Thuis
Contacten

    Hoofdpagina


Theologie zonder kennis van God !

Dovnload 8.68 Kb.

Theologie zonder kennis van God !



Datum05.12.2018
Grootte8.68 Kb.

Dovnload 8.68 Kb.

Theologie zonder kennis van God !

Jan Stacino


Harry Kuitert was van 1967 tot aan zijn emeritaat in 1989 verbonden aan de theologische faculteit van de Vrije Universiteit te Amsterdam. Zijn boek ‘ALLES behalve kennis’ met als ondertitel ‘Afkicken van de Godgeleerdheid en opnieuw beginnen’ doet vermoeden dat met de Godskennis zal worden afgerekend. Het wondere is dat dit door een theoloog gebeurt.

Godgeleerdheid beweert Kuitert is stellig geleerdheid, maar is het ook kennis van god? Als theologie de pretentie heeft (cognitieve pretenties noemt Kuitert het) dan moet ze ook beantwoorden aan de voorwaarden die aan kennis en kennisverwerving worden gesteld om kennis te mogen heten. Kennis bestaat uit wat we weten. Weten we iets niet, dan kunnen we er ook geen uitspraken over doen (cfr. Wittgenstein). Weten we iets slechts vaag of niet zeker, dan kunnen we er natuurlijk wel over spreken, maar dan geven we een mening, onze mening. En dat is geen kennis.

Meningen of beweringen moeten gecontroleerd kunnen worden en de toets doorstaan. Toets en controle vormen de draagbalk van elke wetenschapsoefening. Kennisverwerving is het doel en het uitsluiten van schijnkennis is daarvoor een van de belangrijkste middelen. Toetsen van beweringen (of theorieën) is een voorwaarde voor wat we de wetenschappelijkheid van disciplines kunnen noemen.

Zo zal Kuitert zowel de katholieke als gereformeerde scholastiek aan de wetenschappelijke kritiek onderwerpen en zo zien we dat hun godsconcepten de kritiek niet weerstaan. Als God geen enkele gedaante mag bezitten volgens de theologen dan kan men de vraag stellen hoe een geleerd theoloog, die zich niet met voorstellingen mag behelpen, aan het atheïsme kan ontkomen (blz.78).

De bijbel mag dan de bron voor het christelijk geloof zijn, maar wat een god is valt niet uit de Bijbel af te lezen, want dan blijf je hangen in een mythisch personage dat op voet van gelijkheid verkeert met mensen, met ze praat en met ze eet en dat kan natuurlijk niet. Tenslotte slaat kennis op wat bestaat, anders is het geen kennis maar verbeelding.

Het grootste deel van het boek gaat over de kritiek van de kerkelijke dogmatiek van de beroemde Zwitserse theoloog Karl Barth. In Barths scheppingsethiek wordt het gebod Gods niet uit de kennis van God als de ‘Gott mit uns’ gehaald, maar uit de kennis van de mens zelf, waarvoor je geen christen hoeft te zijn om erover te beschikken. Vergeten we ook niet dat Barth de homoseksualiteit als omkering van de man-vrouw-verhouding ziet, als verzet ertegen, en daarmee als ultiem verzet tegen God van het eeuwig verbond. En zo ziet men ook hoe een belangrijk theoloog van de 20ste eeuw wat seksualiteit betreft niets heeft begrepen en in deze nog niet geëmancipeerd is.

Sinds Nietsche God dood heeft verklaard en het concept van de goede God moeilijk kan rijmen met Auschwitz, maar ook de theorie van Darwin en de publicaties van Dawkins en andere Atheïsten, kan men zich de vraag stellen of theologie nog nuttig kan zijn? Immers in haar ‘Een geschiedenis van God’ schrijft Karen Armstrong : “Een vurig en geëngageerd atheïsme kan religieuzer zijn dan een uitgeblust of inadequaat theïsme”.

Kuitert herleid de theologie als een vorm van hermeneutiek als een ‘ars interpretandi’. Mensen leven van interpretatie, van hun wereld, van zichzelf, van alles waarmee ze bezig zijn, enz.



Van die geestelijke activiteit studie maken via een eigen discipline, nagaan hoe mensen interpreteren en wat ze in hun uitleg over zich zelf zeggen, dat is de corebusiness van hermeneutiek, ook van de theologie als hermeneutiek. Volgens Kuitert moeten er regels van deze interpretatiekunst worden opgesteld. Zo tracht hij in een religiositeit zonder God (veelal een afgeleide van godsdienstige tradities) een transcendentiebeleving onder woorden te brengen. Of eenvoudiger uitgedrukt tracht hij ratio en verbeelding in zinvolle banen te leiden. Zei immers Einstein niet dat zonder de verbeelding er geen wetenschappelijke vooruitgang mogelijk zou wezen ? Verbeelding zonder God is dus noodzakelijk voor elke wetenschappelijke creativiteit.
Harry Kuitert : ‘ALLES behalve kennis. Afkicken van Godgeleerdheid en opnieuw beginnen.’

Uitgeverij Ten Have 2011 Amsterdam blz.302


Dovnload 8.68 Kb.