende lagen of scherpe overgangen in het profiel. Wanneer die lagen en overgangen er niet zijn, kan de aardappel tot tenminste een meter diep wortelen.






4. Bloei en besvorming


In welke mate een gewas bloeit, verschilt sterk van ras tot ras. Daarnaast wordt de mate van bloei beïnvloed door klimaatsomstandigheden. in de eerste plaats wordt de bloei gestimuleerd door een lange daglengte. Dit betekent dat in Nederland de omstandigheden gunstig zijn voor bloei. Daarnaast speelt de temperatuur een rol: met name wanneer bij hoge temperaturen doorwas optreedt, gaat dit vaak gepaard met een meer dan normale bloei. Ook rassen die normaal gesproken geen bloemen vormen (bijvoorbeeld Bintje) kunnen dan uitbundig gaan bloeien. Naast haar invloed op het optreden van bloei kan de temperatuur een sterke invloed uitoefenen op het afvallen van de bloemen. Enkele dagen met hoge temperaturen (> 25° C ) tijdens de bloei kunnen er bij sommige rassen voor zorgen dat een groot deel van de bloemen afvalt, waardoor zich geen of weinig bessen kunnen ontwikkelen.

Of na de bloei bessen met daarin kiemkrachtig zaad worden gevormd is ook een erfelijk bepaalde eigenschap. Zowel voor het optreden van bloei als voor het vormen van bessen is in de Rassenlijst voor Landbouwgewassen cijfer vermeld.



Andere relevante informatie

Andere hoofdstukken van de teelthandleiding:

Hoe komt de knolopbrengst van een gewas tot stand?
Vruchtopvolging
Pootgoedbehandeling
Standdichtheid
Rassen
Bemesting
Pootbedbereiding
Poten en pootmachines
Rugopbouw
Onkruidbestrijding
Selectie

Beregening
Loofvernietiging
Oogst
Bewaring
Sorteren
Ziekten en plagen
Niet-parasitaire gebreken
Bedrijfshygiëne
Keuring
Productie van basispootgoed
Najaarsteelt









Copyright: ©2003 Wageningen, Praktijkonderzoek Plant & Omgeving B.V. Alle rechten voorbehouden. | disclaimer

  • Teelthandleiding pootaardappelen - De morfologie (vorm en bouw) van de aardappelplant
  • 1. Loof
  • Afbeelding 1: Bloemen van het ras Desirée.
  • 2. Knollen
  • 3. Wortels
  • 4. Bloei en besvorming

  • Dovnload 26.65 Kb.